XỬ TRÍ và PHÒNG NGỪA các CHẤN THƯƠNG TRONG THỂ THAO

 Triệu chứng của các chấn thương phần mềm Khi phần mềm bị tổn thương, thường có hiện tượng đau, sưng và bầm tím..  Chú ý : Trong 48 giờ đầu  Không được chườm nóng, xoa bóp các loại d

XỬ TRÍ VÀ PHÒNG NGỪA

CÁC CHẤN THƯƠNG

TRONG THỂ THAO

Tổ 2- Y2013C

Chấn thương phần mềm Chấn thương khớp

Chấn thương xương

CHẤN THƯƠNG PHẦN MỀM

 Triệu chứng của các chấn thương phần mềm

 Khi phần mềm bị tổn thương, thường có hiện tượng đau, sưng và bầm tím

 Ở các chấn thương trầm trọng có thể có xương bị gãy

(gãy, rạn xương) Cần chụp x-quang để kiểm tra

X trí c p c u ban đ u ử trí cấp cứu ban đầu ấp cứu ban đầu ứu ban đầu ầu

R-I-C-E

R – Rest: 

 Ngh ch i ngay l p t c sau ch n th ỉ chơi ngay lập tức sau chấn thương ơi ngay lập tức sau chấn thương ập tức sau chấn thương ứu ban đầu ấp cứu ban đầu ươi ngay lập tức sau chấn thương ng

 Có th b t đ ng t m th i chi b ch n th ể bất động tạm thời chi bị chấn thương từ 24 ấp cứu ban đầu ộng tạm thời chi bị chấn thương từ 24 ạm thời chi bị chấn thương từ 24 ời chi bị chấn thương từ 24 ị chấn thương từ 24 ấp cứu ban đầu ươi ngay lập tức sau chấn thương ng t 24 ừ 24 – 72 gi v i n p ời chi bị chấn thương từ 24 ới nẹp ẹp.

 Cách làm: đá nhuyễn hoặc nước đá trong túi nylon, bọc khăn vải ướt bên ngoài, chườm lên vùng tổn

- Sau quấn phải kiểm tra xem có có chèn

ép mạch máu thần kinh (quấn quá chặt)

E – Elevation:

 Kê cao chi chấn thương giúp máu trở về tim tốt hơn

 Làm giảm sưng và viêm, đặc biệt đối với chi dưới, có thể nằm kê cao chân 10 – 15cm trong 24 – 72 giờ đầu.

 Chú ý : Trong 48 giờ đầu

 Không được chườm nóng, xoa bóp các loại dầu nóng

 Không kéo nắn chi hay vùng bị tổn thương vì dễ làm tổn

thương dập – rách – đứt – tăng lên, chảy máu và sưng nề

nhiều hơn, hiện tượng viêm tăng lên và kéo dài làm mô bị tổn thương lâu lành hoặc lành với sẹo xấu

 Đặc biệt đối với dây chằng, việc xoa bóp với các loại dầu có thể kích thích hình thành các mô sợi (Fibro) thế cho các sợi collagen dẫn đến giảm tính đàn hồi, chắc của dây chằng, sau khi lành dây chằng trở nên yếu và dễ bị tổn thương lại.

 Có thể dùng thuốc giảm đau thông thường để trợ giúp

 Nếu sau 24 – 72 giờ tổn thương không giảm nhiều, hoặc tổn thương ban đầu trầm trọng cần thiết phải gặp Bác sĩ Y Học Thể Thao.

CHẤN THƯƠNG KHỚP

I ĐỊNH NGHĨA

 Đó là tình trạng mất tương quan bình thường của mặt

khớp, hai mặt khớp bị xê dịch ra khỏi vị trí bình thường Nguyên nhân do lực tác động lớn làm đứt, rách bao

khớp và dây chằng quanh khớp

 Trong TDTT các khớp thường chấn thương là gối, cổ

chân, vai, cổ tay

II DẤU HiỆU NHẬN BiẾT

 Đau do tổn thương rách bao khớp.

 Giảm hoặc mất khả năng vận động.

 Biến dạng khớp

 Dấu hiệu lò xo

Đau do tổn thương

rách bao khớp, tổn

thương dây chằng

Gi m ho c m t ảm hoặc mất ặc mất ất hoàn toàn c năng ơ năng

v n đ ng ận động ộng

Hõm kh p b r ng và g b t thớp bị rỗng và gồ bất thường ị rỗng và gồ bất thường ỗng và gồ bất thường ồ bất thường ất ườngng

Dấu hiệu lò xo: do đầu xương trật ra chỗ khác và bị bó chặt trong khối cân cơ và dây chằng Dù cố ý kéo hay đẩy khớp về vị trí

bình thường thì khớp vẫn bật trở lại tư thế sai

 Khi cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định chụp X-quang, CT để biết

chính xác loại sai khớp và tình trạng khớp

III XỬ TRÍ

 1 Hạn chế cử động và di chuyển

 Việc đầu tiên cần làm khi bị trật khớp là không nên di chuyển, cử động để tránh lực tác động lên các khớp đang bị sai

 Tránh bóp giật hay bẻ để “nắn khớp” nếu không có chuyên môn,

kỹ thuật hay kinh nghiệm chữa trị

3 Chườm lạnh

 Nhi u ngều người khi bị đau khớp ườngi khi b đau kh p ị rỗng và gồ bất thường ớp bị rỗng và gồ bất thường

thườngng chườngm nóng, đ p mu i ho c ắp muối hoặc ố định khớp ở tư thế mà khớp đang ở vị trí đó ặc mất dùng rượu thuốc, mật gấu để xoa u thu c, m t g u đ xoa ố định khớp ở tư thế mà khớp đang ở vị trí đó ận động ất ể tìm ra vùng cố định nâng bóp nh m đau Tuy nhiên, đó là ằm đau Tuy nhiên, đó là

cách làm hoàn toàn sai N u b n có ế mà khớp đang ở vị trí đó ạn có

nh ng tri u ch ng c a tr t kh p, ững triệu chứng của trật khớp, ệu chứng của trật khớp, ứng của trật khớp, ủa trật khớp, ận động ớp bị rỗng và gồ bất thườngthì b n ch nên chạn có ỉ nên chườm lạnh lên vùng ườngm l nh lên vùng ạn có

kh p đang b sai đ tránh và gi m ớp bị rỗng và gồ bất thường ị rỗng và gồ bất thường ể tìm ra vùng cố định nâng ảm hoặc mất

s ng phù.ư

4 Đến bệnh viện

 Thông thường, trật khớp được chúng ta coi là bệnh không nguy hiểm, nếu nó không quá đau và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của bạn thì hẳn là chẳng

ai đến bệnh viện để khám chữa hay

điều trị với chứng bệnh này Nhưng nếu bạn bị trật khớp và cảm thấy không quá đau sau khi đã cố định khớp và chườm lạnh thì bạn cũng nên đến cơ sở y tế để các bác sĩ kiểm tra và điều trị

CHẤN THƯƠNG XƯƠNG

Định nghĩa:

-Là sự mất liên tục cấu trúc xương do lực tác động mạnh

-Lực có thể mạnh đột ngột -> gãy xương cấp tính -Hoặc lực có thể vừa phải nhưng lặp đi lặp lại

nhiều lần -> xương bị gãy mệt (gãy xương diễn ra

từ từ và lâu ngày)  GÃY XƯƠNG CĂNG THẲNG

BIỂU HIỆN

-Dấu hiệu không chắc chắn:

Đau – sưng bầm – giảm cơ năng vùng bị chấn thương

-Dấu hiệu chắc chắn:

•Biến dạng

•Đau chói và lạo xạo khi sờ

•Cử động bất thường chi bị chấn thương

(chỉ cần xuất hiện 1 trong 3 dấu hiệu trên -> chắc chắn gãy xương)

Xử trí cấp cứu gãy xương:

-Sau khi bị thương: để nguyên VĐV tại chỗ – tránh vận chuyển liền -> gây shock chấn thương

-Cắt bỏ trang phục quanh vùng bị thương

CHẤN THƯƠNG CỘT SỐNG

Cột sống bị tổn thương trực tiếp khi xảy

ra va chạm trong thi đấu TDTT

Cột sống bị tổn thương gián tiếp trong luyện tập TDTT ( 2 động tác dễ gây ảnh hưởng cột sống nếu tập luyện sai )

Tập luyện với tư thế sai dễ dẫn đến không chỉ tổn thương cột sống mà còn cơ quan khác

VD: như khớp gối, khớp háng, khớp cổ chân, và các cơ ở vùng liên quan

• Triệu chứng lâm sàng của chấn thương cột sống có liệt tủy

-Triệu chứng toàn thân: (tùy thuộc vào vị trí và mức độ tủy bị tổn thương)

-Triệu chứng thần kinh (tùy vào vị trí tổn thương)

Mất vận động biểu hiện liệt mềm mất toàn bộ các phản xạ, cảm giác từ chỗ thương tổn trở xuống, rối loạn cơ thắt với biểu hiện bí tiểu và đại tiện.

XỬ TRÍ BAN ĐẦU

Bước 1: Tư thế cấp cứu: NẰM NGỬA

 Nếu bệnh nhân nằm sấp thì cả bốn người sẽ đồng thời nhẹ nhàng cho BN nằm ngửa Sau đó đồng thời nâng từng đoạn cơ thể của BN khỏi mặt đất cách khoảng 10 cm Trong lúc nâng, người nâng đầu và cổ sẽ là người chỉ huy làm sao cột sống không bị xoắn vặn và gấp góc

Bước 2: Đánh giá sinh hiệu ( A-B-C-D-E)

 Airways: đảm bảo thông thoáng khí đạo Cẩn thận với cột sống cổ, gây ngưng thở đột

ngột.

 Breathings: đảm bảo trao đổi khí.

 Circulation: đảm bảo tuần hoàn.

 Disability: đánh giá chết não, tránh hồi sức phung phí.

 Exposure: nới lõng quần áo, đánh giá toàn diện.

 Bước 3: Đánh giá thần kinh

 Đánh giá nhanh thần kinh theo nội dung AVPU

• A wake:Bn tỉnh

• V erbal response: đáp ứng với lời nói

• P ainful response:đáp ứng kích thích đau

• U nresponsive: Bn không đáp ứng

-AVPU là cách đánh giá hiệu quả và nhanh trong giai đoạn này (cho phép đánh giá nhanh hơn thang điểm Glasgow)

• Bước 4: Đánh giá vận động và cảm giác ở chi

• Bước 5: Di chuyển bệnh nhân

- Bất động cổ bằng túi cát hay nẹp cổ

- Cột nạn nhân vào ván ở đầu, vai, và ngang khung chậu

- Khiêng bn đúng cách cổ, đầu, thân thẳng do 3- 4 người đứng cùng bên

- Vận chuyển BN đến trung tâm y tế gần nhất Trong khi vận chuyển phải chú ý không cho BN nghiêng người, dịch chuyển.

ĐIỀU KHÔNG NÊN LÀM

 Chở bệnh nhân ngồi bằng xe xích lô,xe máy…

 Kê gối dưới đầu làm cho cổ gập

 Không kéo cổ

PHÒNG NGỪA

-Khởi động kỹ: tăng dần về

·Cường độ và tần số

·Độ khó

(+)Chú ý: kéo giãn và căng cơ hết sức quan trọng

-Chuẩn bị thể lực tốt (tập trước giải)

-Hoàn thiện kỹ thuật

-Chuẩn bị tâm lý tốt

-Lịch thi đấu phù hợp (VĐV chuyên nghiệp)

-Không nên quá gắng sức khi bị quá tải

-Điều trị thật tốt chấn thương cũ trước khi trở lại thi đấu-Dụng cụ thi đấu – dụng cụ bảo vệ – sân bãi phải phù hợp-Giáo dục tinh thần Fair Play

-Chú ý vấn đề thời tiết

C M N TH Y CÔ VÀ CÁC B N ĐÃ ẢM ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ ƠN THẦY CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ ẦY CÔ VÀ CÁC BẠN ĐÃ ẠN ĐÃ

CHÚ Ý L NG NGHE ẮNG NGHE