Tổ chức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác môn vẽ kỹ thuật tại trường cao đẳng nghề thành phố hồ chí minh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ PHAN THANH HẢI TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ PHAN THANH HẢI

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC - 60140110

Tp Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2014

S 0 9

TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

S KC 0 0 4 2 4 0

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

PHAN THANH HẢI

TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC

MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Tp Hồ Chí Minh, tháng 04/2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

PHAN THANH HẢI

TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC

MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

Tp Hồ Chí Minh, tháng 04/2014

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC

- Họ và tên: Phan Thanh Hải Giới tính: Nam

- Ngày, tháng, năm sinh: 25/11/1989 Nơi sinh: Bình Dương

- Quê quán: Hà Tĩnh Dân tộc: Kinh

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO

Đại học:

- Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo từ 09/2007 đến 01/2012

- Nơi học (trường, thành phố): Trường Đại học Đồng Tháp

- Ngành học: Sư phạm Kỹ thuật công nghiệp

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:

Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm

2013-đến nay Trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí

Minh

Giảng viên Khoa Sư phạm Dạy nghề

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2014

Người nghiên cứu

Phan Thanh Hải

TÓM TẮT

Sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế với những ảnh hưởng của xã hội tri thức và toàn cầu hoá tạo ra những cơ hội nhưng đồng thời đặt ra những yêu cầu mới đối với giáo dục trong việc đào tạo đội ngũ lao động Giáo dục đứng trước một thử thách là tri thức của loài người tăng ngày càng nhanh nhưng cũng lạc hậu ngày càng nhanh Mặt khác thị trường lao động luôn đòi hỏi ngày càng cao

ở đội ngũ lao động về năng lực hành động, khả năng sáng tạo, linh hoạt, tính trách nhiệm, năng lực cộng tác làm việc, khả năng giải quyết các vấn đề phức hợp trong những tình huống thay đổi Giáo dục và đào tạo cần đổi mới để đáp ứng được những yêu cầu của sự phát triển kinh tế, xã hội và thị trường lao động [15, trang 2]

Ở nước ta giáo dục được coi là một trong những lĩnh vực mũi nhọn trong quá trình xây dựng và phát triển đất nước Cũng như quá trình hội nhập kinh tế, quá trình dạy học cũng đang từng bước đổi mới và hoàn thiện trong từng phương pháp giảng dạy theo hướng tăng dần tính linh hoạt, sáng tạo và chủ động cho người học Để làm được điều này, phương pháp giảng dạy theo quan điểm sư phạm tương tác trong các môn học ngày càng được chú ý Nó đề cao vai trò tương tác giữa người dạy, người học và môi trường Phương pháp này hoàn toàn phù hợp với sự phát triển của xã hội ngày nay khi mà chúng

ta đang cố gắng xóa bỏ dần tính rập khuôn trong suy nghĩ, tính thụ động trong làm việc đối với con người trong xã hội mới

Căn cứ vào cơ sở lý luận và thực tiễn dạy học, người nghiên cứu chọn đề tài: “Tổ

chức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh” nhằmgóp phần phát huy tính tích cực, chủ động và sáng

tạo của người học, từ đó nâng cao chất lượng dạy và học môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh

Đề tài được thực hiện tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng

4 năm 2013 đến tháng 3 năm 2014 Cấu trúc luận văn gồm các phần như sau:

Ở mở đầu, người nghiên cứu trình bày các vần đề sau: Lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, khách thể nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và lựa chọn các phương pháp nghiên cứu

Chương 1 Cơ sở lý luận về sư phạm tương tác

Trình bày tổng quan về lịch sử vấn đề nghiên cứu trong nước và trên thế giới, hệ thống hóa cơ sở lý luận về quan điểm sư phạm tương tác trong đó trình bày các khái niệm

cơ bản, các vấn đề lý luận cơ bản của quan điểm sư phạm tương tác như các tác nhân, các liên đới, các nguyên lý, các thao tác và từ đó đề xuất quy trình tổ chức dạy học môn Vẽ

kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 2 Thực trạng dạy học môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh

Trình bày khái quát về trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó tìm hiểu hoạt động dạy và học môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh Trong đó:

- Về thực trạng hoạt động học, người nghiên cứu thực hiện khảo sát nhận thức, thái độ và tính tích cực học tập môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh

- Về thực trạng hoạt động dạy, người nghiên cứu thực hiện khảo sát các phương pháp dạy học, phương tiện dạy học, hình thức tổ chức dạy học và phương pháp kiểm tra – đánh giá môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh

Chương 3 Tổ chức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh

Trên cơ sở lý luận về quan điểm sư phạm tương tác và thực trạng dạy học môn Vẽ

kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh và dựa vào những cơ sở định hướng khoa học, người nghiên cứu đã đề xuất phương án và thiết kế giáo án môn Vẽ kỹ thuật theo quan điểm sư phạm tương tác, trong đó có sự kết hợp của các phương pháp dạy học và phương tiện dạy học hiện đại mang tính tương tác cao Sau đó, tiến hành tổ chức dạy học thực nghiệm các nội dung: “Hình chiếu vuông góc”, “hình cắt và mặt cắt” theo quan điểm sư phạm tương tác tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh và đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính giá trị của đề tài

Kết luận và kiến nghị

Tóm tắt lại những kết quả mà đề tài đã nghiên cứu như cơ sở lý luận, thực trạng dạy học và tổ chức dạy học môn Vẽ kỹ thuật theo quan điểm sư phạm tương tác tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó có những kiến nghị để việc tổ chức dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh có hiệu quả hơn

ABSTRACT

The socio-economic development of Vietnam in globally integrated context not only gives chances but also new requirements to its education in training labor resources The more increasing our knowledge is, the more quickly it becomes backward In addition, the labor market demands high-level labor resources for action ability, creativity, flexibility, responsibility, teamwork, and problem-solving skill in changing situations Renewals in education and training should be made to meet the demands of socio-economic development and labor market [15, page 2]

In Vietnam, education has been considered a leading aspect in developing and building the nation Compared to the economic integration, teaching process is changing

to be perfect its teaching methods in the way of steadily increasing the flexibility, creativity and proactivity for learners Therefore, the interactive pedagogy-based viewpoint is the most attentive teaching method This teaching method highly places an interactive role among teachers, learners and the environment It also matches the social development in which we are trying to eliminate stereotypes in thinking and passiveness

in working of people in future society

Basing upon theoretical and practical background of teaching, the researcher decided to choose the topic “Teaching Engineering Drawing subject toward the interactive pedagogy-based viewpoint at HCMCVocationalCollege” in sake of promoting the proactivity and creativity of learners as well as improving teaching and learning quality of Engineering Drawing subject at HCMCVocationalCollege

The research, conducted at HCMCVocationalCollege from April, 2012 to March,

2014, consist of the followings:

The introduction includes the rationale, purpose, the mission, subjects, theoretical backgrounds, premise of research and the selection of methods

Chapter 1 The theoretical background of the interactive pedagogy-based viewpoint

This section introduces a general view of the research topic which has been conducted nationwide and worldwide, and the system of theoretical background of the interactive pedagogy-based viewpoint Accordingly, basic concepts and fundamental theories of the interactive pedagogy-based viewpoint such as agents, relevancies,

principles, and actions are alternatively presented Owing to this, the suggestions for procedure of teaching Engineering Drawing subject at HCMCVocationalCollege are given

Chapter 2 The reality of teaching Engineering Drawing subject at HCMC Vocational College

The overview of HCMCVocationalCollege along with teaching and learning Engineering Drawing subject at HCMCVocationalCollege is mentioned in this section, which includes

The awareness, attitude and proactivity of learners on Engineering Drawing subject at HCMC Vocational College

The teaching methods, teaching aids, forms of teaching organization and testing for Engineering Drawing subject at HCMC Vocational College

Chapter 3 Teaching Engineering Drawing subject toward the interactive pedagogy-based viewpoint at HCMC Vocational College

Basing upon the theoretical background of the interactive pedagogy-based viewpoint, the reality of teaching Engineering Drawing subject at HCMCVocationalCollege, and the basis of scientific orientation, the researcher suggested some ways to design Engineering Drawing lesson plans in which the combination of teaching methods and modern teaching aids are top-concerned Then, demo teaching on

“Perpendicular project” and “Cut figures and cut plane” were implemented toward the interactive pedagogy-based viewpoint at HCMCVocationalCollege Finally, evaluation

on demon teaching was drawn to assess the value of the research

Conclusion and suggestion

This section summarizes the research issues such as the theoretical background, reality of teaching and learning of Engineering Drawing toward the interactive pedagogy-based viewpoint at HCMCVocationalCollege Suggestions for more effective organizing teaching and learning Engineering Drawing toward the interactive pedagogy-based viewpoint at HCMCVocationalCollege were also given

MỤC LỤC

Lý lịch khoa học i

Lời cam đoan ii

Tóm tắt iii

Danh sách chữ viết tắt ix

Danh mục các bảng x

Danh mục các sơ đồ và biểu đồ xi

Danh mục các hình xii

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC 5

1.1 TỔNG QUAN LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM 5

1.1.1 Trên thế giới 5

1.1.2 Tại Việt Nam 8

1.2 CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 10

1.2.1 Quan điểm dạy học 10

1.2.2 Phương pháp dạy học 10

1.2.3 Kỹ thuật dạy học 10

1.2.4 Tương tác 10

1.2.5 Sư phạm tương tác 11

1.2.6 Dạy học tương tác 11

1.3 CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC 12

1.3.1 Các tác nhân 12

1.3.2 Các liên đới 14

1.3.3 Các nguyên lý 16

1.3.4 Các thao tác 18

1.4 QUY TRÌNH DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC 28

1.4.1 Hoạt động của giảng viên 30

1.4.2 Hoạt động của sinh viên 33

1.4.3 Môi trường 34

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 36

Chương 2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 37

2.1 KHÁI QUÁT VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 37

2.1.1 Đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý và sinh viên - học sinh của trường Cao đẳng nghề

Thành phố Hồ Chí Minh 39

2.1.2 Cơ sở vật chất và trang thiết bị của trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh 40

2.1.3 Giới thiệu về môn Vẽ kỹ thuật 41

2.2 THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 43

2.2.1 Thực trạng hoạt động dạy môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh 44

2.2.2 Thực trạng hoạt động học môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề Thành phố Hồ Chí Minh 52

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 61

Chương 3 TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 62

3.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 62

3.1.1 Cơ sở pháp lý 62

3.1.2 Cơ sở thực tiễn 63

3.2 ĐỀ XUẤT PHƯƠNG ÁN TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 64

3.3 THIẾT KẾ GIÁO ÁN TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO QUAN ĐIỂM SƯ PHẠM TƯƠNG TÁC MÔN VẼ KỸ THUẬT TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 80

3.4 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 97

3.4.1 Mục đích thực nghiệm 97

3.4.2 Đối tượng và thời gian thực nghiệm 97

3.4.3 Nội dung thực nghiệm 97

3.4.4 Cách thức thực nghiệm 97

3.4.5 Kết quả thực nghiệm sư phạm 97

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 108

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 109

1 KẾT LUẬN 109

2 KIẾN NGHỊ 110

TÀI LIỆU THAM KHẢO 111

DANH SÁCH CHỮ VIẾT TẮT

ĐC : Đối chứng

GV : Giảng viên

HS : Học sinh LLDH : Lý luận dạy học MSSV : Mã số sinh viên PPDH : Phương pháp dạy học PTDH : Phương tiện dạy học QĐDH : Quan điểm dạy học QĐSPTT : Quan điểm sư phạm tương tác QTDH : Quá trình dạy học

SV : Sinh viên

TN : Thực nghiệm TPHCM : Thành phố Hồ Chí Minh Tr.CN : Trước công nguyên

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1: Quy trình dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác 29

Bảng 2.2: Thiết bị phục vụ việc dạy học môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề TPHCM 41

Bảng 2.3: Phương pháp dạy học của giáo viên khi dạy môn Vẽ kỹ thuật 44

Bảng 2.4: Phương pháp dạy học của giáo viên khi dạy nội dung lý thuyết môn Vẽ kỹ thuật 46

Bảng 2.5: Phương pháp dạy học của giáo viên khi dạy nội dung thực hành môn Vẽ kỹ thuật 47

Bảng 2.6: Phương tiện dạy học của giáo viên khi dạy môn Vẽ kỹ thuật 48

Bảng 2.7: Phương tiện dạy học của giáo viên khi dạy nội dung lý thuyết môn Vẽ kỹ thuật 49

Bảng 2.8: Phương tiện dạy học của giáo viên khi dạy nội dung thực hành môn Vẽ kỹ thuật 50

Bảng 2.9: Hình thức tổ chức dạy học của giáo viên khi dạy môn Vẽ kỹ thuật 51

Bảng 2.10: Phương pháp kiểm tra-đánh giá của giáo viên khi dạy môn Vẽ kỹ thuật 52

Bảng 2.11:Nhận thức của SV về vai trò môn Vẽ kỹ thuật tại trường Cao đẳng nghề TPHCM 54

Bảng 2.12: Nguyên nhân SV thích học môn Vẽ kỹ thuật 55

Bảng 2.13: Nguyên nhân SV không thích học môn Vẽ kỹ thuật 56

Bảng 2.14: Tính tích cực của SV trong giờ học môn Vẽ kỹ thuật 57

Bảng 2.15: Tính tích cực của SV trong giờ tự học môn Vẽ kỹ thuật 59

Bảng 2.16:Mong muốn của SV khi giáo viên dạy môn Vẽ kỹ thuật 60

Bảng 3.17: Đánh giá kỹ năng làm việc nhóm của SV 99

Bảng 3.18: Đánh giá kỹ năng giải quyết vấn đề của SV 99

Bảng 3.19: Đánh giá kỹ năng vẽ của SV 101

Bảng 3.20: Đánh giá về kỹ năng tự học của SV 102

Bảng 3.21: Bảng phân phối tần suất điểm số của SV lớp TN và ĐC khi thực hiện bài kiểm tra thuộc nội dung hình chiếu vuông góc 103

Bảng 3.22: Bảng phân phối tần suất điểm số của SV lớp TN và ĐC khi thực hiện bài kiểm tra thuộc nội dung hình cắt và mặt cắt 103

Bảng 3.23: Bảng phân bố tần suất điểm số của SV lớp TN và ĐC khi thực hiện bài kiểm tra thuộc nội dung hình chiếu vuông góc 104

Bảng 3.24: Bảng phân bố tần suất điểm số của SV lớp TN và ĐC khi thực hiện bài kiểm tra thuộc nội dung hình cắt và mặt cắt 105