Quá trình xác lập vai trò an ninh chính trị của nhật bản ở đông nam á (1991 2012)

Mặc dù ựã có nhiều công trình nghiên cứu về chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với khu vực đông Nam Á, quan hệ Nhật Bản với các nước ASEAN hoặc một số bài viết riêng lẻ, từng giai ựoạ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ðÀO TẠO

ðẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ðẠI HỌC KHOA HỌC

ðÌNH VĂN KHƯƠNG

QUÁ TRÌNH XÁC LẬP VAI TRÒ AN NINH CHÍNH TRỊ CỦA NHẬT BẢN Ở ðÔNG NAM Á (1991 - 2012)

CHUYÊN NGÀNH LỊCH SỬ THẾ GIỚI

MÃ SỐ: 60 22 03 11

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ

GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS HOÀNG THỊ MINH HOA

Huế, 2015

TRANG PHỤ BÌA

LỜI CAM đOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

PHẦN MỞ đẦU 1

1 Lý do chọn ựề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn ựề 2

3 Mục ựắch và nhiệm vụ nghiên cứu 7

4 đối tượng và phạm vi nghiên cứu của ựề tài 7

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu 8

6 đóng góp của ựề tài 9

7 Bố cục của Luận văn 9

PHẦN NỘI DUNG 10

CHƯƠNG 1: CÁC NHÂN TỐ TÁC đỘNG đẾN QUÁ TRÌNH XÁC LẬP VAI TRÒ AN NINH CHÍNH TRỊ CỦA NHẬT BẢN Ở đÔNG NAM Á (1991 - 2012) 10

1.1 Bối cảnh quốc tế và khu vực sau Chiến tranh lạnh 10

1.1.1 Bối cảnh quốc tế 10

1.1.2 Tình hình khu vực 12

1.2 Tình hình Nhật Bản sau Chiến tranh lạnh 19

1.2.1 Tình hình kinh tế 19

1.2.2 Tình hình chắnh trị 22

1.3 Khái quát quá trình xác lập vai trò an ninh, chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á trước năm 1991 24

1.3.1 đông Nam Á trong chắnh sách ựối ngoại châu Á của Nhật Bản những năm 80, 90 của thế kỷ XX 24

1.3.2 Học thuyết Fukuda - Chắnh sách ựối ngoại ựộc lập ựầu tiên của

Nhật Bản ựối với đông Nam Á 27

1.3.3 Khái quát quá trình xác lập vai trò an ninh, chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á trước năm 1991 29

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH XÁC LẬP VAI TRÒ AN NINH CHÍNH TRỊ CỦA NHẬT BẢN Ở đÔNG NAM Á (1991 - 2012) 37

2.1 Sự ựiều chỉnh chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản sau Chiến tranh lạnh 37 2.1.1 Những nội dung chủ yếu 37

2.1.2 Sự ựiều chỉnh chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với đông Nam Á sau Chiến tranh lạnh 44

2.2 Quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012) 47

2.2.1 Trên lĩnh vực chắnh trị 47

2.2.2 Trên lĩnh vực kinh tế 66

2.2.3 Trên lĩnh vực văn hóa - giáo dục 71

CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VỀ QUÁ TRÌNH XÁC LẬP VAI TRÒ AN NINH CHÍNH TRỊ CỦA NHẬT BẢN Ở đÔNG NAM Á (1991 - 2012) 77

3.1 Thành tựu và hạn chế 77

3.1.1 Thành tựu 77

3.1.2 Hạn chế và thách thức 81

3.2 đặc ựiểm 83

3.3 Tác ựộng 89

3.3.1 đối với Nhật Bản 89

3.3.2 đối với đông Nam Á 91

3.3.3 đối với khu vực châu Á - Thái Bình Dương 93

PHẦN KẾT LUẬN 98

TÀI LIỆU THAM KHẢO 117 PHỤ LỤC

PHẦN MỞ đẦU

1 Lý do chọn ựề tài

Cuối những năm 80, ựầu những năm 90 của thế kỷ XX, nhân loại ựã chứng kiến sự thay ựổi nhanh chóng trong quan hệ quốc tế, ựó là sự chấm dứt của Chiến tranh lạnh và trật tự thế giới Ộhai cựcỢ Xô - Mỹ, thay vào ựó là một xu thế mới - xu thế hòa bình, hợp tác cùng phát triển và sự nổi lên của một trật tự thế giới mới - trật

tự Ộựa cựcỢ với sự ựóng góp của các cường quốc khác Một kỷ nguyên mới ựang

mở ra mà trong ựó sự hợp tác phát triển cùng tồn tại trong hòa bình ựang trở thành

xu hướng chủ ựạo và mối quan tâm chủ yếu cho hầu hết các quốc gia dân tộc trên thế giới

đứng trước xu thế phát triển tất yếu của thời ựại, tất cả các quốc gia ựều phải ựiều chỉnh lại chiến lược ựối ngoại của mình cho phù hợp với tình hình mới nhằm củng cố vị trắ trên trường quốc tế Không nằm ngoài xu thế ựó, Nhật Bản nổi lên là một quốc gia phát triển Ộthần kỳỢ về kinh tế và khoa học - kỹ thuật, ựang tìm kiếm những cơ hội ựể nâng cao ựịa vị chắnh trị và tầm ảnh hưởng trong khu vực và trên thế giới Mục tiêu của Nhật Bản là mở rộng từ cường quốc kinh tế sang cường quốc chắnh trị nhằm tìm kiếm một vị thế mới trong hàng ngũ các cường quốc hàng ựầu trên chắnh trường quốc tế trên cơ sở phát huy có hiệu quả ở khu vực để thực hiện mục tiêu trên, một trong những lựa chọn hàng ựầu của Nhật Bản là hướng về các quốc gia đông Nam Á - nơi ựang xuất hiện Ộkhoảng trống quyền lựcỢ sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc Sự hợp tác giữa Nhật Bản với các quốc gia đông Nam Á không chỉ mang lại những thành tựu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của các nước trong khu vực mà còn góp phần thực hiện mục tiêu hướng ựến của Nhật Bản ở khu vực này, ựó là: nếu Mỹ có khu vực Mỹ Latinh là Ộvùng ựệmỢ ựể phát triển thì Nhật Bản có đông Nam Á - nơi ựược coi là Ộsân sauỢ an toàn ựối với sự phát triển kinh tế của Nhật Bản, và cũng là nơi ựể Nhật Bản thể hiện vai trò nước lớn về chắnh trị và từng bước trở thành Ộquốc gia bình thườngỢ Nhật Bản muốn dùng khu vực đông Nam Á làm bàn ựạp ựể thực hiện chiến lược nâng cao vai trò chắnh trị của mình trên trường quốc tế

Khi nghiên cứu quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á nói chung có nhiều tầng bậc theo những thời ựiểm lịch sử khác nhau,

có tác ựộng lớn ựến các nước đông Nam Á Cùng với nhiều nhân tố khác, quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở khu vực này ựã tác ựộng mạnh mẽ ựến khu vực, tạo ựiều kiện thuận lợi cho các nước trong việc bảo vệ hòa bình, an ninh chắnh trị, phát triển kinh tế, thương mại và mang lại lợi ắch cho các nước đông Nam Á, trong ựó có Việt Nam Vì vậy, Việt Nam cần tận dụng tốt cơ hội này ựể phục vụ cho chiến lược hội nhập và phát triển ựất nước

Mặc dù ựã có nhiều công trình nghiên cứu về chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với khu vực đông Nam Á, quan hệ Nhật Bản với các nước ASEAN hoặc một số bài viết riêng lẻ, từng giai ựoạn ngắn về vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở châu Á - Thái Bình Dương hoặc đông Nam Á trong giai ựoạn Chiến tranh lạnh Tuy nhiên, cho ựến nay, với những tư liệu mà chúng tôi tiếp cận ựược thì vẫn chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, ựầy ựủ về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012) Việc nghiên cứu quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á là cần thiết và hết sức thiết thực trong giai ựoạn hiện nay trên nhiều phương diện Với những lý do có ý nghĩa khoa học và thực tiễn nói trên, ựược sự ựồng ý của giáo viên

hướng dẫn PGS.TS Hoàng Thị Minh Hoa, chúng tôi ựã chọn ựề tài: ỘQúa trình xác

cho Luận văn Thạc sĩ thuộc chuyên ngành Lịch sử Thế giới

2 Lịch sử nghiên cứu vấn ựề

Trong quá trình sưu tầm tài liệu ựể phục vụ cho ựề tài của Luận văn, chúng tôi

ựã tìm ựược một số sách và các công trình nghiên cứu có nội dung ựề cập ựến một

số vấn ựề ựơn lẻ và tản mạn về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á giai ựoạn 1991 - 2012 như:

2.1 Các công trình viết về chắnh sách ựối ngoại Nhật Bản với đông Nam

Á, về quan hệ Nhật Bản - ASEAN

Các sách chuyên khảo: Ngô Xuân Bình (1993), Quan hệ Nhật Bản - ASEAN,

phân tắch, trình bày chắnh sách tài trợ ODA của Nhật Bản và các biến ựộng của nó

từ năm 1951 - 1992; Dương Lan Hải (1992), Quan hệ của Nhật Bản với các nước

Á - Thái Bình Dương, Hà Nội Nghiên cứu chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản với các nước đông Nam Á về kinh tế giai ựoạn 1945 - 1975, tác giả chủ yếu ựề cập ựến các vấn ựề chắnh sách ựối ngoại kinh tế của Nhật Bản với các nước này; Nguyễn

Duy Dũng (1999), Tài trợ của Chắnh phủ Nhật Bản (ODA) cho các nước đông Nam

chắnh sách ựối ngoại kinh tế của Nhật Bản ựối với các nước này nhưng chỉ dừng lại ở

năm 1998; Hoàng Thị Minh Hoa (1999), Cải cách dân chủ Nhật Bản giai ựoạn 1945

ngoại của Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai là việc ký Hiệp ước an ninh Mỹ - Nhật; Jusuf Wanadi - Kumao Kaneko (1989), Quan hệ ASEAN - Nhật Bản, tình hình

(1998), Nhật Bản - Câu chuyện về một quốc gia, Nxb Thống kê, Hà Nội

Tạp chắ: Dương Lan Hải (1996), ỘViện trợ phát triển chắnh thức (ODA) của

Nhật Bản với các nước đông Nam Á (1954 - 1995)Ợ, Tạp chắ Nghiên cứu đông

Bản cho các nước đông Nam Á, trong ựó có ba nước đông Dương và tác ựộng của ODA Nhật Bản ựối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các nước đông Nam Á; Ngô Hồng điệp (2007), ỘHọc thuyết Fukuda: một góc nhìn từ phắa các nước

ASEANỢ, Tạp chắ Nghiên cứu đông Bắc Á, Số 9 (79); Hoàng Minh Hằng (2011),

ỘHọc thuyết Fukuda những năm 1970 và sự tìm kiếm vai trò an ninh chắnh trị của

Nhật Bản thời kỳ Chiến tranh lạnhỢ, Tạp chắ Nghiên cứu đông Bắc Á, Số 2 (120); Tác giả Hoàng Thị Minh Hoa (1993), Từ Học thuyết đại đông Á ựến Học thuyết

Thị Minh Hoa (1998), Chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với các nước đông

Huế Hai tác phẩm này ựã trình bày cơ sở của chắnh sách ựối ngoại cũng như quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á

Thông qua những tài liệu mà chúng tôi ựã tiếp cận ựược, các công trình nghiên cứu nói trên ựã ựề cập ắt nhiều ựến chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với đông Nam Á, về quan hệ Nhật Bản - ASEAN, vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ựối với khu vực đông Nam Á trên một số lĩnh vực ựơn lẻ: hợp tác an ninh, thương mại,

4 ựầu tư, ODAẦ Những bài viết này giúp chúng tôi những cơ sở ựể nghiên cứu và quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị Nhật Bản và có cái nhìn toàn cục về vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á

2.2 Các công trình nghiên cứu về quá tình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ựối với đông Nam Á sau Chiến tranh lạnh ựến năm 2012

Sách chuyên khảo: Ngô Xuân Bình (chủ biên - 2000), Chắnh sách ựối ngoại

tác phẩm này, tác giả ựã trình bày chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản sau Chiến tranh lạnh, có ựề cập ựến chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với khu vực đông Nam Á cũng như quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở khu vực này trong giai ựoạn ngắn và nhìn chung là còn khái lược; Trần Quang Minh (chủ

biên - 2011), Nhật Bản - Một số vấn ựề kinh tế, chắnh trị nổi bật 2001 - 2020, Nxb

Từ ựiển Bách khoa Trong ựó, ngoài phần nêu lên một số vấn ựề kinh tế, chắnh trị nổi bật của Nhât Bản, các tác giả còn ựề cập ựến quan hệ Nhật Bản - ASEAN, ựã cung cấp cho chúng tôi những tư liệu, cách phân tắch về quá trình nâng cao vai trò chắnh trị của Nhật Bản trên thế giới và khu vực; Hoàng Thị Minh Hoa (chủ biên -

2010), Nhật Bản với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, Lào và Campuchia

những ựóng góp của Nhật Bản ựối với ba nước đông Dương ở khu vực đông Nam

Á trên tất cả các lĩnh vực và thấy rõ quá trình xác lập vai trò kinh tế chắnh trị với ba

nước này giai ựoạn từ sau Chiến tranh lạnh; Hoàng Thị Minh Hoa (2014), Chiến

lược nâng cao vai trò chắnh trị của Nhật Bản hai thập niên sau Chiến tranh lạnh và

học 40 năm quan hệ Việt Nam - Nhật Bản: thành quả và triển vọng, Nxb Tổng hợp

thành phố Hồ Chắ Minh Tác giả ựã trình bày những thành tựu mà Nhật Bản ựã ựạt ựược thông qua chiến lược nâng cao vai trò chắnh trị hai thập niên sau Chiến tranh

lạnh, ựặc biệt là ở đông Nam Á; Nguyễn Thu Mỹ (chủ biên - 2008), Hợp tác

Hà Nội Trong tác phẩm này, các tác giả có nói lên vai trò của Nhật Bản trong quá trình giải quyết các vấn ựề lớn của khu vực ựặc biệt là cuộc khủng hoảng tài chắnh

tiền tệ ở các nước đông Nam Á; Yasuhiro Nakasone (2004), Chiến lược quốc gia

Nhật Bản trong thế kỷ XXI, Nxb Thông tấn, Hà Nội Tác giả ựã trình bày về những chiến lược của Nhật Bản, ựặc biệt trong lĩnh vực ựối ngoại của thế kỷ XXI, trong ựó

có chú ý ựến khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Các Tạp chắ: Nguyễn Hoàng Giáp (1997), ỘMột số ựiều trong chắnh sách đông

Nam Á của Nhật Bản những năm 90Ợ, Tạp chắ Nghiên cứu Quốc tế, Số 19 Tác giả

ựã trình bày tác ựộng của bối cảnh quốc tế sau Chiến tranh lạnh và ựiều chỉnh chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với đông Nam Á trong những năm 90; Ngô Xuân Bình (1999), Ộđiều chỉnh chắnh sách ựối ngoại và an ninh của Nhật Bản thời kỳ sau

Chiến tranh lạnh - Khắa cạnh ựa phương hóa và quan hệ với Hòa KỳỢ, Tạp chắ

sách ựối ngoại và hợp tác an ninh của Nhật Bản với Hoa Kỳ theo hướng ựộc lập hơn; Phan Văn Rân (2001), ỘNhật Bản: Những trở ngại trên con ựường tìm kiếm vai

trò cường quốc chắnh trị thế giớiỢ, Tạp chắ Nghiên cứu Nhật Bản và đông Bắc Á, Số

5 (35) Tác giả trình bày bối cảnh sau Chiến tranh lạnh, những mục tiêu ựối ngoại của Nhật Bản, các bước ựi cũng như những khó khăn mà Nhật Bản gặp phải trên con ựường tìm kiếm vai trò cường quốc chắnh trị thế giới; Nguyễn Thu Mỹ (2003),

ỘChắnh sách của Nhật Bản ựối với đông Nam Á thời kỳ hậu Chiến tranh lạnhỢ, Tạp

ựối ngoại của Nhật Bản từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai ựến nayỢ, Tạp chắ

chỉnh chiến lược nhằm ựẩy mạnh quá trình trở thành Ộquốc gia bình thườngỢ của

Nhật Bản trong hai thập niên sau Chiến tranh lạnhỢ, Tạp chắ Nghiên cứu đông Bắc

Á, Số 8 (150); Lê Hoàng Anh (2014), Ộđiểm lại chắnh sách ngoại giao của Nhật Bản ựối với khu vực đông Nam Á qua các ựời thủ tướngỢ, Tạp chắ Nghiên cứu đông

Á của Nhật Bản và ảnh hưởng của nó ựối với ba nước đông Dương sau Chiến tranh

lạnhỢ, Tạp chắ Nghiên cứu đông Bắc Á, Số 6 (88); Hoàng Thị Minh Hoa - Nguyễn

Văn Sơn (2009), Ộđóng góp của Nhật Bản trong giải quyết các vấn ựề lớn ở khu

vực đông Nam Á những năm 1990Ợ, Tạp chắ Những vấn ựề Kinh tế và Chắnh trị thế

giới, Số 1 (153)

6 Ngoài ra, có một số Luận án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ có ựề cập ắt nhiều ựến ựề

tài: Trần Hữu Trung (2013), Quan hệ chắnh trị, an ninh giữa ASEAN với Trung

học Huế; Nguyễn Minh Sơn (2009), Chắnh sách ựối ngoại của Nhật Bản ựối với

Trần Văn Quang (2009), Quan hệ Nhật Bản - Việt Nam (1992 - 2006), Luận văn

Thạc sĩ Lịch sử, Trường đại học Sư phạm Huế;

Thông qua những tài liệu mà chúng tôi ựã tiếp cận ựược về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ựối với đông Nam Á từ sau Chiến tranh lạnh ựến thập niên ựầu thế kỷ XXI, các tác giả ựã ựề cập ựến nhiều góc ựộ, nhiều khắa cạnh khác nhau cung cấp những tư liệu, số liệu về chắnh trị, kinh tế và văn hóa - giáo dục, cách lập luận, lý giải các vấn ựề về những thay ựổi trong chắnh sách ựối ngoại cũng như quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ựối với các nước ASEAN Những bài viết này giúp chúng tôi có cái nhìn toàn cục hơn về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á giai ựoạn từ năm

1991 ựến năm 2012

đối với các tài liệu tiếng Anh: do hạn chế về ngoại ngữ nên chúng tôi chỉ cố

gắng tiếp cận một số tài liệu sau: Kazuhiko Togo (2005), JapanỖs Foreign Policy

Kenneth B Pyle, Japan Rising, The Resurgence of Japanese Power and Purpose,

Public Affairs, New York

Tóm lại, các công trình trên ựã cung cấp cho chúng tôi một số tư liệu, cách luận giải về phân tắch các vấn ựề liên quan ựến chắnh sách ựối ngoại Nhật Bản ở đông Nam Á, quan hệ Nhật Bản - ASEAN Có một số tài liệu ựề cập ựến cơ sở xác lập và kết quả vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở châu Á, đông Nam Á trước năm 1991

- Một số công trình có ựề cập ựến một cách ựơn lẻ, tản mạn và các giai ựoạn ngắn về vai trò chắnh trị - ngoại giao, an ninh - quân sự, an ninh phi truyền thống, kinh tế và văn hóa giáo dục của Nhật Bản ở đông Nam Á trong thời gian ựề tài nghiên cứu

- Với những công trình mà chúng tôi tiếp cận cho ựến nay vẫn chưa có ựề tài nào nghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á giai ựoạn 1991 - 2012 Vì vậy, chúng tôi ựã

chọn ựề tài: ỘQuá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam

3 Mục ựắch và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục ựắch nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp chuyên ngành kết hợp với các phương pháp liên ngành, ựề tài dựng lại bức tranh toàn cảnh về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012) đề tài nêu rõ những nhân tố tác ựộng, nội dung chủ yếu của quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ựối với đông Nam Á và nêu lên những nhận xét ựánh giá về quá trình này

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu của ựề tài

để thực hiện mục ựắch trên, tác giả ựề tài thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Phân tắch các nhân tố tác ựộng ựến quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012): tình hình quốc tế, khu vực và trong nước của Nhật Bản Khái quát vai trò an ninh chắnh trị Nhật Bản trước năm 1991

- Trình bày và phân tắch nội dung chủ yếu về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012) Nhấn mạnh những ựiều chỉnh cơ bản của chắnh sách an ninh chắnh trị Nhật Bản trên các lĩnh vực chắnh trị ngoại giao, kinh tế và văn hóa - giáo dục

- Nêu rõ những thành tựu, ựặc ựiểm và tác ựộng trong các giai ựoạn xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012)

- Rút ra một số kết luận về quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á (1991 - 2012) với Nhật Bản và khu vực

4 đối tượng và phạm vi nghiên cứu của ựề tài

4.1 đối tượng nghiên cứu của ựề tài

đối tượng nghiên cứu của Luận văn là quá trình xác lập vai trò an ninh chắnh trị của Nhật Bản ở đông Nam Á trong giai ựoạn từ 1991 - 2012 diễn ra trên các lĩnh vực chắnh trị - ngoại giao, kinh tế và văn hóa - giáo dục