Giám sát Tác động Môi trường của Trang trại nuôi cá lồng biển quy mô công nghiệp tại Vân Phong, Khánh Hòa năm 2015

6 2.1 Nội dung 1: Đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên bờ, Hệ thống nuôi và Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn... 9 3.1 Nộ

NÂNG CAO NĂNG

LỰC NGHỀ NUÔI

CÁ BIỂN VIỆT NAM

TRUNG TÂM QUÔC GIA GIỐNG HẢI SẢN MIỀN BẮC

DỰ ÁN NÂNG CAO NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU, ĐÀO TẠO VÀ KHUYẾN NGƯ

CHO VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN I

PHA 3 - NÂNG CAO NĂNG LỰC NGHỀ NUÔI CÁ BIỂN VIỆT NAM

Mã số: SRV-11/0027

BÁO CÁO Giám sát Tác động Môi trường của Trang trại nuôi cá lồng biển

quy mô công nghiệp tại Vân Phong, Khánh Hòa năm 2015

Hải Phòng 2/2016

NÂNG CAO NĂNG

LỰC NGHỀ NUÔI

CÁ BIỂN VIỆT NAM

TRUNG TÂM QUÔC GIA GIỐNG HẢI SẢN MIỀN BẮC

DỰ ÁN NÂNG CAO NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU, ĐÀO TẠO VÀ KHUYẾN NGƯ

CHO VIỆN NGHIÊN CỨU NUÔI TRỒNG THỦY SẢN I

PHA 3 - NÂNG CAO NĂNG LỰC NGHỀ NUÔI CÁ BIỂN VIỆT NAM

Mã số: SRV-11/0027

BÁO CÁO Giám sát Tác động Môi trường của Trang trại nuôi cá lồng biển

quy mô công nghiệp tại Vân Phong, Khánh Hòa năm 2015

Hải Phòng 2/2016

i

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

Danh mục bảng iii

Danh mục hình iv

Danh sách những từ viết tắt v

Danh sách những người trực tiếp tham gia lập báo cáo EIM vi

1 GIỚI THIỆU 1

1.1 Thông tin tóm tắt về Dự án 2

1.1.1 Tên dự án 2

1.1.2 Chủ dự án 2

1.2 Vị trí địa lý của dự án 2

1.3 Các công trình chính của Dự án 3

1.3.1 Cơ sở trên bờ tại Dốc Lết 3

1.3.2 Khu nhà ở và kho xưởng trên đảo Hòn Lớn 3

1.3.3 Hệ thống nuôi trên biển 3

1.4 Hoạt động của các Hợp phần 4

1.5 Mục tiêu và nội dung của báo cáo EIM 2015 4

1.5.1 Mục tiêu 4

1.5.2 Nội dung 5

2 CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP 6

2.1 Nội dung 1: Đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên bờ, Hệ thống nuôi và Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn 6

ii

2.2 Nội dung 2: Đánh giá tác động của các hoạt động nuôi trong trang trại

lên môi trường 6

2.3 Nội dung 3: Phòng và trị bệnh cá nuôi 8

3 KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ 9

3.1 Nội dung 1: Đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên bờ, Hệ thống nuôi và Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn 9

3.1.1 Phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên bờ tại Dốc Lết 9

3.1.2 Phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn 11

3.1.3 Phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Hệ thống nuôi 12

3.2 Nội dung 2: Đánh giá tác động của các hoạt động nuôi lên môi trường trầm tích và nuớc 15

3.2.1 Tác động lên trầm tích 15

3.2.2 Tác động lên môi trường nước 17

3.3 Nội dung 3: Phòng và trị bệnh cá nuôi 18

4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 21

4.1 Kết luận 21

4.2 Đề nghị 21

5 TÀI LIỆU THAM KHẢO 23

iii

Danh mục bảng

Bảng 3-1: Các biện pháp đã được áp dụng để phòng ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong các hoạt động ở cơ sở trên bờ trong quá trình vận hành 9Bảng 3-2: Các biện pháp đã được áp dụng để phòng ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường từ các hoạt độngtại khu phức hợp trên đảo 11Bảng 3-3: Các biện pháp đã được áp dụng để phòng ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường từ các hoạt động vận hành Hệ thống nuôi 12Bảng 3-4: Tóm tắt kết quả đánh giá tác động ở 9 lồng nuôi và tiểu vùng cách lồng 20m dựa trên các nhóm thông số môi trường trầm tích 16Bảng 3-5: Kết quả một số thông số chất lượng nước phục vụ NTTS và đời sống thủy sinh 18Bảng 3-6: Phương pháp thu, bảo quản và phân tích mẫu vi sinh 19

iv

Danh mục hình

Hình 1-1: Vị trí xây dựng mô hình nuôi cá lồng biển của Dự án SRV-11/0027 tại huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa 2 Hình 1-2: Sơ đồ hệ thống lồng nuôi và dây neo của Trang trại trình diễn 4 Hình 2-1: Quy trình đánh giá tác động của hoạt động nuôi cá lồng biển lên môi trường theo phương pháp MOM 7 Hình 2-2:Sơ đồ mặt cắt thu mẫu trầm tích và động vật đáy với địa hình đáy biển vịnh Đầm Môn, Khánh Hòa 7

v

Danh sách những từ viết tắt

ATLĐ An toàn lao động

BOD Nhu cầu Oxy sinh học

BTNMT Bộ Tài Nguyên và Môi Trường

CEDMA Trung tâm nghiên cứu quan trắc cảnh báo môi

trường và phòng ngừa dịch bệnh thủy sản khu vực miền Bắc

ĐTM Đánh giá tác động môi trường

EIM Giám sát Tác động Môi trường

FCR Hệ số chuyển đổi thức ăn

KTXH Kinh tế xã hội

MOM Phương pháp Mô hình hóa – Trại nuôi – Giám sát

môi trường (Modelling – Ongrowing – Monitoring) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

NTTS Nuôi trồng thủy sản

PCCN Phòng chống cháy nổ

QCVN Quy chuẩn Việt Nam

RIA1 Viện nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 1

SRV 11/0027 Dự án Nâng cao năng lực nghề nuôi cá biển Việt

Nam

TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam

vi

Danh sách những người trực tiếp tham gia lập báo cáo EIM

4 Ts Nguyễn Thị Thu Hiền Trung tâm giống

quốc gia thủy sản Cát Bà

Môi trường và bệnh thủy sản

5 Ths Nguyễn Đức Bình CEDMA Hóa môi trường

6 Ths Nguyễn Văn Huấn Trung tâm quốc gia

1

1 GIỚI THIỆU

Hoạt động Giám sát Tác động Môi trường (Environment Impact Monitoring - EIM) là hoạt động thường xuyên của Dự án SRV11/0027 theo yêu cầu của bản “Đánh giá Tác động Môi trường Nuôi trồng Thủy sản ven biển” do Bộ NN&PTNT phê duyệt theo Quyết định số 3119/QĐ-BNN-KHCN ngày 31/12/2013 về việc phê duyệt “Báo cáo Đánh giá Tác động Môi trường” của Dự án “Nâng cao năng lực nghiên cứu, khuyến ngư, đào tạo cho Viện nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản 1, pha 3: Nâng cao năng lực nghề nuôi cá biển Việt Nam – Dự án SRV 11/0027”

Dự án đã thực hiện Giám sát Tác động Môi trường (Environment Impact Monitoring - EIM) năm 2014, giám sát tác động của các hoạt động thuộc Hợp phần 1

Dự án tại Trang trại trình diễn tại khu vực vịnh Đầm Môn, thuộc xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa và hoạt động của cơ sở trên bờ (Shore Base) ở khu vực Dốc Lết Theo khuyến cáo của báo cáo này, Dự án cần:

 Kiểm tra định kỳ hàng tháng hay khi có hiện tượng bất thường bằng cách lặn quan sát hay lấy mẫu trầm tích bằng gầu đáy để đánh giá màu, mùi và thức ăn thừa trong trầm tích ngay dưới một số lồng nuôi ở giữa mỗi khu nuôi

 Duy trì hoạt động quan trắc môi trường hàng ngày đối với các thông số Oxy hòa tan, tốc độ dòng chảy, độ muối, độ trong, nhiệt độ

 Tiến hành Lập báo cáo IEM theo yêu cầu của Bộ NN&PTNT kết hợp với phương pháp MOM đặc thù cho nuôi cá lồng bè quy mô lớn

Từ tháng 1-2/2016, Trung tâm giống Hải sản quốc gia Cát Bà với sự kết hợp với Trung tâm quan trắc môi trường và bệnh, Phòng Khoa học, Hợp tác Quốc tế và Đào tạo và một số chuyên gia và nhân viên của các hợp phần trong Dự án đã tiến hành thực hiện các hoạt động theo yêu cầu và khuyến cáo của báo cáo EIM năm 2014 để xây dựng báo cáo EIM năm 2015

Báo cáo EIM năm 2015 có mục đích theo dõi tác động cụ thể của các hoạt động

ở các khu vực của Hợp phần 1 môi trường nước và trầm tích để điều chỉnh các hoạt động sản xuất, xử lý giảm thiểu ô nhiễm môi trường, hạn chế các tác động lên các hoạt động KTXH cũng như cảnh quan trong khu vực

2

1.1 Thông tin tóm tắt về Dự án

1.1.1 Tên dự án

Nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và khuyến ngư cho Viện Nghiên cứu Nuôi

trồng Thủy sản 1 – Pha 3: Nâng cao năng lực nghề nuôi cá biển Việt Nam

Tên viết tắt của dự án: SRV-11/0027

1.1.2 Chủ dự án

Chủ dự án: Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản 1

Địa chỉ: Đình Bảng – Từ Sơn – Bắc Ninh

(Nguồn: Cổng thông tin điện tử tỉnh Khánh Hòa)

Hình 1-1: Vị trí xây dựng mô hình nuôi cá lồng biển của Dự án SRV-11/0027 tại

huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa

Trang trại trình diễn

1.3 Các công trình chính của Dự án

1.3.1 Cơ sở trên bờ tại Dốc Lết

Cơ sở trên bờ của Dự án được đặt ở Dốc Lết là nơi diễn ra các hoạt động hậu cần cho Trang trại và cũng là nơi tập huấn về nghề nuôi cá lồng bè quy mô lớn của Dự

án Cơ sở trên bờ gồm các hạng mục công trình như nhà ở, văn phòng, nhà kho, xưởng sửa chữa, bãi tập kết nguyên liệu

1.3.2 Khu nhà ở và kho xưởng trên đảo Hòn Lớn

Khu Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn nằm ở đỉnh phía Bắc của đảo Hòn Lớn, phía nam của khu lồng bè Khu này là một tổ hợp gồm Nhà ở và ăn của nhân viên; Khu nhà làm việc, tập huấn; kho xưởng; trạm phát điện; sân giặt giai lưới; cầu tàu…

1.3.3 Hệ thống nuôi trên biển

- Lồng nhựa tròn HDPE, chu vi 60 m với độ sâu hữu dụng 9 m: 8 chiếc

- Lồng nhựa HDPE hình vuông, kích thước 5 x 5 x 5 m: 12 chiếc

- Xà lan: 01

- Hệ thống neo: Liên kết tất cả các lồng và xà lan cùng nhau

- Hoạt động nghiên cứu và tập huấn trong dự án kết hợp với một số hoạt động đào tạo tập huấn (với Hợp phần 2 và Trường Nghề Ninh Hòa);

- Hoạt động tham quan, tìm hiểu thị trường, công nghệ, thương mại sản phẩm của trang trại (Hợp phần 3)

- Hoạt động của một số dự án thuộc chương trình KC và dự án do Bộ NN&PTNT

- Đề xuất được những giải pháp giảm thiểu tác động của hoạt động nuôi lên môi trường

- Khuyến cáo về kế hoạch quan trắc và thực hiện báo cáo EIM năm 2016

5

1.5.2 Nội dung

- Nội dung 1: Đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt độngvận hành Cơ sở trên bờ, Hệ thống nuôi và Khu phức hợp trên đảo

- Nội dung 2: Đánh giá tác động của các hoạt động nuôi trong trang trại lên môi trường

- Nội dung 3: Phòng và trị bệnh cá nuôi

6

2 CÁCH TIẾP CẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP

2.1 Nội dung 1: Đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên bờ, Hệ thống nuôi và Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn

- Lập ma trận các hoạt động, yêu cầu và thực tế giám sát môi trường và giảm thiểu tác động

- Phỏng vấn người lao động làm việc trong trang trại trình diễn

- Xem xét sổ ghi chép các hoạt động của tàu thuyền, nhật ký, sổ ghi chép hoạt động hàng ngày của công nhân…

2.2 Nội dung 2: Đánh giá tác động của các hoạt động nuôi trong trang trại lên môi trường

Phương pháp Mô hình hóa – Trại nuôi – Giám sát Môi trường (Modelling – Ongrowing – Monitoring or MOM) là công cụ chủ yếu được sử dụng để đánh giá tác động môi trường trong báo cáo này MOM đã được sử dụng làm tiêu chuẩn để đánh giá tác động môi trường của nuôi cá lồng biển ở Nauy Bên cạnh đó, một số quy định

và tiêu chuẩn môi trường của Việt Nam cũng được tham khảo và sử dụng cho Khảo sát dạng B và C được sử dụng

Quy trình đánh giá tác động của hoạt động nuôi cá lồng biển lên môi trường theo phương pháp MOM được thể hiện ở hình 2-1 Ngoài ra, mẫu động vật đáy, trầm tích, nước ở trong trang trại trình diễn và vùng nước xung quanh được thu và phân tích theo các phương pháp hiện hành Chất lượng nước, trầm tích sẽ được phân tích, so sánh với các quy chuẩn tiêu chuẩn hiện hành như QCVN 10: 2008/BTNMT, QCVN 43: 2012/BTNMT

7

Hình 2-1: Quy trình đánh giá tác động của hoạt động nuôi cá lồng biển lên môi

trường theo phương pháp MOM

Chiều của dòng chảy chính cũng là dòng triều khi triều lên theo hướng Đông - Tây vào vịnh Đầm Môn qua Cửa Bé chạy dọc theo lạch đi vào Cửa Vạn, đi qua Trang trại nuôi cá của Dự án SRV11/0027 tới lạch Cổ Cò rồi thoát ra Vũng Bến Gội và Vịnh Vân Phong Khi Triều rút, dòng triều chảy theo chiều ngược lại

Hình 2-2:Sơ đồ mặt cắt thu mẫu trầm tích và động vật

đáy với địa hình đáy biển vịnh Đầm Môn, Khánh Hòa

Bước 1: Xác đinh quy

mô thu mẫu theo

phương pháp MOM

Phạm vi không gian

Phân vùng và

số lượng vị trí thu mẫu

Cơ cấu, thành phần và số lượng các nhóm thông số thu

ở từng khu vực

Bước 2: Xác định chỉ số

tác động

Chỉ số tác động của từng mẫu đơn

lẻ theo nhóm thông số: ĐVĐ, Hoá học, Lý học, Cảm quan

Bước 4: Đánh giá

& Khuyến cáo

Đánh giá tổng hợp mức độ tác động

Khuyến cáo cho việc giám sát môi trường và điều chỉnh hoạt động

2.3 Nội dung 3: Phòng và trị bệnh cá nuôi

- Áp dụng các nguyên tắc phòng và trị bệnh cá nuôi trong suốt quá trình từ lựa chọn con giống đến khi thu hoạch

- Giám sát các hoạt động của cá nuôi hàng ngày, thu gom và xử lý cá chết và xử lý các

sự cố

- Xây dựng quy trình phòng trị bệnh và quản lý sức khoẻ của cá: Quy trình “Mua và

vận chuyển cá giống” và quy trình “Xử lý dịch bệnh và điều tra bệnh cá”

9

3 KẾT QUẢ ĐÁNH GIÁ

3.1 Nội dung 1: Đánh giá việc tuân thủ các yêu cầu phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên bờ, Hệ thống nuôi và Khu phức hợp trên đảo Hòn Lớn

3.1.1 Phòng ngừa và giảm thiểu ô nhiễm của các hoạt động vận hành Cơ sở trên

bờ tại Dốc Lết

CSTB là hạng mục công trình hỗ trợ cho trang trại trình diễn trong các hoạt động hậu cần cho hoạt động nuôi và hỗ trợ tập huấn Cơ sở trên bờ gồm các hạng mục công trình như nhà ở, văn phòng, nhà kho, xưởng sửa chữa, bãi tập kết nguyên liệu Trong quá trình vận hành, một số tác động tiêu cực lên môi trường có thể xảy ra như ở bảng 2-1 và các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu đã được Dự án thực hiện Thực tế, các hoạt động này cũng chính là sự tiếp nối các hoạt động đã được đề cập đến trong báo cáo EIM năm 2014 Ngoài ra, trong năm 2015, tất cả các kỹ thuật viên và công nhân làm việc trong Hợp phần 1 đã được đào tạo bổ sung về ATLĐ và PCCN nên việc giám sát và giảm thiểu các tác động môi trường đã được thực hiện tốt hơn so với năm 2014

Bảng 3-1: Các biện pháp đã được áp dụng để phòng ngừa, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường trong các hoạt động ở cơ sở trên bờ trong quá trình vận hành

Tác động tiêu cực Nguồn gây tác động Biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu

- Tàu, thuyền vận chuyển thức ăn, công nhân đi lại trong khu nuôi và đi lại vào đất liền

- Thức ăn cho cá rơi vãi,

cá chết mang từ ngoài trang trại về xử lý

- Các trang thiết bị được bảo dưỡng định kỳ

- Sẵn sàng các phương tiện PCCN trong các khu vực của CSTB theo quy định

- Các học viên tham gia được tập huấn

10

Tác động tiêu cực Nguồn gây tác động Biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu

Ô nhiễm nước - Nước thải sinh hoạt

hàng ngày của cán bộ, công nhân làm việc tại CSTB, học viên đến thực tập, khách tham quan

- Nước mưa rửa trôi

- Có nhà vệ sinh đảm bảo tiêu chuẩn

- Không có các chất rắn hòa tan độc hại trong khuôn viên

- Các hóa chất thí nghiệm được bao gói, bảo quản đúng quy cách

- Chất thải rắn được thu gom, xử lý đúng quy định;

Ô nhiễm đất - Rác thải, nước thải sinh

hoạt và nguyên, nhiên liệu sử cho CSTB và tập kết để sử dụng ở trang trại trình diễn

- Phân loại chất thải rắn để xử lý

- Quản lý dầu, mỡ và hóa chất thí nghiệm, xử lý môi trường và bệnh đúng quy cách để không bị ngấm xuống đất

và nước ngầm quanh khu vực

Cản trở đi lại của

các phương tiện

giao thông trên bộ;

Cản trở dòng chảy,

đi lại của thuyền bè

- Neo đậu tàu thuyền vận chuyển thức ăn, lồng lưới, công nhân, học viên

và khách tham quan

- Đỗ phương tiện đúng nơi quy định, đúng vị trí trong phạm vi trang trại khi vận chuyển, đưa đón công nhân và học viên

Các tác động tiêu cực gồm ô nhiễm không khí, tiếng ồn và mùi; ô nhiễm nước và

ô nhiễm đất; cản trở đi lại của các phương tiện giao thông trên bộ; cản trở dòng chảy,

đi lại của thuyền bè

Nguồn gây tác động gồm các hoạt động sửa chữa trang thiết bị, thực hành trong các khóa tập huấn; chạy máy phát; tàu, thuyền, xe cộ vận chuyển thức ăn, công nhân, học viên và khách tham quan; thức ăn cho cá rơi vãi, cá chết mang từ ngoài trang trại

về xử lý; nước thải sinh hoạt; nước mưa rửa trôi; rác thải, nước thải sinh hoạt

Các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu bao gồm bảo dưỡng định kỳ trang thiết bị, phương tiện đi lại; PCCN và ATLĐ; quản lý rác thải, chất thải rắn, chất thải sinh hoạt với nhà vệ sinh đảm bảo tiêu chuẩn; quản lý hóa chất thí, nguyên nhiên liệu và neo đậu phương tiện vận tải đúng quy cách, quy định