skkn dạy học theo chủ đề tích hợp trong giảng dạy tiết 1 bài 16 công nghệ chế tạo phôi môn công nghệ lớp 11 nhằm tăng khả năng tự học, tự thực hành của học sinh

Thực hiện chủ trương đổi mới đồng bộ hình thức dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục; để tăng cường việc gắn liền dạy học trong nhà trường với thực tiễn cuộ

PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ 1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Thực hiện chủ trương đổi mới đồng bộ hình thức dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục; để tăng cường việc gắn liền dạy học trong nhà trường với thực tiễn cuộc sống và góp phần hình thành năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trung học, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức cuộc

thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn”dành cho học sinh trung học và cuộc thi “Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên trung học năm học 2014- 2015”

Thực hiện công văn số 4188/BGDĐT-GDTrH ngày 07/08/2014 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) về việc tổ chức cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn và cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp

Thực hiện công văn số 927/SGDĐT-GDTrH ngày 05/09/2014 của Sở Giáo dục

và Đào tạo Ninh Bình về việc tổ chức cuộc thi Vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh trung học và cuộc thi dạy học theo chủ

đề tích hợp cho giáo viên trung học

Xuất phát từ tình hình thực tế giảng dạy bộ môn công nghệ lớp 11 ở trường THPT Nho Quan A tôi đã lựa chọn đề tài: “Dạy học theo chủ đề tích hợp trong giảng dạy tiết 1 bài 16 công nghệ chế tạo phôi môn công nghệ lớp 11 nhằm tăng khả năng tự học, tự thực hành của học sinh”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn; tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu, tự thực hành của học sinh;

- Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với

thực tiễn đời sống; đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm "học đi đôi với hành";

- Góp phần đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, tăng cường hiệu quả sử dụng thiết bị dạy học;

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIấN CỨU

- Học sinh lớp 11 học theo chương trỡnh chuẩn (Ban cơ bản) của trường

THPT Nho Quan A

- Giỏo viờn dạy bộ mụn Cụng nghệ trường THPT Nho Quan A

- Tỡm hiểu những biện phỏp nõng cao hiệu quả của việc lồng ghộp nội dung về dạy học theo chủ đề tớch hợp trong giảng dạy tiết 1 bài 16 cụng nghệ chế tạo phụi bộ mụn cụng nghệ lớp 11

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU:

- Phương phỏp nghiờn cứu lớ thuyết: Thu thập thụng tin nghiờn cứu tài liờu và

hệ thống húa cỏc tài liệu cú liờn quan đến đề tài

- Phương phỏp thực nghiệm: Tiến hành thực nghiệm ở cỏc lớp cú dạy học theo chủ đề tớch hợp và cỏc lớp không dạy học theo chủ đề tớch hợp ở bộ mụn cụng nghệ lớp 11 đ-ợc phân công giảng dạy để so sánh từ đó rút ra kết luận thực tiễn

PHẦN II : GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

A - CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Dạy học theo chủ đề tích hợp ở các môn : Công nghệ, vật lý, hóa học, lịch sử, toán học và kiến thức thực tế để dạy tiết 1 bài 16 công nghệ chế tạo phôi (Công

nghệ lớp 11)

I Kiến thức:

1.Môn toán học : Tính toán kích thước sản phẩm đúc

2.Môn hóa học : Tác động hóa học, phản ứng hóa hóa học khi đúc

3.Môn vật lý : Sự tác động qua lại giữa kim loại lỏng và khuôn khi đúc

4.Môn lịch sử : Học sinh nắm được lịch sử của nghề đúc

5.Môn sinh học : Giúp học sinh có ý thức bảo vệ môi trường khi đúc

6.Môn công nghệ : Biết được bản chất của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

- Hiểu được công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát

- Có ý thức tiết kiệm khi lựa chọn, sử dụng các sản phẩm cơ khí

Dạy học theo chủ đề tích hợp trong các nhà trường phổ thông trong đó có môn công nghệ lớp 11 để đạt được mục đích:

- Khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn; tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu, tự thực hành của học sinh;

- Thúc đẩy việc gắn kiến thức lý thuyết và thực hành trong nhà trường với thực tiễn đời sống; đẩy mạnh thực hiện dạy học theo phương châm "học đi đôi với hành";

- Góp phần đổi mới hình thức, phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giá kết quả học tập;

Các nguyên tắc cần thực hiện khi dạy học theo chủ đề tích hợp vào dạy bộ môn công nghệ 11

- Nội dung dạy học theo chủ đề tích hợp phải đảm bảo tính chính xác, khoa học

- Phân phối thời gian hợp lí, không đi lan man làm loãng nội dung bài giảng

- Nội dung dạy học theo chủ đề tích hợp phải phù hợp với chủ đề của bài giảng

- Các ví dụ, nội dung có liên quan đến dạy học theo chủ đề tích hợp giáo viên đưa vào phải ngắn gọn, hấp dẫn, lôi cuốn được sự chú ý của học sinh

B CƠ SỞ THỰC TẾ CỦA ĐỀ TÀI NGHIấN CỨU

- Sau đây cụ thể là nội dung của 02 giỏo ỏn dạy lý thuyết :

Tiết 1 bài 16 cụng nghệ chế tạo phụi

- Biết được bản chất của cụng nghệ chế tạo phụi bằng phương phỏp đỳc

- Hiểu được cụng nghệ chế tạo phụi bằng phương phỏp đỳc trong khuụn cỏt

- Cú ý thức hơn trong việc giữ gỡn, bảo vệ mụi trường trong gia cụng cơ khớ

- Cú ý thức tiết kiệm khi lựa chọn, sử dụng cỏc sản phẩm cơ khớ

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIấN, HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giỏo viờn:

- Thiết bị dạy học là sử dụng phũng mỏy vi tớnh kết hợp với đồ dựng dạy học

- Nghiờn cứu nội dung và dạy theo đỳng chuẩn kiến thức, chuẩn kĩ năng bài 16 tiết 1 SGK CN 11, nghiờn cứu SGK giỏo viờn CN 11 Bài 16 tiết 1

- Sưu tầm thụng tin liờn quan đến cỏc phương phỏp chế tạo phụi bằng phương phỏp đỳc, sưu tầm một số phụi đỳc, sưu tầm một số đồ dựng được chế tạo bằng cụng nghệ đỳc : Nồi gang, chảo gang, lưỡi cày, quả tạ…

- Ứng dụng cụng nghệ thụng tin trong việc dạy và học của bài học : Ứng dụng phần mềm Microsoft Powerpoint, mỏy tớnh sỏch tay

- Sưu tầm một số tranh, ảnh minh họa về cỏc ưu, nhược điểm trong phương phỏp đỳc

- Phiếu học tập cho học sinh hoạt động theo nhúm

- Nghiên cứu kỹ bài 16 - sách giáo khoa Công nghệ 11

- Chuẩn bị tranh “Quy trình công nghệ chế tạo phôi” trong bộ thiết bị giáo dục do Bộ cung cấp; tranh về lò nấu thép hoặc x-ởng đúc

2 Chuẩn bị của học sinh:

- §äc tr-íc bµi 16 SGK C«ng nghÖ 11

- Sưu tầm một số vật được chế tạo bằng phương pháp đúc

III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định: (01phút)

Kiểm tra sĩ số :

2 Kiểm tra bài cũ: (02 phút)

- C©u hái 1: Em hãy kể tên các tính chất đặc trưng của vật liệu cơ khí?

- Câu hỏi 2: Vì sao phải tìm hiểu các tính chất đặc trưng của vật liệu cơ khí?

3 Bài mới: ( 32 phút)

a Đặt vấn đề vào bài mới ( 2 phút)

Trong cơ khí để giảm thời gian gia công các chi tiết nâng cao năng xuất lao động phải có phôi.(Phôi là hình dạng ban đầu của chi tiết khi chưa gia công)

GV: Đưa các phôi đã chuẩn bị cho HS quan sát và đặt câu hỏi

Hỏi: Phôi được tạo ra do đâu?

HS trả lời: Nhiều phương pháp gia công cơ khí như rèn, đúc

GV: Mỗi chi tiết máy đều có yêu cầu về độ bền, độ dẻo, độ cứng nhất định Vì vậy, để chọn được vật liệu phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của chi tiết và lựa chọn các phương pháp gia công cho hợp lý cần phải biết tính chất đặc trưng của vật liệu

Bài học hôm nay chúng ta cùng nhau nghiên cứu tiết 1, bài 16 công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

b Nội dung bài mới (30 phút)

Tiết 1 Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

I - Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

- Đúc trong khuôn kim loại…

HS theo gợi ý trả lời

2 Ưu nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

và một số hình ảnh khuyết tật mà phương pháp đúc thường gặp

GV cho HS tìm hiểu ưu, nhược điểm thông qua hình thức hoạt động nhóm:

Chia 4 nhóm lớn theo dự án (thời gian

03 phút):

- Nhóm 1,3: Nêu ưu điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc?

- Nhóm 2,4: Nêu nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc?

- GV phát phiếu học tập số 1 cho từng nhóm, phân công nhóm trưởng, thư ký nhóm và theo dõi thời gian, quan sát động viên, uốn nắn kịp thời các nhóm thảo luận

- GV : Hết thời gian thảo luận học sinh nộp bài giáo viên chiếu kết quả của các nhóm lên máy tính có gắm Webcam (hoặc máy chiếu bản trong) hướng dẫn

HS thảo luận nhận xét, bổ sung hoặc có thể chấm điểm chéo các nhóm cho nhau

HS : Quan sát hình ảnh

- HS: Nắm được vị trí phân công của nhóm, công việc của nhóm, thời gian lam việc do vậy các nhóm phải tích cực, chủ động hoạt động nhóm

- HS: Các nhóm nhận phiếu học tập và tích cực thảo luận

- Nhóm nào xong sớm nộp bài trước

- Trình bày kết quả hoạt động nhóm

- Góp ý thảo luận, đánh giá kết quả chéo

GV đặt câu hỏi gợi ý, dẫn dắt HS trả lời

và nhận xét kết luận các vấn đề đã nêu

- Tạo ra được các hình dạng mà các phương pháp khác không tạo ra được (lỗ, hốc, rỗng bên trong)

GV Hiện nay do áp dụng tiến bộ KHKT đã tạo ra nhiều phương pháp đúc có độ chính xác cao, năng xuất cao, giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường

HS trả lời theo gợi ý của

GV: Chiếu đáp án, một số hình ảnh minh họa các dạng khuyết tật, nhận xét, cho điểm các nhóm

GV: Chiếu đáp án, một số hình ảnh minh họa các dạng khuyết tật, nhận xét, cho điểm các nhóm

HS quan sát và trả lời câu hỏi

- Trình bày kết quả hoạt động nhóm

- Góp ý thảo luận, đánh giá kết quả chéo

- Quan sát, hiểu được nhược của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

GV kết luận: Nhược điểm của Đúc tạo

ra khuyết tật như: rỗ khí, rỗ xỉ, không đầy lòng khuôn, vật đúc bị nứt

Hoạt động 2 Tìm hiểu công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát

3.Công nghệ chế tạo tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát

a Sơ đồ quy

trình đúc

trong khuôn

cát:

GV:Treo tranh hướng dẫn HS quan sát

để thấy rõ sơ đồ quy trình đúc trong khuôn cát

HS đọc SGK trả lời

Chuẩn bị mẫu và

Tiến hành làm khuôn

Rót kim loạ i lỏng vào khuôn

Hình 16.1 Sơ đồ q u á t r ìn h đú c t r o n g k h u ô n c á t

b Nội dung cỏc bước: 4 bước

Bước 1: Chuẩn bị vật liệu làm khuụn

GV cho HS tỡm hiểu 04 bước của cụng nghệ chế tạo phụi bằng phương phỏp đỳc trong khuụn cỏt thụng qua hỡnh thức hoạt động nhúm: Chia 4 nhúm lớn theo dự ỏn (thời gian 03 phỳt):

- Nhúm 1,3: Thực hiện cụng đoạn 1

(Bước 1+ Bước 2)

- Nhúm 2,4: Thực hiện cụng đoạn 2

(Bước 3+ Bước 4)

- GV phỏt phiếu học tập số 2 cho từng nhúm, phõn cụng nhúm trưởng, thư ký nhúm và theo dừi thời gian, quan sỏt động viờn, uốn nắn kịp thời cỏc nhúm thảo luận

- GV : Hết thời gian thảo luận học sinh nộp bài giỏo viờn chiếu kết quả của cỏc nhúm lờn mỏy tớnh cú gắm Webcam(hoặc mỏy chiếu bản trong), hướng dẫn HS thảo luận nhận xột, bổ sung hoặc cú thể chấm điểm chộo cỏc nhúm cho nhau

GV nhận xột, bổ sung, kết luận

HS : Quan sỏt phim, nhận biết cỏc bước tiến hành

HS : Chia theo nhúm (04 nhúm/lớp) để trao đổi trả lời

HS: Nắm được vị trớ phõn cụng của nhúm, cụng việc của nhúm, thời gian làm việc do vậy cỏc nhúm phải tớch cực, chủ động hoạt động nhúm

- HS: Cỏc nhúm nhận phiếu học tập

và tớch cực thảo luận

- Nhúm nào xong sớm nộp bài trước

- Trỡnh bày kết quả hoạt động nhúm

- Gúp ý thảo luận, đỏnh giỏ kết quả chộo

Hỏi: Mẫu được làm bằng vật liệu gỡ? cú hỡnh dạng và kớch thước như thế nào?

- Vật liệu: Làm bằng gỗ hoặc nhụm

- Kớch thước: Giống như kớch thước của vật

HS quan sỏt và trả lời cõu hỏi (chỳ ý hỡnh dạng và kớch thước)

có làm được khuôn không? Có đúc được không?

HS đọc SGK trả lời

Chia theo nhóm (04 nhóm/lớp) để trao đổi trả lời

Bước 2: Tiến hành làm khuôn

Hỏi: Để làm khuôn phải dùng dụng cụ gì?

GV : Mẫu, cát + đất sét Hỏi: Quy trình làm khuôn tiến hành thế nào?

GV : Đặt mẫu vào trong và chèn cát để khô, tháo khuôn, lấy vật mẫu ra được khuôn giống như mẫu

HS trả lời

HS trả lời theo gợi ý của GV

Ghi kết luận của GV

Bước 3: Chuẩn bị vật liệu nấu

- Gang, than

đá, chất trợ

dung theo tỉ lệ

xác định

Hỏi: Vật liệu nấu gồm có các chất gì?

GV : Gang, than đá, chất trợ dung (thường

là đá vôi)

- Theo tỉ lệ xác định

HS đọc SGK trả lời

Ghi kết luận của GV

Bước 4: Nấu chảy và rót kim loại lỏng vào khuôn

Hỏi: Quá trình này được thực hiện như thế nào?

GV : Kim loại đựơc nấu chảy  rót kim loại lỏng vào khuôn

- Khi kim loại kết tinh  nguội phá khuôn thu được vật đúc

Giáo viên nhận xét về ý thức, tinh thần thái độ học tập của học sinh thông qua bài giảng

5 Dặn dò, hướng dẫn học sinh học học bài mới (04 phút)

- Hướng dẫn trả lời các câu hỏi 1,2 trang 81 trong SGK CN11

Câu 1: Hãy nêu bản chất, ưu nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc ?

Câu 2: Trình bày các bước cần thực hiện khi đúc trong khuôn cát ?

- Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài 16 tiết 2 công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp gia công áp lực và phương pháp hàn

6 Rút kinh nghiệm tiết dạy :

Dạy xong bài này giáo viên cần làm cho học sinh :

- Hiểu được bản chất của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

- Hiểu được công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát

- Phát triển kỹ năng trình bày vấn đề và thuyết trình trước đám đông

- Vận dụng được các kiến thức trong các môn học : Hóa học, Vật lý, Lịch sử, GDCD, Sinh học, Tin học, giáo dục bảo vệ môi trường để áp dụng trong bài học công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát để giải thích các tình huống

c Thái độ:

- Tích cực, chủ động tìm hiểu công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc trong khuôn cát

- Có ý thức hơn trong việc giữ gìn, bảo vệ môi trường trong gia công cơ khí

- Có ý thức tiết kiệm khi lựa chọn, sử dụng các sản phẩm cơ khí

- Thực hiện đúng quy trình làm việc và các quy định về an toàn lao động khi đúc

- Học sinh có hứng thú và tích cực học tập

- Hợp tác trong trao đổi, thảo luận nhóm

- Học sinh khi thực hiện sản phẩm dự án học tập phát triển năng lực sáng tạo thể hiện ở các giải pháp để trình bày sản phẩm

d Định hướng năng lực hình thành :

- Năng lực tự học, tự nghiên cứu

- Năng lực hợp tác

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin

Năng lực sử dụng kiến thức liên môn

Môn học Bài giảng liên quan đến chủ đề tích hợp Năng lực ứng dụng tích hợp

Lịch sử 10 Bài 13 - Việt Nam thời nguyên thủy

Vận dụng kiến thức lịch sử về lịch sử của nghề Đúc ở Việt Nam

Vật lý 10 Bài 12 – Lực đàn hồi

Vận dụng kiến thức vật lý về tính lún, tính bền nhiệt của khuôn đúc trong quá trình đúc

Vật lý 10 Bài 35 – Biến dạng cơ của vật rắn

Vận dụng kiến thức vật lý về tính dẻo, tính thông hơi của khuôn đúc trong quá trình đúc

Vật lý 10 Bài 36 – Sự nở vì nhiệt của chất rắn

Vận dụng kiến thức vật lý về tác dộng cơ học của lực thủy tĩnh do dòng kim loại lòng, tác động nhiệt của kim loại trong quá trình đúc

Hóa học 12 Bài 45 Hóa học và vấn đề môi trường

Vận dụng kiến thức hóa học về các chất thải vào không khi gây độc hại

Hóa học 11 Bài 17 Silíc và hợp chất của

Silic

Vận dụng kiến thức hóa học về hỗn hợp làm khuôn cát

Sinh học 12 Bài TH – Quản lý sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên

GDCD 11 Bài 12 – Chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường

Vận dụng kiến thức GDCD về bảo vệ tài nguyên môi trường do các hợp chất gây độc hại, ô nhiễm môi trường không khí do khói, bụi từ các lò nấu kim loại

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIấN, HỌC SINH

1 Chuẩn bị của giỏo viờn:

- Sử dụng giỏo ỏn điện tử

- Sử dụng phương phỏp dạy học tớch hợp: nờu vấn đề, nhúm học tập kết hợp dạy học dự ỏn

- Thiết bị dạy học là sử dụng phũng mỏy vi tớnh kết hợp với đồ dựng dạy học

- Học liệu sử dụng trong quỏ trỡnh dạy học :

- Nghiờn cứu nội dung và dạy theo đỳng chuẩn kiến thức, chuẩn kĩ năng bài 16 tiết 1 SGK CN 11, nghiờn cứu SGK giỏo viờn CN 11 Bài 16 tiết 1 Đọc thờm chương VI – Đỳc của SGK, SGV Kĩ thuật lớp 10 (chương trỡnh cũ)

- Tài liệu tham khảo : SGK (Lịch sử 10, Vật lý 10 ban cơ bản, Vật lý 10 nõng cao, Húa học 11, 12 ban cơ bản, Sinh hoc 12 ban cơ bản, Giỏo dục cụng dõn 10,11, Tinh học 10)

- Sưu tầm thụng tin liờn quan đến cỏc phương phỏp chế tạo phụi bằng phương phỏp đỳc, sưu tầm một số phụi đỳc, sưu tầm một số đồ dựng được chế tạo bằng cụng nghệ đỳc : Nồi gang, chảo gang, lưỡi cày, quả tạ…

- Sưu tầm một số tranh, ảnh minh họa về cỏc ưu, nhược điểm trong phương phỏp đỳc

- Cho học sinh tỡm hiểu thực tế về cụng nghệ đỳc nhất là ở cỏc địa phương cú làng nghề đỳc truyền thống từ đú hướng dẫn học sinh liờn hệ thực tế và cú thể tạo ra một số sản phẩm đỳc đơn giản dựa vào quy trỡnh đỳc đó được học

- Cỏc loại phiếu học tập cho học sinh hoạt động theo nhúm để đỏnh giỏ dự ỏn của nhúm học sinh

Chuẩn bị tranh “Quy trình công nghệ chế tạo phôi” trong bộ thiết bị giáo dục do Bộ cung cấp; tranh về lò nấu thép hoặc x-ởng đúc

Ứng dụng cụng nghệ thụng tin trong việc dạy và học của dự ỏn :

- Ứng dụng phần mềm Microsoft Powerpoint,Microsoft Word mỏy tớnh sỏch tay, mỏy chiếu Projector, video, mỏy ảnh…

2 Chuẩn bị của học sinh:

- Đọc tr-ớc bài 16 SGK Công nghệ 11

- Sưu tầm một số vật được chế tạo bằng phương phỏp đỳc

- Phõn cụng nhiệm vụ cỏc thành viờn trong nhúm theo nhúm của dự ỏn

- Sưu tầm tranh, ảnh, tài liệu cú liờn quan đến dự ỏn

III TIẾN TRèNH LấN LỚP:

1 Ổn định: (01phỳt)

Kiểm tra sĩ số :

2 Kiểm tra bài cũ: (02 phút)

- C©u hái 1: Em hãy kể tên các tính chất đặc trưng của vật liệu cơ khí?

- Câu hỏi 2: Vì sao phải tìm hiểu các tính chất đặc trưng của vật liệu cơ khí?

3 Bài mới: ( 32 phút)

a Đặt vấn đề vào bài mới ( 2 phút)

Trong cơ khí để giảm thời gian gia công các chi tiết nâng cao năng xuất lao động phải có phôi.(Phôi là hình dạng ban đầu của chi tiết khi chưa gia công)

GV: Đưa các phôi đã chuẩn bị cho HS quan sát và đặt câu hỏi

Hỏi: Phôi được tạo ra do đâu?

HS trả lời: Nhiều phương pháp gia công cơ khí như rèn, đúc

Hỏi: Bằng những kiến thức lịch sử em hãy cho biết ở Việt Nam con người đã biết đúc từ khi nào? Kể tên các vật đúc cổ ở Việt Nam? Các làng nghề đúc nổi tiếng

ở Việt Nam?

HS trả lời:

GV bổ xung : Người Việt Nam đã biết đúc cách đây khoảng hơn 4000 năm các nhà khảo cổ học đã tìm được các vật dụng cần thiết như : Lười dìu, mũi tên, trống đồng Đông Sơn

Làng nghề đúc nổi tiếng như :

- Làng Đại Bái - Gia Bình - Bắc Ninh

- Làng Tống Xá - Ý Yên - Nam Định

- Phường Đúc - Huế

- Làng Phước Kiều - Quảng Nam

GV: Mỗi chi tiết máy đều có yêu cầu về độ bền, độ dẻo, độ cứng nhất định Vì vậy, để chọn được vật liệu phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của chi tiết và lựa chọn các phương pháp gia công cho hợp lý cần phải biết tính chất đặc trưng của vật liệu

Bài học hôm nay chúng ta cùng nhau nghiên cứu tiết 1, bài 16 công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

b Nội dung bài mới (30 phút)

Tiết 1 Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

I - Công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

Nội dung Hoạt động của giáo viên của học sinh Hoạt động

Hoạt động 1.Tìm hiểu bản chất và ưu, nhược điểm của công nghệ chế tạo

phôi bằng phương pháp đúc

1 Bản chất Hỏi: Em hãy kể tên một số sản phẩm

đúc mà em biết?

GV : Đỉnh đồng, tượng đồng, trống đồng, đúc nồi, xoong

- Đúc trong khuôn kim loại…

HS theo gợi ý trả lời

GV : Các chất thải vào không khí gây độc hại như khí (N2, SO2, CO, CO2) ngoài ra còn có khói, bụi

GV : Quan sát tranh nhà máy cán thép, xưởng đúc, em hãy cho biết khí thải trong quá trình sản xuất có được xử lý không?

HS quan sát, trả lời

HS quan sát, trả lời

Có nơi được xử lý

Có nơi không được xử lý

Giáo viên giải thích về các chất phụ gia trong nấu chảy, cán thép để HS thấy được các hợp chất gây độc,hại, ô nhiễm môi trường không khí

- Kim loại nguyên chất nhiều khi không đáp ứng được yêu cầu sử dụng do đó người ta phải pha thêm vào kim loại gốc một số nguyên tố hóa học việc đó gọi là đưa các chất phụ gia (hợp kim hóa biến tính) Như đưa Ni, Cr vào thép

để thép không gỉ, đưa Cu, Si, Mg vào nhôm để nâng cao cơ tính của nhôm

HS trả lời : Có các chất phụ gia trong nấu chảy, cán thép chất gây độc, hại, thải ra ô nhiễm môi trường không khí

Chúng ta phải có ý thức giữ gìn, tuyên truyền bảo

vệ môi trường sống xanh, sạch, đẹp

2 Ưu nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc

và một số hình ảnh khuyết tật mà phương pháp đúc thường gặp

GV cho HS tìm hiểu ưu, nhược điểm thông qua hình thức hoạt động nhóm:

Chia 4 nhóm lớn theo dự án (thời gian

HS liên hệ với thực tế trả lời

HS : Quan sát hình ảnh

- HS: Nắm được vị trí

- Nhóm 2,4: Nêu nhược điểm của công nghệ chế tạo phôi bằng phương pháp đúc?

- GV phát phiếu học tập số 1 cho từng nhóm, phân công nhóm trưởng, thư ký nhóm và theo dõi thời gian, quan sát động viên, uốn nắn kịp thời các nhóm thảo luận

- GV : Hết thời gian thảo luận học sinh nộp bài giáo viên chiếu kết quả của các nhóm lên máy tính có gắm Webcam (hoặc máy chiếu bản trong) hướng dẫn

HS thảo luận nhận xét, bổ sung hoặc có thể chấm điểm chéo các nhóm cho nhau

- HS: Các nhóm nhận phiếu học tập và tích cực thảo luận

- Nhóm nào xong sớm nộp bài trước

- Trình bày kết quả hoạt động nhóm

- Góp ý thảo luận, đánh giá kết quả chéo

GV đặt câu hỏi gợi ý, dẫn dắt HS trả lời

và nhận xét kết luận các vấn đề đã nêu

- Tạo ra được các hình dạng mà các phương pháp khác không tạo ra được (lỗ, hốc, rỗng bên trong)

GV Hiện nay do áp dụng tiến bộ KHKT đã tạo ra nhiều phương pháp đúc có độ chính xác cao, năng xuất cao, giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường

HS trả lời theo gợi ý của

GV: Chiếu đáp án, một số hình ảnh minh họa các dạng khuyết tật, nhận xét, cho

HS quan sát và trả lời câu hỏi

- Trình bày kết quả hoạt động nhóm

- Góp ý thảo luận, đánh giá kết quả chéo

- Quan sát, hiểu được nhược của công nghệ chế

rỗ xỉ

GV : Kim loại sau khi nóng chảy có hấp phụ một lượng khí nhất định như Oxi (O2), Hiđrô (H2), Nitơ (N2)

nhiệt độ càng cao lượng khí này càng nhiều khi rót kim loại lỏng lượng khí này hòa tan theo kim loại đi vào khuôn khi đông đặc không thoát ra ngoài được tồn tại bên trong vật đúc gây nên những khuyết tật gọi là rỗ khí, rỗ xỉ

Hỏi : Người ta khắc phục rỗ khí, rỗ xỉ bằng cách nào?

GV : Người ta đặt đậu hơi ở chỗ cao nhất của vật đúc

HS trả lời theo gợi ý của

GV HS: Do thành phần cấu tạo vật đúc: lẫn khí, xỉ ;

Tích hợp vật lý

Hỏi: Dựa vào kiến thức vật lý em hãy giải thích tại sao khi đúc vật đúc lại gây nên những khuyết tật như không điền đầy lòng khuôn? lõm co

GV : Độ co của kim loại phụ thuộc vào nhiệt độ, trong quá trình kết tinh và đông đặc độ co này gây nên sự thiếu hụt kim loại bên trong vật đúc nếu không được bổ xung thêm kim loại lỏng ở những chỗ đó thì sẽ sẩy ra những khuyết tật như không điền đầy lòng khuôn (hay những lõm co)

Hỏi : Người ta khắc phục những khuyết tật như không điền đầy lòng khuôn hay những lõm co bằng cách nào?

GV : Người ta đặt đậu ngót ở chỗ cao nhất của vật đúc nhằm bổ xung kim loại lỏng thiếu hụt do co trong quá trình đông đặc

- HS: Khi nhiệt độ cao, các chất (rắn, lỏng, khí) giãn nở, khi nhiệt độ thấp thì co lại

- HS: Vật đúc co ngót không đều; nhiệt độ kim loại lỏng thấp, tính chảy kém

Hỏi : Khi chế tạo phôi bằng công nghệ đúc, môi trường xung quanh có bị ảnh hưởng không?Nêu biện pháp khắc

- HS: Chất thải đúc gồm chất (rắn, lỏng, khí chưa qua xử lí) đưa trực tiếp