Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong mô đun tiện cơ bản tại trường cao đẳng nghề kỹ thuật công nghệ TPHCM

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐẶNG KIM BẢO TRÂN ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TPHCM NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY

LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐẶNG KIM BẢO TRÂN

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ

TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ

KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TPHCM

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC – 601410

LUẬN VĂN THẠC SỸ

Tp Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2014

ĐẶNG KIM BẢO TRÂN

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG

NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TPHCM

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC – 601410

LUẬN VĂN THẠC SỸ ĐẶNG KIM BẢO TRÂN

ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG

NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TPHCM

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC – 601410

Cán bộ hướng dẫn khoa học:

TS VÕ VĂN NAM

LÝ LỊCH KHOA HỌC

1.LÝ LỊCH SƠ LƯỢC

Họ & tên: Đặng Kim Bảo Trân Giới tính: nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 11.12.1986 Nơi sinh: Vĩnh Long

Nguyên quán: Tam Bình – Vĩnh Long Dân tộc: Khơme

Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc: 36/12 đường số 5, phường Linh Chiểu, Quận Thủ Đức, TPHCM

2.QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO

2.1.Đại học

Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian đào tạo:9/2005 đến 9/2010 Nơi học (trường, thành phố): Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật TPHCM

Ngành học: Kỹ thuật công nghiệp

Tên đồ án tốt nghiệp: Thiết kế giáo án điện tử vi điều khiển

Người hướng dẫn: Lê Tấn Cường

2.2.Sau đại học

Hệ đào tạo: Chính quy Thời gian:10/2012 đến 10/2014

Nơi học (trường, thành phố): Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật TPHCM

Ngành học: Lý luận & Phương pháp DH

Tên luận văn: Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong mô đun Tiện cơ bản tại trường CĐ Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

Người hướng dẫn: TS Võ Văn Nam

Trình độ ngoại ngữ: tiếng anh B1

2.3.Qúa trình công tác chuyên môn kể từ khi tốt nghiệp ĐH

Chưa có kinh nghiệm

TPHCM, ngày tháng năm 2014

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tp Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2014 Người nghiên cứu

Đặng Kim Bảo Trân Lớp LL&PP 12B, 2012 – 2014

LỜI CẢM ƠN

Xin chân thành cảm ơn:

- Tiến sĩ Võ Văn Nam người đã tận tình chỉ dẫn và giúp đỡ em trong quá trình thực hiện luận văn này, nhờ đó mà bản thân em có thêm kiến thức, niềm tin để hoàn thành luận văn này

- Qúy thầy cô giảng dạy lớp Cao học Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật TP.HCM đã truyền đạt những kiến thức qúy báu, hướng dẫn và định hướng để cho

em thực hiện tốt luận văn này

- Ban lãnh đạo, quí thầy cô Trường Cao Đẳng Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TP.HCM đã tạo điều kiện và giúp đỡ cho em thực hiện hoàn thành luận văn

- Không quên gởi lời cám ơn đến các em HS, những tham gia đóng góp của các

em là nguồn động lực lớn giúp tôi hoàn thành tốt các nhiệm vụ của đề tài

- Và cuối cùng là gia đình của tôi đã tạo niềm tin, chia sẻ và là nguồn động viên

để tôi hoàn thành tốt luận văn này

Đặng Kim Bảo Trân

TÓM TẮT NỘI DUNG LUẬN VĂN

Đất nước ta đang trên đà phát triển, nhiều phát minh sáng chế ra đời mở ra cho ta nhiều cơ hội giao lưu hợp tác, trao đổi những kiến thức, kinh nghiệm để sánh vai với các cường quốc năm châu Trong điều kiện như vậy xã hội cần có nguồn nhân lực giỏi, năng động và sáng tạo phù hợp tình hình như hiện nay

Muốn vậy, cần làm cho HS chủ động, tích cưc, tìm tòi sáng tạo trong học tập Đặc biệt tổ chức dạy học mà ở đó GV phải tìm mọi cách để đưa HS vào các tình huống có vấn đề, để từ đó GV có thể hướng dẫn, giúp đỡ HS giải quyết vấn đề, lĩnh hội được những kiến thức mới, từ đó HS tích cực hơn trong quá trình học tập Chính

vì vậy, người nghiên cứu chọn đề tài “Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề

trong mô đun Tiện cơ bản tại Trường Cao Đẳng Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM”

Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

Chương 3: Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề và thực nghiệm phương pháp này trong mô đun Tiện cơ bản tại Trường Cao Đẳng Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

Phần kết luận – kiến nghị: Trình bày những kết quả đạt được, đánh giá được thực trạng dạy học mô đun Tiện cơ bản Khi áp dụng PPDHNVĐ theo trình tự hợp lí Kiến nghị cụ thể nhằm áp dụng PPDHNVĐ một cách hiệu quả

ABSTRACT

Our country is on the momentum of development, many inventions are created that open many opportunities for exchanges and cooperation, exchange of knowledge and experience to be well-matched with other continents in the world In such conditions, the society should have good human resources, who are dynamic and creative that can fit the current situation

Want this, need to make students proactive, active and creative Espencially institution in which teaching find ways to put students in problem situations so that teachers can teach and help students to solve the problems to help students acquire new knowledge, and to be more active in the learning process This is the reason why the researcher chooses the topic “Application teaching methods of problem solving in the basic lathe module at vocational college technical of technology HCM”

The thesis consists of three parts:

Preamble: Show the reasons, objectives, tasks, the object of study, research hypotheses, limitations of the study, the research methodology

Content:

Chapter 1: The rationale of adopting problem solving teaching methods, related concepts and applying problem solving teaching methods in the basic lathe module Chapter 2: Current status of teaching in the basic lathe module at Vocational College Technical of Technology HCM

Chapter 3: Applying problem solving teaching methods and attempting these methods in basic lathe module at Vocational College Technical of Technology HCM

Conclusion – petition: Displaying the achieved results; evaluate the status of teaching basic lathe modules add, applying reasonably problem solving teaching methods in sequence

Specific proposals to apply methods problem solving effectively

MỤC LỤC

Quyết định giao đề tài

Lý lịch khoa học………i

Lời cam đoan………ii

Lời cảm ơn……… iii

Tóm tắt……….iv

Mục lục………vii

Danh mục các chữ viết tắt………xi

Danh sách các hình……… xii

Danh sách các bảng……….xiii

Danh sách các biểu đồ……….xiv

PHẦN MỞ ĐẦU 1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

2.MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2

3.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2

4.ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU 3

5.GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

6.GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 3

7.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3

8.CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN 4

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ

1.1.LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 5

1.1.1.Trên thế giới 5

1.1.2.Ở Việt Nam 7

1.2.NHỮNG CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ 10

1.2.1.Cơ sở triết học 10

1.2.2.Cơ sở tâm lí học 10

1.2.3.Cơ sở giáo dục 10

1.3 CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ 11

1.3.1.Dạy học nêu vấn đề 11

1.3.2.Phương pháp dạy học 12

1.3.3.Vấn đề 13

1.3.4.Tình huống có vấn đề 13

1.3.5.Tình huống có vấn đề trong học tập 15

1.3.6 Tổ chức dạy học mô đun tiện cơ bản theo phương pháp dạy học nêu vấn đề 15

1.4 MỘT SỐ CÁCH TẠO TÌNH HUỐNG CÓ VẤN ĐỀ 15

1.5 QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ 16

1.6.MỨC ĐỘ TÍCH CỰC THAM GIA CỦA HS 17

1.7.ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ 18

1.8.CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ ĐƯỢC TRIỂN KHAI TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN 19

1.8.1.Phương pháp đàm thoại nêu vấn đề 19

1.8.2 Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề 20

Kết luận chương 1 24

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KTCN TPHCM 2.1.GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KTCN TPHCM 25

2.1.1.Sơ lược quá trình hình thành và phát triển 25

2.1.2.Cơ cấu tổ chức 27

2.1.3.Mục tiêu và nhiệm vụ 27

2.2.GIỚI THIỆU MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN 28

2.2.1.Vị trí mô đun 28

2.2.2.Mục tiêu của mô đun 28

2.2.3.Chương trình khung mô đun Tiện cơ bản 29

2.3.THỰC TRẠNG VỀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN 31

2.3.1.Mục tiêu, phạm vi và đối tượng khảo sát 31

2.3.1.1.Mục tiêu 31

2.3.1.2.Phạm vi 32

2.3.1.3.Đối tượng khảo sát 32

2.3.2.Nội dung khảo sát 32

2.3.3 Kết quả khảo sát 32

Kết luận chương 2 40

CHƯƠNG III: ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ VÀ THỰC NGHIỆM PP NÀY TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ TPHCM 3.1.CƠ SỞ TRIỂN KHAI DHNVĐ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN 42

3.2.MỤC TIÊU CỦA MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN 42

3.3 QUY TRÌNH VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY NÊU VẤN ĐỀ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN 43

3.4.ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP DHNVĐ TRONG MÔ ĐUN TIỆN CƠ BẢN TẠI

TRƯỜNG CĐNKTCN TPHCM 44

3.4.THỰC NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ 55

3.4.1.Phương pháp thực nghiệm 55

3.4.1.1.Mục đích 55

3.4.1.2.Đối tượng 55

3.4.1.Thời gian 56

3.4.2.Kết quả thực nghiệm 56

Kết luận chương 3 67

PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ KẾT LUẬN 68

KIẾN NGHỊ 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

DANH SÁCH CÁC HÌNH

Hình 1.1……….13

DAMH SÁCH CÁC BẢNG

Bảng 2.1………29

Bảng 2.2………32

Bảng 2.3………33

Bảng 2.4………33

Bảng 2.5………34

Bảng 2.6………35

Bảng 2.7………36

Bảng 2.8………36

Bảng 2.9………37

Bảng 2.10……… 38

Bảng 2.11……… 38

Bảng 2.12……… 39

Bảng 3.1………56

Bảng 3.2………58

Bảng 3.3………59

Bảng 3.4………60

Bảng 3.5………61

Bảng 3.6………63

Bảng 3.7………64

Bảng 3.8………65

Bảng 3.9………66

DANH SÁCH CÁC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1………32

Biểu đồ 2.2………33

Biểu đồ 2.3………34

Biểu đồ 2.4………34

Biểu đồ 2.5………35

Biểu đồ 2.6………36

Biểu đồ 2.7………37

Biều đồ 2.8………37

Biểu đồ 2.9………38

Biểu đồ 2.10……… 39

Biểu đồ 2.11……… 39

Biểu đồ 3.1………57

Biểu đồ 3.2………58

Biểu đồ 3.3………59

Biểu đồ 3.4………60

Biểu đồ 3.5………61

Biểu đồ 3.6………63

Biểu đồ 3.7………65

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

- Đất nước ta đang trên đà phát triển, nhiều phát minh sáng chế ra đời mở ra cho

ta nhiều cơ hội giao lưu hợp tác, trao đổi những kiến thức, kinh nghiệm để sánh vai với các cường quốc năm châu Trong điều kiện như vậy xã hội cần có nguồn nhân lực giỏi, năng động và sáng tạo phù hợp tình hình đất nước và thời đại

- Xu thế thời đại đã đưa đến một quan niệm mới về giáo dục Giờ đây giáo dục được xem là một lực lượng sản xuất trực tiếp chịu sự tác động mạnh mẽ của các tiến

bộ khoa học kĩ thuật, đồng thời góp phần thúc đẩy sự phát triển của khoa học và công nghệ Chính từ những nhận thức mới đó, trong những năm cuối của thế kỉ trước, các nước đặt lại vấn đề cải tiến và nội dung phương pháp (PP) đào tạo Nhờ vậy, giáo dục đã tạo ra một nguồn nhân lực góp phần thúc đẩy những thay đổi quan trọng trên các lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội Luật Giáo dục nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam ( năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung theo Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 của Quốc hội khóa X, kỳ họp

thứ 10 ) đã quy định: “ Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác,

chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học có năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” ( điều 5, trang 64)

- Đặc biệt trong điều kiện của nước ta hiện nay, nền kinh tế đang phát triển có nhiều cơ hội và cũng có nhiều thách thức Nền công nghiệp ở nước ta còn thiên về gia công và lắp ráp, các lĩnh vực công nghệ cao đang hình thành và sẽ phát triển, việc định hướng đào tạo nghề đi theo một quan điểm nào là việc làm vô cùng cấp thiết Việc phổ biến nghề rộng rãi và đào tạo nghề cơ bản cho người lao động nhất

là tầng lớp thanh thiếu niên với những nội dung đào tạo nghề cần thiết, để giúp họ

tự tìm kiếm công ăn việc làm, hoặc để nâng cao năng suất lao động, đang là một nhu cầu cấp bách của toàn xã hội

- Chiến lược phát triển giáo dục trong những thập niên đầu của thế kỉ XXI được coi là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Mục tiêu của giáo dục là xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lí tưởng,

có đạo đức, có tổ chức và kỷ luật, có ý thức cộng đồng, tích cực cá nhân, làm chủ tri

thức hiện đại, có tư duy sáng tạo, kĩ năng thực hành, tác phong công nghiệp và có sức khỏe, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

- Chất lượng giáo dục được nâng cao một cách toàn diện gồm: giáo dục đạo đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ và tin học, đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH đất nước và xây dựng nền kinh tế tri thức, đảm bảo công bằng

xã hội trong giáo dục và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi người dân, từng bước hình thành xã hội học tập

- Như vậy việc giảng dạy mô đun Tiện cơ bản ở trường nghề cần phải có những đổi mới để thay đổi lối truyền thụ một chiều của GV sang HS GV không chỉ giúp cho HS có những kiến thức cơ bản mà quan trọng là rèn luyện cho HS

có khả năng tự học tập, tự nghiên cứu, tìm tòi sáng tạo và giải quyết vấn đề

- Vì những lý do trên, người nghiên cứu chọn đề tài : “Áp dụng phương pháp

dạy học nêu vấn đề trong mô đun Tiện cơ bản tại Trường Cao Đẳng Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM” nhằm hướng tới việc nắm bắt hệ thống kiến thức lý

thuyết và thực hành của phương pháp này, góp phần nâng cao chất lượng dạy học theo hướng tích cực, chủ động sáng tạo của người học trong quá trình học tập

2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

- Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề nhằm nâng chất lượng dạy và học,

bộ môn tiện cơ bản tại trường CĐN Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Để đạt mục tiêu trên, người nghiên cứu tập trung nghiên cứu nhằm giải quyết các nhiệm vụ như sau:

1 Tìm hiểu cơ sở lý luận về phương pháp dạy học nêu vấn đề

- Tổng quan về dạy học nêu vấn đề

- Các khái niệm cơ bản

2 Thực trạng về phương pháp dạy mô đun Tiện cơ bản cho HS khoa cơ khí

3 Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong quá trình dạy mô đun Tiện cơ bản tại trường CĐN Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM và thực nghiệm sư phạm

- Đưa ra quy trình vận dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong mô đun tiện

cơ bản

- Tiến hành thực nghiệm sư phạm tại trường CĐN Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

- Kiểm tra đánh giá kết quả thực nghiệm từ đó có kết luận về tính khả thi

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

4.1.Đối tượng nghiên cứu: việc áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong

mô đun Tiện cơ bản tại Trường Cao Đẳng Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

4.2.Khách thể nghiên cứu : hoạt động giảng dạy, học tập của GV và HS học mô

đun Tiện cơ bản tại trường CĐNKTCN TPHCM

5 GIỚI HẠN PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Do thời gian có hạn, nên người nghiên cứu chỉ tổ chức dạy thực nghiệm hai bài

về phương pháp dạy học nêu vấn đề trong mô đun Tiện cơ bản tại Trường Cao Đẳng Nghề Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM

6 GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Với đề tài: “ Áp dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề trong mô đun tiện cơ bản”,

người nghiên cứu đưa ra giả thuyết: Nếu sử dụng phương pháp dạy học nêu vấn đề một cách hợp lí, khoa học trong các bài dạy thì sẽ phát huy được tính tích cực, chủ

động của học sinh trong việc lĩnh hội kiến thức và hình thành ở học sinh năng lực giải quyết vấn đề, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn đun tiện cơ bản

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Để nghiên cứu đề tài này, người nghiên cứu tiến hành sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau đây:

7.1.Phương pháp nghiên cứu lý luận: đọc và phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa,

khái quát hóa những tài liệu liên quan đến đề tài