Xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp môn vẽ kỹ thuật tại trường cao đẳng nghề bình thuận

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN VĂN TRUNG XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGUYỄN VĂN TRUNG

XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN VẼ KỸ THUẬT

TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC - 601410

Tp Hồ Chí Minh, tháng 11/2014

S K C0 0 4 3 5 2

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

Tp Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2014

NGUYỄN VĂN TRUNG

XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN

ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

MÃ SỐ: 601410

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

NGUYỄN VĂN TRUNG

XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN

ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

MÃ SỐ: 601410 Hướng dẫn khoa học

TS Dương Thị Kim Oanh

Tp Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2014

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

Họ & tên: Nguyễn Văn Trung Giới tính: Nam

Ngày, tháng, năm sinh: 1975 Nơi sinh: Bình Thuận Quê quán: Bình Thuận Dân tộc: Kinh

Chức vụ, đơn vị công tác trước khi học tập, nghiên cứu: Trưởng phòng Đào tạo, Trường Cao đẳng nghề tỉnh Bình Thuận

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: Trường Cao đẳng nghề tỉnh Bình Thuận, Đường Trường Chinh, Phường Phú Tài, Thành phố Phan Thiết, Tỉnh Bình Thuận

Điện thoại cơ quan: (062) 3835084 227

Điện thoại nhà riêng: 062 3864014 (DĐ: 0984971127)

Fax: (062) 3835324 E-mail: nvtrung@dnbt.edu.vn

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

1 Trung học chuyên nghiệp

Hệ đào tạo: Chính quy Thời giàn đào tạo: 12/1993 đến 12/1995

Nơi học: Trường Công nhân Kỹ thuật may Thủ Đức (Nay là: Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vinatex, Quận Thủ Đức)

Ngành học: Công nhân kỹ thuật may bậc 3/7

2 Đại học

Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo: 9/1998 đến 10/2003

Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh

Ngành học: Cơ khí Chế tạo máy (CKM)

Ngày và nơi bảo vệ đồ án, luận án hoặc thi tốt nghiệp: Trường Đại học Sư phạm

Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh

3 Thạc sĩ:

Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ tháng 10/2012 đến 10/2014 Nơi học: Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP Hồ Chí Minh

Ngành học: Lý luận và Phương pháp dạy học

Tên luận văn: Xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp

môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận

Ngày & nơi bảo vệ luận văn: 24/10/2014

Người hướng dẫn: TS Dương Thị Kim Oanh

5 Trình độ ngoại ngữ (biết ngoại ngữ gì, mức độ): Tiếng Anh, Trình độ B1 (khung

Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm

Từ 5/2010 đến nay Trường Cao đẳng nghề

Bình Thuận

Trưởng phòng Đào tạo Giảng dạy môn Vẽ kỹ thuật

IV CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ:

Nguyễn Văn Trung (2014), “Xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học

tích hợp môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận”, Tạp chí Thiết bị

Giáo dục, số 110, tháng 10/2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công

bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào

Nguyễn Văn Trung

LỜI CÁM ƠN

Người nghiên cứu xin chân thành cám ơn:

Tiến sĩ Dương Thị Kim Oanh - Giảng viên - Viện Sư phạm Kỹ Thuật, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, người đã tận tình hướng dẫn và chỉ báo cho người nghiên cứu từ khi bắt đầu chuyên đề 1, chuyên đề 2 và cho đến luận văn

Quý Thầy, Cô tham gia giảng dạy lớp Cao học Khoá 2012 - 2014B vì đã hết lòng truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu về phương pháp nghiên cứu khoa học, đặc biệt là lĩnh vực khoa học sư phạm tạo nền tảng để người nghiên cứu thực hiện đề tài này

Ban Giám hiệu Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận đã tạo điều kiện để người nghiên cứu tổ chức thực nghiệm sư phạm tại Trường và hoàn thành luận văn đúng thời gian quy định

Các Thầy, Cô cùng với các bạn học sinh trình độ trung cấp nghề đang theo học các nghề khối Kỹ thuật đã cộng tác trong quá trình khảo sát thực tế và thực nghiệm

sư phạm giúp người nghiên cứu hoàn thành luận văn

Người thân trong gia đình, các đồng nghiệp và các anh chị học viên lớp LL&PPDH và lớp GDH Khoá 2012 - 2014B đã động viên người nghiên cứu trong suốt thời gian học tập

TP.Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2014

TÓM TẮT

Dạy học theo quan điểm tích hợp là một xu thế trong dạy học hiện đại của nhiều nước phát triển, nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa khả năng tiếp thu của học sinh, khối tri thức khổng lồ của nhân loại và khả năng giải quyết các vấn đề khoa học kỹ thuật mang tính liên ngành

Phương tiện dạy học trong trường dạy nghề phải gắn liền với thực tế sản xuất nhằm tạo cơ hội cho người học vận dụng ngay các kiến thức vừa học vào giải quyết các tình huống nghề nghiệp thực tiễn

Nội dung môn Vẽ kỹ thuật chứa đựng nhiều mảng kiến thức kỹ thuật liên quan nên nó vừa mang tính lý thuyết trừu tượng, vừa mang tính thực hành cụ thể Phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật hiện nay tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận chưa

đa dạng về chủng loại, chưa phù hợp với nội dung môn học và thiếu tính trực quan

Xuất phát từ các lý do trên, người nghiên cứu chọn đề tài "Xây dựng phương

tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận"

Luận văn được thực hiện từ tháng 2 năm 2014 đến tháng 8 năm 2014 tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận Nội dung của luận văn được cấu trúc như sau:

Phần mở đầu

Trình bày lý do chọn đề tài, xác định mục tiêu nghiên cứu, đề ra các nhiệm vụ nghiên cứu, xác định nhiệm vụ nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, lập giả thuyết nghiên cứu, giới hạn phạm vi nghiên cứu và lựa chọn các phương pháp nghiên cứu

để thực hiện các nhiệm vụ của đề tài

Phần nội dung

Chương 1: Cơ sở lý luận về phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp

Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quan điểm dạy học tích hợp; Phân tích mối quan

hệ giữa các thành tố trong quá trình dạy học; Đề xuất cấu trúc, đặc điểm của phương

tiện dạy học theo quan điểm tích hợp và quy trình xây dựng chung cho loại phương tiện này trong dạy học kỹ thuật

Chương 2: Thực trạng sử dụng phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận

Giới thiệu chung về Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận và chương trình môn học Vẽ kỹ thuật

Tìm hiểu thực trạng sử dụng phương tiện dạy học trong quá trình dạy học môn

Vẽ kỹ thuật gồm thái độ của học sinh đối với môn học; nhận thức của giáo viên về vai trò của phương tiện dạy học trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật; mức độ sử dụng các thành phần phương tiện dạy học trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật Ngoài ra, trong chương này còn tìm hiểu nguyên nhân làm hạn chế sự đa dạng các loại phương tiện dạy học trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật

Chương 3: Xây dựng phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật theo quan điểm dạy học tích hợp

Áp dụng quy trình chung về xây dựng phương tiện dạy học theo quan điểm dạy học tích hợp, người nghiên cứu tiến hành:

Xác định danh mục phương tiện dạy học cho hai nội dung cơ bản trong môn Vẽ

kỹ thuật, gồm: Bài “Hình chiếu vuông góc”, Bài “Hình chiếu vật thể”

Hướng dẫn cách sử dụng phần mềm PowerPoint phiên bản 2013 để xây dựng thành phần phương tiện ảo cũng như giới thiệu các bước cơ bản trong quy trình gia công sản xuất thành phần phương tiện thật

Xây dựng và sử dụng các sản phẩm vào dạy học hai bài “Hình chiếu vuông góc”

và “Hình chiếu vật thể” để làm cơ sở thực nghiệm sư phạm

Đánh giá tính hiệu quả trong giờ học môn VKT khi sử dụng PTDH tích hợp bằng phương pháp thực nghiệm sư phạm

Phần kết luận và kiến nghị

Tổng kết những kết quả chính của đề tài và gợi mở các đường hướng mà đề tài

có thể tiếp tục phát triển

ABSTRACT

Integrated teaching strategy is a trend applied in modern teaching methodology

of many developed countries, in order to resolve the conflicts between the absorptive capacity of students, the gigantic mass of human knowledge and the ability to solve interdisciplinary scientific and technical problems

Teaching facilities in vocational schools must be related to the real production

so that students have opportunities to immediately apply new knowledge in solving professional fact situations

Technical Drawing is a subject whose content contains many relevant technical

knowledge Hence, it is of both abstract theory and specific practice While Technical Drawing teaching facilities in Binh Thuan Vocational College have not been diverse, matched the subject's content or lacked of teaching and learning visualization

The above reasons lead the researcher to the topic: "Building teaching facilities

in accordance with integrated teaching method for Technical Drawing subject at Binh Thuan Vocational College"

The Project was carried out at Binh Thuan Vocational College from February,

2014 to August, 2014 The project content was built up as follow:

Beginning

Includes indicating the reasons to select the topic, defining the research objectives, proposing research assignments, determining object and subject of the study, founding research supposition, limiting scale of research and choosing researching methods to perform given research assignments

as well as the general inventing procedures for this type of teaching visual aids in technical subjects teaching

Chapter 2: The fact of using teaching facilities in Technical Drawing at Binh Thuan Vocational College

The overview of Binh Thuan Vocational College and the curriculum of Technical Drawing

The fact of using teaching facilities in Technical Drawing during teaching and learning process including students' attitudes to the subject; teachers' perceptions of the role of teaching facilities in Technical Drawing class meetings and the level of using components in teaching facilities in Technical Drawing Also, the causes of limiting the variety of teaching facilities in Technical Drawing are also drawn in this chapter

Chapter 3: Inventing teaching facilities for Technical Drawing subject under the integrated teaching viewpoint

Apply the general procedure in building teaching facilities under the integrated teaching viewpoint, the researcher carries out:

Confirm the list of teaching facilities in three basic contents in Technical Drawing subject: The lesson "Perpendicular Projections","Pictorial Projections" and

"Detailed Drawings"

Instruct to use PowerPoint software version 2013 to build a virtual means components as well as introduce the basic steps in the production process ofreal components faccilities

Build and apply the products into teaching the lesson "Perpendicular Projections" and "Pictorial Projections" as the foundation of pedagogical experimentation

Assess the feasibility of the building process and its products in the real Technical Drawing teaching through the results of pedagogical experimentation

.Conclusions and Recommendation

Summarize the main results of the study and suggest directions to develop the ideas of the study

MỤC LỤC

Lý lịch khoa học i

Lời cam đoan iii

Lời cám ơn iv

Tóm tắt v

Abstract vii

Mục lục ix

Danh sách chữ viết tắt xi

Danh sách các bảng xii

Danh sách các hình xiv

Phần mở đầu 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP 6

1.1 TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Tại Việt Nam 11

1.2 CÁC KHÁI NIỆM SỬ DỤNG TRONG ĐỀ TÀI 16

1.2.1 Phương tiện dạy học 16

1.2.2 Tích hợp 17

1.2.4 Quan điểm dạy học tích hợp 18

1.2.5 Phương tiện dạy học tích hợp 19

1.2.6 Xây dựng phương tiện dạy học tích hợp 19

1.3 CÁC THÀNH TỐ CỦA QUÁ TRÌNH DẠY HỌC 20

1.3.1 Mục tiêu dạy học 20

1.3.2 Nội dung dạy học 20

1.3.3 Phương pháp dạy học 21

1.3.4 Hình thức tổ chức dạy học 21

1.3.5 Phương tiện dạy học 21

1.3.6 Kết quả dạy học 21

1.4 PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC 23

1.4.1 Vai trò của phương tiện dạy học 23

1.4.2 Phân loại phương tiện dạy học 23

1.4.3 Cấu trúc hệ thống phương tiện dạy học 23

1.5 PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC TÍCH HỢP 25

1.5.1 Mô hình tích hợp TPACK 25

1.5.2 Yêu cầu phương tiện dạy học tích hợp 27

1.5.3 Cấu trúc phương tiện dạy học tích hợp 28

1.5.4 Đặc điểm phương tiện dạy học tích hợp 29

1.5.5 Quy trình xây dựng phương tiện dạy học tích hợp 33

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 37

Chương 2 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ BÌNH THUẬN 38

2.1 Giới thiệu về Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận 42

2.2 Vị trí, nhiệm vụ và mục tiêu môn Vẽ kỹ thuật 45

2.3 Chương trình và nội dung môn Vẽ kỹ thuật 46

2.4 Khảo sát thực trạng sử dụng phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật tại Trường Cao đẳng nghề Bình Thuận 54

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 69

Chương 3 XÂY DỰNG PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC MÔN VẼ KỸ THUẬT THEO QUAN ĐIỂM DẠY HỌC TÍCH HỢP 71

3.1 Xác định danh mục phương tiện dạy học tích hợp của môn Vẽ kỹ thuật 71

3.2 Xây dựng phương tiện dạy học tích hợp cho môn Vẽ kỹ thuật 75

3.3 Thiết kế giáo án môn Vẽ kỹ thuật có sử dụng các phương tiện dạy học tích hợp 90

3.4 Thực nghiệm sư phạm 112

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 128

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 130

TÀI LIỆU THAM KHẢO 133

PHỤ LỤC 137

9 PTDH Phương tiện dạy học

10 QĐDH Quan điểm dạy học

DANH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Danh sách giáo viên tham gia giảng dạy môn Vẽ kỹ thuật 44Bảng 2.2 Chương trình và phân phối chương trình môn Vẽ kỹ thuật 47Bảng 2.3 Nhận thức của HS về sự cần thiết sử dụng phương tiện dạy học trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật 56Bảng 2.4 Lý do cần thiết sử dụng phương tiện dạy học trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật 57Bảng 2.5 Ý kiến của học sinh về mức độ hứng thú khi tham gia giờ học môn Vẽ kỹ thuật 58Bảng 2.6 Ý kiến GV về mức độ hứng thú của HS khi tham gia giờ học môn Vẽ kỹ thuật 60 Bảng 2.7 Ý kiến của GV về mức độ sử dụng các PTDH trong dạy học môn Vẽ kỹ thuật 61 Bảng 2.8 Hoạt động của HS trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật 62Bảng 2.9 Ý kiến GV mức độ đáp ứng về số lượng các thiết bị hỗ trợ dạy học Vẽ kỹ thuật 64Bảng 2.10 Ý kiến GV mức độ đáp ứng về chất lượng các thiết bị hỗ trợ dạy học Vẽ

kỹ thuật 65Bảng 2.11 Mức độ tham gia tự làm đồ dùng, phương tiện dạy học của GV 66Bảng 2.12 Kết quả học tập môn Vẽ kỹ thuật các lớp Trung cấp nghề Khoá 2012 -

2015 67Bảng 3.1 Bảng danh mục phương tiện dạy học môn Vẽ kỹ thuật 72Bảng 3.2 Ý kiến của HS về thái độ học tập trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật 114Bảng 3.3.Ý kiến của HS về tính tích cực học tập trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật 115Bảng 3.4 So sánh kỹ năng vẽ hình chiếu vuông góc vật thể của HS 117Bảng 3.5 So sánh kỹ năng vẽ hình chiếu trục đo vật thể của HS 118

Bảng 3.6 Bảng phân phối tần suất điểm số học tập của HS lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 120Bảng 3.7 Bảng mô tả các thông số đặc trưng của 2 mẫu điểm kiểm tra của lớp đối chứng và thực nghiệm 121Bảng 3.8 Bảng SS hai giá trị trung bình (X ) điểm kiểm tra của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 124Bảng 3.9 Phân tích trị số phương sai điểm kiểm tra của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm 125