Lý do chọn đề tài Sinh mệnh văn chương và tên tuổi cuả người cầm bút luôn đứng trước sự thử thách nghiệt ngã của thời gian.Trong dòng chảy của quy luật ấy, có một nhà văn đã lưu được tên
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
I Lý do chọn đề tài
Sinh mệnh văn chương và tên tuổi cuả người cầm bút luôn đứng trước sự thử thách nghiệt ngã của thời gian.Trong dòng chảy của quy luật
ấy, có một nhà văn đã lưu được tên tuổi của mình trong tâm hồn và tình cảm các thế hệ độc giả - nhà văn Nguyễn Tuân
Đọc Nguyễn Tuân ta sẽ thấy cái hay, cái lạ của ông trải trên những trang viết Ông là một trong số không nhiều nhà văn đã tạo cho mình một
phong cách nghệ thuật độc đáo Trong cuốn Nhà văn hiện đại, nhà phê
bình văn học Vũ Ngọc Phan đã nhận xét: “Văn chương Nguyễn Tuân đã làm cho văn giới Việt Nam phải chú ý đến lối hành văn đặc biệt của ông
và những ý kiến cùng tư tuởng phô diễn bằng những giọng tài hoa, sâu cay, khinh bạc, lúc thì đầy nghệ thuật, lúc thì bừa bãi lôi thôi, như một bức phác họa, nhưng bao giờ nó cũng cho người ta thấy một trạng thái của tâm hồn” Có thể thấy, Nguyễn Tuân đã đưa vào văn chương thành công cái Tôi lớn lao của con người xã hội, con người chủ thể, con người sáng tạo “Nói đến Nguyễn Tuân, người ta thường hay nghĩ đến một cái
“tôi” đặc biệt tài hoa, nhưng cũng hết sức tài tử” ( theo Nguyễn Đăng Mạnh)
Sự nghiệp của Nguyễn Tuân chủ yếu được nhắc đến là những tác phẩm ở thể tùy bút và bút ký, đặc biệt là tùy bút Có thể nói tính tự do, phóng túng và khả năng thể hiện bản ngã của người cầm bút ở thể tùy bút
đã rất ăn nhập với cá tính, tài năng Nguyễn Tuân Nói như Vương Trí Nhàn thì “Tùy bút đã là một phần cuộc đời…là một thứ số phận mà bảo rằng ông lựa chọn nó hay nó lựa chọn ông, đằng nào cũng được” Và ở một thể loại khác được Nguyễn Tuân thử bút trong giai đoạn đầu của quá trình sáng tác là truyện ngắn thì cái tôi của ông cũng thấp thoáng, bằng nhiều cách Những gì Nguyễn Tuân đã làm là cả một hành trình dâng hiến đời văn, tài văn cho nhân dân, cho văn hóa dân tộc Đó là lẽ sống của những con người cao cả, những nhà văn chân chính
Trang 2Trong quá trình dạy và học các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân cũng như quá trình tiếp nhận tác phẩm văn học nói chung, muốn đạt được hiệu quả giáo dục cao, việc giảng dạy văn học phải tiến hành sao cho phù hợp với đặc trưng của bộ môn, vừa chú ý đến bản chất xã hội, vừa phải chú ý tính thẩm mĩ, tính nghệ thuật của tác phẩm Loại thể văn học là một vấn đề thuộc hình thức nghệ thuật của văn học, có liên quan khăng khít đến nội dung Mỗi tác phẩm văn học đều tồn tại dưới hình thức một loại thể nhất định, đòi hỏi một phương pháp, một cách thức phân tích giảng dạy phù hợp với nó Vì vậy, vấn đề loại thể văn học trong thực tế giảng dạy ở trường phổ thông đặt ra không những như một vấn đề tri thức mà chủ yếu còn là vấn đề về phương pháp Đó là chìa khoá để khám phá những giá trị đích thực của từng tác phẩm, cùng với sự vận động và phát triển của nền văn học
Như vậy, để hiểu về những sáng tác của Nguyễn Tuân phải đi từ bản chất cái Tôi của nhà văn và khám phá trên cơ sở thể loại của tác phẩm - một điều không phải dễ dàng và cũng chưa được thực sự chú trọng trong quá trình dạy - học
Trong tình hình dạy học văn hiện nay, khi phân tích tác phẩm văn học chưa xác định đúng “chất của loại” trong thể Xa rời bản chất loại thể tác phẩm, thực chất là xa rời tác phẩm cả về “linh hồn” lẫn “thể xác” Một thực trạng đáng quan tâm nữa là sau những nỗ lực không ngừng áp dụng đổi mới phương pháp, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy thì việc dạy - học văn vẫn chưa thoát khỏi
sự đơn điệu và tẻ nhạt Số học sinh yêu thích môn văn, rung động thực sự với môn văn còn ở con số hạn chế Vấn đề ở chỗ cần có một hướng khai thác phù hợp với cấu trúc nghệ thuật của tác phẩm
Đối với nhà văn Nguyễn Tuân, chương trình Ngữ Văn THPT giới
thiệu hai tác phẩm: truyện ngắn Chữ người tử tù (Lớp 11) và tùy bút
Người lái đò sông Đà (lớp 12) Đây là hai tác phẩm tiểu biểu cho hai giai
đoạn sáng tác và cũng là hai thể loại thành công của Nguyễn Tuân Về
Trang 3một mặt nào đó, nó góp phần phác họa đầy đủ chân dung của “cái Tôi” nhà văn- ngọn nguồn của sự sáng tạo và cho thấy diện mạo phong cách độc đáo của nhà văn này
Vì lẽ đó, trong khuôn khổ của một đề tài tôi muốn đề cập đến hướng tiếp cận tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân Dù không mới nhưng thiết nghĩ nó sẽ góp một phần nhỏ vào việc dạy và học có hiệu quả những tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân trong chương trình THPT Đó
là hướng tiếp cận các tác phẩm của nhà văn trên cơ sở áp dụng các biện pháp đặc trưng của “loại thể” và dựa trên cái nhìn có hệ thống về bản chất cái Tôi cá nhân của nhà văn
II/ Nhiệm vụ của đề tài
Chia sẻ kinh nghiệm về: Hướng tiếp cận và dạy học tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân trong chương trình THPT theo đặc trưng loại thể
và dựa trên cái nhìn có hệ thống về cái Tôi của nhà văn
III/ Cơ sở nghiên cứu
- Cơ sở lí luận: tiếp nhận lí thuyết về dạy học tác phẩm văn học theo loại thể và những kiến thức về nhà văn
- Cơ sở thực tiễn: những thuận lợi và hạn chế của đối tượng học sinh lớp 11,12 ( với những đặc điểm nổi bật về tâm lí, trí tuệ), cơ sở vật chất, tinh thần, hiệu quả áp dụng phương pháp, biện pháp dạy học tác phẩm văn học theo loại thể…
IV/ Phương pháp nghiên cứu
- Biện pháp thu nhập và xử lí thông tin
- Biện pháp khảo nghiệm và thống kê tư liệu
- Biện pháp phân tích, tổng hợp, so sánh
V/ Cấu trúc: Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính gồm các
phần sau:
I/ Tác giả Nguyễn Tuân
II/ Thể loại truyện ngắn và tùy bút
III/ Tình hình dạy – học tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân
Trang 4IV/ Tiếp cận tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân
B PHẦN NỘI DUNG
I/ TÁC GIẢ NGUYỄN TUÂN
Nguyễn Tuân sinh ngày 10/7/1910 tại phố Hàng Bạc trong một gia đình nhà Nho khi nền Hán học đã suy tàn, khi những nền nếp sinh hoạt
cổ đang mất dần đi trước sự xâm nhập của văn minh phương Tây Ông chịu nhiều ảnh hưởng từ gia đình Người có ảnh hưởng lớn và trực tiếp đến tư tưởng, quan điểm của Nguyễn Tuân chính là người cha, cụ Nguyễn An Lan - một nhà Nho tài hoa bất đắc chí Hồi nhỏ Nguyễn Tuân học chữ Nho, sau ông chuyển sang học tiếng Pháp Theo học đến cuối bậc thành chung ở thành phố Nam Định thì ông bị đuổi học vì tham gia một cuộc bãi khóa phản đối mấy giáo viên người Pháp nói xấu người Việt Nam (1929) Không lâu sau đó (1930) ông lại bị bỏ tù vì “xê dịch” trái phép qua biên giới
Ở tù ra, Nguyễn Tuân bắt đầu làm báo, viết văn với nhiều bút danh: Ngột Lôi Quật, Thanh Hà, Nhất Lang, Tuân, Nguyễn Tuân, Ân Ngũ Tuyên, Tuấn Thừa Sắc…được bạn đọc biết đến nhiều bởi tập “Một chuyến đi” đăng báo năm 1938, nhưng ông chỉ thực sự nổi tiếng khi tác phẩm “Vang bóng một thời” ra đời (đăng báo năm 1939 và xuất bản thành sách năm 1940) Với nội dung và phong cách mới lạ, tập truyện ngắn đã đặt Nguyễn Tuân vào vị trí nổi bật trên văn đàn lúc bấy giờ
Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, Nguyễn Tuân hào hứng đón chào và tham gia cách mạng một cách nhiệt tình Từ năm 1948-1958, ông giữ chức Tổng thư kí Hội văn nghệ Việt Nam Nguyễn Tuân hoạt động rất tích cực trên mặt trận văn hóa và tiếp tục đóng góp cho văn học nhiều trang viết sắc sảo, đầy nghệ thuật để rồi tên tuổi được ghi nhận là một cây bút tiêu biểu của nền văn học mới
Trang 5Trong hơn năm mươi năm cầm bút và sáng tạo không ngừng, Nguyễn Tuân đã để lại một sự nghiệp văn học phong phú với nhiều bài học bổ ích cho những ai muốn bước vào nghề văn Bắt đầu viết từ năm
1930, dường như con người ấy bước vào nghề văn cốt là để khẳng định một cá tính riêng, một phong cách nghệ thuật không thể lẫn với bất kì ai Trong cả hai giai đoạn sáng tác trước và sau cách mạng tháng Tám 1945, tuy có những biến đổi nhất định trong tư tưởng, quan điểm song cá tính
và phong cách ấy vẫn là một sự thống nhất - rất Nguyễn Tuân và chỉ có thể là Nguyễn Tuân mà thôi Trước cách mạng, tác phẩm của ông chủ yếu xoay quanh ba đề tài chính: Chủ nghĩa “Xê dịch”, vẻ đẹp “Vang bóng một thời” và Đời sống trụy lạc Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Đăng Mạnh thì giai đoạn này phong cách nghệ thuật của ông có thể gói gọn trong một chữ “ngông” Ông luôn thể hiện là một nghệ sỹ tài tử ngông nghênh, kiêu bạc với đời, biểu hiện những cái khác đời, thậm chí ngược đời, lấy cái tài hoa, uyên bác để “trêu ghẹo thiên hạ, để khinh thế ngạo vật” Tất cả đều xuất phát từ một cái Tôi đối lập với xã hội, có khi sa vào chủ nghĩa cá nhân cực đoan Có lẽ bởi trong giai đoạn này người “lữ khách” ấy cảm thấy không thể tìm được trong môi trường quanh mình cái cảm giác mới lạ, mãnh liệt mà ông vẫn hằng khát khao “tôi muốn mỗi ngày trong cuộc sống của tôi phải cho tôi cái say rượu của tối tân hôn”, cũng bởi cảm cảm giác bất hòa với thực tại - cái thời buổi Tây Tàu nhố nhăng với những mặt trái của nó Nguyễn Tuân không lúc nào cảm thấy yên ổn, ông đã tìm về quá khứ để nhấm nháp hương vị một thời vang bóng cùng những con người tài hoa bất đắc chí, dần dà trở nên cô độc, bế tắc ông tìm vào thế giới yêu ma đầy mộng ảo tìm hi vọng thoát ly, để rồi đến lúc cũng phải trở về với thực tại Những diện mạo phức tạp của cái Tôi ấy không làm nhòa đi một con đường riêng, độc đáo của Nguyễn Tuân, đó là hành trình bền bỉ săn tìm cái đẹp, đưa cái đẹp thăng hoa Và thẳm sâu bên trong tâm hồn ấy vẫn chưa hẳn đã khép kín trước cuộc đời Nhà văn không quay lưng lại với những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân
Trang 6tộc mà là quay lưng lại với những cái xấu xa của xã hội, ta vẫn nhận ra trong sáng tác của ông ý thức sâu sắc về tinh thần dân tộc dân chủ
Cách mạng tháng Tám như một sự đổi đời kì diệu đối với những nghệ sỹ tiền chiến, trong đó có Nguyễn Tuân Ông đã tìm ra con đường giải thoát cho cuộc sống và nghệ thuật của mình, nhanh chóng hòa mình vào nhịp sống đang sục sôi của dân tộc Sau một quá trình vật lộn, “lột xác” không hề đơn giản, các tác phẩm từ “ Lột xác” (1945) “ Đường vui” (1949) “Tình chiến dịch” (1950) “Tùy bút kháng chiến” (1955) “Tùy bút kháng chiến và hòa bình” (1956) đến “ Sông Đà” (1960) “Hà Nội ta đánh
Mỹ giỏi” (1972) Ký (1976)…cho thấy sự chuyển biến từ cái Tôi cá nhân cực đoan đến cái Tôi công dân nghệ sỹ Người nghệ sỹ ấy đã thấy “cái có thật bây giờ đẹp và cái đẹp bây giờ có thật trong cuộc đời” (Nguyễn Đình Thi) Không còn đối lập với cuộc đời, không lùi sâu vào cái Tôi cá nhân nữa, Nguyễn Tuân đã mở lòng ra tìm kiếm cái đẹp trong cuộc đời thường
và đem ngòi bút tài năng của mình chân thành phục vụ cuộc chiến đấu của dân tộc, theo sát từng nhiệm vụ chính trị của đất nước, ngợi ca Tổ Quốc, ngợi ca nhân dân
Từng thử bút qua nhiều thể loại: lúc đầu làm thơ sau chuyển sang viết truyện ngắn, tiểu thuyết, bút kí, tùy bút, phóng sự Thể loại gắn bó chủ yếu và làm nên tên tuổi nhà văn lớn chính là thể tùy bút Bằng ngòi bút bản lĩnh, ông đã góp phần bồi đắp, phát triển thêm nhiều khả năng nghệ thuật cho thể loại này
Văn giới coi Nguyễn Tuân là “một thứ định nghĩa về văn chương”, những ai muốn bước vào nghề văn đều tìm thấy từ con người và tác phẩm của ông nhiều bài học bổ ích cho công việc sáng tạo nghệ thuật Bạn đọc gần xa lưu giữ trong tình cảm của mình những trang văn đẹp, hình ảnh về một cá tính, nhân cách đẹp Nguyễn Tuân thực sự xứng đáng với tất cả niềm tin yêu và sự ngưỡng mộ ấy Nguyễn Tuân ngày càng khẳng định được vị trí hàng đầu vững chắc của mình trong nền văn xuôi Việt Nam hiện đại
Trang 7II/ THỂ LOẠI TRUYỆN NGẮN VÀ TÙY BÚT
1.TRUYỆN NGẮN
Nhận diện thể loại truyện ngắn là một nỗ lực liên tục của cả người sáng tác và giới nghiên cứu lí luận Truyện ngắn có thể được hiểu khái quát là một thể loại tự sự cỡ nhỏ, một lát cắt của đời sống nhưng dung chứa trong nó nội dung phản ánh hiện thực sâu sắc Truyện ngắn không miêu tả hiện thực trong cả một quá trình mà chỉ chớp lấy những khoảnh khắc ấn tượng, những điểm sáng thẩm mĩ để từ đó khái quát lên những nét bản chất nhất mang tính quy luật của hiện thực Vì vậy, đặc trưng cơ bản của truyện ngắn là sự hàm súc, cô đọng Truyện ngắn thể hiện khả năng chiếm lĩnh hiện thực và phản ánh mang trình độ cao của người nghệ
sĩ và nó ngày càng phát huy được thế mạnh trong nền văn học hiện đại
Về tính chất của “loại” trong thể “truyện ngắn”, có thể phân biệt như sau: Loại “Truyện ngắn - kịch hoá” là những truyện ngắn được xây dựng theo hướng kịch hoá thường lấy một hành động nhân vật làm nòng cốt Truyện thường có cốt truyện gay cấn: sự kiện, hành động tập trung trong một tình huống điển hình và đòi hỏi kết thúc bất ngờ Lời trần thuật ngắn gọn, tính chất khẩu ngữ, tính chất cá thể hoá ngôn ngữ đậm nét Có thể
thấy, Chữ người tử tù là một truyện ngắn lãng mạn giàu kịch tính Đặc
biệt, cảnh tượng cuối cùng là một bức tranh đầy kịch tính được xây dựng bằng thủ pháp đối lập tương phản: trong buồng giam chật hẹp bẩn thỉu,
ẩm ướt, đầy phân chuột, phân gián… dưới ánh sáng của một bó đuốc tẩm dầu, một người cổ đeo gông, chân mang xiềng đang tô đậm những nét chữ trên tấm lụa trắng tinh… Từ đó dẫn đến một cảnh tượng kì lạ đầy kịch tính để làm toát lên nội dung tư tưởng của tác phẩm và những thông điệp nghệ thuật của nhà văn Loại “Truyện ngắn - trữ tình hoá” lại sử dụng thủ pháp của trữ tình để tạo ra một cấu trúc tự sự mới, trong đó câu chuyện được kể lại chủ yếu gợi ra ấn tượng về một thế giới đang tồn tại trong tâm tưởng con người Chẳng hạn như: “Hai đứa trẻ” của Thạch
Trang 8Lam là truyện ngắn trữ tình Tác phẩm là loại truyện không có cốt truyện, truyện của những cung bậc tâm trạng, của những sắc thái cảm xúc, cảm giác, cảm tính Loại “Truyện ngắn - tiểu thuyết hoá” là truyện tổng hợp loại thể ở đó các thủ pháp kịch và trữ tình vẫn được sử dụng nhưng không nhằm diễn tả hành động hay trạng thái cảm xúc mà trước hết là để phân tích, lí giải đời sống qua quan hệ của con người với môi trường, hoàn cảnh, tính cách
Như vậy, ngay trong thể truyện ngắn cũng có những tính chất riêng về
“loại” Trong quá trình nghiên cứu cũng như giảng dạy, điều quan trọng
là phải nắm bắt được cái chất của “loại” trong “thể” Đó là con đường hiệu quả nhất để chúng ta đi sâu vào chiếm lĩnh tác phẩm văn chương, tránh lối khai thác máy móc
2 TÙY BÚT
Tùy bút là một thể loại văn xuôi có đóng góp đáng kể vào nền văn học, đặc biệt ở thời kỳ hiện đại Thạch Lam, Nguyễn Tuân, Chế Lan Viên, Nguyễn Trung Thành, Nguyễn Thi, Bình Nguyên Lộc, Vũ Bằng, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Băng Sơn… là những tên tuổi lớn với những tác phẩm thành công ở thể loại này
Trong phần giới thiệu Nguyễn Tuân toàn tập, tập 1, nhà nghiên cứu
Nguyễn Đăng Mạnh có nêu ra một định nghĩa bao quát được hầu hết những đặc trưng của thể loại: “Tùy bút là gì ? Có thể hiểu một cách đại khái thế này: người viết tùy bút thường mượn cớ thuật lại một sự kiện, một mẩu chuyện nào đó mà mình có trải qua để nhân đấy nêu lên những vấn đề này khác mà bàn bạc, mà nghị luận, triết luận, ném ra những suy tưởng của mình một cách thoải mái, phóng túng”
Không có cốt truyện, không có tình tiết éo le gay cấn, nên sức hấp dẫn của những trang tùy bút là ở cách thức tác giả bộc lộ thế giới tinh thần chủ quan với những cung bậc cảm xúc mãnh liệt, những rung động tinh tế cùng những liên tưởng bất ngờ, tài hoa, uyên bác
Trang 9III/ TÌNH HÌNH DẠY - HỌC TÁC PHẨM CỦA NHÀ VĂN NGUYỄN TUÂN
Qua thực tế khảo sát đối tượng tiếp nhận tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân trong chương trình Ngữ Văn THPT là học sinh lớp 11 và lớp 12 người viết nhận thấy có một số vấn đề như sau:
Năng lực trí tuệ của học sinh có thể giúp các em nắm bắt tác phẩm không khó khăn Các em cũng đã có khả năng tư duy lí luận, tư duy trừu tượng một cách độc lập và sáng tạo, việc phân tích hình tượng văn học, phân tích cái hay cái đẹp của tác phẩm có thể được các em thực hiện có hiệu quả Tuy vậy vì một số lí do, nhiều em có thiên hướng về đời sống vật chất, lười học, lười suy nghĩ, học theo kiểu đối phó, sao chép nên sự cảm thụ tác phẩm văn học của các em còn là quá trình thụ động
Người viết đã tiến hành khảo sát đối tượng học sinh các lớp: 11B2,11B3,11B4,12A4,12A5,12A6 sau khi các em đã học tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân, trên đại thể về các vấn đề như sau:
- Đặc điểm nào về cuộc đời, con người Nguyễn Tuân làm em nhớ nhất? Trước Cách mạng tháng Tám 1945, có thể xếp Nguyễn Tuân vào khuynh hướng văn học nào? Sau cách mạng, sáng tác Nguyễn Tuân có thay đổi
cơ bản nào?
- Văn của Nguyễn Tuân có gì khác biệt so với các tác giả cùng thời?
- Hoàn cảnh ra đời của tác phẩm có gì đặc biệt?
- Cảm nhận của em về ý nghĩa nhan đề tác phẩm?
- Em thích nhất đoạn văn hoặc hình ảnh nào trong tác phẩm? Vì sao?
- Nhân vật nào để lại trong em nhiều ấn tượng sâu đậm nhất? Vì sao?
- Ấn tượng của em sau khi học xong tác phẩm của nhà văn Nguyễn Tuân?
Từ các kết quả khảo sát, người viết nhận thấy các em học sinh chưa nắm bắt được toàn bộ tác phẩm mà chỉ nhớ một vài chi tiết cụ thể Một số em chưa hiểu được bản chất vấn đề mà rơi vào suy diễn Các em đều có ấn tượng tốt đối với nhân vật trung tâm của tác phẩm, nhưng mới
Trang 10chỉ dừng lại ở những cảm nhận bề ngoài, chưa thấy được quan niệm nghệ
thuật nhà văn gửi gắm vào hình tượng nhân vật Nếu như học xong Chữ
người tử tù , Người lái đò sông Đà các em chỉ biết cảm phục trước cái tài
của Huấn Cao, tấm lòng trọng cái tài của quản ngục và thầy thơ lại; thấy được tài năng bản lĩnh của ông lái đò thì e rằng chưa đủ Điều cốt lõi cần truyền đạt cho học sinh là nhận biết và trăn trở với cuộc đời của nhân vật,
là quan niệm nghệ thuật nhà văn gửi gắm vào hình tượng nhân vật Về đặc trưng thể loại của tác phẩm phần nào đó học sinh còn mơ hồ Các em học sinh còn chưa hiểu những yếu tố chính trong phong cách nghệ thuật của tác giả hoặc nắm bài chỉ là những ý đơn lẻ mà không phải theo hệ thống Trong việc giảng dạy tác phẩm, phần nhiều giáo viên chỉ đi vào phân tích hình tượng nhân vật
Về tư liệu sách giáo khoa, đối với tác phẩm Chữ người tử tù thì
phần tác giả Nguyễn Tuân, các em sẽ được học là trong chương trình lớp
12 Vì vậy nếu như học sinh chỉ dựa vào tiểu dẫn sách giáo khoa để soạn bài thì sẽ lúng túng trong việc nhận ra chất văn riêng của tác giả Phần hướng dẫn học bài trong sách giáo khoa là vô cùng quan trọng Đó là những câu hỏi để các em đi sâu cảm nhận tác phẩm Tuy vậy, phần câu hỏi phân tích hình tượng Huấn Cao và viên quản ngục chưa chỉ rõ được thi pháp xây dựng hình tượng cho các em
Đối với tác phẩm Người lái đò sông Đà, ở trang viết của Nguyễn Tuân
yếu tố tự sự có phần đậm nét, nhưng trữ tình vẫn là cốt lõi, quán xuyến toàn
bộ mạch cảm xúc, tư tưởng của tác phẩm Những câu hỏi gợi ý trong phần
Hướng dẫn học bài của sách giáo khoa hầu như chỉ nhằm tìm hiểu về nghệ
thuật khắc họa hình ảnh sông Đà, hình tượng ông lái đò và nét tài hoa độc đáo, uyên bác của phong cách tùy bút Nguyễn Tuân Hơn nữa, trong khi cái Tôi tài hoa, uyên bác được chú trọng khai thác thì cái Tôi dào dạt, tinh tế
trong cảm xúc, chân thành gắn bó với đất nước và dân tộc của một nhà văn
từng có thời kỳ dài thoát ly cuộc sống, chỉ ham mải miết trong xê dịch ít nhiều đã bị xem nhẹ Trên thực tế, việc dạy - học tác phẩm này gặp không ít