PHƯƠNG PHÁP dạy TÍCH hợp ở bài số 8, MODULE MẠCH máy

Sự đào tạo giáo dục là quá trình thống nhất, đối tư ng dạy và học bao giờ cũng là nội dung giáo dục trí tuệ cho thế hệ trẻ phục tương lai trong điều kiện hiện đại, dưới sự dạy dỗ, hướng

SỞ NÔNG NGHIỆP & PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN THANH HOÁ

TRƯỜNG TRUNG CẤP THUỶ SẢN

-

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

PHƯƠNG PHÁP DẠY TÍCH HỢP Ở BÀI SỐ 8,

MODULE MẠCH MÁY

Người thực hiện: Đào Thị Thủy Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh mực (môn): Điện

THANH HOÁ NĂM 2013

A PHẦN MỞ ĐẦU

1 LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục là nền tảng của xã hội, là cơ sở tiền đề quyết định sự phồn vinh của đất nước Giáo dục cung cấp những hiểu biết về kho tàng tri thức của nhân loại cho biết bao thế hệ, giúp cho các em những hiểu biết cơ bản cần thiết về khoa học và cuộc sống Mặt khác giáo dục còn góp phần hình thành và bồi dưỡng nhân cách tốt đẹp cho người học

ng với Giáo ục và ào Tạo, khoa học c ng nghệ đư c xem là quốc sách hàng đầu, khẳng định tầm quan trọng của giáo dục trong thời kì NH và

H H đất nước Với mục tiêu xây dựng con người mới, đào tạo thế hệ trẻ có đạo đức trong sáng, có tri thức khoa học, có tư tưởng sáng tạo, có năng lực thực hành giỏi, có tác phong c ng nghiệp và có sức khỏe

Mục tiêu của giáo dục đối với học sinh các Trường trung cấp, ao đẳng,

ại học là nhằm đào tạo lớp người lao động phát triển mới toàn diện, có đủ năng lực làm chủ và phát triển đất nước Sự đào tạo giáo dục là quá trình thống nhất, đối tư ng dạy và học bao giờ cũng là nội dung giáo dục trí tuệ cho thế hệ trẻ phục tương lai trong điều kiện hiện đại, dưới sự dạy dỗ, hướng dẫn của giáo viên các em có thêm nhiều kiến thức về lý thuyết, các em phải vận dụng kiến thức đó vào thực tế để chứng minh sự đúng đắn của lý thuyết, do đó vấn đề thực hành có vai trò quan trọng trong việc lĩnh hội kiến thức của học sinh

Theo quy luật tri giác : ‘’Trăm nghe kh ng bằng một thấy’’ và ‘’trăm thấy

kh ng bằng một làm’’ Sau khi người học vừa đư c lĩnh hội kiến thức lý thuyết, nếu bắt tay vào thực hành lu n, sẽ cũng cố kiến thức tạo một thói quen nghiên cứu, còn giúp người học có một niềm tin khoa học, tự nghiên cứu và tự hoàn

thiện o đó việc đổi mới phương pháp dạy học (PP H), nhất là dạy học ‘’tích hợp’’ sẽ giúp người học phát huy đư c tính chủ động, sáng tạo và lĩnh hội kiến

thức, chống lại thói quen thụ động khi tiếp thu bài ây là nhu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lư ng giáo dục ở các trường Trung cấp, ao đẳng và ại học

trong tình hình hiện nay Như A.KO MenXi đã viết: ‘’Giáo dục (GD) có mục đích đánh thức năng lực nhạy cảm, phán đoán đúng đắn, phát triển nhân cách hãy tìm ra phương pháp cho giáo viên dạy ít hơn, học sinh hiểu nhiều hơn’’

Như vậy để có đư c thành quả đó thì việc áp dụng phương pháp dạy tích h p là vấn đề rất tốt và đem lại hiệu quả cao cho người học

Nhưng thực tiễn bên cạnh những kết quả đạt đư c, nhà trường vẫn vận động chậm chạp, phần lớn các thầy c giáo vẫn dạy theo phương pháp cũ: thầy đọc trò ghi, thầy làm trò nhìn thỉnh thoảng có vấn đáp, còn các phương pháp tích

cực, sáng tạo ‘’phương pháp dạy học tích hợp’’ mà ta mong muốn trở thành

những phương pháp chủ đạo của nhà trường chưa đi vào hiện thực

Thực trạng trên đòi hỏi chúng ta cần quan tâm sâu sắc và có những biện pháp cụ thể, ph h p trong c ng tác giảng dạy Từ những phân tích trên t i đã

lựa chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: ‘’Phương pháp dạy tích hợp ở bài số 8, module mạch máy’’

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn đề tài sẽ đưa ra ‘’phương pháp dạy học tích h p module mạc máy’’, áp dụng cho Trường trung cấp Thủy sản

Thanh Hóa đem lại hiệu quả cao cho người học

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

 Khách thể nghiên cứu

Phương pháp dạy học tích h p đem lại hiệu quả cao cho người học trong Trường trung cấp Thủy Sản

 Đối tượng nghiên cứu

Áp dụng phương pháp dạy học tích h p cho module thực hành mạch máy lớp iện c ng nghiệp và dân dụng tại Trường trung cấp Thủy sản Thanh Hóa

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu thực hiện đư c một cách đồng bộ sẽ nâng cao đư c chất lư ng trong giảng dạy

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- ơ sở lý luận

- Cách thực hiện bài dạy tích h p

- Vận dụng phương pháp tích h p vào bài học cụ thể

- Kết quả và đề xuất

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp quan sát: ây là phương pháp giúp ta quan sát thái độ,

hành vi của học sinh, phát hiện ra những hành vi, cử chỉ của học sinh trong học tập, sinh hoạt, để phát huy tính tích cực, tự giác của học

sinh

Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phương pháp phân tích,

tổng h p, phân loại tài liệu nhằm nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài

Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: khảo sát đánh giá thực trạng đổi mới PP H ở Trường Trung cấp Thủy sản Thanh Hóa

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động: Phương pháp này

làm cho người giái viên thấy đư c những thiếu sót và những lỗ hổng của học sinh để có phương pháp làm cho hoạt động của mình đạt hiệu

quả cao

Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm:

Phương pháp đàm thoại

Phương pháp đọc tài liệu

Phương pháp đối chiếu

Phương pháp thống kê, tính toán

7 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu thực trạng về sử dụng phương pháp dạy học tích h p ở

Trường trung cấp Thủy sản Thanh Hóa

8 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

9 NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA SÁNG KIẾN

Phương pháp dạy tích h p phát huy đư c tính tích cực và chủ động cho học sinh, tiết kiệm đư c thời gian, nhưng người học lại lĩnh hội kiến thức

đư c nhiều hơn

10 KẾT QUẢ ĐEM LẠI

- Phương pháp dạy học đư c đổi mới

- Phát huy đư c sự ham học, ham tìm tòi của học sinh

- Phương pháp dạy tích h p đư c thay thế cho phương pháp dạy học truyền thống

B PHẦN NỘI DUNG 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Cơ sở lý luận khoa học

Hiện nay hầu hết ở các trường chuyên nghiệp, dạy nghề cần tăng cường tính thực tiễn, vận dụng kịp thời lý thuyết vào mỗi tiết học thực hành, tăng kỹ năng thực hành, năng lực tự học, tự nghiên cứu nhằm khắc phục đư c những mặt còn hạn chế của chương trình sách giáo khoa áp ứng kịp thời với yêu cầu hiện nay

Căn cứ chủ đề năm học 2008 – 2009: ‘’Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực’’

Căn cứ quyết định số 62/2008/QĐ – BLĐTBXH ngày 04/11/2008 về việc ban hành thống nhất biểu mẫu giáo án lý thuyết, giáo án thực hành và giáo án tích hợp dùng trong cơ sở dạy nghề

Căn cứ vào quyết định số 1610/TCDN ngày 15/9/2010 của Tổng cục dạy nghề, về việc biên soạn giáo án và tổ chức dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp đòi hỏi phải tích hợp được lý thuyết và thực hành Nhưng ngay cả khái niệm ‘’tích hợp’’ cũng rất khó diễn đạt được một cách tường minh để vận hành dạy học Trong thực tế, giáo viên đang thử nghiệm theo những cách hiểu riêng với những mức độ cụ thể khác nhau về tích hợp như là một liên hệ, sự phối hợp, sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Tích hợp đào tạo là sự kết hợp một cách hữu cơ có hệ thống các kiến thức lý thuyết cần thiết liên quan (môn chung, cơ sở chuyên ngành, lý thuyết chuyên môn) và kỹ năng thực hành nghề tương ứng thành một nội dung kỹ năng nhất định, nhằm đem đến cho người học các năng lực thực hiện công việc, nhiệm vụ cụ thể

Trong mỗi tiết học cần tạo điều kiện thuận l i cho tất cả các đối tư ng trong lớp đều đư c tiếp thu lý thuyết và làm thực hành, phát hiện kiến thức từ dễ đến khó, tạo mối quan hệ thân thiện giữa thầy và trò, giữa trò và trò

Kế thừa và phát triển những ưu điểm trong hệ thống các phương pháp dạy học quen thuộc, vận dụng một số các phương pháp dạy học mới tích cực ph h p với hoàn cảnh, điều kiện cụ thể

Mạch máy là m n học đòi hỏi người học phải hiểu biết nhiều về thực tế về các quy trình c ng nghệ trong các nhà máy sản xuất và phải làm thực hành, nếu chỉ có lý thuyết xu ng thì người học sẽ rất mơ hồ, viễn v ng và kh ng hiểu đư c bản chất Sự tiếp thu, tích lũy và lĩnh hội của người học đều đư c thực hiện qua thực hành và quan sát Việc sử dụng đan xen lý thuyết vào các bài thực hành là điều cần thiết để phát huy tính chủ động, sáng tạo cho người học

Vì vậy, muốn phát huy đư c cho người học có đư c tinh thần ham học, thì phải vận dụng một cách linh hoạt các phương pháp dạy học đặc biệt là phương pháp dạy học tích h p

1.1.1.1 Vai trò của việc dạy tích hợp

Phương pháp giảng dạy trước đây ở các trường chuyên ghiệp và dạy nghề

là tách biệt giữa lý thuyết và thực hành hiện nay đã kh ng còn ph h p Học sinh lên lớp học lý thuyết xong, sau một thời gian mới đư c xuống xưởng thực hành

o đó những vấn đề của lý thuyết hầu như đã bị người học quên đi và có những nội dung chưa hiểu rõ bản chất, còn mơ hồ, khi xuống xưởng giáo viên lại phải mất một lư ng thời gian để nhắc lại lý thuyết đã học rồi mới hướng dẫn thực hành iều này đã làm cho người học bị động, kh ng làm chủ đư c kiến thức và rất dễ bị xa rời thực tế và gây ra một tâm thế chán học

Vì vậy việc sử dụng phương pháp dạy học tích h p trong các trường dạy nghề, chuyên nghiệp giữa lý thuyết xen kẽ với thực hành sẽ phát huy đư c tính tích cực, ham học và chiếm lĩnh đư c kiến thức cho người học

Tính tích cực thể hiện ở những mặt sau:

- Tích cực trong hoạt động nhận thức

- Tích cực một cách chủ động trong phát hiện, tìm hiểu và giải quyết vấn

đề dưới sự hướng dẫn của giáo viên

Tính chủ động trong học tập thể hiện:

- Người học tự giác sẵn sàng tham gia các hoạt động học tập

- Người học chủ động trao đổi với nhau, với giáo viên nhiều hơn

- Kh ng tiếp thu kiến thức một cách thụ động

- Tự lực giải quyết các nhiệm vụ học tập dưới sự điều khiển của giáo viên

- Người học hứng thú, hào hứng trong quá trình học tập

Như vậy phương pháp dạy tích h p phải kích thích đư c niềm say mê học tập, dẫn đến việc học tập có chất lư ng cao Trong đó chất lư ng giảng dạy là yếu tố có ý nghĩa to lớn kh ng chỉ trong quá trình dạy mà cả với sự phát triển toàn diện, sự hình thành nhân cách của người học

1.1.1.2 Tầm quan trọng của đồ dùng dạy học (ĐDDH) trong dạy tích hợp

Sử dụng đồ d ng dạy học kh ng chỉ đơn thuần là phương tiện của việc dạy

mà còn là phương tiện của việc học, có vai trò:

- ung cấp th ng tin

- ịnh hướng sự chú ý

- Kích thích động cơ

- Khêu g i sự hưởng ứng

- ẫn dắt tư duy và hướng dẫn học tập

1.1.1.3 Các hình thức tổ chức dạy học tích hợp

Bao gồm toàn bộ các c ng việc dạy và học cần phải thực hiện trong bài Trong tiến trình của một bài học thường đư c thực hiện:

- Tổ chức học tập theo lớp: nội dung giảng dạy phần cơ sở lý thuyết

và các quy trình thực hành

- Tổ chức theo nhóm: Phân nhóm thực tập, phân phối nguyên vật liệu, bố trí vị trí và thời gian làm việc trong mỗi nhóm

- Tổ chức theo cá nhân:

1.1.2 Cơ sở lý luận thực tiễn

1.1.2.1 Thực trạng người học

Hầu hết, các em đều xuất thân trong gia đình bố mẹ làm ruộng, nên việc quan tâm, đầu tư ăn học cho con kh ng đư c cao, còn nhiều thiếu thốn òn các

em ngoài việc đến trường học còn phải phụ giúp c ng việc với bố mẹ, kh ng có thời gian học và nghiên cứu cũng ít nhiều bị ảnh hưởng Vì vậy, trong quá trình học sử dụng phương pháp tích h p đã đem lại cho người học những kiến thức,

kỹ năng và quan sát tốt để từ đó hình thành cho người học ý thức tích cực học tập, thích nghiên cứu

1.1.2.2 Thực trạng giờ dạy

Khi áp dụng phương pháp mới, đa số học sinh khá, giỏi tiếp thu kiến thức tốt và vận dụng thực hành rất nhanh, năng động, linh hoạt và sáng tạo, còn các

em yếu hơn thì tiếp thu chậm nhưng đã biết vận dụng lý thuyết vào thực hành hiểu đư c bản chất Tuy nhiên, cơ sở vật chất của Nhà trường vẫn chưa đáp ứng đầy đủ Giáo viên vẫn còn lúng túng trong việc áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy, dẫn đến chất lư ng giờ dạy chưa đạt đư c kết quả như mong muốn

1.2 Cách thực hiện bài dạy tích hợp

 Khi thực hiện bài dạy tích hợp phải đảm bảo được các yêu cầu sau:

òi hỏi giáo viên dạy nghề có trình độ chuyên m n sâu rộng, có kỹ năng thực hành, năng lực sư phạm: một mặt đó là sự nắm vững phương pháp khoa học của m n học, mặt khác là khả năng sử dụng phương pháp dạy học thích ứng với mục tiêu và nội dụng có sự gắn kết lý thuyết với thực hành, bên cạnh đó còn đòi

hỏi giáo viên có khả năng tổ chức quá trình dạy học, tổ chức các hoạt động học tập theo logic của nhận thức kiến thức, kỹ năng và theo cấu trúc của hoạt động

Kh ng những thế còn đòi hỏi giáo viên phải có khả năng kiểm tra và đánh giá các năng lực thực hiện

Giáo viên phải xác định chính xác mục tiêu bài học, sau khi học xong thì hiểu đư c những kiến thức gì? ó kỹ năng gì? Thái độ gì? Mức độ đạt đư c như thế nào?

âu hỏi đặt ra phải logic, giai đoạn đầu của bài học phải bố trí các câu hỏi

về sự kiện trước, sau đó là những câu hỏi nâng cao về tư duy

Khối lư ng kiến thức trong bài học vừa đủ, đáp ứng đư c khả năng tiếp thu cho người học, quá trình thao tác phải đư c thực hiện từ dễ đến khó, từ cơ bản đến tư duy sáng tạo

 Các bước thực hiện cho bài dạy tích hợp:

- Soạn thảo bài giảng trên Microsoft Powerpoint

- Giáo viên đưa ra mục tiêu cần đạt đư c

- Giới thiệu dụng cụ, vật tư và thiết bị, để chuẩn bị thực hành Người học quan sát

- ưa ra các kiến thức lý thuyết kèm theo bản vẽ, tranh ảnh, m phỏng, (truyền đạt dưới hình thức tập chung cả lớp) trước khi thao tác Nguời học tiếp nhận kiến thức có tư duy, có sáng tạo

- Giáo viên thao tác mẫu với từng nội dung, từng phần riêng biệt cho người học quan sát

- Tổ chức cho người học thao tác theo nhóm (định rõ thời gian thực hiện) và ghi kết quả vào mẫu báo cáo Giáo viên theo dõi, uốn nắn và đưa ra câu hỏi để kiểm tra và củng cố kiến thức cho từng học sinh trong quá trình thực hành

- Khi các nhóm thực hiện hết thời gian quy định, các nhóm trở về vị trí

cũ và nộp phiếu kết quả

- Giáo viêc đánh giá kết quả và hệ thống bài những kiến thức cần nhớ, cần hiểu trong bài

1.3 Vận dụng phương pháp tích hợp vào bài học cụ thể

Sau đây là ví dụ t i thể hiện phương pháp dạy tích h p ở bài học số 08, trong module mạch máy

MỤ TIÊU BÀI HỌ

Sau khi học xong người học có khả năng:

 Kiến thức:

- Thiết kế và phân tích đư c sơ đồ mạch điện

- Trình bày đư c ưu điểm – như c điểm của mạch điện

- Trình bày đư c các bước lắp đặt mạch điện

 Kỹ năng:

- Vận dụng vào lắp ráp mạch điện đúng trình tự, đảm bảo kỹ thuật và mỹ thuật

- Rèn luyện kỹ năng trong quá trình lắp mạch

 Thái độ:

- hấp hành tốt sự phân c ng, chia nhóm và bố trí nơi làm việc của giáo viên

- ó trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ dụng cụ, trang thiết bị kh ng bị hư hỏng

- ảm bảo đư c an toàn cho người và thiết bị

ỤNG Ụ VÀ TRANG THIẾT BỊ

Giáo án, đề cương bài giảng, bảng phấn, bản vẽ sơ đồ nguyên lý và sơ đồ lắp ráp, máy tính, máy chiếu, bảng mạch, dụng cụ, vật tư và thiết bị

HÌNH THỨ TỔ HỨ ẠY HỌ

Tập chung học sinh học lý thuyết, hướng dẫn theo nhóm

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: Không

BÀI 08: THIẾT KẾ LẮP ĐẶT MẠCH ĐIỆN ĐIỀU KHIỂN CÁC ĐỘNG CƠ LÀM VIỆC TUẦN TỰ (dùng rơle thời gian)

3 Giảng bài mới

A Phần I: Công tác

chuẩn bị

1 Trang thiết bị, đồ d ng

dạy học

ã đư c thực hiện

trước

2 ụng cụ, vật tư và thiết

bị

3 ác tài liệu phát tay

B Phần II: Tổ chức học theo lớp (Lý thuyết)

1 Thiết kế mạch động lực

- Bước1: Lựa chọn

mạch điện với hai động

cơ làm việc tuần tự

- Bước 2: Lựa chọn thiết

bị đóng cắt và bảo vệ

- Bước 3: Sử dụng các

tiếp điểm để khống chế

quá trình làm việc của

động cơ 1 và 2

- Giảng giải, nêu vấn

đề và giải quyết vấn đề

? Cần lựa chọn thiết bị

gì để đóng cắt, bảo vệ

? Hãy vẽ mạch động lực cho mạch điện

- Nghe, suy nghĩ và trả lời câu hỏi

Trả lời câu hỏi Lên bảng thực hiện

2 Thiết kế mạch điều

khiển

Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề

Nghe, suy nghĩ và trả lời câu hỏi

- Bước 1: Lựa chọn số

lư ng nút ấn

- Bước 2: Lựa chọn số

lư ng c ng tắc tơ

- Bước 3: Lựa chọn số

lư ng rơle thời gian

- Bước 4: Vẽ mạch điều

khiển

? ần bao nhiêu nút ấn

? ần bao nhiêu c ng tắc tơ

? ần bao nhiêu rơle thời gian

? Hãy vẽ mạch điều

Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi Trả lời câu hỏi

Lên bảng thực hiện