Theo đó, các cơ sở giáo dục phổ thông phải xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội, học sinh phải phát
Trang 1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Lý do chọn đề tài
Ngày nay, do sự phát triển của xã hội trên mọi lĩnh vực với tốc độ vũ bão, kiến thức, tri thức học sinh tiếp thu được không chỉ ở người thầy mà còn do nhiều kênh khác nhau Vì vậy, kiến thức của người thầy không còn là tuyệt đối như xưa Để tiếp tục tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục toàn diện cho học sinh, nâng cao hoạt động giáo dục thường ngày của nhà trường, tạo
sự thân thiện giữa học sinh và giáo viên, giữa học sinh và nhà trường, Bộ Giáo
dục và Đào tạo chính thức phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” Đây được coi là chủ trương lớn của Bộ Giáo dục
và Đào tạo nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển trí lực, thể lực và nhân cách học sinh trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013 Theo đó, các cơ
sở giáo dục phổ thông phải xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội, học sinh phải phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập và trong các hoạt động xã hội để góp phần vào sự phát triển của đất nước
Là một giáo viên chủ nhiệm lớp, tuổi đời, tuổi nghề còn trẻ vì vậy kinh nghiệm đang còn nhiều hạn chế cho nên tôi gặp không ít khó khăn trong công
tác chủ nhiệm lớp và giảng dạy Khi nhà trường phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” tôi vẫn chưa có thể hiểu được
trong phong trào này vai trò của mình là gì? mình cần phải làm những gì? Để hòa chung không khí thi đua của toàn ngành nói chung và của trường THPT Nguyễn Hoàng nói riêng tôi đã tích cực học hỏi thêm nghiệp vụ công tác chủ nhiệm qua đồng nghiệp, qua trang thông tin đại chúng,…Sau khi nghiên cứu tôi thấy rằng đối với học sinh của mình thời gian ở trường chiếm hầu hết thời gian hoạt động, học tập và vui chơi, vì thế mà trường học vừa là ngôi nhà thứ hai đồng thời đóng vai trò rất quan trọng trong việc rèn luyện đạo đức và ý thức của các em sau này Để có thể đem lại cho học sinh những niềm tin vào bản thân, vào cuộc sống thì thầy cô, bạn bè là những người thân yêu gần gũi luôn đi bên cạnh giúp đỡ và dìu dắt các em nên người, đặc biệt vai trò của người giáo viên
chủ nhiệm lớp luôn luôn đóng vai trò chủ đạo trong việc “Giáo dục tư tưởng
Trang 2đạo đức, tác phong học sinh” Xuất phát từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, ngày
hôm nay tôi xin đưa ra sáng kiến kinh nghiệm về: “Giáo dục đạo đức học sinh thông qua phong trào: Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”
với mong muốn góp phần hoàn thiện nhân cách cho học sinh
2 Mục tiêu nghiên cứu
Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội
Phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả từ đó giáo dục đạo đức cho học sinh nhằm hoàn thiện nhân cách cho các em
3 Nội dung nghiên cứu
- Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn
- Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm của lứa tuổi của học sinh
ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập
- Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh Biết kết hợp giữa nhà trường - phụ huynh – GVCN lớp nhằm giáo dục đạo đức cho các em
- Tổ chức các hoạt động vui tươi lành mạnh
- Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch
sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương
Trang 3PHẦN II GIẢI QUYẾT VẦN ĐỀ
Vậy có thể nói, nhà trường là một tổ chức xã hội nằm trong hệ thống xã hội chịu sự chi phối của các mối quan hệ xã hội và đồng thời tác động trở lại đối với mối quan hệ đó
1.2 Trường học thân thiện
Trường học thân thiện là một mô hình trường học do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng, xây dựng và triển khai từ vài thập kỉ qua ở nhiều nước trên thế giới và đã thu được những kết quả đẹp Ở Việt Nam, Bộ GD-ĐT
đã phối hợp với UNICEF tổ chức thí điểm xây dựng mô hình trường học thân thiện tại nhiều trường Tiểu học và THCS, năm học 2008-2009 Bộ GD-ĐT quyết định tiến hành mở rộng mô hình này ở tất cả các cấp học phổ thông (có cả THPT) Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực là xây dựng giữa cái
thân thiện với cái tích cực Bản thân khái niệm “thân thiện” đã hàm chứa sự
bình đẳng, dân chủ về pháp lý và sự đùm bọc, cưu mang đầy tình người về đạo
lý Bởi nếu bất bình đẳng, mất dân chủ, vô cảm trong quan hệ giữa người với
người thì đâu còn gì mà “thân” với “thiện” “Thân thiện” bắt nguồn từ sứ
mệnh của nhà trường và thiên chức của nhà giáo đối với thế hệ trẻ và xã hội, chứ
không dừng ở thái độ bề ngoài trong quan hệ ứng xử “Trường học thân thiện”
đương nhiên phải thân thiện với địa phương, địa bàn hoạt động của nhà trường phải “thân thiện” trong tập thể sư phạm với nhau; giữa tập thể sư phạm với học sinh; phải đảm bảo cơ sở vật chất phù hợp với yêu cầu giáo dục và thỏa mãn tâm
lý người thụ hưởng Vậy muốn có trường học thân thiện thì trước hết phải có
Trang 4“lớp học thõn thiện”, vỡ mỗi lớp học là một địa chỉ nhận chăm súc những cụng
trỡnh văn hoỏ, lịch sử
1.3 Lớp học thõn thiện
“Lớp học thõn thiện” phải là lớp học cú chất lượng giỏo dục toàn diện và
hiệu quả giỏo dục khụng ngừng được nõng cao Đội ngũ thầy, cụ giỏo phải thõn thiện trong dạy học, khụng ngừng trau dồi, cập nhật tri thức khoa học trình
độ nghiệp vụ, nõng cao tay nghề chuyờn mụn để ỏp dụng phương phỏp dạy học tớch cực, khơi gợi tỡnh cảm hứng thỳ, chủ động tỡm tũi sỏng tạo trong học tập cho học sinh phải thực sự quỏn triệt nguyờn lý học đi đụi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, làm cho mỗi giờ học, mỗi ngày học là một nguồn hứng thỳ đối với cỏc em, lớp học là nơi lụi cuốn, hấp dẫn học sinh Thầy giỏo, cụ giỏo phải thõn thiện trong đỏnh giỏ kết quả rốn luyện, học tập của học sinh, đỏnh giỏ cụng bằng, khỏch quan, khụng chạy theo thành tớch, phải thõn thiện với mọi loại trỡnh
độ học sinh, dạy sỏt đối tượng, phỏt hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi và õn cần dỡu dắt học sinh học lực yếu kộm, khụng để em nào bị đối xử bất cụng, bị bỏ rơi ra ngoài trỏch nhiệm của lớp, dẫn đến tự ty, chỏn học
1.4 Cỏc nội dung và yếu tố cơ bản để xõy dựng lớp học thõn thiện, học sinh tớch cực
+ Nội dung:
- Xõy dựng lớp học khang trang đầy đủ thiết bị, ỏnh sỏng, sạch, đẹp và
an toàn Giờ học cú hiệu quả, phong phỳ phự hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở địa phương, giỳp cỏc em tự tin trong học tập
- Rốn luyện kĩ năng sống cho cỏc em
- Tổ chức cỏc hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh nh- múa hát tập thể, trò chơi dân gian vào các ngày quy định trong tuần
Trang 5- Thầy giáo, cô giáo chủ động, sáng tạo đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục trong điều kiện hội nhập quốc tế
- Các tổ chức, cá nhân góp phần giáo dục văn hóa, truyền thống lịch sử cách mạng cho học sinh
- Phong trào thi đua đảm bảo tính tự giác, không gây áp lực quá tải trong công việc của nhà trường, sát với điều kiện ở cơ sở
- Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch
sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương
1.5 Khái niệm đạo đức
- Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội bao gồm những nguyên tắc và chuẩn mực xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của mình và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ người và người và con người với tự nhiên
1.6 Chức năng đạo đức
- Là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, của ý thức xã hội, đạo đức một mặt quy định bởi cơ sở hạ tầng, của tồn tại xã hội; mặt khác nó cũng tác động tích cực trở lại đối với cơ sở hạ tầng, tồn tại xã hội đó Vì vậy, đạo đức có chức năng to lớn, tác động theo hướng thúc đẩy hoặc kềm hãm phát triển xã hội Đạo đức có những chức năng sau:
- Chức năng giáo dục
- Chức năng điều chỉnh hành vi của cá nhân, của cộng đồng và là công cụ
tự điều chỉnh mối quan hệ giữa người và người trong xã hội
- Chức năng phản ánh
1.7 Vị trí và đặc điểm của công tác giáo dục đạo đức cho học sinh
- Giáo dục đạo đức là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch đến học sinh nhằm giúp cho nhân cách mỗi học sinh được phát triển đúng đắn, giúp học sinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ: của cá nhân với
xã hội, của cá nhân với lao động, của cá nhân với mọi người xung quanh và của
cá nhân với chính mình
- Trong tất cả các mặt giáo dục đạo đức giữ một vị trí hết sức quan trọng
Vì Hồ Chủ Tịch đã nêu: “dạy cũng như học, phải biết chú trọng cả tài lẫn đức
Trang 6Đức là đạo đức Cách mạng, đó là cái gốc rất quan trọng, nếu không có đạo đức Cách mạng thì có tài cũng vô dụng” Giáo dục đạo đức có ý nghĩa lâu dài, được
thực hiện thường xuyên và trong mọi tình huống chứ không phải chỉ được thực hiện khi có tình hình phức tạp hoặc có những đòi hỏi cấp bách
- Trong nhà trường THPT, giáo dục đạo đức là mặt giáo dục phải được đặc biệt coi trọng, nếu công tác này được coi trọng thì chất lượng giáo dục toàn diện
sẽ được nâng lên vì đạo đức có mối quan hệ mật thiết với các mặt giáo dục
2 Vai trò của GVCN lớp trong giáo dục đạo đức học sinh trường THPT
Vì GVCN là cán bộ quản lý lớp cho nên người dạy giỏi và người chủ nhiệm giỏi không nhất thiết là một Có đồng thuận, có lệch pha trong thực tế là bình thường Tố chất quan trọng của GVCN là tố chất của một con người hành động Cũng như hiệu trưởng, chủ nhiệm lớp phải nghiêm túc và cần một bộ óc
kế hoạch hoá Đối tượng quản lý trường học, lớp học là con người phải giáo hoá
do đó không thể có một chương trình cài đặt sẵn Phải lao vào làm Thấy đúng thì tổng kết và áp dụng tiếp, thấy sai phải điều chỉnh kế hoạch kịp thời hoặc huỷ
bỏ theo quy trình: xây dựng kế hoạch - thực hiện kế hoạch - kiểm tra kế hoạch - tổng kết và vạch kế hoạch mới Rất cần ở chủ nhiệm lớp các phẩm chất nhiệt tình, sâu sát, cần cù trí nhớ tốt, quan sát tinh, tâm lí giỏi, có khả năng xây dựng
đội ngũ cán bộ HS GVCN phải vừa là thầy vừa là bạn của học trò
Trong lớp học, GVCN là người để các em noi theo Cách hành động, suy nghĩ, cư xử của GV sẽ ảnh hưởng rất nhiều về quan niệm của học sinh và phụ huynh về GV Bản thân tôi vừa là GVCN đồng thời là GVBM Sinh học Vì vậy, khi đến trường hoặc lên lớp, tôi đều có những tác phong làm gương cho học sinh Khi lên lớp GV cần có lời nói gọn, rõ ràng, dứt khoát Khi nói nhìn thẳng vào học sinh, nói thẳng với các em chứ đừng nói như nói với chính mình hay nói khơi khơi giữa lớp Dùng từ, câu dễ hiểu, hợp với trình độ học sinh Biết lắng nghe học sinh nói Mỗi khi các em phát biểu ý kiến hay nói một điều gì, thầy cô
dù bận rộn cũng phải lắng nghe các em nói Có như vậy khi thầy cô nói các em mới chú ý nghe trở lại Bên cạnh đó, GVCN biết thông cảm và chia sẻ những khó khăn của các em Trong lớp học hay ngoài lớp học, thầy cô còn phải đóng vai người anh, người chị mà các em có thể tin tưởng, nhờ cậy được Qua đó, các
Trang 7em sẽ biết sống nhẫn nại, kiên trì, giàu lòng nhân ái, dần dần các em học hỏi nhau, bảo vệ cho nhau, giúp đỡ nhau cùng đi lên trong học tập và rèn luyện
có 51 học sinh, đến hết học kì I năm học 2012 – 2012 lớp chỉ còn lại 37 em do các em bỏ học, chuyển trường, đến cuối năm học 11 lớp 11C3 chỉ có 27 em đủ điều kiện lên lớp 12, 2 em thi lại, 1 em rèn luyện hè và 7 em ở lại lớp và trở thành lớp đặc biệt nhất trường
Năm học 2011 – 2012, lớp 11C3 chuyển tên lớp thành 12C3 có sĩ số 31 học sinh, bên cạnh những mặt thuận lợi ít ỏi là vô vàn những khó khăn
- Học sinh trong lớp đã có phần nào đi vào nề nếp so với năm học 11
- Bản thân có sức khoẻ, nhiệt tình, quan tâm đến công tác giáo dục đạo đức HS và chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
1.1.2 Khó khăn
Trang 8- Số học sinh nữ ít: 03/31 em Có một số HS hoàn cảnh gia đình khó khăn như bạn Vũ Thị Tâm, Vũ Văn Thuấn, Hồ Xuân Chung, Trịnh Trọng Nghĩa, Trịnh Văn Phong,… Một số học sinh thiếu thốn tình cảm (chỉ ở với mẹ hoặc bố, cha mẹ làm ăn xa, bố mất): Vũ Thị Tâm (Bố mất, bản thân bị bệnh thần kinh), Trịnh Trọng Nghĩa (ở với bà nội, bố mẹ đi làm ăn ở Nga), Trịnh Văn Phong (bị tật ở chân, đi chân thấp chân cao, ở với bà, bố mẹ làm ăn xa),…
- Các em tập trung ở nhiều xã khác nhau và có những xã ở rất xa trường vì thế mà vấn đề đi lại của các em gặp khó khăn, có một số học sinh phải ở trọ:
Vũ Trung Tín, Trịnh Văn Phong (Hà Vinh); Vũ Văn Thuấn (Hà Lĩnh); Phạm Văn Thành, Phạm Văn Ba, Phạm Xuân Thao (Hà Châu);…
- Phần lớn gia đình học sinh làm nghề nông nên thu nhập của gia đình còn thấp, kỹ năng sống của các em còn nhiều hạn chế
- Một số học sinh ý thức còn thấp, bị cuốn hút bởi sức hấp dẫn của game online nên đã ảnh hưởng tới việc học tập, rèn luyện và các hoạt động do nhà trường tổ chức
1.2 Lớp 10C3 năm học 2012 - 2013
Năm 2012 – 2013 tôi nhận lớp chủ nhiệm 10C3 sau khi lớp 12C3 vừa ra trường, là năm tiếp theo tôi áp dụng các biện pháp trong phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nên có phần nào khả quan hơn so với lớp đi trước, tuy nhiên bên cạnh những thuận lợi vẫn còn có những khó khăn
- Năm học 2012 – 2013, lớp 10C3 là một trong các lớp khối của nhà trường nên học sinh có động cơ học tập cao hơn so với môt số lớp khác
- Đa số giáo viên dạy lớp10C3 đều có tinh thần hợp tác, có năng lực sư phạm, luôn quan tâm giúp đỡ và có trách nhiệm giáo dục đạo đức HS
Trang 9- Hầu hết PHHS của lớp đều quan tâm tới việc học tập và rèn luyện của con em mình và đồng thuận với nhà trường trong công tác giáo dục học sinh
- Bản thân có sức khoẻ, nhiệt tình, quan tâm đến công tác giáo dục đạo đức HS và chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
1.2.2 Khó khăn
- 43 HS thuộc địa bàn của nhiều xã khác nhau trên địa bàn huyện nên để
quản lí, tiếp cận HS là rất khó khăn Nhiều HS thuộc diện chính sách như: Hộ nghèo (em Vũ Thị Hiền, Nguyễn Văn Lương, Phùng Thị Thủy), Cận nghèo, Vùng 135 (em Vũ Hồng Vinh, em Phạm Thị Giang), Con TB, Bố mất (em
Vũ Thị Hiền), Mẹ mất (em Nguyễn Văn Lương),
- Là lớp đầu cấp nên học sinh còn bỡ ngỡ rụt rè, tác phong sinh hoạt chưa quen với môi trường của học sinh THPT, năng lực tự quản của các em còn nhiều hạn chế
- Hầu hết học sinh bước vào tuổi mới lớn (15 tuổi), có nhiều biến động về tâm, sinh lý nên ít nhiều cũng ảnh hưởng tới sự tiếp thu bài, nhất là các tiêu cực ngoài xã hội dễ xâm nhập vào các em
- Phần lớn gia đình học sinh làm nghề nông nên thu nhập của gia đình còn thấp, kỹ năng sống của các em còn nhiều hạn chế
- Nhiều Phụ huynh học sinh chưa thực sự xem con là bạn để là chỗ dựa về tinh thần và hỗ trợ, tư vấn cho con lúc cần thiết
- Một số học sinh ý thức còn thấp (em Nguyễn Văn Long, em Trần Văn Chiến, Đào Tiến Trình, ) bị cuốn hút bởi sức hấp dẫn của game online nên đã ảnh hưởng tới việc học tập, rèn luyện và các hoạt động do nhà trường tổ chức
2 Thực trạng vai trò của GVCN lớp
Thực tế công tác chủ nhiệm ở bậc THPT rất quan trọng và cấp thiết, nếu
ta không có định hướng, lập kế hoạch riêng và thực hiện theo kế hoạch chung của nhà trường thì công tác chủ nhiệm sẽ không đạt hiệu quả cao Nhưng trên thực tế công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT Nguyễn Hoàng cũng gặp không
ít khó khăn như:
Trang 10- Nhà trường đã có kế hoạch hoạt động cho từng tháng trong năm, nhưng chưa được thực hiện một cách triệt để các hoạt động đó, do còn nặng về thủ tục hành chính nên đôi khi công tác chủ nhiệm của các khối lớp còn trì trệ
- Phong trào đoàn thể vẫn đang còn mang tính lí thuyết hơn là thực hành
* Cơ sở lựa chọn lựa chọn ban cán sự lớp: Căn cứ vào hồ sơ học bạ của
HS và căn cứ sự tín nhiệm của tập thể lớp qua việc bình bầu dân chủ
- Phân công nhiệm vụ cho ban cán sự lớp: Ban cán sự lớp đại diện cho lớp, chịu trách nhiệm trước Nhà trường về toàn bộ hoạt động học tập, rèn luyện, đời sống của lớp trong thời gian học Ban cán sự lớp do tập thể lớp bầu ra, được GVCN quyết định công nhận Nhiệm kỳ của Ban cán sự lớp là một năm
- Lớp 12C3 tôi chọn em Lại Văn Nam là một học sinh nam nhanh nhẹn, biết việc, có tố chất và được sự đồng tình cao của các giáo viên bộ môn làm lớp trưởng Những công việc em làm trong năm học đã đem lại cho lớp nhiều sự đổi thay rõ rệt Em Vũ Trung Tín là bí thư của lớp do tập thể lớp cùng sự đồng thuận của GVCN đã đẩy mạnh phong trào đoàn của lớp trong nhà trường
- Đối với tập thể lớp 10C3 tôi do chưa nắm bắt được từng đối tượng học sinh cụ thể nên ban đầu tôi có nghiên cứu học bạ, hỏi qua một số học sinh cùng
xã tôi tìm ra được em Vũ Thị Thêu có thành tích cao trong bậc học THCS và có
ý thức tốt, đã từng làm cán bộ lớp làm lớp trưởng 10C3 và em Nguyễn Thị Nhung rất năng nổ, hoạt bát, hay nói hay cười, hòa đồng cùng tập thể lớp là bí thư lớp, em Phạm Văn Hải làm lớp phó học tập, bộ ba học sinh này đã đưa tập thể lớp luôn đứng vị trí đầu của trường trong năm học