khảo sát vietnamnet về khai thác và xử lí tư liệu

Vì vậy quá khai thác và xử lý tư liệu trước khi tạo ra một tác phẩm là vô cùng quan trọng, không những quan trọng trong hoạt động báo chí nói chung mà cả báo mạng nói riêng.. Thông tin t

I. Lời nói đầu

Sự nghiệp của người làm báo bắt đầu từ một tác phẩm cụ thể Có thể trong cuộc đời làm báo của mình, nhà báo đã và sẽ sáng tạo ra hàng ngàn tác phẩm báo chí, trong đó có những tác phẩm để đời, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng công chúng

Khoa học xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu tìm kiếm thông tin của công chúng ngày càng cao Để có nhiều tác phẩm phục vụ cho nhu cầu của công chúng nhà báo buộc phải trải qua nhiều gian khổ, thậm chí có nhiều hi sinh, mất mát nhằm đưa đến thông tin, tư liệu đắt giá đến bạn đọc một cách nhanh nhất Tuy vậy muốn bạn đọc gắn bó hơn với báo chí thì vấn đề thông tin phải thực sự chính xác, nhà báo phải thực sự xây dựng được lòng tin từ công chúng

Vì vậy quá khai thác và xử lý tư liệu trước khi tạo ra một tác phẩm là

vô cùng quan trọng, không những quan trọng trong hoạt động báo chí nói chung mà cả báo mạng nói riêng Nó quyết định vị thế và độ tin cậy của một tờ báo, điều đó đòi hỏi mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo phải có kĩ năng nghề nghiệp tốt để thẩm định nguồn thông tin cũng như tạo dựng hình ảnh trong lòng người đọc

II. Mô hình tổ chức tòa soạn báo mạng điện tử

a. Mô hình tổ chức tòa soạn báo mạng điện tử độc lập

Các bộ phận hành chính bao gồm:

- Giám đốc trung tâm

- Tổng biên tập

- Trợ lí giám đốc trung tâm

- Phó tổng biên tập

- Người soát lỗi( chịu trách nhiệm với giám đốc trung tâm về sự chính xác của câu chữ, ngữ pháp, ngữ nghĩa…)

- Các kĩ thuật viên(chịu trách nhiệm trực tiếp với giám đốc trung tâm về mặt công nghệ và xuất bản trên báo mạng)

Những người chịu trách nhiệm về tin tức, sự kiện:

- Thư kí tòa soạn

- Các trưởng ban

- Các phóng viên

- Các biên tập viên

- Các biên dịch viên

- Những người phát triển chuyên trang, các câu lạc bộ, các bản tin) Những người chịu trách nhiệm các chuyên mục:

- Các chủ nhiệm

- Quản trị viên các câu lạc bộ, tạp chí

b. Mô hình tổ chức tòa soạn báo mạng điện tử là phiên bản của tờ báo mẹ

Đối với những tờ báo mạng điện tử là phiên bản của tờ báo mẹ như: nhandan.org.vn, dantri.com.vn, laodong.com.vn… thì có tổng biên tập, các trợ lí tổng biên tập, các giám đốc chung với tờ báo mẹ

Trưởng ban tờ báo mạng điện tử có nhiệm vụ tương đượng như tổng biên tập hoặc giám đốc: chỉ đạo công việc của một tòa soạn độc lập Các bộ phận khác cũng giống như ở tờ báo điện tử độc lập[1]

c. Quy trình sản xuất thông tin của tòa soạn báo mạng điện tử

Thông tin được thu thập bởi các biên tập viên, biên dịch viên, phóng viên hay các cộng tác viên Trong đó phóng viên là người trực

tiếp đi thực tế hoặc tới các cuộc họp báo để thu thập thông tin Sau đó bằng ngòi bút của mình họ sáng tạo ra những tác phẩm báo chí

Các tác phẩm báo chí sẽ được chuyển đến phòng chức năng để biên tập, chỉnh sửa lại cả về nội dung và hình thức Không phải tác phẩm báo chí nào sau khi ra đời cũng hoàn chỉnh tuyệt đối Do đó khâu biên tập, chỉnh sửa là rất quan trọng để mang đến cho bạn đọc một tác phẩm báo chí hoàn hảo

Sau khi biên tập, bài báo được chuyển đến bộ phận corrector để soát lỗi chính tả lần cuối

Tiếp đó sẽ được chuyển đến bộ phận thư kí tòa soạn Nếu tin bài đủ chất lượng và được duyệt thì thư kí tòa soạn sẽ kí xác nhận

Cuối cùng bài báo sẽ được chuyển đến tổng biên tập để tổng duyệt Nếu được duyệt thì bài báo mới được đăng.[1]

III. Quá trình khai thác và xử lí tư liệu

1. Các tư liệu ngoài sách giáo khoa về khai thác và xử lí tư liệu:

a. Khái niệm tư liệu: tư liệu nói chung là một khái niệm tương đối rộng.

Tư liệu là những thông tin rút ra từ tài liệu viết tay in ấn, từ các đồ vật như: công cụ sản xuất, công trình kiến trúc, đồ dung cá nhân, phim ảnh, bang hình, internet… và là những thông tin sống động từ con người Thông tin tư liệu xuất phát từ 3 nguồn cơ bản:

• Con người

• Môi trường vật chất xung quanh

• Các văn bản, sách báo, giấy tờ…

Có thể phân loại tư liệu theo các tiêu chí sau đây:

- Phân chia theo hình thức cố định tư liệu:

+ Tư liệu văn tự: thông tin được lưu giữ dưới dạng kí tự ngôn ngữ, số liệu trong các văn bản, các bảng biểu, sơ đồ…

+ Tư liệu phi văn tự: có thể là công trình kiến trúc, các tác phẩm nghệ thuật( tranh, ảnh…), chương trình truyền hình, băng đĩa có hình ảnh,âm thanh…

+ Tư liệu chính thức: là những tư liệu được thừa nhận, xuất bản và được công bố chính thức từ các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội

+ Tư liệu không chính thức: là những tư liệu chưa được thừa nhận, xuất bản

và được công bố chính thức từ các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội

- Phân chia theo tính chất tồn tại của tư liệu:

+ Tư liệu động: là những tư liệu sống động từ thực tế

+ Tư liệu tĩnh:là tư liệu cố định trong các văn bản, giấy tờ…

- Phân chia theo cách thức lấy tư liệu:

+ Tư liệu trực tiếp: là phóng viên thu thập được qua sự tiếp xúc trực tiếp với các sự kiện, con người không qua khâu trung gian Tư liệu trực tiếp là tư liệu

“tai nghe,mắt thấy”

+ Tư liệu gián tiếp: là loại tư liệu phóng viên thu thập, tìm hiểu thông qua một trung gian( người khác, vật khác).[2]

b. Khái niệm khai thác và xử lí thông tin tư liệu:

Tư liệu là vật mang thông tin Tư liệu là kết quả thu được từ nhận thức của con người về hiện thực khách quan được chứa đựng dưới dạng chữ viết,

âm thanh, bảng biểu, công thức, mẫu vật, phim ảnh v.v…

Khai thác thông tin tư liệu là tìm kiếm thông tin phù hợp với mục đích cần sử dụng

Xử lí thông tin tư liệu là tìm ra những dạng thể hiện mới của thông tin phù hợp với mục đích sử dụng.[2]

2. Các tư liệu trong sách giáo khoa

a. Khai thác tư liệu

Yêu cầu trước khi khai thác tư liệu

Tùy từng đề tài mà mức độ khai thác tư liệu rộng- hẹp- nông- sâu khác nhau Trước khi khai thác tư liệu, cần xác định rõ:

- Mục đích khai thác tư liệu: theo đề tài nào? Nhằm giải quyết vấn đề gì của cuộc sống? Nếu không xác định rõ mục đích, sẽ không biết tiếp cận vấn đề từ góc độ nào, sẽ bị “lan man”, sa đà vào những chi tiết không cần thiết

- Xác định rõ “kế hoạch pháp lệnh” được giao thực hiện tác phẩm báo chí trong bao lâu, để “định liệu” thời gian lấy tư liệu cho phù hợp( gấp gáp hay thong thả)

- Xác định căn cứ để nhìn nhận vấn đề, hay nói cách khác là sử dụng “hệ quy chiếu” nào để “soi” vào thực tiễn, đánh giá thực tiễn cho đúng (“Hệ

quy chiếu” có thể là đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, hiến pháp, pháp luật; có thể là phong tục, tập quán, đạo đức…) Không có “hệ quy chiếu” này sẽ rất lung túng khi phân tích, định giá tốt- xấu, đúng-sai…

- Xác định trách nhiệm công dân và trách nhiệm nghề nghiệp của người làm ra tác phẩm báo chí trước pháp luật, trước tòa báo, trước dư luận xã hội

- Cần chuẩn bị tốt những gì cho quá trình khai thác tư liệu: những tri thức

về đề tài, về cơ sở mình sẽ đến; về những con người à mình cần gặp; chuẩn bị những kế hoạch dự phòng nếu phải thay đổi đề tài ở nơi mình sẽ đến; giấy tờ tùy thân( chứng minh thư, thẻ nhà báo, giấy gới thiệu của cơ quan nhà báo…); phương tiện(xe cộ, máy ảnh, máy ghi âm, camera, sổ tay, bút, điện thoại và sổ ghi số điện thoại, đèn pin, diêm, nến…); chuẩn

bị tâm thế và sức khỏe( quần áo, thuốc men, đồ ăn, tiền bạc…)

b. Các loại tư liệu cần khai thác

Bảng các loại tư liệu cần khai thác

Loại tư

liệu

Tư liệu tĩnh Tư liệu bất thành văn Tư liệu động tại hiện

trường

Nguồn Văn bản, hồ sơ,

hình ảnh tĩnh,

băng- đĩa…

Kiến trúc, trang phục, phong tục tập quán, chứng cứ lịch

sử, món ăn…

-Nhân chứng (người trực tiếp hoặc gián tiếp trong cuộc), các

cá nhân có thẩm quyền, nhà chuyên môn khoa học…

Từ các nguồn tài

liệu khác nhau

Từ vốn sống, tri thức của nhà báo

-Dấu vết hiện trường( hoàn cảnh, bối cảnh tự nhiên và

xã hội, không gian, thời gian, diễn biến của sự vệc…)

g pháp

Đọc, ghi chép, phân tích, đánh giá tính logic, tầm quan trọng của tư liệu…

Quan sát, liên tưởng, đối chiếu, so sánh, quay phim, chụp ảnh…

Quan sát điều tra, phỏng vấn, hỏi chuyện, đóng vai, ghi chép, quay phim, chụp ảnh, ghi âm…

Xử lí tư liệu

- Chọn ra thông tin cốt lõi cần cho tác phẩm báo chí.(Sử dụng mô hình cây

tư liệu)

- Chọn các chi tiết có mức độ quan trọng khác nhau( hoặc thao tính chất quan trọng của chi tiết; hoặc theo trật tự ngày tháng; hoặc theo tên các nhân vật với chức vụ, địa vị xã hội khác nhau; hoặc theo các bước ngoặt của mâu thuẫn…)

- Kiểm tra mức độ chính xác và độ tin cậy của tư liệu

- Mạnh rạn loại bỏ những tư liệu rườn rà

- Ghi chú những phần tư liệu thiếu, cần bổ sung

- Sắp xếp các tư liệu đã chọn theo các góc độ nhìn nhận vấn đề của chính mình.[3]

3. Tự rút ra cho bản thân: vậy ta có thể hiểu khai thác và xử lí tư liệu là tìm

kiếm, tích góp những nguyên vật liệu, chất liệu để xây dựng và hình thành nên tác phẩm báo chí

Các phương pháp quan trọng, phổ biến trong hoạt động thu thập tư liệu là:

- Quan sát: quan sát kèm theo sự cảm nhận của người quan sát sẽ quyết định việc thu thập thông tin và thẩm định thông tin tư liệu chính xác hơn

- Phỏng vấn: để tìm kiếm thông tin từ đối tượng và những nhân vật liên quan hoặc nhân vật nắm giữ thông tin

- Nghiên cứu tài liệu: tìm hiểu bản chất của những thông tin sự kiện, vấn

đề liên quan đến đề tài, chủ đề tác phẩm

Mỗi phương pháp đều có thế mạnh và hạn chế khác nhau Trong quá trình thu thập, khai thác tư liệu, cần kết hợp và vận dụng các phương pháp một cách linh hoạt hợp lí để đảm bảo cho tư liệu chính xác, khách quan và sinh động

IV. Vị trí của khai thác và xử lí tư liệu trong một bài báo:

Đây là một trong những khâu vô cùng quan trọng trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí Nó quyết định đến vị thế và độ tin cậy của một tờ báo

V. Vai trò

- Mỗi công đoạn trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí đều có vai trò của riêng mình Quá trình khai thác và xử lí tư liệu là tiền đề để có một bài báo tốt, định hướng cho việc lập kế hoạch xây dựng tác phẩm báo chí

- Cung cấp những kiến thức, dữ liệu cần thiết để làm cơ sở cho sáng tạo tác phẩm báo chí

- Việc khai thác và xử lí tư liệu giúp thông tin phong phú hơn, tránh việc

bỏ sót những thông tin cần thiết khi sáng tạo tác phẩm

- Quá trình khai thác và xử lí tư liệu là một bước vô cùng quan trọng đối với quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí, vì nó quyết định vị thế và độ tin cậy của một tờ báo vì vậy nhà báo cần phải có kĩ năng nghề nghiệp tốt để thẩm định nguồn thông tin trước khi đưa đến bạn đọc, nhằm tạo dựng độ tin cậy đối với công chúng

VI. Khảo sát trên báo VietNamNet

VietNamNet( viết tắt là VNN) là một trang báo điện tử tại Việt Nam trực thuộc Bộ thông tin và Truyền thông Việt Nam

VietNamNet được cấp giấy phép hoạt động vào ngày 23 tháng 1 năm 2013( số giấy phép:27/GP- BVHTT) Báo điện tử ra hằng ngày bằng tiếng Việt và tiếng Anh Tờ báo có các chuyên mục như: quốc tế, công nghệ thông tin, thể thao, âm nhạc, thời trang và trực tuyến phỏng vấn, nghe nhạc

Quá trình hình thành và phát triển:

- Ngày 21 tháng 3 năm 2008 Thủ tướng Chính phủ đãcó văn bản đồng ý tách các báo điện tử VietNamNet thành công ty Phần mềm và Truyền thông( VASC) theo đề nghị của VNPT

- Ngày 15 tháng 5 năm 2008, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị với VNPT tách VietNamNet ra khỏi VNPT về trực thộc Bộ Thông tin và Truyền thông

Tổng biên tập đầu tiên của VietNamNet là ông Nguyễn Anh Tuấn

Giao diện tờ báo VietNamNet

- Để làm rõ vấn đề khai thác và xử lí tư liệu trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí, tôi đã tiến hành khảo sát chuyên mục giải trí trên báo VietNamNet trong vòng một tháng kể từ ngày 23 tháng 11 năm 2015 đến ngày 23 tháng 12 năm 2015 Trong vòng một tháng chuyên mục giải trí của báo điện tử VietNamNet có khá nhiều bài viết, và đây là những bài viết đưa ra những thông tin về thời trang, giải trí, các cuộc thi người đẹp, hoa hậu…, hoặc giới người đẹp showbiz trong cả nước và quốc tế

Quá trình khai thác và xử lí tư liệu được thể hiện thông qua các tác phẩm báo chí Đây là khâu đầu tiên, là tiền đề cho xây dựng tác phẩm báo chí VII. Phân tích ví dụ

Trong hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, nhà báo đa phần đã làm tốt vai trò của mình, có rất nhiều tác phẩm đã được khai thác và xử lí tư liệu một cách chính xác và hiệu quả

Trong bài Lệ Rơi khốn khổ kiếm sống trả nợ đăng trên mục giải trí của báo VietNamNet ngày 23 tháng 12 năm 2015, tác giả đã sử dụng cả ba phương pháp trong hoạt động thu thập tư liệu đó là nghiên cứu tài liệu, quan sát và phỏng vấn

Nhà báo thực hiện tốt việc khai thác và xử lí tư liệu bằng cách kết hợp

hài hòa cả ba phương pháp trong hoạt động thu thập tư liệu.

(

http://vietnamnet.vn/vn/giai-tri/280484/le-roi-khon-kho-kiem-song-tra-no.html)

Kiểm chứng

thông tin, tạo niềm tin cho công chúng

Nhà báo đã biết chọn các

chi tiết có

mức độ quan trong khác nhau, hoặc theo trật tự ngày tháng, địa

vị

xã hội khác nhau…điều này cho thấy việc xử lí tư liệu rất hiệu quả, khoa học của nhà báo

Cụ thể là các sự kiện trong các chuyên mục của báo VietNamnet đều được sắp xếp theogiờ và ngày rất khoa học

Chu yên mục giải trí của báo VietNamNet được sắp xếp theo giờ và ngày.

(http://vietnamnet.vn)

Ngoài ra nhà báo còn tăng thêm lượng thông tin tư liệu, làm cho thông tin phong phú hơn bằng cách liên kết với các tờ báo khác VietNamNet được liên kết với nhiều tờ báo điện tử khác như: VTC New, Trí Thức Trẻ, ANTT.vn…

Trong bài “xôn xao tin đồn Phạm Hương bị loại khỏi Top 15 HHHV ngay trước chung kết” đăng trên mục giải trí ngày 23 tháng 12 năm 2015, tác giả đã liên kết với báo VTC New làm tăng lượng thông tin cho tờ báo VietNamNet

Làm cho nguồn thông tin tư liệu phong phú hơn, tăng lượng thông tin

bằng cách liên kết với các tờ báo khác.

Bên cạnh những bài báo được khai thác và xử lí tư liệu tốt thì cũng có những bài báo khai thác thông tin chưa chính xác, hoặc chưa có thông tin

cụ thể đã đăng bài nhằm câu khách

Ví dụ: trong cuộc thi hoa hậu hoàn vũ thế giới 2015( Miss Univers 2015) khi mà hoa hậu Philippins đăng quang thì có hàng loạt bài báo nói

về việc tân hoa hậu đang hẹn hò với tổng thống Philippin khi chưa có thông tin cụ thể và chính xác

Cụ thể là bài báo “nghi án hẹn hò với tân HH Hoàn vũ và Tổng thống Philippines” trên mục giải trí ngày 22 tháng 12 năm 2015

Đưa ra thông tin không chắc chắn, tung tin đồn giả nhằm câu khách

VIII. Kết luận

Quá trình khai thác và xử lí tư liệu chính là “nền tảng” sáng tạo tác phẩm báo chí Một tác phẩm báo chí có thể hoàn thành nhưng sẽ không thể thành công khi thiếu công đoạn này

Tuy nhiên hoạt động và làm việc trong lĩnh vực báo chí đặc biệt là báo mạng điện tử cũng gặp không ít khó khăn, trắc trở trong việc khai thác và

xử lí thông tin, tư liệu chính vì vậy nhà báo cần phải tinh thông nghiệp

vụ để có thể đưa thông tin một cách nhanh nhất, chính xác nhất đến với công chúng

IX. Danh mục tài liệu tham khảo

1. TS Nguyễn Thị Thoa, Nguyễn Thị Hằng Thu( 2012), tác phẩm báo chí đại cương,[3], tr.93- 97

2. GS Văn Tạo( 1995), Phương pháp lịch sử và phương pháp logic, viện

sử học, khoa học xã hội và nhân văn quốc gia, tr.128- 129

3. Trần Đức Tài, Lê Thanh Nhàn( 2007), nhà báo hiện đại, tr.117- 128

4. Các trang website hằng ngày

5. Báo VietNamNet

6. [1]: http://text.123doc.org/document/2654724-tieu-luan-quy-trinh-khai-thac-va-xu-li-thong-tin-cho-bao-mang-dien-tu.htm

7. [2]: Lê Thị Nhã, phương pháp thu thập thông tin, tư liệu