Dạy học tích cực hóa người học môn phân tích hệ thống bản vẽ ống công nghệ tại khoa cơ khí trường cao đẳng nghề LILAMA 2

Ngoài việc đổi mới về mục tiêu, chương trình và nội dung thì đổi mới phương pháp dạy học là yếu tố rất quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra nguồn nhân lực phù hợp v

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRỊNH THỊ THÙY LINH

DẠY HỌC TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC MÔN “PHÂN TÍCH HỆ THỐNG BẢN VẼ ỐNG CÔNG NGHỆ” TẠI KHOA CƠ KHÍ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ LILAMA 2

NGÀNH: LÝ LUẬN & PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN KỸ THUẬT - 601410

S K C0 0 4 3 7 7

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRỊNH THỊ THÙY LINH

DẠY HỌC TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC MÔN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRỊNH THỊ THÙY LINH

DẠY HỌC TÍCH CỰC HÓA NGƯỜI HỌC MÔN

O

I SƠ ƢỢ :

Họ và tên: TRỊNH THỊ THÙY LINH Phái: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 08/11/1983 Nơi sinh: Nam Định

Quê quán: TP Nam Định, tỉnh Nam Định Dân tộc: Kinh

Địa chỉ liên lạc: Ấp 3, xã Phước Thái, huyện Long Thành, tỉnh Đồng Nai Điện thoại cơ quan: Điện thoại nhà riêng: 0909278683 Fax: Email: trinhthuylinhdn@gmail.com

II QUÁ TRÌN ĐÀO TẠO:

Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm

10/2007 đến nay Trường Cao đẳng nghề Lilama 2 –

Long Thành, Đồng Nai Giảng viên

ỜI M ĐO N

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

TP Hồ Chí Minh, ngày 18 tháng 08 năm 2014

Người viết

Trịnh Thị Thùy Linh

ỜI ẢM ƠN

Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Trường Đại Học Sư Phạm

Kỹ Thuật Tp Hồ Chí Minh, nay tôi đã hoàn thành luận văn tốt nghiệp cao học của mình Để có được thành quả này, tôi đã nhận được rất nhiều

sự hỗ trợ và giúp đỡ tận tình từ Thầy Cô, gia đình, cơ quan và bạn bè

Đầu tiên, tôi xin g i lời cảm ơn chân thành và sâu s c đến Thầy

PGS.TS Nguyễn Ngọc Phương và Thầy TS Nguyễn Văn Tuấn, người

đã tận tình hướng dẫn trực tiếp tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành g i lời cảm ơn đến tất cả quý Thầy Cô đã giảng dạy cho tôi trong suốt thời gian qua

Tôi xin g i lời cảm ơn đến an lãnh đạo Trường Cao đẳng nghề Lilama 2 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp tôi hoàn thành khóa học Cuối cùng, tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ cho tôi có niềm tin và nỗ lực cố g ng trong suốt quá trình học tập

Xin chân thành cảm ơn !

Học viên thực hiện

Trịnh Thị Thùy Linh

TÓM TẮT

Việt Nam đang trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Quá trình hội nhập kinh tế toàn cầu đặt ra thách thức phải có nguồn nhân lực có đủ phẩm chất đạo đức, năng lực chuyên môn để đáp ứng nhu cầu của xã hội Nên yêu cầu cấp thiết đặt ra cho ngành giáo dục là phải đổi mới một cách mạnh mẽ và toàn diện

Ngoài việc đổi mới về mục tiêu, chương trình và nội dung thì đổi mới phương pháp dạy học là yếu tố rất quan trọng góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu cấp thiết của xã hội hiện nay Trường Cao đẳng nghề LILAMA 2, một đơn vị đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho ngành Cơ khí, góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế đất nước Đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng đào tạo là nhiệm vụ cần được quan tâm thực hiện Xuất phát từ những lý do trên, người nghiên cứu chọn đề tài:

Dạy học tích cực hóa người học môn Phân tích hệ thống bản vẽ Ống công nghệ tại khoa Cơ khí trường Cao đẳng nghề LILAMA 2 để nghiên cứu

ấu trúc của luận văn bao gồm:

Phần mở đầu: Nêu rõ lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ

nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, giới hạn của đề tài và ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Phần nội dung: bao gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về việc tổ chức phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học

Chương 2: Thực trạng của việc dạy học môn Phân tích hệ thống bản vẽ Ống công nghệ tại khoa cơ khí trường Cao đẳng nghề LILAMA 2

Chương 3: Tổ chức dạy học theo hướng tích cực hóa người học môn Phân tích hệ thống bản vẽ Ống công nghệ tại khoa cơ khí trường Cao đẳng nghề LILAMA 2

Phần kết luận và kiến nghị: Đề tài đã nêu lên những kết quả đạt được của

quá trình nghiên cứu như: đánh giá được thực trạng dạy học môn Phân tích hệ thống bản vẽ Ống công nghệ tại khoa cơ khí trường Cao đẳng nghề LILAMA 2, Tổ chứcdạy học theo hướng tích cực hóa người học môn Phân tích hệ thống bản vẽ Ống công nghệ, đánh giá kết quả thực nghiệm ên cạnh đó, đề tài cũng nêu lên những những định hướng cho sự phát triển của đề tài, những kiến nghị đến lãnh đạo nhà trường, cũng như những kiến nghị đối với các giáo viên và học sinh

ABTRACT

Vietnam has been in industrialization and modernization The challenge of global economic integration process requires human resources to have moral of the qualities and capacity to satisfy of society in Therefore, employees must be able to adapt the ability to acquire and apply knowledge flexibility of humanity on the actual conditions and circumstances in order to create products that meet the requirements of society So urgent requirement set for the education sector is to innovate a strong and comprehensive

In addition to innovation objectives, programs and innovative content, teaching methods is an important factor contributing to improving the quality of teaching and learning, training of human resources in accordance with the requirements of urgent social Assembly Present.LILAMA technical & technology college 2 is a training of

human resources for the mechanic, contributing significantly to the urban and economic development of the country, so innovation and improve the quality of training is the task need to be considered done Therefore, the researcher carried out

the theme: Teaching Active learning for the subject electrical engineering at

LILAMA technical & technology college 2 is a significant issues and practical

design for the school

The structure of the thesis include:

The beginning: the reasons of doing the research, objectives, tasks, research

subjects, limitations and practical significance of the thesis

The body: Including three chapters

Chapter 1: The basic background of Active learning

Chapter 2: Reality of teaching practices at LILAMA technical & technology

college 2

Chapter 3: Organizing active learning of electrical engineering courses

at LILAMA technical & technology college 2

The conclusion and recommendation: thesis states results of the research

process such as: to assess the current status of teaching of Electrical Engineering, to built the typical lectures, implementation process and criteria assessment for each unit with Active learning style that particular method is the method of group discussion by Experimental teaching, assessment experimental results Besides, the thesis raised the issue as well as the direction for the development of the subject To use Model of Active learning in teaching and learning more efficiently, the thesis also raises the recommendations of the school leaders as well as teachers and students

MỤ Ụ

Quyết định giao đề tài

Lý lịch cá nhân i

Lời cam đoan ii

Cảm tạ iii

Tóm t t iv

Mục lục vi

Danh sách các chữ viết t t x

Danh sách các hình xi

Danh sách các bảng xii

Phần mở đầu: TỔNG QU N VỀ ĐỀ TÀI NG IÊN ỨU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 4

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 5

5 Giả thuyết nghiên cứu 5

6 Giới hạn đề tài 5

7 Phương pháp nghiên cứu 6

Phần nội dung: hương 1 Ơ SỞ UẬN VỀ VIỆ TỔ Ứ P ƯƠNG P ÁP DẠY T EO ƯỚNG TÍ Ự Ó NGƯỜI 7

1.1 Sơ lược lịch sử về dạy học theo hướng tích cực hóa người học 7

1.1.1 Dạy học theo hướng tích cực hóa người học trên thế giới 7

1.1.2 Dạy học theo hướng tích cực hóa người học ở Việt Nam 8

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.3 Quan điểm về dạy học tích cực 11

1.3.1 Tính tích cực nhận thức của người học 11

1.3.2 Những biểu hiện của tính tích cực 11

1.3.3 Đặc trưng của dạy học tích cực 12

1.3.4 Các biện pháp phát huy tính tích cực của học sinh 14

1.4 Phương pháp dạy học tích cực 16

1.4.1 Phân loại phương pháp dạy học tích cực 16

1.4.2 Cơ sở lựa chọn phương pháp dạy học tích cực 17

1.5 Các phương pháp tích cực hóa người học 19

1.5.1 Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề 19

1.5.2 Phương pháp dạy học theo nhóm 23

1.5.3 Dạy học bằng phương pháp vấn đáp (đàm thoại) 25

1.5.4 Phương pháp thuyết trình có minh họa 27

1.6 Một số kỹ thuật dạy học vận dụng trong quá trình dạy học tích cực 28

1.6.1 Kỹ thuật đặt câu hỏi 28

1.6.2 Tạm dừng làm rõ 30

1.6.3 Thảo luận nhóm 30

1.6.4 Chia sẻ suy nghĩ 30

1.6.5 Kỹ thuật tia chớp 30

1.6.6 Kỹ thuật điền nội dung 30

1.6.7 Kỹ thuật một phút giấy 30

1.6.8 Thảo luận Jigsaw 30

1.6.9 Kỹ thuật não công 31

Kết luận Chương 1 32

hương 2 T Ự TRẠNG Ủ VIỆ DẠY MÔN P ÂN TÍ Ệ T ỐNG BẢN VẼ ỐNG ÔNG NG Ệ TẠI O Ơ Í TRƯỜNG O ĐẲNG NG Ề I M 2 33

2.1 Giới thiệu tổng quan về Trường ao đẳng nghề ilama2 33

2.2 Phân tích chương trình môn Phân tích hệ thống bản vẽ Ống công nghệ tại Trường ao đẳng nghề ilama2 37

2.2.1 Vai trò của môn học 37

2.2.2 Nội dung tổng quát và phân phối thời gian của môn học 37

2.3 Thực trạng dạy học môn Phân tích hệ htống bản vẽ Ống công nghệ tại trường ao đẳng nghề ilama2 38

2.3.1 Tiến hành điều tra và quan sát 38

2.3.2 Kết quả khảo sát 39

Kết luận Chương 2 48

hương 3 TRIỂN I DẠY TÍ Ự Ó NGƯỜI

MÔN P ÂN TÍ Ệ T ỐNG BẢN VẼ ỐNG ÔNG NG Ệ TẠI O Ơ Í TRƯỜNG O ĐẲNG NG Ề I M 2 50

3.1 ơ sở đề xuất triển khai dạy học môn Phân tích bản vẽ Ống công nghệ theo hướng tích cực hóa người học 50

3.2 Triển khai giờ học môn PTHTBV Ống công nghệ theo hướng tích cực 52

3.2.1 Dạy học tích cực tư duy thông qua trực quan (A) 53

3.2.2 Dạy học thông qua hoạt động nhóm nghiên cứu lý thuyết ( ) 54

3.2.3 Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề (C) 55

3.2.4 Tổ chức giờ học thực hành theo hướng hoạt động nhóm (D) 56

3.3 iểm nghiệm đánh giá 56

3.3.1 Mục đích thực nghiệm 56

3.3.2 Đối tượng thực nghiệm 57

3.3.3 Nội dung thực nghiệm 57

3.3.4 Cách thực hiện 64

3.3.5 Kết quả kiểm nghiệm 64

3.3.6 Kiểm nghiệm giả thuyết 74

Kết luận Chương 3 79

Phần kết luận 1 Kết luận 81

2 Kiến nghị 81

3 Hướng phát triển của đề tài 82

Tài liệu tham khảo 83 Phụ lục

D N SÁ Á ÌN

Hình 2.1 iểu đồ mức độ s dụng các phương pháp giảng dạy của giáo viên 40

Hình 2.2 iểu đồ mức độ s dụng các phương tiện giảng dạy của giáo viên 41

Hình 2.3 iểu đồ các hình thức tổ chức dạy học của giáo viên 43

Hình 2.4 iểu đồ hình thức tổ chức dạy học gây hứng thú học tập 44

Hình 2.5 iểu đồ mức độ s dụng các kỹ thuật dạy học của giáo viên 45

Hình 2.6 iều đồ đánh giá mức độ học tập tích cực của sinh viên 46

Hình 2.7 iểu đồ các hình thức học ngoài giờ của sinh viên 47

Hình 3.1 iểu đồ tổng hợp ý kiến giáo viên dự giờ 65

Hình 3.2 Mức độ hoạt động của SV khi GV s dụng PPDH TCH người học 66

Hình 3.3 Tính tích cực chủ động của sinh viên trong giờ học 67

Hình 3.4 iểu đồ thái độ học tập của sinh viên khi hoạt động nhóm trên lớp 68

Hình 3.5 iểu đồ mức độ s dụng tài liệu tham khảo 69

Hình 3.6 Biểu đồ mức độ tiếp thu bài học 70

Hình 3.7 iểu đồ mức độ hài lòng của SV sau khi học thực nghiệm 71

Hình 3.8 iểu đồ đường tần số bài kiểm tra số 1của lớp ĐC và lớp TN 73

Hình 3.9 iểu thị xếp loại thứ hạng giữa 2 lớp TN và ĐC 77

D N SÁ Á BẢNG

Bảng 2.1 Mức độ s dụng các phương pháp giảng dạy của giáo viên 39

Bảng 2.2 Mức độ s dụng phương tiện giảng dạy của giáo viên 41

Bảng 2.3 Các hình thức tổ chức dạy học 42

Bảng 2.4 Hình thức tổ chức dạy học gây hứng thú 43

Bảng 2.5 Mức độ s dụng các kỹ thuật dạy học 44

Bảng 2.6 Đánh giá việc học tập tích cực của sinh viên 45

Bảng 2.7 Các hình thức học ngoài giờ của sinh viên 46

Bảng 3.1 Tổng hợp ý kiến giáo viên dự giờ 64

Bảng 3.2 Mức độ hoạt động của SV khi GV s dụng PPDH TCH người học 66

Bảng 3.3 Tính tích cực chủ động của sinh viên trong giờ học 67

Bảng 3.4 Thái độ học tập của sinh viên khi hoạt động nhóm ở trên lớp 67

Bảng 3.5 Thái độ tham khảo tài liệu 68

Bảng 3.6 Mức độ tiếp thu bài học 69

Bảng 3.7 Mức độ hài lòng của SV sau khi học thực nghiệm 70

Bảng 3.8 ảng điểm kiểm tra cho lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 72

Bảng 3.9 Phân phối xác suất điểm số của HS lớp ĐC và lớp TN 73

Bảng 3.10 Phân phối xác suất điểm số của HS lớp ĐC và lớp TN 73

Bảng 3.11 Tỉ lệ xếp loại thứ hạng cho học viên theo điểm kiểm tra 76

TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XI, đã đưa ra chiến lược phát triển về giáo dục đào tạo là: “Phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định đẩy mạnh phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững Ðào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đa dạng, đa tầng của công nghệ và trình độ phát triển của các lĩnh vực, ngành nghề Thực hiện liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp, cơ sở sử dụng lao động, cơ sở đào tạo và Nhà nước để phát triển nguồn nhân lực theo nhu cầu xã hội Thực hiện các chương trình, đề án đào tạo nhân lực chất lượng cao đối với các ngành, lĩnh vực chủ yếu, mũi nhọn Chú trọng phát hiện, bồi dưỡng, phát huy nhân tài; đào tạo nhân lực cho phát triển kinh tế tri thức.Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Ðổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp Ðổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, bậc học Tích cực chuẩn bị để từ sau năm 2015 thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới

Luật giáo dục nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1998) đã ghi rõ:

“Phương pháp giảng dạy phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” ( Luật giáo dục 1998, chương I, điều 4)

Nghị quyết Đại hội Đảng một lần nữa khẳng định “Đổi mới phương pháp dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự sáng tạo của người học, coi trọng thực hành, thực nghiệm làm chủ kiến thức, tránh nhồi nhét, học vẹt, học chay, đổi mới và hoàn thiện nghiêm minh chế độ thi cử ”

Theo tư tưởng của tác giả Disterweg (Đức) thì: “ Chỉ có người giáo viên tầm thường mới dạy chân lý cho học sinh, còn người giáo viên chân chính là chỉ cho học sinh cách tìm ra chân lý đó.”

Để đáp ứng yêu cầu đó, việc đổi mới phương pháp dạy học là một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay Phương pháp dạy học tích cực, lấy người học làm trung tâm là một trong những mục tiêu giáo dục được nhiều nhà giáo dục nghiên cứu, đúc kết từ thực tiễn và xây dựng thành những lý luận mang tính khoa học và hệ thống

Phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học xuất hiện ở các nước phương Tây từ đầu thế kỷ XX và phát triển mạnh, ảnh hưởng sâu rộng tới các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam

Ở Việt Nam, phương pháp này được bắt đầu từ những năm 1960 với khẩu hiệu “biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo” Đây là cách thức dạy học theo lối phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học Từ vai trò là nhân

tố quan trọng, quyết định trong kiểu dạy học điều khiển nội dung, thì nay các thầy

cô chuyển sang giữ vai trò là người điều phối theo kiểu dạy học hướng tập trung vào học sinh

Tính tự giác, tích cực của người học từ lâu đã trở thành một nguyên tắc của giáo dục học xã hội chủ nghĩa Nguyên tắc này bây giờ không mới, nhưng vẫn chưa được thực hiện triệt để, cách dạy học thầy nói, trò nghe vẫn còn đang rất phổ biến hiện nay