Phát triển kiến trúc xanh tại việt nam GS TS KTS nguyễn hữu dũng

THẾ NÀO LÀ KIẾN TRÚC XANH –GREEN ARCHITECTURE • Kiến trúc xanh là các công trình xây dựng đựơc quy hoạch và thiết kế , để khi sử dụng , vận hành tiết kiệm được tài nguyên bao gồm năng l

PHÁT TRIỂN KIẾN TRÖC

XANH TẠI VIỆT NAM

GS TS KTS Nguyễn Hữu Dũng

HIẾN CHƯƠNG UIA

BẮC KINH 1999

• ĐẠI HỘI UIA HỌP TẠI BẮC KINH NĂM 1999

NHẬN ĐỊNH “ THẾ KỶ XX SỰ XÂY DỰNG

ĐỒNG HÀNH VỚI HUỶ HOẠI “

• KIẾN TRÚC THẾ KỶ XXI SẼ PHẢI ĐỐI MẶT VỚI 4 VẤN ĐỀ :

- SỰ TRẢ THÙ CỦA THIÊN NHIÊN

- ĐÔ THỊ HOÁ TRÀN LAN

- PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ -CON DAO HAI LƯỠI

- TOÀN CẦU HOÁ -MẤT ĐI BẢN SẮC ĐỊA PHƯƠNG

CÔNG TRÌNH KIẾN TRÚC GÓP PHẦN

GIẢM THIỂU BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

• Khu vực các công trình xây dựng tiêu thụ

khoảng 40% năng lượng thế giới , và tạo ra

khoảng 30% khí thải Carbon toàn cầu ( theo khuyến cáo của WGBC )

• Khu vực công trình xây dựng đóng góp

10-15% tăng trưởng GDP quốc gia và tạo dựng hàng trăm triệu việc làm trên phạm vi toàn cầu

THẾ NÀO LÀ KIẾN TRÚC XANH –

GREEN ARCHITECTURE

• Kiến trúc xanh là các công trình xây dựng đựơc

quy hoạch và thiết kế , để khi sử dụng , vận hành tiết kiệm được tài nguyên ( bao gồm năng lượng, đất , nước và vật liệu xây dựng ) một cách hiệu

quả nhất, hạn chế ô nhiễm , bảo vệ môi trường , đảm bảo sức khoẻ của người sử dụng và cộng

đồng , tổ chức không gian hợp lý , hiệu quả và

đảm bảo được mối quan hệ hài hoà giữa

CON NGƯỜI – THIÊN NHIÊN

Nghiên cứu phát triển Kiến trúc Xanh góp

phần tiết kiệm sử dụng năng lượng , tài nguyên

và giảm thiểu khí thải Carbon gây khủng

hoảng khí hậu ( tỷ trọng giảm thiểu khí thải Carbon trong khu vực này là đáng kể)

VÌ SAO CẦN PHÁT TRIỂN CÁC CÔNG TRÌNH

XANH TẠI VIỆT NAM ?

• Việt nam đang trong giai đoạn phát triển kinh tế- xã hội nhanh và hội nhập quốc tế , để đến năm 2020 về

cơ bản sẽ trở thành nước công nghiệp

• Tốc độ đô thị hoá đang diễn ra nhanh chóng , dân số

đô thị hiện nay khoảng 29, 8% , đến năm 2020 sẽ là 45%

• Công nghiệp xây dựng và thị trường Bất động sản

cần phát triển các công trình xanh để thay đổi các mô hình kiến trúc hiện tại đang đòi hỏi vốn đầu tư lớn, tiêu thụ nhiều năng lượng , vật tư , sản sinh nhiều ô nhiễm,và kém hiệu quả

• Trách nhiệm xã hội của công tác thiết kế và Kiến trúc

sư trong việc nâng cao chất lượng sống tại các đô thị

và điểm dân cư nông thôn , để đạt được mục tiêu

phát triển đô thị và kiến trúc bền vững

Các vấn đề tồn tại

• Chưa đựợc coi trọng về mật độ xây dựng , khoảng

cách nhà , khoảng lùi cần thiết trong các dự án

đầu tư xây dựng nhà ở đô thị

• Nhiều dự án thiết kế nhà công cộng ,nhà ở thấp

tầng , nhà ở căn hộ cao tầng chưa chú trọng tới

yếu tố phù hợp với điều kiện khí hậu , hướng công trình , cách nhiệt của lớp vỏ công trình

• Các loại vật liệu xây dựng sử dụng trong các công

trình nhà ở thiếu đa dạng và chưa chú trọng tới vấn đề tiết kiệm năng lượng

• Các trang thiết bị công trình sử dụng trong nhà ở

thường có hiệu suất năng lượng chưa cao

• Trong khu vực nhà ở còn thiếu các hướng dẫn kỹ

thuật, các mô hình quản lý năng lượng

Những rào cản với vấn đề sử dụng năng lƣợng trong nhà ở

Những rào cản trong quá trình thiết kế:

- Thiết kế kiến trúc và các quy định tiêu chuẩn xây dựng chưa quan tâm thích đáng đến sử dụng năng lượng hiệu quả

- Nhận thức của nhiều nhà xây dựng, kiến trúc sư còn hạn chế về công nghệ và kỹ thuật sử dụng năng lượng hiệu quả.

Những rào cản về thói quen sử dụng:

- Nhà đầu tư ,chủ sở hữu và người sử dụng trong các công trình kiến trúc chưa nhận thức sâu sắc về lợi ích của việc sử dụng

năng lượng hiệu quả.

Những rào về giá trị đầu tƣ:

- Các nhà đầu tư ngại đầu tư công trình hiệu suất năng lượng bởi

lo chi phí ban đầu sẽ tăng hơn so với công trình bình thường.

Những rào cản về hệ thống quản lý:

- Hệ thống chính sách chưa hoàn thiện

NHỮNG HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN CÔNG TRÌNH XANH

NHỮNG HIỆU QUẢ CỦA CÔNG TRÌNH

XANH – GREEN BUILDINGS

- SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ

- BẢO TỒN VÀ TIẾT KIỆM CÁC NGUỒN TÀI NGUYÊN

(NƯỚC , VẬT TƯ )

- THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG

- TIỆN NGHI , CHI PHÍ TIÊU DÙNG THẤP

- THIẾT KẾ THOẢ MÃN NHU CẦU CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG

VÀ CỘNG ĐỒNG

PHÕNG TỐT

- VẬN HÀNH TỐT,TUỔI THỌ CÔNG TRÌNH TĂNG

- ĐẢM BẢO SỨC KHOẺ NGƯỜI SỬ DỤNG VÀ CỘNG ĐỒNG

- CHI PHÍ BẢO DƯỠNG CÔNG TRÌNH THẤP

- GIẢM THIỂU RỦI RO , ĐẢM BẢO HIỆU QUẢ CỦA NGUỒN

VỐN ĐẦU TƯ

ẢM

NHỮNG TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ QUI HOẠCH,

THIẾT KẾ KIẾN TRÖC CÁC

CÔNG TRÌNH XANH

• SỬ DỤNG ĐẤT TIẾT KIỆM , HIỆU QUẢ VÀ BẢO

VỆ MÔI TRƯỜNG ,SINH THÁI ,CẢNH QUAN

• SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ

• TIẾT KIỆM VÀ BẢO TỒN TÀI NGUYÊN NƯỚC

• TIẾT KIỆM VÀ SỬ DỤNG HIỆU QUẢ CÁC LOẠI VẬT TƯ , VẬT LIỆU XÂY DỰNG

• ĐẢM BẢO CHẤT LƯỢNG KHÔNG KHÍ VÀ MÔI TRƯỜNG TRONG CÔNG TRÌNH

ĐỂ PHÁT TRIỂN CÁC CÔNG TRÌNH XANH –

GREEN BUILDINGS

• Cần thiết coi trọng trong tất cả các khâu qui

hoạch,khảo sát ,thiết kế và xây dựng công trình

• Có thể nói việc tạo dựng các công trình xanh bao gồm

2 bước cơ bản

- Qui hoạch sinh thái , QUI HOẠCH TỰ NHIÊN

- Thiết kế sinh thái , THIẾT KẾ TỰ NHIÊN

Cần thiết kết hợp giữa các giải pháp qui hoạch,

thiết kế môi trường và áp dụng các công nghệ mới

và thích hợp thân thiện môi trường

HIỆN TRẠNG QUY CHUẨN VÀ TIấU CHUẨN CÁC CễNG TRèNH HIỆU SUẤT NĂNG LƯỢNG

VÀ THÂN THIỆN MễI TRƯỜNG

Những tồn tại:

• Hệ thống các tiêu chuẩn, quy phạm thiết kế ch-a

đổi mới kịp thời

• Ch-a có ý thức về vấn đề tiết kiệm và nâng caohiệu suất năng l-ợng, ch-a khai thác các vật liệutruyền thống và giải pháp kiến trúc xây dựng tiếtkiệm năng l-ợng ,thõn thiện mụi trương

• Những hạn chế của ngành công nghiệp vật liệuxây dựng, thiếu vốn, thiếu quan tâm trong việcsản xuất vật liệu cách nhiệt , sạch à

XÂY DỰNG VÀ HOÀN THIỆN HỆ THỐNG

QUY CHUẨN VÀ TIấU CHUẨN

- Quy chuẩn Xây dựng Việt Nam –

QCXDVN 09 –Các công trình xây dựng sử

đ-ợc ban hành theo Quyết định số 40/2005/QĐ-BXD ngày 17 tháng 11 năm

2005 của Bộ tr-ởng Bộ Xây dựng

hành vào đầu năm 2011

Qui chuẩn Xây dựng QCXDVN 09:2005

Qui chuẩn xây dựng QCXDVN 09 :2005 về Các công trình xây dựng sử dụng năng

lượng có hiệu quả , đã qui định các nguyên tắc và các yêu cầu cần tuân thủ trong thiết

kế Lớp vỏ công trình , Hệ thống thông gió

và điều hoà không khí , Hệ thống điện chiếu sáng , Sử dụng điện năng và Hệ thống đun nước nóng trong các toà nhà cao tầng

có sử dụng điều hoà không khí, các thiết bị sử dụng nhiều năng l-ợng.

2 Quy chuẩn này đ-ợc ban hành nhằm giảm thiểu lãng phí năng l-ợng sử dụng trong các công trình xây dựng, nâng cao điều kiện tiện nghi nhiệt, tiện nghi thị giác cũng nh- nâng cao năng suất lao động cho những ng-ời sống

và làm việc trong các công trình đó.

PHẠM VI ÁP DỤNG

Quy chuẩn đ-a ra những yêu cầu tối thiểu

phải tuân thủ khi thiết kế và xây dựng

nâng cao hiệu quả sử dụng năng l-ợng của:

(a) Các công trinh xây mới và hệ thống thiết

bị trong công trinh;

(b) Các bộ phận mới của công trinh và các

hệ thống thiết bị kèm theo;

(c) Hệ thống và thiết bị trong những công trinh đã có;

(d) Cải tạo và nâng cấp các hệ thống thiết

Ph¹m vi ¸p dông

Nh÷ng c«ng tr×nh quy m« võa: tæng diÖn tÝch

• BỘ XÂY DỰNG

Đang chuẩn bị ban hành các hướng dẫn kỹ thuật , cẩm nang thiết kế về:

- Công trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

- Công trình xanh

- Quy hoạch các khu đô thị

sử dụng năng lượng tiết

kiệm và hiệu quả

- Kiểm toán năng lượng

trong các toà nhà

• GIẢI THƯỞNG KIẾN TRÚC QUỐC GIA

HÀNG NĂM DO HỘI KIẾN TRÚC SƯ VIỆT NAM TỔ CHỨC ,VỚI MỘT TRONG NHỮNG TIÊU CHÍ QUAN

VGBC ĐANG XÂY DỰNG HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ CÔNG TRÌNH XANH LOTUS CHO CÁC CÔNG TRÌNH VĂN PHÒNG VÀ ĐANG ĐÁNH GIÁ THỬ NGHIỆM 5 DỰ ÁN KIẾN TRÚC

KHÍ HẬU NƯỚC TA Cể ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI ĐỂ

PHÁT TRIỂN KIẾN TRệC XANH

Miền Bắc là vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm biến tính có mùa đông lạnh, Miền Nam là vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm thuần khiết, phân ra mùa m-a và mùa khô

- Về bức xạ nhiệt mặt trời : Trong năm mặt trời có hai lần đi qua thiên đỉnh, số giờ

nắng từ 4300 – 4500 giờ Tổng l-ợng bức xạ hàng năm đạt khoảng 100-300 Kcal/cm2

ở phía Bắc và khoảng 120-150 Kcal/cm2 ở phía Nam

- Về nhiệt độ không khí : Không kể các vùng cao, nhiệt độ trung bình năm ở các

tỉnh phía Bắc từ 22-250C, ở các tỉnh phía Nam từ 25-270C

- Về độ ẩm t-ơng đối : Độ ẩm t-ơng đối

- Về l-ợng m-a : L-ợng m-a trung bình năm vào khoảng 700-5000mm, phổ biến

nhất là 1400-2400mm Số ngày m-a lớn (từ 50mm/ngày trở lên) từ 5-15 ngày/năm, nơi nhiều nhất không quá 30 ngày và nơi ít nhất không quá 2 ngày/năm

- Về gió: N-ớc ta chịu ảnh h-ởng của hệ thống gió mùa Nam á và hệ thống gió

mùa Đông Bắc á ở miền Bắc mùa đông chịu tác động của gió mùa Đông Bắc - Bắc lạnh ẩm và lạnh khô, mùa hè là gió mùa Đông Nam ở miền Nam không chịu tác

động của gió mùa Đông Bắc, quanh năm chịu tác động của gió mùa Nam á ở miền

Trung còn chịu tác động của gió "Lào" Trung bình năm có khoảng 5-11 cơn bão đổ

bộ vào đất liền;

Kiến trúc dân gian của n-ớc ta là kho kinh nghiệm

quý báu về kiến trúc nhiệt đới

TRUYỀN THỐNG KIẾN TRệC VIỆT NAM MANG MÀU SẮC

CỦA KIẾN TRệC XANH

Trải qua khoảng 4000 năm lịch sử, trên mảnh đất thuộc vùng nhiệt đới nhân dân ta

đã đúc kết đ-ợc nhiều kinh nghiệm quý báu về xây dựng kiến trỳc xanh, nh- là:

- Quy hoạch không gian kiến trúc mở thoáng, khác hẳn với quy hoạch không gian bao kín của kiến trúc hàn đới;

- Quy hoạch xây dựng kiến trúc tạo điều kiện cho con ng-ời hoà nhập với thiên nhiên tốt nhất, khác với quy hoạch kiến trúc tạo điều kiện tách biệt với thiên nhiên giá rét của các n-ớc vùng hàn đới;

- Chọn h-ớng nhà phù hợp với h-ớng gió và bức xạ mặt trời, thí dụ đối với vùng

đồng bằng Bắc Bộ : "Lấy vợ đàn bà, xây nhà h-ớng Nam";

- Tổ chức thông gió trong kiến trúc tối -u Điển hình là tổ chức thông gió trong "nhà ống" bằng giếng trời, sân trong, sân cảnh, cửa mái v.v

- Kết cấu mái ngói âm d-ơng, kết cấu mái có tầng không khí l-u thông để chống nhiệt bức xạ mặt trời ;

- Mái đua che nắng (trực xạ), phên, liếp, rèm cửa để che tán xạ v.v ;

- Tận dụng ỏnh sỏng tự nhiờn của bầu trời

- Cây xanh gắn liền với công trình kiến trúc nh- hình với bóng, "Tr-ớc nhà trồng rau, sau nhà trồng chuối" v.v

KIẾN TRÚC NHÀ Ở DÂN GIAN MIỀN NAM

MỘT TRONG NHỮNG YẾU TỐ ĐẶC TRƯNG CỦA KIẾN TRÚC VIỆT NAM

GIẢI PHÁP THIẾT KẾ KHÔNG GIAN MỞ TRONG QUY HOẠCH TỔNG THỂ

KHƠNG GIAN MỞ VÀ CÂY XANH

TAỌ NÊN CHẤT LƯỢNG MƠI

TRƯỜNG NGỒI NH À

KHAI THÁC KINH NGHIỆM KIẾN TRÚC

3 Lắp đặt trang thiết bị hiệu

suất năng lượng

4 Khai thác sử dụng năng

lượng tái tạo

Năng lượng mặt trơì

Năng lượng gió

Địa nhiệt

NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ

SINH THÁI

• Lấy con người làm trung tâm ,nâng cao hiệu

quả cao nhất về sử dụng năng lượng, vật

tư, vật liệu , giảm thải ô nhiễm

• Bố trí công trình xây dựng và lối đi lại vào

vị trí ít áp lực sinh thái

• Coi trọng giải pháp thụ động trong sử dụng

năng lượng ( tận dụng thông gió , chiếu

sáng tự nhiên )

• Hình thức mặt bằng lấy diện tích nhỏ nhất,

thường chọn hình vuông vì phụ tải điều hoà không khí nhỏ nhất

NGUYÊN TẮC THIẾT KẾ

SINH THÁI

• Coi lớp vỏ công trình như bộ máy lọc môi

trường

• Thiết kế cây xanh nội và ngoại thất

• Thiết kế sinh thái phaỉ được suy nghĩ tính

toán bắt đầu ngay từ giai đoạn qui hoạch

• Kiến trúc chú ý đến điều kiện khí hậu địa

phương thì có thể thích ứng tốt nhất với môi trường và sẽ đảm bảo tính bản sắc truyền

thống

Sơ đồ hệ thống thiết kế hiệu quả năng lƣợng

Giải pháp bố cục mặt bằng , hướng nhà

và hướng đón gió

Các giải pháp Quy hoạch

- Sử dụng sân vườn, mặt

nước các không gian vui

chơi giải trí ở phía Nam

hoặc Đông Nam tạo nên

khoảng không gian

thoáng phía trước giúp cải

thiện tốt hơn cho điều

Giải pháp bố cục không gian mặt

bằng công trình

Giải pháp thiết kế mặt cắt

Lç th«ng giã s¸t sµn nhµ

Gi ả i ph¸p s©n trong

Kho ả ng më cho th«ng giã tù nhiªn

.

Tháp Menaga ở Kurmpur thiết kế thích ứng với khi hậu

CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI ỨNG PHÓ VỚI QÚA

TRÌNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Giải pháp sử dụng thông gió xuyên tầng và

‘ống hút khói’

Giải pháp thông gió xuyên tầng

- Không gian trống nhiều tầng ở trung

tâm đống vai trò như một Atrium

nhiều tầng và hoạt động như một ống

hút gió sự thông thoáng tự nhiên cho

các không gian bên trong công trình

- Nếu trong vùng có gió mạnh có thể

đung giải pháp đung mô tơ thông hơi

cho Atrium

- Không gian trống tầng được bố trí ngoại vi của công trình có tác dụng rất lớn trong việc tạo bóng đổ và tổ chức

hệ thống cây xanh trên mặt đứng, không gian này đóng vai trò không gian chuyển tiếp tại đây có thể sử dụng hệ thống trang thiết bị ngaoif nhà sẽ lọc gió và ánh sáng đem lịa tiện nghi tốt nhất cho không gian ở

Giải pháp trồng cây trên mái tạo ‘sân trời’

Trồng cây trên mái tạo nên được một lớp vỏ Công trình giảm thiểu được bức xạ mặt trời, cải Thiện được chất lượng không khí trong không Gian ở Bằng giải pháp thiết kế những khoảng

‘sân trời’ kết hợp với cây xanh tạo ra sự phong phú

Về kiểu dáng kiến trúc của nhà ở cao tầng trong các Khu đô thị mới ở Hà Nội

Giải pháp trồng cây trên mái tạo cảnh quan

GIẢI PHÁP THIẾT KẾ CÂY XANH TRÊN MẶT PHẲNG ĐỨNG

Giải pháp bố trí

sân trong

Giải pháp thông

thoáng và chiếu sáng

tự nhiên cho lõi

phục vụ Sơ đồ giải pháp thiết kế lõi cây xanh

Giải pháp lấy sáng cho lõi trung tâm Giải pháp che nắng bằng lõi phục vụ

Giải pháp tầng trệt mở

-Thiết kế tầng trệt với không gian mở tạo sự hòa

Nhập giữa thiên nhiên và công trình, đồng thời tăng sự

thông thoáng tạo nên cho công trình có mối liên hệ chặt

Chẽ với không gian đường phố và các công trình xung

quanh.

Bố trí các không gian chức năng trong

các căn hộ ở

- Cấu trúc các không gian trong căn hộ thông thoáng

Được chiếu sáng tự nhiên và hạn chế được bức xạ

Mặt trời tác động trên bề mặt bao che và các không

Gian chức năng bên trong căn hộ bằng cách xẻ khe

Để láy thông thoáng và chiếu sáng tự nhiên cho

Toàn bộ các không gian chức năng trong căn hộ.

Xẻ khe lấy sáng và tạo thông thoáng cho căn hộ ở Giải pháp tầng trệt mở

Tổ hợp mặt đứng công trình

Cửa sổ mở theo hướng gió Tổ chức cây xanh theo chiều đứng

-Trong tổ hợp mặt đứng nhà ở cao tầng cửa sổ nên mở theo hướng

gió chính để có thể kiểm soát được sự chuyển động của không khí

Giải pháp tạo cảnh quan theo chiều đứng

- Hệ thống cây xanh trồng theo từng tầng nhà hoặc bao phủ dọc theo suốt

Chiều đứng của công trình nó như một lớp vỏ bọc thông minh điều hòa

Không khí , hấp thụ bức xạ mặt trời tạo nên không gian sống tiện nghi

Hệ thống che chắn nắng chủ động

- Để che chắn nắng trong điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm

có thể sử dụng các loại tấm che nắng ngang, che nắng đứng,

che nắng hỗn hợp, các loại chớp lớn, chớp nhỏ một cách hợp

lý vừa đảm bảo yêu cầu sử dụng vừa đảm bảo mỹ quan cho

công trình

Các tấm che chắn nắng cố định Các tấm che chắn nắng di động

Lựa chọn hệ thống trang thiết bị tiết kiệm năng lượng

Việc lựa chọn trang thiết bị có hiệu suất năng lượng cao góp phần quan trọng phần quan trọng trọng trong việc tiết kiệm năng lượng cho công trình

SỬ DỤNG VẬT LIỆU XÂY DỰNG MỚI ,THAY THẾ ,TÁI CHẾ THÂN THIỆN MÔI TRƯỜNG

Giải pháp Tầng trệt mở

• Tầng trệt của các toà nhà cao tầng thường

được thiết kế đóng kín và sử dung cho mục đích dịch vụ công cộng và thương mại

• Tuy nhiên đối với những toà nhà cao tầng

trong một khu nhà ở hay khu đô thị mới để tiếp cận với môi trường và cảnh quan đô thị tầng trệt nên được mở toàn bộ ra bên ngòai như một không gian thông thoáng tự nhiên

• Tuy nhiên cần phải lưu ý đến vấn đề chống

mưa bão và sự thiếu ổn định của gió ở tầng trệt khi thiết kế nhà cao tầng