Thiết kế bài dạy đàn ghi ta của lor ca của thanh thảo (chương trình ngữ văn 12 ban cơ bản) theo phương pháp dạy học tích cực

Nhiều giáo viên áp dụng một cách máy móc, gò ép chiếu lệ, hoặc quá lạm dụng phương tiện kĩ thuật hiện đại, hoặc áp dụng quá nhiều phương pháp kĩ thuật trong một bài dạy nên vựơt quá thời

A.ĐẶT VẤN ĐỀ:

Năm học 2012-2013 là năm học toàn Ngành tiếp tục nỗ lực đổi mới

phương pháp dạy học để đào tạo con người năng động, sớm thích nghi với đời sống xã hội Trước tình hình đó đội ngũ giáo viên phải không ngừng đổi mới phương pháp soạn giảng để trong mỗi tiết học học sinh sẽ được hoạt động nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng là được suy nghĩ nhiều hơn trên con đường chủ động chiếm lĩnh tri thức

Riêng đối với môn Ngữ văn, đặc biệt là kiểu bài đọc hiểu văn bản văn học

tổ chức các hoạt động tiếp nhận văn học theo con đường đặc thù của cảm thụ văn chương phải tiến hành sao cho phù hợp với đặc trưng của bộ môn vừa mang bản chất xã hội vừa là một hiện tượng thẩm mĩ , hiện tượng nghệ thuật

Thực tiễn sư phạm chỉ ra rằng dạy học văn ở nhà trường phổ thông hiện nay khi áp đúng các phương pháp , kĩ thuật dạy học tích cực giáo viên tỏ ra lúng túng không biết áp dụng phương pháp kĩ thuật dạy học đó như thế nào ? Nhiều giáo viên áp dụng một cách máy móc, gò ép chiếu lệ, hoặc quá lạm dụng phương tiện kĩ thuật hiện đại, hoặc áp dụng quá nhiều phương pháp kĩ thuật trong một bài dạy nên vựơt quá thời gian cho phép…

Một trong những nguyên nhân của thực trạng trên là giáo viên chưa xác định đúng bản chất của đổi mới phương pháp, tâm lí sợ học sinh không biết nên phải nói hết, khả năng linh hoạt trong giờ dạy còn hạn chế Vì vậy khi khai thác tác phẩm văn học không những không làm cho tác phẩm trở nên sống động , giàu sức gợi mà còn làm cho tác phẩm khô khan, chết cứng

Thanh Thảo là một trong những tác giả đương đại được chọn đưa vào chương trình Ngữ văn 12 mang lại cho chương trình một diện mạo một hơi thở mới Với những sáng tạo của mình ,Thanh Thảo khước từ lối biểu đạt dễ dãi để thể hiện cuộc sống ở bề sâu, cách biểu đạt mới với những câu thơ tự do, giàu suy

tư, phóng túng trong xúc cảm và đương nhiên không dễ hiểu vì nhuốm màu sắc tượng trưng, siêu thực mà ông học tập ở chính nhà thơ hiện đại Tây Ban Nha : Phê- đê- ri- cô Gar- xi –a Lor- ca Sự đổi mới đó yêu cầu người tiếp nhận và chiếm lĩnh thơ ông phải có sự đổi mới tư duy

Bài thơ “ Đàn ghi ta của Lor ca” ( Thanh Thảo) là một bài thơ hay nhưng khó nói chung cả đối với người dạy và người học, phần lớn giáo viên mới chỉ chú trọng phần kiến thức mà chưa chú ý nhiều đến kĩ năng , các hoạt động dạy học còn rời rạc, các hình thức và biện pháp để tạo điều kiện cho học sinh phát

huy tính tích cực chủ động , sáng tạo còn đơn điệu, thậm chí máy móc, hầu hết đang dừng lại ở hình thức hỏi -đáp

Bản thân tôi thật sự tâm đắc với phương pháp dạy học tích cực và đã trải nghiệm qua bài dạy “ Đàn ghi ta của Lor- ca” có hiệu quả Chính vì vậy tôi

mạnh dạn chọn đề tài: Thiết kế bài đọc hiểu văn bản “ Đàn ghi ta của

Lor-ca” của Thanh Thảo theo phương pháp dạy học tích cực” trình bày để đồng

nghiệp bổ sung góp ý và rút kinh nghiệm

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận:

1.1.Phương pháp dạy học tích cực là gì?

Phương pháp dạy học tích cực chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học

"Tích cực" trong phương pháp dạy học được dùng với nghĩa là hoạt động, chủ động, trái nghĩa với không hoạt động, thụ động chứ không dùng theo nghĩa

trái với tiêu cực

Phương pháp dạy học tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học chứ không phải là tập trung vào phát huy tính tích cực của người dạy, tuy nhiên để dạy học theo phương pháp tích cực thì giáo viên phải nỗ lực nhiều so với dạy theo phương pháp thụ động

1.2 Yêu cầu của một thiết kế dạy học đổi mới:

- Xác định Mục tiêu cần đạt của bài dạy đúng chuẩn kiến thức – chuẩn kĩ

năng Mục tiêu bao gồm : mục tiêu tri thức, mục tiêu rèn luyện kĩ năng , mục tiêu giáo dục tư tưởng, tình cảm

- Tìm được Cách thức tiến hành ( phương pháp dạy học ) thích hợp ,

tương ứng với nội dung, yêu cầu và điều kiện dạy học , phù hợp với trình độ học sinh và quỹ thời gian dạy học

- Thiết kế dạy học phải thể hiện rõ và đảm bảo : mọi hoạt động dạy học

dưới sự tổ chức của thầy giáo , học sinh chủ động khám phá, tiếp nhận kiến thức theo Mục tiêu cần đạt mà mỗi bài – tiết dạy học đã xác định

2.Thực trạng của vấn đề:

Trong những năm qua, hầu hết đội ngũ giáo viên trong cả nước nói chung, ở các trường trong tỉnh, trong huyện đã được tham dự các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về đổi mới phương pháp dạy học do

Sở GD&ĐT tổ chức, nội dung triển khai một số phương pháp, kĩ thuật dạy học

mới Có thể khẳng định rằng đây là những phương pháp dạy học quan trọng, vừa mới vừa hiện đại, lại rất khả thi, đang được nhiều nước trên thế giới áp dụng Qua việc tìm hiểu và vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học, tôi nhận thấy phương pháp dạy học này đã thật sự đem lại “luồng sinh khí mới” cho học sinh trong quá trình dạy học bộ môn Ngữ văn Bước đầu đã giảm bớt được tâm lý chán học Văn, khơi gợi trong học sinh tình yêu đối với môn học, đồng thời đem đến cho các em cái nhìn mới, cách tư duy mới, sự hưng

phấn, lôi cuốn đối với môn học Ngữ văn

Tuy nhiên, việc ứng dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong quá trình dạy học là vấn đề còn khó khăn, lúng túng đối với nhiều giáo viên, trong đó có giáo viên dạy môn Ngữ văn Họ tỏ ra băn khoăn không biết sử dụng các phương pháp kĩ thuật đó như thế nào vào khâu nào trong quá trình dạy học? Đối với những giáo viên cao tuổi và những giáo viên chưa quen với việc ứng dụng Công nghệ thông tin, trình độ Tin học còn hạn chế thì ngại tìm ngại làm Còn đối với giáo viên trẻ kinh nghiệm chưa nhiều lại lạm dụng công nghệ thông tin biến tiết học trở thành tiết trình chiếu hình ảnh, video khiến học sinh mải mê xem hình ảnh mà không chú ý vào tiết dạy…

“ Đàn ghi ta của Lor-ca” ( Thanh Thảo) là một tác phẩm hay, độc đáo Một tác phẩm văn học càng hay và độc đáo bao nhiêu thì việc tiếp nhận, lĩnh hội được chiều sâu giá trị của nó càng khó bấy nhiêu Làm thế nào để người dạy khai thác đủ, trúng, hay vấn đề của tác phẩm và người học tiếp nhận một cách dễ dàng , hiệu quả mà không gò ép , nhồi nhét, áp đặt? Là một giáo viên bản thân tôi rất trăn trở và bước đầu đã tìm ra một hướng đi trong việc thiết kế bài dạy này đã thể nghiệm ở các lớp 12G và 12I của trường THPT Lê Văn Linh năm học 2012-2013 và thu được kết quả khả quan

3 Giải pháp và tổ chức thực hiện

Dạy học bằng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực có nhiều cách nhưng căn cứ vào đối tượng học sinh, nội dung bài dạy , điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường hiện có chúng tôi đã áp dụng vào bài dạy “ Đàn ghi ta của Lor-ca” của Thanh Thảo một số phương pháp, biện pháp , kĩ thuật dạy học

cụ thể sau:

3.1.1 Hoạt động tạo tâm thế tiếp nhận cho học sinh:

- Một lời mở đầu bài học hấp dẫn sẽ có tác dụng không nhỏ thu hẹp khoảng

cách giữa học sinh và tác phẩm Về tâm lí con người thường bị thu hút , lôi

cuốn bởi những lời nói hay , những cách nói độc đáo, ấn tượng Chính vì vậy , dẫn dắt vào bài cũng là một nghệ thuật sư phạm của giáo viên

Trong bài Thiết kế dạy học “ Đàn ghi ta của Lor-ca”, xuất phát từ nhận thức:

Hoạt động Hỏi bài cũ không đơn thuần ôn luyện bài cũ, không chỉ là “thiết chế” buộc học sinh phải thuộc bài… Mà Hỏi bài cũ còn có trách nhiệm để chuẩn bị

tâm thế, gây hứng thú cho học sinh bước vào bài mới Vì vậy, hoạt động hỏi bài

cũ được thiết kế dạy học với ý tưởng: Vừa ôn luyện kiến thức về tác phẩm Sóng;

vừa gây hứng thú, vừa chuẩn bị tâm thế để HS có ý thức so sánh, phân biệt

giữa hai giai đoạn văn học: VH 1945 - 1975 và VH sau 1975 Đây là một nội dung của Mục tiêu cần đạt

Hoạt động Vào bài mới: Gợi cho HS hứng thú và định hướng khám

phá những nét mới, sâu sắc trong tác phẩm của Thanh Thảo

- Ứng dụng các phương tiện kĩ thuật hiện đại thu hút sự chú ý và tạo hứng thú

học tập cho học sinh Bằng những hình ảnh âm thanh màu sắc, bảng biểu …trực

quan sinh động các phương tiện kí thuật hiện đại tác động cùng một lúc vào nhiều giác quan của học sinh khiến các em phải chú ý

Khi tìm hiểu chung về tác giả- tác phẩm giáo viên dùng máy chiếu hình ảnh của Lor-ca và khối vuông ru bich là những dẫn dụ có thể tác động mạnh đến học sinh , đưa các em chuyển vùng không gian riêng tư vào vùng không gian thẩm mĩ của bài học, chuẩn bị cho khâu tiếp nhận tác phẩm

3.1.2 Hoạt động tổ chức học sinh tri giác ngôn ngữ nghệ thuật:

Hoạt động này nằm trong giai đoạn đầu của quá trình cảm thụ tác phẩm từ lớp

vỏ đến lớp hình Tác dụng của hoạt đông tri giác ngôn ngữ giúp HS cảm nhận

tác phẩm ở cấp độ chỉnh thể

Trong Thiết kế bài dạy “ Đàn ghi ta của Lor ca” , tôi sử dụng Đọc văn là

biện pháp chủ đạo để tri giác ngôn ngữ nghệ thuật Đọc văn có nhiều hình thức

đọc khác nhau nhưng tôi chú ý hai khâu :

- Thứ nhất là khâu đọc ở nhà, giáo viên yêu cầu học sinh đọc văn bản ở nhà

để chuẩn bị cho việc đọc văn trên lớp, khâu đọc đi kèm với những yêu cầu cụ thể:

+ Đọc văn bản “ Đàn ghi ta của Lorca” và cho biết cảm nhận chung của

em

+ Theo em tình điệu chung bao trùm bài thơ, từng đoạn thơ là gì? Từ đó cần phải đọc tác phẩm bằng giọng đọc như thế nào?

+ Hãy giải thích cách hiểu của em về những hình ảnh: tiếng đàn bọt nước,

áo choàng đỏ gắt, vầng trăng ,yên ngựa, âm thanh li –la li la li-la, tiếng ghi ta

nâu, tiếng ghi ta lá xanh, tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan, tiếng ghi ta ròng ròng máu chảy, giọt nước vầng trăng long lanh nơi đáy giếng; Câu thơ “ không ai chôn cất tiếng đàn- tiếng đàn như cỏ mọc hoang”; Hành động : ném lá bùa cô gái Di gan, ném trái tim mình…

+ Tập đọc diễn cảm theo cảm nhận của em

- Thứ hai là khâu đọc trên lớp, Vì đây là một văn bản khó nên giáo viên yêu

cầu học sinh có chất giọng tốt, giọng đọc phù hợp với bài thơ thể hiện Sau đó giáo viên nhận xét, có thể đọc lại và lưu ý cách đọc, đặc biệt là về nhịp thơ độc đáo hết sức linh hoạt và phải thể hiện được cái tôi đầy nội cảm của Thanh Thảo

3.1.3 Hoạt động tổ chức học sinh phân tích, cắt nghĩa văn học:

Hoạt động này là bước tiếp thu tiếp theo trong quá trình nhận thức của bạn đọc là HS Đây thực chất là hoạt động tổ chức cho HS theo dõi trong áng văn tất cả cái tinh vi về tư tưởng, cái độc đáo về nghệ thuật của một tác giả Trong Thiết kế giáo án này bản thân tôi đã sử dụng các biện pháp sau:

* Phân tích ,cắt nghĩa và đánh giá khái quát bằng đàm thoại gợi mở:

Thực chất của biện pháp này là GV thiết kế một hệ thống câu hỏi có logic chặt chẽ dẫn dắt HS đi từ cảm thụ cụ thể đến khái quát ý nghĩa các chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm, từ những kết luận mang tính bộ phận đến những kết luận khái quát hơn và cuối cùng là chủ đề tư tưởng

Trong thiết kế bài dạy “ Đàn ghi ta của Lorca” tôi tổ chức HS phân tích, cắt nghĩa và khái quát hình tượng Lorca và mạch cảm xúc của Thanh Thảo qua bốn đoạn theo bố cục của tác phẩm

* Xây dựng tình huống có vấn đề định hướng học sinh phân tích khái quát hóa:

Để HS phân tích cắt nghĩa sâu sắc lời đề từ trong bài thơ “Đàn ghi ta của

Lor - ca”, GV có thể đưa ra tình huống và nêu câu hỏi: Trong bài thơ “Ghi nhớ" của Lorca có câu “Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn ghi ta” , tại sao Thanh Thảo lại lấy câu đó làm đề từ trong bài thơ viết về Lor ca của mình? HS buộc phải hiểu về ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cây đàn ghi ta mới có thể xử lí được tình huống và trả lời được câu hỏi này

* Phân tích cắt nghĩa văn học bằng biện pháp so sánh :

Để giúp HS phát hiện ra phong cách nghệ thuật độc đáo của Thanh Thảo Gv yêu cầu HS so sánh cách trình bày trong bài thơ có gì đặc biệt so với các bài thơ

của các tác giả khác đã học trước đó

3.1.4 Hoạt động tổ chức học sinh tự bộc lộ tự nhận thức:

Tự bộc lộ là hoạt động tự giác, tự nguyện của bạn đọc HS thể hiện kết quả tiếp nhận của mình về tác phẩm

Bài dạy “ Đàn ghi ta của Lor ca” như trên là một bài khó không phải chỉ đối với giáo viên mà còn đối với cả HS nên việc tiếp nhận không phải là qua một tiết học mà có thể lĩnh hội hết được giá trị sâu sắc của nó Chính vì vậy khi thiết kế bài dạy này tôi đã áp dụng phương pháp đóng vai trong đó GV đóng vai nhà thơ Thanh Thảo là khách mời tham dự chương trình giao lưu mà nhà trường

tổ chức , HS sẽ đóng vai người trò truyện với nhà thơ qua những câu hỏi về những vấn đề còn khúc mắc khi tiếp cận bài thơ Qua đó giáo viên có thể củng

cố lại những điểm cơ bản của bài dạy Đặc biệt là sẽ biết được HS còn chưa hiểu chỗ nào để giải đáp, bổ sung trong các tiết dạy chủ đề tự chọn hoặc phụ đạo

sau đó

3.2 Chứng minh giải pháp ( Thiết kế giáo án)

ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA

ThanhThảo

.A Mức độ cần đạt:

1.Kiến thức:

- Hình tượng đẹp đẽ, cao cả của nhà thơ – chiến sĩ Lor-ca

- Hình thức biểu đạt mang phong cách hiện đại của Thanh Thảo

2.Kĩ năng:

- Nâng cao kĩ năng đọc – hiểu tác phẩm thơ trữ tình hiện đại, thơ thời kì đổi mới trong sự so sánh với văn học 1945-1975- đặc biệt là những cách tân táo bạo về hình thức biểu đạt trong thơ Thanh Thảo Bồi dưỡng năng lực cảm thụ thơ

- Làm quen với cách biểu đạt mang đậm dấu ấn của trường phái siêu thực

3 Thái độ:- Yêu mến và trân trọng Lorca cũng như trân trọng nền văn hóa

nước ông

B Phương tiện thực hiện:

1 GV: SGK, SGV, Giáo án, Tài liệu tham khảo, máy chiếu đa năng

2 HS: SGK, Vở soạn

C Phương pháp tiến hành

Giáo viên tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực

D.Tiến trình tổ chức dạy học :

Hoạt động 1: Ổn định lớp- Tạo tâm thế tiếp nhận cho HS

Gv tổ chức kiểm tra bài cũ lần lượt đặt câu hỏi: Tiết trước chúng ta đã học bài

“ Sóng “ của Xuân Quỳnh (Tiết 37 theo PPCT), em hãy đọc thuộc lòng bài thơ

“ Sóng” và phân tích hình tượng Sóng trong bài thơ GV gọi HS lên bảng trả lời

rồi nhận xét cho điểm

GV giới thiệu bài mới: Cũng giống như Xuân Quỳnh, Thanh Thảo là một

gương mặt quen, thuộc các nhà thơ trẻ chống Mĩ và cả sau này Thế nhưng Thanh Thảo có một giọng điệu, một cách thức rất riêng , độc đáo trong thi ca Cái độc đáo của ông được coi là một hiện tượng lạ ngay trong những năm 1972 Sau 1975 Thanh Thảo tiếp tục với những đổi mới trên hành trình sáng tạo tạo ra một giọng thơ trầm, giàu suy tư , với những liên tưởng độc đáo , bất ngờ mang

ý nghĩa khái quát sâu xa Giống như “giọt cồn ở nồng độ cao” ( Chu Văn Sơn)

bề ngoài thì lạnh mà bên trong thì nóng bỏng “Đàn ghi ta của Lor-ca” là một thi phẩm tiêu biểu cho kiểu tư duy đó của Thanh Thảo

Hoạt đông 2: Tìm hiểu chung về

Phương pháp vấn đáp- thuyết

trình :

+ Yêu cầu học sinh đọc phần tiểu

dẫn và trả lời các câu hỏi sau:

? Phần tiểu dẫn có những nội dung

gì?

(Có 2 nội dung: giới thiệu về tác giả

Thanh Thảo và bài thơ Đàn ghi ta của

Lor - ca)

HS trả lời kiến thức trong Sgk

Giáo viên cần nhấn mạnh cho học

sinh ghi một số ý

Và để tạo cho học sinh sự hứng thú

khi đến với tác giả và tác phẩm GV

có thể đưa ra quan niệm của Thanh

Thảo về thơ “ Thơ là cõi lặng lẽ của

con Hổ Ngay con Hổ cũng có lúc

giật mình vì một tiếng lá rụng Thơ đi

giữa can trường và hoảng hốt, đi giữa

cõi liều và nỗi sợ, thơ là con dao găm

tôi ném vào khoảng trống nhưng

người bị thương lại chính là tôi Thơ

là chữ nghĩa nhưng không phải là chữ

nghĩa, là vô thức nhưng không hẳn là

vô thức Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ

tận cùng của nhà thơ.”

1) Tác giả Thanh Thảo:

- Là nhà thơ trẻ thời chống Mỹ

- Ông được công chúng đặc biệt chú ý bởi những bài thơ và trường ca mang diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và thời hậu chiến

- Thơ Thanh Thảo là sự lên tiếng của người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về các vấn đề xã hội và thời đại Ông muốn cuộc sống phải được cảm nhận và thể hiện ở bề sâu nên luôn khước từ lối biểu đạt dễ dãi

Phương pháp vấn đáp gợi mở:

+ tìm hiểu về xuất xứ: (Kết hợp

thêm phương pháp thuyết trình-

minh họa: HS nêu xuất xứ của bài

thơ GV bổ sung thêm về đặc điểm

chung của tập thơ, dùng máy chiếu

hình ảnh của Lor- ca và khối vuông

ru bích

+ Tìm hiểu về thể loại:

? Bài thơ đựơc làm theo thể thơ

nào? Cách trình bày có gì đặc biệt so

với các nhà thơ đã học trước đó?

Gv nói qua về trường phái thơ tượng

trưng, siêu thực:Theo chủ trương,

khuynh hướng này nhằm giải phóng

con người khỏi mọi xiềng xích xã hội,

thể hiện nội tâm và tư duy tự nhiên,

không bị gò bó bởi lý trí, lôgic, luân

lý, mỹ học, kinh tế, tôn giáo Những

sáng tác phẩm của những nghệ sĩ Siêu

thực ghi chép tất cả những trạng thái

tâm lý luôn luôn chuyển biến trong

tiềm thức, không phân biệt thực hay

mộng, tỉnh hay điên, đúng hay

sai.Với trường phái này, những chủ

thể rất bình dị được đặt trong một

phông màn hoặc bí ẩn, hoặc hùng vĩ,

khiến cho bức tranh mang một sức

sống mới, ý nghĩa mới, như tồn tại

trong mơ cùng những sự vật hiện thực

trong trạng thái không thực (Theo

Bách khoa Tự điển triết học)

+ Tìm hiểu bố cục bài thơ:

GV nêu câu hỏi : Chúng ta có thể

chia bài thơ ra làm mấy đoạn? Tại sao

em lại chia như vậy? gọi tên nội dung

chính của từng đoạn?

HS sẽ có những cách chia khác nhau

GV sẽ dựa trên những ý kiến của HS

để nhận xét đánh giá Trong quá trình

đi đến thống nhất một cách chia để

làm cơ sở cho việc tìm hiểu bài thơ

GV dùng hệ thống câu hỏi để từng

2) Bài thơ: Đàn ghi ta của Lor – ca

- Xuất xứ: Rút trong tập: Khối vuông

Ru – bích (1985) Tên tập thơ là hình

dung của tác giả về cấu trúc thơ, một mô hình mở, khước từ khuôn mẫu đã ổn định

để giải phóng cảm xúc và tưởng tượng theo hướng hiện đại

- Thể loại: Thơ tự do mang phong cách siêu thực tượng trưng: Không có dấu chấm câu, không viết hoa đầu dòng, nhịp điệu biến hóa linh hoạt, có sự mô phỏng tiếng đàn, hình ảnh gợi nhiều liên tưởng

ẩn dụ

- Bố cục bài thơ:

Có thể chia làm 4 đoạn

+ Đoạn 1 (6 dòng đầu): Sự đồng cảm

sâu sắc đói với hình ảnh Lor – ca, con người tự do, nghệ sĩ cách tân trong khung cảnh chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha

+Đoạn 2 (12 dòng tiếp): Nỗi xót

thương trước cái chết oan khuất tức tưởi của Lorca

+ Đoạn 3 (4 dòng tiếp): Niềm xót

thương Ga – xi – a Lor – ca và nỗi xót tiếc những cách tân nghệ thuật của Lor –

ca còn dang dở

+ Đoạn 4 (9 dòng cuối): Suy tư và lòng

ngưỡng mộ sự bất tử của Lorca giống như một huyền thoại

- Chủ đề: Đồng cảm, thấu hiểu, xót tiếc,

ngưỡng mộ, ca ngợi Lor – ca: Tài năng, nhân cách và bản lĩnh

bước phát hiện ra bản chất của vấn đề

ở chỗ cách chia nào sẽ giúp ta tiếp

nhận bài thơ dễ dàng hơn

+ Tìm hiểu chủ đề của bài thơ?

(Viết về ai? Nhằm thể hiện điều gì?)

Hoạt động 3: Đọc văn bản- giải

thích những từ ngữ khó

+ Học sinh đọc bài thơ, giáo viên có

thể đọc lại để lưu ý cho học sinh về

nhịp thơ

Hoạt động 4: Phân tích, cắt nghĩa

Phương pháp vấn đáp gợi mở- -

Tìm hiểu nhan đề và lời đề từ: GV :

Yêu cầu học sinh đọc phần chú thích

về đàn ghi ta và Lor – ca trong SGK

Hai hình ảnh này được đưa vào ngay

từ nhan đề bài thơ có ý nghĩa gì?

Nhan đề và lời đề từ giúp em hiểu

như thế nào về bài thơ?

HS: làm việc cá nhân , trả lời

GV: Lắng nghe và phản hồi tích tích

cực Cuối cùng nhận xét, chốt ý

GV có thể đưa ra tình huống và nêu

câu hỏi: Trong bài thơ “ Ghi nhớ “

của Lorca có câu “ Khi tôi chết hãy

chôn tôi với cây đàn ghi ta” , tại sao

Thanh Thảo lại lấy câu đó làm đề từ

trong bài thơ viết về Lor ca của mình?

Gv vấn đáp gợi mở : hình ảnh cây

đàn ghi ta có hai ý nghĩa biểu tượng:

đàn ghi ta là phần hồn của đất nước

Tây Ban Nha, đàn ghi ta là biểu trưng

cho sự nghiệp của Lor-ca Như vậy

lời đề từ của bài thơ cũng là lời di

chúc của Lor-ca “ Khi tôi chết hãy

chôn tôi với cây đàn ghi ta” có thể

được hiểu như thế nào?

I - ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:

1 Đọc – giải thích hình ảnh, từ ngữ khó:

- Giọng trầm, ngắt nhịp linh hoạt, có lúc

bi tráng có lúc da diết sâu lắng, chú ý thể hiện cái tôi nội cảm của Thanh Thảo trong giọng đọc hướng vào cảm xúc nội tâm

- Chú thích : SGK

2.Tìm hiểu chi tiết :

a Nhan đề và lời đề từ

- Nhan đề: Từ hình ảnh là nhạc cụ truyền thống và người nghệ sĩ vĩ đại của Tây Ban Nha đi vào trong bài thơ của Thanh Thảo, đàn ghi ta và Lor- ca trở thành một biểu tượng nghệ thuật giàu ý nghĩa và đối tượng trữ tình đâỳ

ấn tượng giúp chuyển tải đựơc những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đến chúng ta

- Lời đề từ: + Đàn ghi ta là phần hồn của đất nước Tây Ban Nha->thể hiện tình yêu Tổ quốc nồng nàn

+ Đàn ghi ta là biểu trưng cho sự nghiệp của Lor-ca -> Ước nguyện suốt đời theo đuổi sự nghiệp sáng tạo nghệ thuật, mong muốn xóa bỏ ảnh hưởng của bản thân để dọn đường cho thế hệ sau vươn tới-> tình yêu đối với nghệ thuật

- Tìm hiểu cấu trúc bài thơ:

GV: Hai hình ảnh chính của phần

nhan đề và lời đề từ cũng là hai hình

ảnh chính xuyên suốt trong bài thơ

tạo nên cho bài thơ một cấu trúc theo

kiểu ru bich

b Cấu trúc của bài thơ :

Lorca Tiếng đàn ghi ta

(Kết hợp với phương pháp vấn

đáp giải thích minh họa- và kĩ

thuật sơ đồ tư duy- điền khuyết)

GV cho học sinh xem hình ảnh về

khối vuông ru- bích cùng việc giải

thích về đặc điểm của nó , đồng thời

đặt câu hỏi để HS phát hiện ra cấu

trúc ru bich của bài thơ này qua việc

áp dụng sơ đồ tư duy điền khuyết

Gv đưa ra sơ đồ , yêu cầu HS điền

tiếp tục những chỗ còn trống

(sơ đồ đưa ra trống những cụm từ

HS cần điền có trong các ô hình

chữ nhật.)

- Tìm hiểu hình tượng Lor ca (Kết

hợp với phương pháp vấn đáp-

giải thích minh họa- thuyết

trình)

GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu hình

tượng Lor- ca đựơc khắc họa như

thế nào trong bài thơ qua từng

phần theo như bố cục đã được tìm

hiểu

*Trước hết là đoạn 1 : Gv kết hợp

việc nêu câu hỏi và xem hình ảnh

về đấu sĩ bò tót – một đặc trưng

của Tây Ban Nha Kết hợp với

thuyết trình ở những đoạn bình

giảng

+ Trong 6 dòng đầu có những

hình ảnh nào gợi liên tưởng đến

Lor-ca? Và những hình ảnh đó có gì đặc

biệt? Gợi cho em những liên tưởng

như thế nào? Nó có ý nghĩa gì? Qua

đó có nhận xét gì về nghệ thuật xây

dựng nhân vật?

Tự sự Trữ tình

Liên tục Gián đoạn

c Hình tượng Lor-ca :

* Đoạn 1: Lor – ca, người nghệ sĩ tự do:

+ Các hình ảnh gợi liên tưởng đến Lor-ca:

- Tiếng đàn bọt nước: Đó là thứ âm thanh có hình khối tròn trịa, nhảy nhót, mỏng manh nhưng không dễ bị tiêu diệt (lúc hiện lúc tan nhưng tan rồi lại hiện)->

đó là cảm nhận rất riêng của tác giả về tiếng đàn của Lor-ca

- Áo choàng đỏ gắt – hình ảnh gợi liên tưởng đến khung cảnh của một đấu trường với cuộc đấu giữa võ sĩ với bò tót, một hoạt động văn hóa của Tây Ban Nha

- Vầng trăng

- Yên ngựa

- Âm thanh: Li – la – li, la li la -> sự đồng cảm sâu sắc của Thanh Thảo với Lor – ca, người đã dùng tiếng đàn để giãi bày nỗi buồn và khát vọng

Dấu hiệu của nghệ thuật thơ siêu thực

Sự sống Bọt nước

Cái chết

nâu, xanh, tròn, vỡ tan

. Bất tử

Li la li la

tử