SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI PHÒNG PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN KIẾN AN BÀI DỰ THI CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HẢI PHÒNG PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN KIẾN AN
BÀI DỰ THI CUỘC THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT
CÁC TÌNH HUỐNG THỰC TIỄN DÀNH CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ NĂM HỌC 2015-2016
TÊN TÌNH HUỐNG:
“Tìm hiểu vai trò của khu di tích, danh thắng Núi Voi, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng trong những cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm”
LĨNH VỰC DỰ THI
1 Họ và tên: Nguyễn Đức Tú – Lớp 8A
Ngày sinh: 08/05/2002
2 Họ và tên: Lê Hoàng Ngọc Yến – Lớp 8B
Ngày sinh: 03/11/2002
Học sinh: Trường THCS Trần Hưng Đạo
Địa chỉ: Tổ 19, phường Lãm Hà, Quận Kiến An, thành phố Hải Phòng Điện thoại: 0313576000
Email: thcstranhungdao@gmail.com
Trang 2Năm học 2015 - 2016
I.TÊN TÌNH HUỐNG:
“Tìm hiểu vai trò của khu di tích danh thắng Núi Voi , huyện An Lão , thành phố Hải Phòng trong những cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm”
Tình huống:
Từ ngày 13 đến ngày 15 tháng Giêng ( ngày lễ hội của Núi Voi, An Lão Hải Phòng) năm 2015 , lớp em tổ chức đi tham gia trải nghiệm sáng tạo ở Núi Voi Trong quá trình chúng em đi tham quan một vòng khu di tích danh thắng Núi Voi ,Bạn Tú ngạc nhiên hỏi “ Tại sao ở một vị trí địa hình như thế này , Núi Voi lại khoác trên mình những truyền thuyết bí ẩn mang đậm tính chất lịch sử với nhiều chiến công vẻ vang trong những thời kì chống giặc ngoại xâm của nhân dân Hải Phòng ?
Xuất phát từ câu hỏi đó , chúng em bắt đầu tiến hành “Tìm hiểu vai trò
của khu di tích danh thắng Núi Voi , huyện An Lão , thành phố Hải Phòng trong những cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm”
II MỤC TIÊU GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
- Vận dụng các kiến thức liên môn vào việc tìm hiểu vai trò của khu di tích danh thắng Núi Voi , huyện An Lão , thành phố Hải Phòng trong những cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm” để hình thái độ tình cảm , tình yêu quê hương đất nước, từ đó có hành động , việc làm cụ thể trong việc giữ gìn , bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử văn hóa của khu di tích danh thắng Núi Voi
- Biết được vị trí địa lí , địa hình của Núi Voi
- Vai trò của Núi Voi trong những cuộc đấu tranh chống quân xâm lược
- Biết được những giá trị về khảo cổ học
- Giá trị về văn hóa, lịch sử (trong đó có những nét đặc sắc về văn hóa tâm linh)
- Tiềm năng về thắng cảnh du lịch, về văn hóa ẩm thực và văn hóa dân gian
- Những biện pháp bảo vệ khu di tích danh thắng Núi Voi
- Hình thành tính tự giác trong học tập, bước đầu hình thành các thao tác
tư duy nghiên cứu khoa học: Kĩ năng quan sát, kĩ năng thu thập xử lí thông tin,
Trang 3kĩ năng hợp tác nhóm, kĩ năng giao tiếp Thúc đẩy việc gắn kết kiến thức trong nhà trường và trải nghiệm sáng tạo trong thực tiễn
III TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG.
- Quần thể di tích Núi Voi , danh thắng nổi tiếng của huyện An Lão, Hải Phòng được ôm ấp bởi hai con sông hiền hòa Lạch Tray và Đa Độ , không chỉ
có vách đá chênh vênh ngàn năm rêu phủ ,những hang động lớn giữ được nét nguyên sơ huyền bí , vùng đất Núi Voi còn chứa đựng cả một kho tàng văn hóa qua các thời đại Vẻ đẹp thiên nhiên tạo hóa cùng với sức sống mãnh liệt có giá trị lịch sử - văn hóa ở mảnh đất này luôn có sức hấp dẫn lạ kì với chúng em
- Hiện nay , một bộ phận học sinh THCS ngại học những bộ môn Lịch sử, Địa lí, GDCD, Văn học Vì vậy trên thực tế rất nhiều bạn học sinh chưa biết rõ về những giá trị lịch sử - văn hóa của Núi Voi, ngại tìm hiểu địa lí, lịch sử địa phương
- Bằng những kiến thức đã học như: Địa lí, Sử học, Văn học, Giáo dục công dân,… trong trường THCS và tìm hiểu các nguồn tư liệu khác, chúng em muốn góp sức nhỏ bé của mình vào việc tuyên truyền, giữ gìn , bảo tồn và phát
huy khu di tích danh thắng Núi Voi- địa danh nổi tiếng ở quê hương em
Chúng em tiến hành:
- Tìm hiểu thực tế, trải nghiệm sáng tạo.
- Tìm hiểu thêm các thông tin sách, báo mạng, internet,
- Đến trung tâm văn hóa huyện An Lão, Hải Phòng xin tư liệu
- Đến bảo tàng Núi Voi - huyện An Lão chụp lại những hình ảnh, di chỉ khảo cổ để làm minh chứng
- Trực tiếp gặp gỡ và hỏi người dân địa phương trong vùng ,đặc biệt hỏi các cụ cơ niên khoảng 80 tuổi còn nhớ lại kể về những chiến tích trong những cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm ở Núi Voi
Trang 4IV GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
1 Tích hợp các môn học
* Môn Địa Lí:
Có kiến thức địa lí địa phương về tự nhiên , xã hội của Núi Voi, An Lão ,Hải Phòng Có kỹ năng tìm hiểu, lắng nghe và phân tích bản đồ hành chính
có thể chỉ dẫn , giới thiệu với bạn bè, du khách đến tham quan Núi Voi
* Môn Lịch sử:
Hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của khu di tích lịch sử Núi Voi
* Môn Văn học:
Giúp chúng em vận dụng thể loại văn nghị luận trong thuyết minh tiến hành giải quyết tình huống ,tìm hiểu những câu thơ về núi Voi
* Môn Giáo dục công dân
- Có ý thức trong việc tuyên truyền, giữ gìn , bảo tồn và phát huy khu di
tích danh thắng Núi Voi
* Môn Tin học
Giúp chúng em biết cách khai thác, sử dụng thông tin trên Interrnet Kĩ năng đánh máy, sao lưu thông tin nhanh và hiệu quả hơn
* Môn Âm nhạc
Giúp em tìm hiểu và biết , nghe được bài hát về địa danh núi Voi như bài:" Huyền thoại núi Voi” của nhạc sĩ Thuận Yến
2 Rèn luyện kĩ năng sống
- Trong quá trình chúng em tham gia cuộc thi ,chúng em rèn luyện được cho bản thân một số kĩ năng sống: Kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng đối diện với thực tế, kĩ năng tìm kiếm thông tin , tư liệu, hình ảnh
3 Các tài liệu tham khảo
- Sách, tư liệu, các bài báo, mạng Internet, thông tin từ những người dân địa phương
Trang 5V THUYẾT MINH TIẾN TRÌNH GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG.
1 Vị trí địa lí, địa hình Núi Voi
- Cách trung tâm thành phố không xa khoảng 20km về phía tây nam Núi
Voi - Xuân Sơn là một quần thể núi đá, núi đất khá cao, xen kẽ lẫn nhau, nhấp nhô, uốn khúc qua địa phận của 3 xã Trường Thành, An Tiến và An Thắng của huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
- Về mặt địa lí, địa chất học thì hàng triệu năm về trước Núi Voi còn nằm nổi trên phần bờ biển đá Đông Bắc Ngày nay , vẫn còn sò , hến bám trong các hang , vách đá ở độ cao 5- 10m Cũng chính vì thế nhờ sóng biển , mưa gió , thời gian mà vùng núi đá vôi này đã tạo nên và ẩn chứa tiềm tàng trong mình khá nhiều những hang động huyền bí , lạ kì hấp dẫn đến lạ lùng với con người
Trang 6Nhìn vào tổng thể cảnh quan, Núi Voi là một quần thẻ núi và đồi giống như một đàn voi từ từ tiến ra biển Sông hai mặt(Bắc và Nam) Lạch Tray và Đa
Độ uốn khúc lượn quanh.Thật là sơn thủy hữu tình
Lạch Tray thăm thẳm sông và biển Núi biếc nghìn năm bóng chẳng mờ Mỏi mắt nhìn non voi vẫn phục Chồn chân ngắm cảnh khách còn mơ….
Núi Voi là một quần thể danh thắng thơ mộng giữa miền đồng bằng phì nhiêu Dáng tựa như hòn non bộ khổng lồ với những hang sâu, động lớn, hồ.Trên đỉnh núi có một khoảng đất tương đối bằng phẳng gọi là bàn cờ cõi tiên Tương truyền vào những đêm đẹp trời, trăng thanh, gió mát các vị tiên trên trời xuống đó
để đánh cờ, các tiên nữ múa hát vui mừng trong cảnh thái bình Do vậy ngay dưới tượng sơn có tên làng không đặt tự bao giờ, làng “ Tiên Hội” Núi Voi - Xuân Sơn có rất nhiều hang động, to lớn và đẹp, nhiều hang động đến hang động ngày nay còn chưa ai thám hiểm ra Nổi tiếng là hang Họng Voi, hang Ông Già Vị Hang Họng Voi có nhiều nhũ đá tạo ra những hình thù rất huyền ảo, kì thú như : Ông Tiên , hổ, báo, voi, trụ thạch có nhũ đá hình bầu sữa mẹ ngày đêm nhỏ nước không bao giờ hết Dân gian nói rằng nước sữa mẹ rất quý chứa được nhiều bệnh tật Đặc biệt trong hang có giếng nước trong vắt không bao giờ cạn, tương truyền thả quả bòng vào giếng, quả bòng sẽ trôi ra sông Lạch Tray nằm dưới chân núi Voi Hang ông Già Vị một hang động đẹp đi sâu vào trong lòng núi, có rất nhiều ngách Hang do ông già tên là Vị, một chiến sĩ du kích người xã Trường Thành, trong kháng chiến chống Pháp đã phát hiện ra Sau đó lực lượng kháng chiến làm nơi hoạt động bí mật
Trang 72.Giá trị lịch sử, khảo cổ học
Từ những thập kỉ 30 của thế kỉ XX, những nhà khảo cổ Pháp đã khám phá
và khẳng định khu vực núi Voi là một di tích khảo cổ học Là một trong những địa điểm khảo cổ học lớn ở miền ven biển Đông Bắc nằm giữa hành lang Đông Tây Nơi đây là cái nôi của người tiền sử và sơ sử ẩn chứa nhiều dấu ấn lịch sử
về thời kỳ đồ đá, đồ đồng… Những công cụ lao động của người cổ như: “ Rìu
đá, bôn đá, quả cân đá, bàn mài đá, đang được trưng bày tại Bảo tàng Núi Voi,
là những hiện vật cực quý, minh chứng cho vùng đất có chiều sâu, bề dày lịch sử văn hoá cùng với những truyền thuyết bí ẩn và hấp dẫn
- Bắt đầu từ thời các vua Hùng đã cho xây thành,đắp lũy, dựng trại tại
đây Đặc biệt là thời vua An Dương Vương (Trích dẫn tư liệu lịch sử)
- Theo Việt sử lược – một tác phẩm khuyết danh thời Trần đã ghi chép về một sự kiện diễn ra ở Núi Voi hồi thế kỉ XI như sau: “ Năm Kỉ Mão , niên hiệu Hội Phong thứ 7(1698) đời vua Lý Nhân Tông mùa thu tháng 9 xây chùa trên núi Voi An Lão Nay là chùa Long Hoa Những năm 1989 – 2000, Cục bảo tồn bảo tàng Bộ văn hóa thông tin – bảo tàng Hải Phòng và huyện An Lão đã có những cuộc khảo sát , tìm kiếm dấu vết của chùa Long Hoa Một vài hòn đá kê chân cột và dấu tích móng chùa vẫn còn Đặc biệt khi nghiên cứu văn hóa của chùa Bụt Mọc Tiên Hội thì thấy ghi là Tượng Phật của chùa Long Hoa sau khi tàn phá được nhân dân trong vùng đem đến chùa Bụt Mọc lưu giữ và thờ ở đó Quả thật , chùa Long Hoa từ xa xưa đã in vào tiềm thức của nhân dân trong vùng qua câu ca tồn tại hàng nghìn đời :
Trang 8“ Cảnh Long Hoa bốn mùa thanh tĩnh
Đình Chi Lai trung chính sườn non
Bốn bề chân núi dân thôn
Tiếng thiều, tiếng trúc véo von đi về.”
- Tại đây nhà Mạc xây dựng thành quách, luyện binh, đào hào, đắp lũy Tiếc rằng những công trình này nay không còn nữa, chỉ lưu vết lại qua dấu tích tên một số địa danh như hang Chạn(bếp ăn), Đấu đong quân, kênh nhà Mạc, cung công chúa
3.Vai trò của khu di tích danh thắng Núi Voi , huyện An Lão , thành phố Hải Phòng trong những cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm
Trong Biên niên sử ngành Giáo dục – Đào tạo TP Hải Phòng đã ghi rõ : Núi Voi là nơi có rất nhiều di tích lịch sử từ thời Hai Bà Trưng với nữ tướng Lê Chân Với vị trí hiểm yếu thuận lợi về tấn công , phòng thủ và bảo toàn lực lượng khi có quân xâm lược Nữ tướng Lê Chân đã chọn núi Voi làm địa điểm chiêu binh mại mã và tích trữ lương thảo, che mắt quân thù và xây dựng căn cứ đánh giặc Nhân dân địa phươngg đã lập đền thờ Bà ngay trong đền Hang để tưởng nhớ tới công lao to lớn của Nữ tướng Lê Chân Hang nhỏ nhưng quả thật lộng lẫy , uy nghi Hai bên có động Nam Tào , Bắc Đẩu , núi Xẻ Đầu, dưới tán cây đại cổ thụ từ sườn non cao tỏa rợp bóng sớm chiều Trước cửa đền Hang có
4 chữ lớn là : “ Thánh mẫu linh từ”
Trong đền Hang có câu thơ ca ngợi công đức của Bà:
Trang 9“ Thời cổ lưu danh khí hương còn để lại Vạn kim di tích truyền thống vẫn phụng thờ”
“ Sống tướng mãnh , chết thần thiêng anh linh dũng quyết Diệt tham tàn trừ bạo nghiêng lừng lẫy uy danh”
Đến thời nhà Mạc đã xây dựng thành quách , Vương Triều , huyện quận… để lại như một dấu tích về giang sơn nhà Mạc
- Núi Voi còn được xem như một thành lũy bảo vệ thành phố Cảng trong suốt đường dài lịch sử kháng chiến của ông cha ta , đặc biệt là 2 cuộc kháng chiến thần thánh vừa qua – cuộc kháng chiến chống Pháp và cuộc kháng chiến chống Mĩ
- Nếu ai đó đã hơn một lần đến Núi Voi thì hãy qua Hang Già Vị Cái tên
“Hang Già Vị” ấy đã nói trọn vẹn về một sự tích của người chiến sĩ Núi Voi Trong thời kì kháng chiến chống Pháp , người du kích già Núi Voi có tên là Ôn Văn Vị đảm việc nhiệm vụ canh gác , đánh kẻng trên đỉnh núi (mỗi khi có giặc về) để báo động cho dân làng và du kích biết Sau nhiều lần thất bại , quân giặc biết được một phần lí do vì sao, bèn tập trung quân vây bắt , song người du kích
đó đã rút lui vào hang an toàn Quân giặc tức giận bắn súng , thả lựu đạn , dùng rơm , rạ hun khói , gọi đầu hàng nhưng chúng đã thất bại Nhưng rồi đến năm
Trang 101953, du kích Ôn Văn Vị đã hi sinh anh dũng trong trận chiến đấu ác liệt ở Núi Voi với quân giặc Để ghi nhớ công lao người liệt sĩ ấy , nhân dân trong vùng
đã đặt tên cái hang ấy rất thân thiết và dân dã là “ Hang Già Vị”
Với hình ảnh 29 cô gái dân quân Núi Voi“ Những cô gái dân quân treo
mình trên vách đá, lưng chừng trời bắn máy bay rơi máy bay Mỹ” bảo vệ phòng
tuyến quan trọng nơi cửa ngõ phía tây Hải Phòng và lời thề bất tử như khắc vào vách đá của đội du kích Núi Voi; họ đã trở thành huyền thoại và trở thành câu chuyện mãi khắc ghi trong tâm trí những người dân nơi đây
“ Đứng trên đỉnh núi ta thề Không giết được giặc không về núi Voi”
Trong những ngày bom đạn ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống giặc
Mỹ xâm lược, tháng 4 năm 1968 Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 2 được tổ chức tại đây thông qua nghị quyết, động viên nhân dân thành phố quyết tâm đánh bại âm mưu chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ
Trang 11Núi Voi ngày nay còn đó những địa chỉ đỏ như hang Thành uỷ, hang Huyện uỷ, hang Già Vị, trận địa súng phòng không,…vầ truyền thống du kích Núi Voi mãi mãi là niềm tự hào của người dân An Lão và thành phố Hải Phòng
Và chính nơi đây ngày 29/9/1959 , đồng chí Trường Chinh lúc đó là Tổng
Bí Thư của Đảng đã về thăm Núi Voi Đứng tại Chùa Chi Lai đồng chí Trường Chinh đã viết để lại bút tích nhắc nhở nhân dân ta giữ gìn di tích lịch sử này
Chính hình ảnh núi Voi bất khuất kiên cường trong mưa bom bão đạn bảo
vệ và dựng xây quê hương đất nước đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhạc sĩ
Thuận Yến khi ông về thăm Núi Voi và để lại bài hát “ Một thời để nhớ” như
một kỉ niệm không quên của mình
“ Đứng giữa đồng xanh núi mang màu đá xám Gọi nắng Xuân về đợi mùa Thu trăng lên Như người mẹ hiền dãi nắng dầm sương
Trang 12Ôm ấp trong lòng những người con quê hương.
Những cô gái dân quân treo mình bên vách đá Lưng chừng trời ngắm bắn máy bay rơi.
Chiến tranh đi qua, bão tố đi qua Trên đỉnh núi bàn cờ tiên vẫn đợi Núi xanh kia là nơi tiên hội
Tôi xin hát về Người huyền thoại núi Voi ơi ”
Núi Voi đúng là thành lũy bảo vệ Thành phố Cảng Những chiến công đó cũng không dễ dàng như sự hi sinh của các bà mẹ Việt Nam anh hùng để góp phần làm cho dân tộc ta làm nên chiến thắng
Hồ Chủ Tịch tặng hoa cho một bà mẹ người xã Tân Viên – An Lão trong dịp Người về thăm tỉnh Kiến An năm 1959
4 Giá trị về văn hóa, lịch sử
- Núi Voi là một vùng đất cổ kính chứa đựng một kho tàng văn hóa, lịch
sử phong phú, quê hương của nhiều danh tài, mặc sĩ như: Đại học sĩ Bùi Mộng Hoa , Trạng nguyên Trần Tất Văn, Tiến sĩ nhà thơ yêu nước Lê Khắc Cẩn Nhiều công trình kiến trúc cổ (đình, chùa, đền, miếu) được xây lại, từ thế kỷ XI
- XII được sử sách ghi lại cùng với tháp Tường Long (Đồ Sơn) hình thành nên như một trong những trung tâm Phật giáo đô hội sầm uất của quốc gia Đại Việt thời bấy giờ, có danh nhân Bùi Mộng Hoa mở trường dạy học từ thế kỷ XI, cùng thời với Văn Miếu Quốc Tử Giám Hà Nội
Trang 13- Theo tương truyền của người dân địa phương, mỗi người há miệng để giọt nước ở vách núi chảy vào miệng sẽ được may mắn, hạnh phúc
5.
Tiềm năng về thắng cảnh du lịch, về văn hóa ẩm thực và văn hóa dân gian
- Nhìn toàn cảnh quan khu di tích lịch sử Núi Voi như một Vịnh Hạ Long
cạn.Chùa Bụt Mọc – một dấu san trầm ấm bên một dốc trên Gió từ sông,từ nhũng cánh đồng và thung lũng mát rượi thổi về.Lòng ta khoan khoái đến dễ chịu,cảm giác nhẹ nhàng bâng khuâng khi đến nơi này Đúng như nhiều nhà nghiên cứu, quản lí đã nhận định: Núi Voi có nhiều giá trị, đáng chú ý là những giá trị riêng độc đáo Nếu người ta thích thưởng ngoạn thì có quang cảnh sơn thủy hữu tình, hang động kì thú, rừng núi thâm sâu Người ta thích tìm hiểu lĩnh hội, nghiên cứu về văn hóa,lịch sử núi Voi thì có cả một bảo tàng Cần nghỉ ngơi, tĩnh dưỡng giảm nhẹ ưu phiền, căng thẳng thì có chùa chiền, đền đài, miếu mạo ẩn hiện nơi núi non huyền ảo - nơi từng là một trong những trung tâm Phật giáo đồ sộ sầm uất từ thế kỉ XI - XII
- Về văn hóa ẩm thực và văn hóa dân gian từ xưa cũng nổi tiếng với một
số sản vật của vùng núi rừng, vùng đất cổ Câu Lậu Người ta muốn thưởng thức hương vị đậm đà của quê hương, xứ sở thì đã có những trái hoa trái ngọt ngào, những sản vật và nguồn thực phẩm độc đáo của vùng rừng núi, những sản phẩm văn hóa tinh thần thú vị, nhẹ nhàng, thấm đẫm chất văn hóa của dân tộc truyền