Nâng cao hiệu quả dạy và học môn hóa học THPT bằng việc giải thích các hiện tượng trong đời sống thực tiễn liên quan đến bài học

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I.

1

A ĐẶT VẤN ĐỀ :

Trong hời k khoa h k h há ri n như o rong nh ng

r ng m a ng h nư i m i n n giáo n ng ao h ư ng giáo c Giáo không hỉ r y n ạ kiến hứ ho h sinh m òn h i

gi h sinh hiếm nh kiến hứ , n ng kiến hứ khoa h o sống

ạ á m iê ó hì kh há i m i hương há giáo ừ

ối ạy h r y n h m hi sang ạy h heo “ hương há ạy h í h

Việ h ố môn hóa h rong nh rường sẽ gi h sinh hi ư rõ sống nh ng iến i h rong sống h ng ng y khỏi ỡ ngỡ rong á ình h ống gặ h i rong ự nhiên ng như rong sống Từ ó

ý gi i ư á hiện ư ng k í s y ngh hỏi ì sao Lại ó hiện ư ng

ó h m hí hi ư nh ng ng ý khoa h hoá h rong sống

L m giáo iên rự iế gi ng ạy môn hóa h ở rường THPT i

nh ng năm háng kiến hứ ó ư ôi xin rình y i :” ng ao hiệ

q ạy và h môn hóa h ở rường THPT ằng iệ gi i hí h á hiện ư ng

hự iễn ó iên q an ến i h ”

N i ng a i gồm á ơ sở ý n á hự rạng a n á iện há hứ hự hiện ối ùng kế q mang ại a sáng kiến, i

m í h gó hần sao ho h sinh ễ hi hiế hự gần g i i ời sống

ôi ốn h sinh khi h

2

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I CƠ SỞ LÝ LUẬN :

Hóa h môn khoa h ý h yế gắn i n i hự nghiệm Thự nghiệm

ng ố nh ng iên oán a ý h yế ngư ại ý h yế ẫn ường ho hự nghiệm Hóa h ó ai rò q an r ng rong sống a on người nó óng gó

m hần không nhỏ o iệ gi i hí h á hiện ư ng hự ế gi ho h ng a

hi rõ hơn á sự iệ ang x y ra x ng q anh h ng a gi on người i ạo hiên nhiên h ho nh ầ ng y ng nhi a on người ồng hời ng

gi ho on người nh n ra nh ng á hại m hính on người h ng a ang g y ra

ho hiên nhiên rồi ng hính h ng a h i gánh hị h q ó í như: hiện

ư ng h ng ầng ozon hiệ ứng nh kính hay như hiện ư ng nóng ên a rái hạn hán ở nơi n y ở nơi khá …Trong gi ng ạy hóa h nế ồng ghé ư

á hiện ư ng x y ra rong hự ế nh ng i o ệ môi rường ó iên

q an ến i h hì không nh ng m ho i h rở nên sinh ng hơn g y hứng

h sứ h ho h sinh m òn gi á em ó ý hứ hơn rong iệ o ệ môi rường

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

ôn hoá h rong rường h hông m rong môn h khó nhi em

h sinh ó m í s h môn hóa h k năng n ng kiến hứ o o ệ môi rường gi i hí h á hiện ư ng x y ra x ng q anh òn r hạn hế Do y

nế giáo viên không ó nh ng i gi ng hương há h ý hù h hì sẽ

rở h nh người m nh n r y n h ri hứ m hi , ễ m ho h sinh h

ng rong iệ iế h m nh n ó h ó hiện ư ng m số h n h sinh không m ốn h hoá h hoặ ạnh nhạ i giá rị hự iễn a hoá h

Do y ngo i nh ng hi iế hóa h người giáo iên ạy hóa òn

h i ó hương há r y n ạ h h g y hứng h khi nh h i kiến hứ hóa

h a h sinh Do y sáng kiến kinh nghiệm khía ạnh:” ng ao hiệ q ạy – h môn hóa h THPT ằng iệ gi i hí h á hiện ư ng rong

ời sống hự iễn ó iên q an ến i h ” i m í h gó hần sao ho h sinh ễ hi hiế hự gần g i i ời sống ôi ốn h sinh khi h

III CÁC BIỆN PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

“ ng ao hiệ q ạy – h môn hóa h THPT ằng iệ gi i hí h á hiện ư ng rong ời sống hự iễn ó iên q an ến i h ” ằng á h nê á hiện ựơng hự iễn x ng q anh ời sống hường ng y an xen rong á iế

h Tạo ho h sinh ăn ứ o nh ng kiến hứ h ìm á h gi i hí h hiện ư ng ở nh hay nh ng gặ hiện ư ng ó h sinh sẽ s y ngh hỏi ì sao Lại ó hiện ư ng ó Tạo i n h n i khi h i h iế heo

ng sáng ạo hứng h rong môn h ; m ho hoá h không khô khan i ính ặ hù hứ ạ

hứ hự hiện ư giáo iên ó h ùng nhi hương iện nhi

á h như: ằng ời gi i hí h hình nh oạn him … ó h iến h nh ạy rong

ho n nh ùng máy hiế hay không ùng máy hiế … i n y ần h h

o i kiện ở mỗi rường ăn ứ o ho n nh h hong á h ạy khá nha h y ng ối a m o ư n i ng ạy h heo yê ầ a hương rình Khi gi i hí h á hiện ư ng rong hự iễn iên q an ến i h

ần ựa h n á h gi i hí h ngắn g n ễ hi heo ừng ối ư ng h sinh

g y ư hứng h ối i H Sinh

Sa y m số í minh h a m ôi á ng hông q a m số hiện

ư ng rong hự iễn rong số h ng nghìn h ng ạn hiện ư ng ình h ống hự iễn ó h á ng:

Khi s o nư m ư ng nhỏ o

hì sẽ ó á ng sá kh ẩn o o an

m hần (g y mùi) h n ứng m hần i nư :

hế n o ối

i ơ h ?

Axi ohi ri ó ai rò r q an r ng

ối i q á rình rao i h a ơ h Trong ị h ị ạ y a người ó axi ohi ri i nồng kho ng ừ 0 0001

ến 0 001 mo / ( ó H ương ứng 4 3) go i iệ ho an á m ối khó

an axi ohi ri òn h x á ho

á h n ứng h ỷ h n á h g xi ( h ường ) h ro ein ( h ạm) h nh á h ơn gi n hơn ơ

4

h ó h h h ư

Lư ng axi ohi ri rong ị h ị ạ

y nhỏ hơn hoặ n hơn mứ ình hường mắ ệnh Khi rong ị h ị

ạ y axi ohi ri ó nồng nhỏ hơn

NaHCO3 + HCl  NaCl + CO2 + H2O

10 Bài 34- FLO

“ h o không ính” khi chiên rán

hứ ăn ại không ị ính h o?

Thự ra mặ rong a h o không ính người a ó r i m h h cao h n ử ó o i e ra f oe y en (-CF2-CF2-)n ư ôn inh “ a h ẻo” hường g i “ ef on” Po i e ra

f oe i en hỉ hứa 2 ng yên ố C à F nên iên kế i nha r n hắ Khi ho

ef on o axi ô ơ hay axi H2SO4 m

ặ nư ường h y( hỗn h HC HNO3 ặ ) o ng ị h ki m n sôi

hì ef on không h iến h Dùng ef on ráng ên áy h o khi n i nư sôi không h x y ra kì á ng n o Cá oại ầ ăn m ối m … ng x y ra hiện ư ng gì Cho ù không ho ầ mỡ

on người ần ư ng 1 10-4

- 2.10-4g iot

H ng ng y a h i s ng ư ng io ần hiế ho ơ h ằng á h ăn m ối io Iô

ó rong m ối ăn ạng KI KIO3 ế

ư ng io không ng hì sẽ ẫn

ến yến giá rạng sưng o h nh ư nặng hơn ần n ô sinh á hứng ệnh khá

10 Bài 36- IOT

Phần II 1

Tính h

Sherlock Homes

hế n o hỉ sau ít phút

hí nghiệm

?

L y m rang gi y sạ h n m ầ ngón ay ên rên mặ gi y rồi nh ra sa

ó em hần gi y ó n ay ặ ối iện i mặ ống nghiệm ó hứa ồn iố ùng èn ồn n nóng ở hần áy ống nghiệm Khi x hiện ồng khí m

ím ố ra ừ ống nghiệm ạn sẽ h y rên hần gi y rắng( ình hường không nh n

ra ế gì) ần ần hiện ên u vân

ay m n rõ ến ừng né ế ạn n

ầ ngón ay ên m rang gi y rắng rồi

i m y háng sa m i em hự nghiệm như rên hì n ay ẫn hiện

ra rõ ràng

Trên ầ ngón ay h ng a ó ầ éo

ầ khoáng mồ hôi Khi n ngón ay

ên mặ gi y hì nh ng hứ ó sẽ ư ại rên mặ gi y y mắ hường r khó

nh n ra Khi em ờ gi y ó n ay ặ ối iện

i mặ miệng ống nghiệm hứa ồn iô

hì o ị n nóng iô “ hăng hoa” ố ên

h nh khí m ím ( h ý khí iô r

ầm ánh

mì thì có

h m xanh trên bánh ?

Do ồn io hỗn h an a io ancol etylic (C2H5OH) io ạo h nh i inh m h ó m xanh

hiệ ỏa ra ư í h gó ần ần khi

ạ i nhiệ háy a han hì hì han

h y ng n thì không

ư ùng

h i q é

m nên rắ

S ên trên?

rắ ên nh ng hỗ ó h y ng n ì S ó

h á ng i h y ng n ạo h nh HgS ạng rắn không ay hơi

ư mưa g sạ h i ẩn m ầ không khí ư rong sạ h

Trong ơn giông x y ra h n ứng ạo

h nh ozon ừ oxi: 3O2  UV

2O3

Khi nồng ozon nhỏ người a m giá rong sạ h ươi má Do y sa ơn mưa giông rong không khí ó ẫn í ozon

m ho không khí rong sạ h ươi má

h i h ý

ến iệ thông gió ?

Ch ng a iế khi máy ho o o y

m iệ hường x y ra hiện ư ng hóng iện ao á o ó ó h sinh ra khí ozon theo h n ứng: 3O2  UV

2O3

V i m ư ng í ozon rong không khí

hì ó á ng iệ kh ẩn iệ i rùng hưng nế ư ng ozon ại ư q a gi i hạn ho hé sẽ g y n hại ho ại n o

há hoại kh năng miễn ị h ệnh g y

m rí nh iến i nhiễm sắ h g y

q ái hai ở h n mang hai Hi n nhiên ư ng ozon o máy ho o o y sinh ra r é nên nế ngẫ nhiên m iế

x i nó ng hưa ó h g y ng y hại

ho ơ h hưng nế iế x i ozon rong hời gian i nế không h ý làm thông gió ăn hòng hì o ozon

h nhi rong hòng ến mứ ư iê

Khí H2S i người ì khi o máu,

má hóa en o ạo ra FeS m ho hemog o in a má hứa Fe2+

ị há

h y

H 2 S + Fe2+ ( rong hemog o in) → FeS↓ + 2H+

ối ao Chính ư ng H2S sẽ m ho ơ

h mệ mỏi Khi a ùng Ag ánh gió

hì Ag sẽ á ng i khí H2S Do ó

ư ng H2S rong ơ h gi m ần sẽ hế ệnh iếng Ag sa khi ánh gió sẽ ó

mà en xám:

4Ag + 2H 2 S + O 2 → 2Ag 2 S↓ + 2H 2 O ( en)

2SO2 + O2 + 2H2O → 2H2SO4

2NO + O2 → 2NO2

4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3

Axit H2SO4 và HNO3 an o nư mưa

ạo ra mưa axi Vai rò hính a mưa axit là H2SO4 còn HNO3 óng ai rò hứ hai

Hiện nay mưa axi ng ồn ô nhiễm hính ở m số nơi rên hế gi i

ưa axi m mùa m ng h h há

h y á ông rình x y ựng á ư ng

i m ừ á ẩm hạ h á ôi á hiến ( á oại á n y h nh hần hính CaCO3):

CaCO3 + H2SO4 → CaSO4 + CO2↑ + H 2 O CaCO3 + 2HNO3 → Ca(NO3)2 + CO2↑ + H 2 O

a hứ ăn m oại á BaSO4

g yên o hầy h ố hẩn oán ệnh

a ạ y ho người ệnh hường h i

9

ối s nfa h X q ang Ch X q ang ối i ạ

y không ễ như i á h n xương

ố ởi ì ỷ r ng a xương n ia X khó xuyên qua, trên phim ch ó h ư

ó ngo i ờ

iếng s m

h ờ m ên”

ngh a hóa

h gì ?

C a ao ó ngh a : Khi a hiêm ang r ồng m ó r n mưa r o kèm heo s m h hì r ố ho năng

s ao

Do rong không khí ó kho ng 80% i ơ

20 % oxi Khi ó s m h ( ia ửa iện) hì:

hờ ó s m h ở á ơn mưa giông mỗi năm r ng ình mỗi mẫ ư

Khi m ánh ao người a hường ho í

nở H4HCO3 o mì Khi nư ng bánh, NH4HCO3 h n h y h nh á h khí hơi hoá ra nên m ho ánh xố

Việ am

sử ng ừ nhi hế kỉ

rư khi người Ch

 iế ến

h ố n

Gi i hí h ý ngh a a ông hứ kinh

nghiệm

“nhứ ồng thán, bán ồng sinh ồng iêm”

gi m nó khá i ìm nư :

Zn3P2 + 6H2O → 3Zn(OH)2 + 2PH3↑ Chính PH3 ( ho hin) giế hế h

C ng nhi nư ưa o ơ h h →

PH3 hoá ra nhi → h ng nhanh

hế ế không ó nư h sẽ hế hơn

V n iệ h ang ư m i người

q an m ì h on mang nhi mầm ệnh r y n nhiễm ho on người hay há hoại mùa m ng “Th ố h ” ang ư ùng i m í h rên hưng y oại h ố r nên

nh hưởng ến sứ khỏe on người

x hiện ở ?

Trong xương a ng ôn ó hứa

m h m ư ng ho ho Khi ơ h ng

hế i nó sẽ h n h y m hần thành photphin PH3 ẫn m í

i ho hin P2H4 Pho hin không ự ố háy ở nhiệ hường Khi n nóng ến 150o

mặ rời nên a không q an sá rõ như o

an êm

Hiện ư ng ma rơi hỉ m q á rình hóa h x y ra rong ự nhiên Thường

gặ ma rơi ở á ngh a ịa o an êm

y m hiện ư ng ự nhiên hứ không h i m hiện ư ng “ hần í ”

ng y nắng nóng, ngườ

i a ngửi

h y mùi khai ?

Khi nư sông hồ ị ô nhiễm nặng ởi

NH4 + OH- → NH3 + H2O ( H > 7 nhiệ ao)

hư y khi rời nắng ( nhiệ ao)

2NH 4 NO 3 + Ca(OH) 2 →2 H 3 ↑+ Ca( O 3 ) 2 +

H 2 O (3)

ư i ó hứa h m ư ng re CO(NH2)2 i sinh hoạ ng h y n ure thành (NH4)2CO3:

CO(NH2)2 + 2H2O → (NH4)2CO3 (5)

(NH4)2CO3 ễ ị h n h y khi rời nắng heo h n ứng:

hế n o ? hơi không q a rạng hái ỏng

CO2 ỏng ặ iệ nư á khô( không hại) ư ứng ng hí h h o

q n nh ng s n hẩm kỵ ẩm ùng m ạnh ông hự hẩm Dùng á khô

m ạnh o q n gián iế á s n hẩm ó ao gói nhưng ó h ùng m ạnh o q n rự iế Chính h á

nh n m ạnh n y (CO2) m ứ hế sống a i sinh gi ư ị ng -

há rở ại Trái m ho Trái m

ên Theo ính oán a á nh khoa h

hì nế h m ư ng CO2 rong khí q y n ăng ên g ôi so i hiện ại hì nhiệ

ở mặ ăng ên 4o

C

V mặ h h ứ xạ CO2 ở rong khí q y n ương ương i h y inh

a á nh kính ùng rồng y rồng hoa ở xứ ạnh

ắ ám háy a

oại mạnh:

Do á kim oại rên ó ính khử mạnh nên ẫn háy ư rong khí q y n CO2 Thí :2 g + CO2 → 2MgO + C

Ca on sinh ra ại iế háy:

C + O2 → CO2

ắ á ám háy hông hường người a hường ùng khí CO2 Tuy nhiên

Loại m rắng ó ên g i “ agiê

a ona ”( gCO3) m người a ẫn hay

g i “ magiê” gCO3 oại rắn mịn nhẹ ó á ng h ẩm r ố Khi iến h nh hi n ay a á n

ng iên hường ó nhi mồ hôi i

ó ối i á n ng iên hi h hao hế sứ i gCO3 ó á ng

h h mồ hôi ồng hời ăng ường

ma sá gi a n ay á ng h thao gi n ng iên ó h nắm hắ

ra khí axe i en anxi hi roxi

CaC2 + 2H2O  C2H2 + Ca(OH)2

Axe i en ó h á ng i H2O ạo ra

an ehi axe i Cá h n y m n hương ến hoạ ng hô h a á ì

Lo i hoa rư sa hỉ iến i hay nha gi a á m rắng hồng ng a

am ỏ ó sự hay i a h aro en ó rong hự

Caro en m oại sắ ố hường h y rong m i óa hoa Trong s a ng rong h éo ng ó sắ ố n y nhưng nhi hơn rong a rố ( h