Dạy mô đun kỹ năng tổng hợp theo phương pháp dự án cho hệ trung cấp tại khoa cơ khí chế tạo trường cao đẳng nghề việt nam singapore

Chính vì vậy, người nghiên cứu chọn đề tài “ Dạy mô đun kỹ năng tổng hợp theo PPDA cho hệ trung cấp tại khoa Cơ khí Chế tạo trường Cao đẳng nghề Việt Nam Singapore” với các nội dung chín

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRẦN HÙNG PHONG

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN KỸ THUẬT - 601410

Tp Hồ Chí Minh, 2012

S 0 9

DẠY MÔ ĐUN KỸ NĂNG TỔNG HỢP THEO PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN CHO HỆ TRUNG CẤP TẠI KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO TRƯỜNG

CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM SINGAPORE

S KC 0 0 3 8 0 3

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

TÓM TẮT

Sự phát triển kinh tế xã hội trong bối cảnh toàn cầu hóa đặt ra những yêu

cầu mới đối với nguồn nhân lực “Kỹ năng thế kỷ 21” không những được đề cập rất

nhiều trong các chiến lược phát triển nguồn nhân lực của nền kinh tế mà còn cụ thể

hóa trong xu hướng giáo dục đào tạo hiện nay trên thế giới “Kỹ năng thế kỷ 21”

ngoài năng lực cá thể, năng lực chuyên môn thì người lao động còn cần phải có năng lực xã hội và năng lực phương pháp Để đáp ứng được vấn đề này, giáo dục đào tạo phải có thay đổi và cải cách mà quan trọng đó là việc thay đổi về phương pháp dạy và học Một trong những giải pháp, mà đã vận dụng thành công ở nhiều nơi trên thế giới,

đó là “Phương pháp dự án” hay “Học tập theo dự án”

Phương pháp dự án mang lại rất nhiều lợi ích cho cả giáo viên lẫn học sinh Tuy nhiên, khi vận dụng vào thực tế thì gặp nhiều thách thức, khó khăn Đặc biệt là sự thay đổi thói quen dạy và học theo kiểu truyền thống Nếu việc tiếp cận mục tiêu giáo dục năng lực thế kỷ 21 được chú trọng một cách nghiêm túc thì PPDA phải là mô hình trung tâm trong quá trình đào tạo Chính vì vậy, người nghiên cứu chọn đề tài “ Dạy

mô đun kỹ năng tổng hợp theo PPDA cho hệ trung cấp tại khoa Cơ khí Chế tạo trường Cao đẳng nghề Việt Nam Singapore” với các nội dung chính sau:

A- Phần mở đầu

B- Phần nội dung

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Thực trạng về tổ chức dạy học mô đun kỹ năng tổng hợp

Chương 3: Vận dụng phương pháp dự án cho mô đun kỹ năng tổng hợp

C- Phần kết luận và kiến nghị

Tài liệu tham khảo Phụ lục

ABSTRACT

The globalization of economic and social development demands on the new

development in human sources but also trended towards modern education over the

competencies On demands, the vocational education has to change and reform itself and it is important approach of modern teaching and learning method One of good solutions, that has been successfully applying in many countries on the world, is

“Project method” or “Project based learning”

“Project based learning” brings to the teachers and students a lot of

benefit However, The real applications face up to challenges and dificulties It is especially changed the traditional teaching models If it is serious about reaching 21st

Century educational goals, “Project based learning” must be at the center of 21st

Century instruction Therefore, the topic “Teaching Modul Integrated Project of

Machining intermediate course with Project Method at Vietnam Singapore Vocational College” was chosen as my master thesis meaningfully The thesis

includes 3 parts as follows:

A- Introdution

B- Contents

Chapter 1: Theoretical foundation

Chapter 2: The reality of teaching model for Modul Integrated Project

Chương 3: Teaching Modul Integrated Project with Project Method

C- Conclusion and Recommendation

Bibliography Appendixes

MỤC LỤC

Quyết định giao đề tài

Xác nhận của Cán bộ hướng dẫn

Lý lịch khoa học i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Tóm tắt iv

Abstract v

Mục lục vi

Danh mục bảng biểu ix

Danh mục hình vẽ x

Bảng chữ viết tắt xi

PHẦN A: MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 5

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 5

4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu 6

5 Giả thuyết nghiên cứu 6

6 Phương pháp nghiên cứu 6

7 Phân tích công trình nghiên cứu có liên quan 7

PHẦN B: NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Khái quát về lịch sử của lĩnh vực nghiên cứu 8

1.1.1 Sự phát triển của PPDA trên thế giới 8

1.1.2 Sự phát triển của PPDA ở Việt Nam 9

1.2 Cơ sở lý luận của việc vận dụng PPDA 12

1.2.1 Một số khái niệm cơ bản 12

1.2.2 Định hướng đổi mới PPDH và các tiếp cận cho PPDA 16

1.3 Dạy học dự án 25

1.3.1 Khái quát về PPDA 25

1.3.2 Phân loại PPDA 28

1.3.3 Đặc điểm của PPDA 29

1.3.4 Hạn chế của PPDA 31

1.3.5 Vai trò của GV và HS trong PPDA 32

1.3.6 Quy trình thực hiện PPDA 33

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔ ĐUN KỸ NĂNG TỔNG HỢP NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI 2.1 Giới thiệu tổng quan về trường CĐN Việt Nam Singapore 37

2.2 Giới thiệu về Khoa Cơ Khí Chế tạo 40

2.3 Chương trình nghề cắt gọt kim loại hệ trung cấp 40

2.4 Vị trí, nội dung và mục tiêu mô đun Kỹ Năng Tổng Hợp 41

2.4.1 Vị trí của mô đun Kỹ Năng Tổng Hợp trong chương trình 41

2.4.2 Mục tiêu mô đun Kỹ Năng Tổng Hợp 41

2.4.3 Nội dung mô đun Kỹ Năng Tổng Hợp 42

2.5.Khảo sát thực trạng về tổ chức dạy và học mô đun KNTH 42

2.5.1.Nhiệm vụ khảo sát 43

2.5.2 Phương pháp khảo sát 44

2.6 Đánh giá thực trạng dạy và học mô đun KNTH 44

2.6.1 Thực trạng về tổ chức dạy mô đun KNTH 44

2.6.2 Thực trạng hoạt động học tập mô đun KNTH 55

Kết luận chương 2 65

CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP DỰ ÁN CHO MÔ ĐUN KỸ NĂNG TỔNG HỢP NGHỀ CẮT GỌT KIM LOẠI 3.1 Đề xuất cho việc vận dụng PPDA trong giảng dạy mô đun KNTH 67

3.1.1 Cơ sở đề xuất 67

3.1.2 Đề xuất loại dự án được vận dụng vào mô đun KNTH 69

3.1.3 Đề xuất quy trình PPDA được vận dụng vào mô đun KNTH 70

3.1.4 Đề xuất cấu trúc nội dung và bổ sung mục tiêu mô đun KNTH 70

3.2 Vận dụng PPDA theo đề xuất cho quá trình dạy mô đun KNTH 73

3.2.1 Kế hoạch tổng quát thực hiện mô đun KNTH 73

3.2.2 Quy trình PPDA vận dụng giảng dạy mô đun KNTH 74

3.2.3 Hồ sơ dạy học với PPDA cho mô đun KNTH 79

3.2.4 Tiêu chí đánh giá 83

3.3 Thực nghiệm – Đánh giá 84

3.3.1 Mục đích và phương pháp Thực nghiệm- đánh giá 84

3.3.2 Đối tượng, thời gian và địa điểm thực nghiệm 84

3.3.3 Nội dung thực nghiệm 84

3.3.4 Cách thức thực nghiệm 84

3.3.5 Tổ chức thực nghiệm 85

3.3.5.1 Chuẩn bị thực nghiệm 85

3.3.5.2 Triển khai thực nghiệm 86

3.3.5.3 Kết quả thực nghiệm 86

1- Nhận xét của học sinh về mô đun KNTH và các mô đun nghề cơ bản 86

2- Đánh giá sự đa dạng hóa các PPDH khi học mô đun KNTH 88

3- Đánh giá mức độ đạt được năng lực xã hội và phương pháp 90

4- Đánh giá thái độ học tập của học sinh đối với mô đun KNTH 92

5- Đánh giá tính tích cực, chủ động học tập của HS 94

6- Đánh giá sự phát triển kỹ năng trình bày của HS 95

7- Đánh giá kết quả học tập của học sinh 97

Kết luận chương 3 102

PHẦN C: KẾT LUẬN & KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 103

1.1 Tóm tắt để tài nghiên cứu 103

1.2 Tự nhận xét đánh giá 103

1.2.1 Những đóng góp về mặt lý luận 103

1.2.2 Những đóng góp về mặt thực tiễn 104

1.2.3 Những hạn chế 104

1.3 Hướng phát triển của đề tài 105

2 Kiến nghị 105

2.1 Kiến nghị đối với trường CĐN Việt Nam Singapore 105

2.2 Kiến nghị đối với giáo viên mô đun KNTH 106

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1-1: Quy trình PPDA 5 giai đoạn 44

Bảng 2-1: Nội dung tổng quát và phân bố thời gian mô đun KNTH 42

Bảng 2-2: So sánh giữa mô đun KNTH với các mô đun nghề 44

Bảng 2-3: GV xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy LT trong các mô đun nghề 46

Bảng 2.4: Giáo viên xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy thực hành ở các mô đun nghề 48

Bảng 2.5: Giáo viên xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy lý thuyết trong mô đun KNTH .49

Bảng 2.6: Giáo viên xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy thực hành trong mô đun KNTH 50

Bảng 2.7: Sự hình thành năng lực XH và PP trong quá trình HT các mô đun nghề 51

Bảng 2-8: Sự hình thành năng lực XH và PP trong quá trình HT mô đun KNTH 52

Bảng 2.9: Biện pháp để nâng cao chất lượng đào tạo mô đun KNTH (GV) 53

Bảng 2.10: Kết quả khảo sát HS so sánh giữa mô đun KNTH với các mô đun nghề 55

Bảng 2.11: Học sinh xác nhận về mức độ áp dụng PPDH khi dạy LT của GV 56

Bảng 2.12: Học sinh xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy TH của GV 57

Bảng 2.13: Học sinh xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy LT trong mô đun KNTH của GV 58

Bảng 2.14: Học sinh xác nhận về mức độ sử dụng PPDH khi dạy TH trong mô đun KNTH của GV 58

Bảng 2.15: Năng lực XH và PP hình thành trong các mô đun nghề .60

Bảng 2.16: Sự hình thành năng lực XH và PP trong quá trình HT .60

Bảng 2.17: Kết quả khảo sát thái độ của học sinh .62

Bảng 2.18: Kết quả khảo sát sự tích cực, chủ động của HS 63

Bảng 2.19: Biện pháp để nâng cao chất lượng đào tạo mô đun KNTH (HS) 63

Bảng 3.1: Đề xuất cấu trúc ND và bổ sung MT mô đun KNTH 70

Bảng 3.2: Kế hoạch chung thực hiện mô đun KNTH vận dụng PPDA 73

Bảng 3.3: Hồ sơ dạy học chung cho mô đun KNTH vận dụng PPDA 79

Bảng 3.4: Số lượng học sinh các lớp thực nghiệm và đối chứng 85

Bảng 3.5: So sánh giữa mô đun Kỹ năng tổng hợp với các mô đun nghề 86

Bảng 3.6: Đánh giá mức độ sử dụng PPDH của GV khi dạy lý thuyết 88

Bảng 3.7: Đánh giá mức độ sử dụng PPDH của GV khi dạy thực hành 89

Bảng 3.8: Năng lực XH và PP mà HS đạt được giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng 90

Bảng 3.9: Thái độ của học sinh ở nhóm thực nghiệm và đối chứng 92

Bảng 3.10: Tính tích cực của học sinh ở lớp thực nghiệm và đối chứng 94

Bảng 3.11: Thống kê kết quả phát triển kỹ năng trình bày của HS 96

Bảng 3.12: Thống kê kết quả học tập ở nhóm thực nghiệm và đối chứng 100

Bảng 3.13: Kết quả xử lý số liệu thống kê của phần mềm SPSS 100

Bảng 3.14: Phân loại kết quả học tập ở nhóm thực nghiệm và đối chứng 98

DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1: Sơ đồ DH tích cực hóa HS 16

Hình 1.2: Sơ đồ DH định hướng hoạt động 17

Hình 1.3: Sơ đồ các pha của DH trãi nghiệm 18

Hình 1.4: Sơ đồ các đặc điểm của PPDA 19

Hình 1.5: Sơ đồ quy trình PPDA 4 giai đoạn 20

Hình 1.6: Sơ đồ quy trình PPDA 6 giai đoạn 31

Hình 2.1: Trường Cao Đẳng Nghề Việt Nam Singapore 37

Hình 2.2: Cơ cấu tổ chức trường Trường Cao Đẳng Nghề Việt Nam Singapore 39

Hình 2.3: Đồ thị so sánh sự khác biệt về nội dung giữa mô đun KNTH và mô đun nghề khác 45

Hình 2.4: Đồ thị so sánh sự khác biệt về bài tập giữa mô đun KNTH và mô đun nghề khác 45

Hình 2.5: Đồ thị so sánh sự khác biệt về kiểm tra đánh giá giữa mô đun KNTH và mô đun nghề khác 46

Hình 2.6: Đồ thị mức độ sử dụng PPDH trong dạy LT các mô đun nghề 47

Hình 2.7: Đồ thị mức độ sử dụng PPDH trong dạy LT mô đun KNTH 49

Hình 2.8: Đồ thị so sánh thực trạng kỹ năng làm việc nhóm của HS trong HT mô đun KNTH và các mô đun nghề 53

Hình 2.9: Đồ thị khảo sát biện pháp nâng cao chất lượng đào tạo mô đun KNTH 54

Hình 2.10: Đồ thị so sánh sự hình thành các năng lực XH và PP giữa mô đun nghề và mô đun KNTH 61

Hình 2.11: Đồ thị đề xuất của HS về biện pháp nâng cao kết quả HT mô đun KNTH 64

Hình 3.1: Sơ đồ vận du ̣ng kiểu dự án thực hành liên môn 69

Hình 3.2: Quy trình vận dụng PPDA giảng dạy mô đun KNTH 75

Hình 3.3: Đồ thị so sánh năng lực XH và PP 91

Hình 3.4: Đồ thị so sánh năng lực XH và PP 92

Hình 3.5: Đồ thị so sánh thái độ HT tích cực 93

Hình 3.6: Đồ thị so sánh thái độ HT tiêu cực 94

Hình 3.7: Đồ thị so sánh tính tích cực và chủ động HT giữa lớp thực nghiệm và đối chứng 95

Hình 3.8: Đồ thị biểu thị sự phát triển kỹ năng trình bày của HS 97

Hình 3.9: Đồ thị so sánh kết quả học tập của HS 101

Trang 1

PHẦN A MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

 Quan điểm chỉ đạo về giáo dục, Yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội và

xu hướng đổi mới phương pháp dạy học:

Hiện đại hóa Giáo dục- Đào tạo được Đại hội Đảng Cộng sản Việt nam lần thứ IX đã đặt ra như một trong những nhiệm vụ quan trọng của công tác phát triển sự nghiệp giáo dục ở nước ta trong những thập niên đầu của thế kỷ 21 Trong hơn 10 năm với chủ trương của Đảng, sự quyết tâm và nỗ lực của ngành giáo dục- đào tạo nói riêng và của toàn xã hội nói chung hệ thống giáo dục và đào tạo nghề đã

có những thay đỗi sâu sắc toàn diện, có những bước tiến rất lớn về số lượng lẫn chất lượng đào tạo Quy mô đào tạo tăng cả về cơ sở vật chất lẫn ngành nghề Tuy nhiên bên cạnh đó cũng còn tồn tại rất nhiều hạn chế về việc phát triển không đồng

bộ giữa các khu vực, trong quản lý đào tào nghề còn chồng chéo giữa các bộ, các chương trình mục tiêu quốc gia đổi mới trang thiết bị và phương pháp, các chương trình dự án giáo viên hạt nhân… chưa đi vào thực tiễn một cách sâu rộng Chính sách và chế độ đãi ngộ còn nhiều bất cập, người làm quản lý và giáo viên khó có thể sống bằng tiền lương của mình và như vậy ảnh hưởng không ít đến chất lượng giáo dục- đào tạo

Nhiệm vụ này đòi hỏi phải có sự đổi mới đồng bộ bao gồm những ý tưởng và hành động trong quản lý, giảng dạy và học tập tại nhà trường Đổi mới và hiện đại hóa không chỉ là vấn đề xây dựng cơ sở vật chất- kỹ thuật hiện đại, phát triển chương trình, học liệu mới mà còn là thay đổi tư duy trong quá trình dạy học, thay đổi mô hình đào tạo, phương pháp giảng dạy theo xu thế hiện đại

Quá trình tiếp cận, tổ chức và triển khai các quan điểm lý luận dạy học hiện đại cũng đã được thực hiện ở nước ta từ những năm cuối thập niên 90 Các quan điểm dạy học hiện đại như giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, dạy học tích cực hóa học sinh, đào tạo theo năng lực thực hiện, dạy học định hướng hoạt động…

và gần đây nhất là đào tạo theo quan điểm CDIO đã dần được hiện thực hóa, triển khai thực nghiệm và phổ biến rộng trong hầu hết tất cả các trường đại học, các cơ

sở đào tạo nghề Cụ thề hóa bằng các hình thức tổ chức dạy học, các phương pháp

Trang 2

dạy học và các kỹ thuật dạy học hiện đại hơn trang bị cho người học ngoài kiến thức, kỹ năng và thái độ mà còn trang bị cho họ phương pháp tự học, tính độc lập

và chủ động trong công việc

Mỗi hình thức tổ chức và phương pháp dạy học đều có những đặc điểm, thế mạnh riêng nên không thể nói phương pháp nào là nổi trội hơn cả Vì vậy việc lựa chọn và vận dụng linh hoạt các phương pháp này vào thực tiễn dạy học là rất cần thiết và phải tuân thủ nguyên tắc, đặc trưng riêng của các phương pháp Có như vậy quá trình dạy học mới hướng đến người học, hình thành năng lực cho người học - đó là các năng lực về chuyên môn (Professional competency), năng lực xã hội (Social competency), năng lực cá thể (Individual competency) và năng lực phương pháp ( Methodical competency)

Trong các mô hình và phương pháp dạy học hiện đại, phương pháp dạy học theo dự án, người học không những có khả năng lĩnh hội kiến thức, trau dồi kỹ năng thông qua quá trình giải quyết vấn đề mà còn bao gồm tất cả các năng lực thành phần nêu trên Đồng thời với quan điểm dạy học tích hợp, lý thuyết đan xen với thực hành, thực tiễn thì phương pháp dự án là một lựa chọn rất phù hợp mà đã được rất nhiều quốc gia có nền giáo dục phát triển áp dụng thành công

 Xuất phát từ những ưu điểm của Phương pháp dự án:

Phương pháp dự án là một phương pháp dạy học có ưu điểm đặc biệt trong quá trình dạy và học trong đó gắn liền giữa lý thuyết với thực hành, nhà trường và xã hội, phát huy năng lực làm việc tự lực, sáng tạo, giải quyết vấn đề đa dạng trong thực tiễn; tinh thần trách nhiệm và khả năng hợp tác cùng giải quyết vấn

đề của người học Học theo dự án là phương pháp học tập mang tính xây dựng, trong đó người học hoàn toàn chủ động tham gia hoạt động dưới sự hướng dẫn của người dạy, để tạo ra một sản phẩm hay vận dụng các kiến thức đã học để tìm hiểu, thực hành nghiên cứu một vấn đề trong học tập hay giải quyết một vấn đề trong cuộc sống Hay nói khác, học theo dự án là một hoạt động học tập nhằm tạo cơ hội cho người học tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và áp dụng một cách sáng tạo vào thực tế cuộc sống Quá trình học theo dự án giúp người học củng cố kiến thức, xây dựng các kỹ năng hợp tác, giao tiếp và học tập độc lập, chuẩn bị hành trang học tập suốt đời cho người học, đặc biệt là thế hệ trẻ để đối mặt với thử