TRUYỀN THÔNG TRONG DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM HIỆN NAY

LỜI CAM ĐOAN Luận văn “Truyền thông trong doanh nghiệp Du lịch Việt Nam hiện nay” Khảo sát Công ty DVLH Saigontourist và Công ty Lữ hành Hanoitourist từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2014 là

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN HƯƠNG THẢO

TRUYỀN THÔNG TRONG DOANH NGHIỆP

DU LỊCH VIỆT NAM HIỆN NAY

(KHẢO SÁT CÔNG TY DỊCH VỤ LỮ HÀNH SAIGONTOURIST

VÀ CÔNG TY LỮ HÀNH HANOITOURIST, (TỪ THÁNG 1/2013 ĐẾN THÁNG 6/2014)

LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Báo chí học

Hà Nội - 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-

NGUYỄN HƯƠNG THẢO

TRUYỀN THÔNG TRONG DOANH NGHIỆP

DU LỊCH VIỆT NAM HIỆN NAY

(KHẢO SÁT CÔNG TY DỊCH VỤ LỮ HÀNH SAIGONTOURIST

VÀ CÔNG TY LỮ HÀNH HANOITOURIST, (TỪ THÁNG 1/2013 ĐẾN THÁNG 6/2014)

Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Báo chí học

Mã số: 60 32 01 01

Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Thị Thanh Huyền

Hà Nội - 2014

LỜI CẢM ƠN

Tác giả luận văn xin gửi lời cảm ơn tới tất cả các thầy, cô giáo của Khoa Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc Gia Hà Nội) Trong suốt quá trình học tập, các thầy cô giáo đã truyền dạy cho tôi rất nhiều kiến thức và những kỹ năng cần thiết, giúp tôi trưởng thành hơn trong nghề nghiệp của mình

Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất đến TS Nguyễn Thị

Thanh Huyền, cán bộ hướng dẫn tôi, người đã giúp đỡ, chỉ bảo tận tâm,

nhiệt tình trong quá trình thực hiện luận văn của mình Không chỉ dành thời gian và tâm sức để chỉ dạy về mặt phương pháp nghiên cứu, hướng dẫn cách khai thác các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến đề tài, Cô còn tận tình xem xét và chỉ bảo tôi trong từng nội dung chi tiết của luận văn, giúp tôi hiểu sâu sắc hơn vấn đề cần nghiên cứu và luôn động viên tôi nỗ lực hơn nữa trong quá trình học tập và cuộc sống

Do còn nhiều hạn chế về kinh nghiệm nghiên cứu nên chắc chắn luận văn không tránh khỏi thiếu sót, tôi kính mong nhận được sự góp ý của các thầy cô cũng như các bạn học viên để bổ sung, hoàn thiện hơn nghiên cứu của mình

Hà Nội, ngày 27 tháng 11 năm 2014

Học viên

Nguyễn Hương Thảo

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn “Truyền thông trong doanh nghiệp Du lịch Việt Nam hiện

nay” (Khảo sát Công ty DVLH Saigontourist và Công ty Lữ hành Hanoitourist từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2014) là một công trình nghiên

cứu khoa học độc lập, có tính kế thừa những kết quả nghiên cứu của các đề tài nghiên cứu khoa học cũng như sách, báo có liên quan

Công trình được triển khai nghiên cứu từ tháng 1/2013 đến hết tháng 6/2014, do tác giả Nguyễn Hương Thảo, học viên lớp Cao học báo chí K16, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, hiện đang là phóng viên báo Du lịch thực hiện, dưới sự hướng dẫn của TS Nguyễn Thị Thanh Huyền

Tôi xin cam đoan các kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực

Tác giả luận văn

Nguyễn Hương Thảo

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BỘ

PHẬN TRUYỀN THÔNG TRONG DOANH NGHIỆP LỮ HÀNH 10

1.1 Bối cảnh chung về hoạt động của doanh nghiệp du lịch lữ hành 10

1.1.1 Khái niệm doanh nghiệp lữ hành trong hoạt động kinh doanh du lịch 10

1.1.2 Chủ trương, chính sách, pháp luật về hoạt động kinh doanh du lịch

lữ hành ở Việt Nam Error! Bookmark not defined

1.1.3 Sơ lược về diện mạo ngành du lịch lữ hành Việt Nam hiện nayError! Bookmark not defined

1.2 Mô hình tổ chức và hoạt động truyền thông trong doanh nghiệp du

lịch lữ hành Error! Bookmark not defined

1.2.1 Tầm quan trọng của truyền thông trong hoạt động của doanh nghiệp

du lịch lữ hành Error! Bookmark not defined

1.2.2 Tổ chức của bộ phận truyền thông trong doanh nghiệp du lịch lữ

hành Error! Bookmark not defined

1.2.3 Hoạt động của bộ phận truyền thông trong doanh nghiệp du lịch lữ

hành Error! Bookmark not defined

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BỘ

PHẬN TRUYỀN THÔNG TẠI CÔNG TY DVLH SAIGONTOURIST

VÀ CÔNG TY LỮ HÀNH HANOITOURIST Error! Bookmark not defined

2.1 Mô hình tổ chức và hoạt động của bộ phận truyền thông tại hai công

ty DVLH Saigontourist và công ty lữ hành HanoitouristError! Bookmark not defined

2.1.1 Giới thiệu về công ty DVLH Saigontourist và công ty lữ hành

Hanoitourist Error! Bookmark not defined

2.1.2 Mô hình tổ chức và hoạt động của bộ phận truyền thông tại công ty

DVLH Saigontourist và công ty lữ hành HanoitouristError! Bookmark not defined

2.2 Hoạt động truyền thông của công ty DVLH Saigontourist và công ty

lữ hành Hanoitourist Error! Bookmark not defined

2.2.1 Hoạt động truyền thông nội bộ Error! Bookmark not defined

2.2.2 Hoạt động truyền thông đối ngoại Error! Bookmark not defined

Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRUYỀN THÔNG

CHO CÁC DOANH NGHIỆP LỮ HÀNH Error! Bookmark not defined

3.1 Ưu, nhược điểm về hoạt động truyền thông của các doanh nghiệp du

lịch lữ hành Việt Nam Error! Bookmark not defined

3.1.1 Ưu điểm Error! Bookmark not defined

3.1.2 Hạn chế Error! Bookmark not defined

3.1.3 Nguyên nhân của những hạn chế Error! Bookmark not defined

3.2 Đề xuất giải pháp phát huy hiệu quả của bộ phận truyền thông

trong doanh nghiệp lữ hành Error! Bookmark not defined

3.2.1 Xây dựng bộ phận truyền thông độc lập Error! Bookmark not defined

3.2.2 Nâng cao năng lực đội ngũ nhân viên truyền thôngError! Bookmark not defined 3.2.3 Có chiến lược truyền thông dài hạn Error! Bookmark not defined

3.2.4 Sử dụng hiệu quả các công cụ truyền thôngError! Bookmark not defined

3.2.5 Hợp tác tích cực với báo chí Error! Bookmark not defined

3.2.6 Ứng phó kịp thời khủng hoảng truyền thông:Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined

TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Tổng thu từ khách du lịch giai đoạn 2007 – 2013 [42]Error! Bookmark not defined

Bảng 2: Nhận diện thương hiệu Saigontourist qua logoError! Bookmark not defined

Bảng 3: Mức độ nhà báo sử dụng công cụ truyền thông của Công ty DVLH

Saigontourist (khảo sát thực hiện vào tháng 6/2014)Error! Bookmark not defined

Bảng 4 : Tần suất xuất hiện của công ty DVLH Saigontourist trên báo điện tử

(trong thời gian từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2014)Error! Bookmark not defined

Bảng 5: Nhận diện thương hiệu Lữ hành Hanoitourist qua logoError! Bookmark not defined

Bảng 6: Mức tiếp cận thông tin của nhà báo qua các kênh truyền thông của

Công ty DVLH Hanoitourist (khảo sát thực hiện vào tháng 6/2014)Error! Bookmark not defined Bảng 7: Tần suất xuất hiện của công ty Lữ hành Hanoitourist trên báo điện tửError! Bookmark not defined

DANH MỤC CÁC MÔ HÌNH

Hình 1.1: Hệ thống kênh phân phối trong du lịch theo S.Wahab, CramponError! Bookmark not defined

và Rothfield Error! Bookmark not defined

Hình 1.2: Các yếu tố chính trong môi trường vi mô (Philip Kotler, 2003)Error! Bookmark not defined Hình 1.3 Quy trình kinh doanh chương trình du lịch Error! Bookmark not defined

Hình 1.4 Mô hình cơ cấu tổ chức ma trận Error! Bookmark not defined

Hình 2.1: Cơ cấu tổ chức của công ty DVLH SaigontouristError! Bookmark not defined

Hình 2.2 Quy trình giao việc của công ty DVLH SaigontouristError! Bookmark not defined

Hình 2.3: Quy trình xử lý khủng hoảng trong công ty DVLH SaigontouristError! Bookmark not defined Hình 2.4: Cơ cấu tổ chức của công ty lữ hành HanoitouristError! Bookmark not defined

Hình 2.5 Quy trình giao việc của công ty HanoitouristError! Bookmark not defined

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

“Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2011 đã xác định “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; du lịch chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong

cơ cấu GDP, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời phát triển

du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, có trọng tâm, trọng điểm; chú trọng phát triển theo chiều sâu đảm bảo chất lượng và hiệu quả, khẳng định thương hiệu

và khả năng cạnh tranh…”[38] Cùng với những chiến lược chung về phát triển du lịch của Nhà nước và ngành du lịch, việc phát triển các doanh nghiệp du lịch là yếu

tố rất quan trọng để thúc đẩy ngành kinh tế này đi lên

Trong hệ thống kinh doanh du lịch, kinh doanh lữ hành là một trong những thành phần có vai trò quan trọng bậc nhất Kinh doanh lữ hành được hiểu là việc thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết lập các chương trình du lịch trọn gói hay từng phần, quảng cáo và bán các chương trình này trực tiếp hay gián tiếp qua các trung gian hoặc văn phòng đại diện, tổ chức thực hiện chương trình và hướng dẫn du lịch Ngoài ra, doanh nghiệp lữ hành còn có thể tiến hành các hoạt động trung gian bán sản phẩm của các nhà cung cấp du lịch hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh tổng hợp khác đảm bảo phục vụ các nhu cầu du lịch của khách từ khâu đầu tiên đến khâu cuối cùng Để phân biệt hoạt động kinh doanh lữ hành với các hoạt động kinh doanh du lịch khác như khách sạn, nhà hàng, vui chơi giải trí, người ta giới hạn hoạt động kinh doanh lữ hành chỉ bao gồm những hoạt động tổ chức các chương trình du lịch

Lĩnh vực này có sự tương tác mạnh mẽ với các lĩnh vực kinh doanh du lịch

và các ngành kinh tế khác Để phát triển bền vững, doanh nghiệp lữ hành phải sử dụng rất nhiều chiến lược phát triển để đẩy nhanh kết quả bán hàng, phát triển thương hiệu, gia tăng sự hiểu biết, sự chia sẻ của công chúng đối với doanh nghiệp,

đối với sản phẩm du lịch trong môi trường có quá nhiều thông tin và đầy tính cạnh tranh như hiện nay Thực tế hoạt động cho thấy hoạt động truyền thông trong các doanh nghiệp lữ hành là con đường hiệu quả nhất để chuyển tải thành công những thông điệp tới đối tượng mà mình hướng tới, cung cấp thông tin về doanh nghiệp,

về sản phẩm hay dịch vụ tới những đối tượng khác nhau như: các nhà đầu tư, các đối tác, khách hàng hiện tại và khách hàng tiềm năng, cơ quan truyền thông và gây được sự thiện cảm, tin cậy của công chúng

Trong lĩnh vực kinh doanh lữ hành tại Việt Nam, một số doanh nghiệp đã nhận thấy vai trò của bộ phận truyền thông trong xây dựng thương hiệu bền vững và thể hiện các trách nhiệm xã hội nên đã tổ chức và hoạt động truyền thông tương đối bài bản Tuy nhiên, số lượng doanh nghiệp này không nhiều Không phải công ty nào cũng đầu tư và sử dụng hiệu quả bộ phận truyền thông, mặc dù họ có thể chi rất nhiều tiền cho quảng cáo Đây cũng là nguyên nhân của việc có ít những công trình nghiên cứu chi tiết, cụ thể về vấn đề truyền thông đối với sự phát triển của các doanh nghiệp kinh doanh lữ hành ở Việt Nam hiện nay

Vì vậy, tác giả đã thực hiện đề tài nghiên cứu “Truyền thông trong doanh nghiệp Du lịch Việt Nam hiện nay” (Khảo sát Công ty DVLH Saigontourist và Công ty Lữ hành Hanoitourist từ tháng 1/2013 đến tháng 6/2014) với mong muốn

tìm hiểu về cách thức tổ chức và hoạt động của bộ phận truyền thông ở các doanh nghiệp lữ hành Đây là một đề tài cần thiết, góp phần làm dày dặn thêm các công trình nghiên cứu về truyền thông Đồng thời là cơ sở, gợi ý cho việc xây dựng, ứng dụng tổ chức bộ phận truyền thông hiệu quả trong các doanh nghiệp du lịch tại Việt Nam

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Tại Việt Nam, việc nghiên cứu, tìm hiểu về vấn đề truyền thông trong doanh nghiệp và vấn đề truyền thông với du lịch thu hút được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu, các nhà hoạch định chính sách và nhà kinh tế

- Về hoạt động truyền thông của doanh nghiệp với báo chí

Hầu hết nghiên cứu về hoạt động truyền thông của doanh nghiệp được đề cập tới trong những cuốn sách về quản trị kinh doanh hay quan hệ công chúng Những công trình nghiên cứu, bài báo, cuốn sách này đề cập tới lý thuyết gắn với hoạt động truyền thông theo nhiều cách khác nhau, tuy nhiên vẫn tập trung tới việc đưa các những vấn đề lý luận chung nhất gắn với khái niệm công cụ liên quan tới truyền thông, quan hệ công chúng, vai trò của hoạt động truyền thông đối với doanh nghiệp, các cách thức để phát triển kỹ năng cho người làm truyền thông và áp dụng

hoạt động quan hệ công chúng đối với doanh nghiệp… Có thể kể tới như Thấu hiểu tiếp thị từ A đến Z (Philip Kotler, Lê Hoàng Anh dịch, 2006), Quan hệ công chúng, biến công chúng thành “fan” của doanh nghiệp (Business Edge MPDF, 2006), PR – Kiến thức cơ bản và đạo đức chuyên nghiệp (Đinh Thị Thúy Hằng chủ biên, NXB Lao động Xã hội, 2007), Sáng tạo chiến dịch PR hiệu quả (Anne Gregory, Trung

An và Việt Hà dịch, 2007), Hoạt động PR trong thời đại mới (Lê Thúy Hà, Tạp chí Thông tin Khoa học kỹ thuật và kinh tế bưu điện, số 12/2007), Lợi ích của PR đối với một doanh nghiệp (Phan Thị Bình Minh, tạp chí Thông tin Khoa học kỹ thuật và kinh tế bưu điện, số 12/2007), Quy luật mới của PR và tiếp thị (David Meerman Scott, 2008), PR: Lý luận và ứng dụng (Đinh Thị Thúy Hằng, NXB Lao động Xã hội, 2008), Ngành PR tại Việt Nam (Đinh Thị Thúy Hằng, NXB Lao động Xã hội, 2010), Quản trị Quan hệ công chúng (PGS TS Lưu Văn Nghiêm, NXB Kinh tế Quốc dân, 2011), Quan hệ công chúng, Lý luận và thực tiễn (Nguyễn Thị Thanh

Huyền, NXB ĐH Quốc gia Hà Nội, 2014)…

Không chỉ được đề cập tới trong những cuốn sách chung về quan hệ công chúng, mối quan hệ giữa doanh nghiệp và báo chí được nghiên cứu trong nhiều công trình khoa học, dưới góc độ tìm hiểu mối quan hệ giữa cơ quan/ bộ phận

truyền thông của doanh nghiệp với giới báo chí như Mối quan hệ giữa PR và báo chí (khảo sát một số doanh nghiệp và cơ quan báo chí giai đoạn 2006 – 2008) của tác giả Nguyễn Thị Thuận (2008), Hoạt động PR của các doanh nghiệp và báo in tại TP Hồ Chí Minh của tác giả Lê Thị Ngọc Hường (2008), Vai trò của báo chí trong việc phát triển thương hiệu của tác giả Đỗ Thị Hoa Quỳnh (2009) … Theo

những hướng tìm hiểu về hiện trạng, cách thức tổ chức và hoạt động của bộ phận truyền thông đối với một hoặc nhóm doanh nghiệp cụ thể, việc nghiên cứu hoạt động truyền thông trong doanh nghiệp đã được khảo sát trong nhiều luận văn thạc

sỹ và khóa luận tốt nghiệp như Hiện trạng và giải pháp về hoạt động Quan hệ công chúng trong các ngân hàng tại Việt Nam của tác giả Đặng Thị Châu Giang, Hoạt động PR tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay nhìn từ một số ngân hàng thương mại của tác giả Nguyễn Thị Hương Giang … Từ những phân tích cụ thể để các hoạt

động quan hệ công chúng với doanh nghiệp cụ thể, các tác giả đã đưa ra được những đánh giá về thành công và hạn chế của các hoạt động này, đề xuất những giải

pháp để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn Khóa luận tốt nghiệp với đề tài Mô hình tổ chức và hoạt động của Bộ phận quan hệ công chúng nội bộ (Nghiên cứu trường hợp ban công tác và quan hệ doanh nghiệp thuộc tập đoàn FPT) của sinh

viên Lê Nữ Hạnh Nguyên đã đưa ra được tầm quan trọng của bộ phận truyền thông

nội bộ tại tập đoàn FPT và đề xuất áp dụng lý thuyết Excellcence theory của James

E.Grunig, Larissa A.Grunig và David M.Dozier để xây dựng mô hình truyền thông hiệu quả đối với doanh nghiệp

- Về truyền thông trong các công ty lữ hành:

Kinh doanh lữ hành luôn phải thực hiện các hoạt động nghiên cứu thị trường, thiết lập các chương trình du lịch, quảng cáo và bán chương trình du lịch, tổ chức thực hiện chương trình và hướng dẫn du lịch… Vì vậy, hoạt động truyền thông có

vị trí rất quan trọng Nội dung này được đề cập đến trong những giáo trình về marketing du lịch như một phần trong kế hoạch chiến lược marketing điểm đến du lịch, tổ chức hoạt động xúc tiến, quảng bá điểm đến du lịch và trong chiến lược kinh

doanh, quảng cáo, tiếp thị của công ty Đó là những cuốn giáo trình Marketing du lịch (Nguyễn Văn Mạnh và Nguyễn Đình Hòa đồng chủ biên, NXB Kinh tế Quốc dân), Marketing du lịch (Hà Nam Khánh Giao, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2011), Quản trị Kinh doanh lữ hành (Nguyễn Văn Mạnh và Phạm Hồng Chương đồng chủ biên, NXB ĐH Kinh tế Quốc dân, 2006)… Trong cuốn Chiến lược và chiến thuật quảng bá marketing du lịch (NXB Giao thông Vận tải, 2009), tác giả