Nghiên cứu dạy học tích hợp cho mô đun máy điện tại trường trung cấp nghề khu vực nam tây ninh

Xin cảm ơn Ban giám hiệu, quý thầy cô và các em học sinh trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninhđã nhiệt tình đóng góp ý kiến và tích cực tham gia thực nghiệm sư phạm.Cảm ơn gia đình,

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ

LÊ THỊ THU TÂM

NGÀNH : LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY MÔN KỸ THUẬT - 601410

Tp Hồ Chí Minh, 2012

S 0 9

NGHIÊN CỨU DẠY HỌC TÍCH HỢP

CHO MÔ ĐUN MÁY ĐIỆN TẠI TRƯỜNG

TRUNG CẤP NGHỀ KHU VỰC NAM TÂY NINH

S KC 0 0 3 7 7 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ TÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TP Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2012

LUẬN VĂN THẠC SĨ

LÊ THỊ THU TÂM

NGHIÊN CỨU DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO MÔ ĐUN MÁY ĐIỆN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ

KHU VỰC NAM TÂY NINH

NGÀNH: LL &PPDHKT – 601410

Hướng dẫn khoa học:

TS ĐẶNG VĂN THÀNH

LÝ LỊCH KHOA HỌC

I LÝ LỊCH SƠ LƯỢC:

- Chỗ ở riêng hoặc địa chỉ liên lạc:Số 20 ấp An Phú, xã An Hòa, Huyện Trảng, Tỉnh Tây Ninh

- Điện thoại:0905525805

- E-mail: tamleedu@gmail.com

II QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:

Đại học:

- Hệ đào tạo: Chính qui Thời gian đào tạo từ 10/1998 đến 10/2002

- Nơi học (trường, thành phố): Trường Đại học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành phố Hồ Chí Minh

- Ngành học: Điện khí hóa-Cung cấp điện

III QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC CHUYÊN MÔN KỂ TỪ KHI TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC:

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi

Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Tôi xin chịu trách nhiệm trước pháp luật

Tp Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 9 năm 2012

(Ký tên và ghi rõ họ tên)

Lê Thị Thu Tâm

LỜI CẢM ƠN

Qua quá trình thực hiện luận văn, người nghiên cứu xin gởi lời cảm ơn đặc biệt đến thầy TS Đặng Văn Thành-Trường đại học Sư Phạm Kỹ Thuật TpHCM- nếu như không có sự hướng dẫn, giúp đỡ và hỗ trợtận tình của thầy, tôi không thể hoàn thành đề tài Xin chân thành cảm ơn đến cô TS Võ Thị Xuân và thầy TS Nguyễn Văn Tuấn là những người đã tận tình giảng dạy và truyền thụ những kinh nghiệm quý báu cho tôi trong suốt khóa đào tạo sau đại học

Cảm ơn sự hỗ trợ và giúp đỡ của Thạc sĩ Phan Ngọc Trung, kỹ sư Phan Khôi Nguyên, Kỹ sư Trần Thị Hoàng Anh, những người bạn đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Xin cảm ơn Ban giám hiệu, quý thầy cô và các em học sinh trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninhđã nhiệt tình đóng góp ý kiến và tích cực tham gia thực nghiệm sư phạm.Cảm ơn gia đình, người thân đã giúp đỡ, động viên người nghiên cứu trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Dạy học tích hợp được xem là một trong những hướng dạy học phù hợp với mục tiêu đổi mới giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn hiện nay.Mục tiêu của dạy học tích hợp là đào tạo ra người thợ giải quyết được các vấn đề của thực tiễn nghề,

đó là kiến thức, kỹ năng và thái độ.Dạy kiến thức là dạy cho học sinh đi từ nhận biết được các tri thức, các khái niệm ban đầu đến hiểu, nắm và giải thích được bản chất, mối quan hệ của các khái niệm,hệ thống tri thức để từ đó vận dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá được vấn đề.Dạy kỹ năng là đào tạo ra người thợ biết làm việc nghĩa là dạy như thế nào để quá trình thực hành của học sinh được phong phú hơn; vận dụng được kiến thức - kỹ năng để giải quyết tình huống cụ thể hiệu quả hơn, từ

đó học sinh có khả năng tìm việc, tự tạo việc làm hoặc tiếp tục học lên trình độ cao hơn.Cuối cùng, dạy thái độ hay dạy kỹ năng sống nghĩa là hình thành cho các em kỹ năng làm việc nhóm,kỹ năng giao tiếp, ứng xử, tư duy, giải quyết xung đột, hợp tác, chia sẻ… Tuy nhiên, việc áp dụng dạy học tích hợp vào các cơ sở dạy nghề không phải là công việc dễ dàng, một sớm một chiều, phương pháp này đòi hỏi người giáo viên phải trao dồi để có những kiến thức và kinh nghiệm thực tế để giúp quá trình truyền đạt lý thuyết và thực hành sao cho kiến thức mà HS học được có thể tự tin giải quyết những công việc trong cuộc sống.Với một trường trung cấp nghề còn non trẻ như Trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh thì việc dạy học tích hợp vẫn chưa được áp dụng,vì vậy, nhằm góp phần vào việc nâng cao chất lượng đào tạo nghề tại đơn vị công tác, người nghiên cứu thực hiện luận văn tốt

nghiệp: “Nghiên cứu dạy học tích hợp cho mô đun Máy Điện tại trường trung

cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh”

Luận văn này tập trung giải quyết các vấn đề mới là:

- Khái niệm dạy học tích hợp mô đun Máy Điện

- Các nguyên tắc dạy tích hợp

- Khảo sát những phương pháp dùng dạy học tích hợp

- Xây dựng bài giảng và giáo án tích hợp cho mô đun Máy Điện

- Ưu , nhược điểm của việc soạn giáo tích hợp cho mô đun Máy Điện theo đề xuất

Các nghiên cứu trên là cơ sở để đề tài đã đạt được kết quả như sau:

- Giúp cho giáo viên tiếp cận một quan điểm dạy học mới Đó là giải quyết được bài toán giữa dạy lý thuyết và thực hành đan xen lẫn nhau từ đó giúp cho học sinh có cái nhìn tổng quan về thực tế

- Triển khai giữa dạy lý thuyết và thực hành một cách hiệu quả từ đó : + Nâng cao chất lượng dạy và học tại trường;

+ Giúp cho HS giảm được khoảng cách giữa lý thuyết với thực tiễn;

+ Giải quyết bài toán kinh tế cho các doanh nghiệp khi giảm việc đào tạo lại; + Giúp cho học sinh sau khi ra trường tiếp cận kỹ thuật mới một cách nhanh chóng

ABSTRACT

Integrated education is considered one of the teaching method that is suitable for the goal of the vocational training improvement at the moment The goal of the integrated education is to make out workers can resolve the real problem (knowledge, skill and attitude) Knowledge teaching is to teach students to identify from knowledge, basic concepts to understand, know, and explain nature, relationship of concepts, knowledge system, then students apply for, analyse, summarize, evaluate the problem Skill teaching is to teach students can work, meaning teach how students can practise more and more; can apply knowledge, skill for resolving the problem more effective and more specific; then students can find a job, make a job by themselve or continue learning the bigger level Finally, attitude teaching or life skill teaching is to make students have team-work skill, communication skill, behavioural skill, thinking skill, skill in conflict, collaboration skill, share skill… However, Appling integrated education in a vocational training school is not easy in short time, except sample lecture, teaching festival; otherwise, The teacher will teach theory first, then teach practice later in one of the integrated lecture of the module

For the young vocational training school as the Tay Ninh South Area vocational training school, the integrated education is not applied for Therefor, tocontribute to improvethe quality of vocational training in my school, researcher

implement this essay “Researching the integrated education for electrical

equipment module in the Tay Ninh South Area vocational training school”

This essay resolves a new problem is:

- Introduction of the integrated education about Electric Equipment module

- Principle of integrated education

- Survey a solution : “The teaching solutions of the integrated education”

- Make a lecture and lesson plan of the integrated education about Electric Equipment module

- Advantage and disadvantage of the integrated education about Electric Equipment module The above researchs is a basis of this topic to achieve the following result:

- Help teachers to approach a new teaching view of point That is to resolve a matter come between theory and practice, then help students have a overview about the truth

- Implement a effective teaching solution between theory and practice to: + Improve the quality of teaching and learning at school

+ Help students to reduce distance between theory and practice

+ Resolve an economic problem for enterprises to reduce the retraining courses + Help students to approach the new technique quickly after graduating

MỤC LỤC

QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI

LÝ LỊCH KHOA HỌC i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

TÓM TẮT LUẬN VĂN iv

ABSTRACT vi

MỤC LỤC viii

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT xii

DANH SÁCH HÌNH, BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ xiii

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

5 Giả thuyết nghiên cứu 2

6 Giới hạn đề tài 2

7 Phương pháp nghiên cứu 2

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP 3

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 3

1.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước 3

1.1.2 Tình hình nghiên cứu ở ngoài nước 4

1.2 Khái niệm về dạy học tích hợp 5

1.2.1 Khái niệm về tích hợp 5

1.2.2 Khái niệm dạy học tích hợp 5

1.3 Khái niệm dạy học tích hợp cho mô đun Máy Điện 5

1.3.1 Khái niệm mô đun Máy Điện 5

1.3.2 Khái niệm dạy học tích hợp cho mô đun Máy Điện 6

1.4 Nguyên tắc dạy học tích hợp 7

1.4.1 Kết hợp tính giáo dục và phát triển tư duy kỹ thuật 7

1.4.2 Kết hợp tính khoa học với tính vừa sức 8

1.4.3 Kết hợp tính lý luận với tính thực tiễn 8

1.4.4 Kết hợp củng cố và phát triển năng lực 8

1.4.5 Kết hợp dạy và học 8

1.5 Đặc điểm của dạy học tích hợp 9

1.5.1 Định hướng đầu ra 9

1.5.2 Lấy người học làm trung tâm 10

1.5.3 Dạy và học các năng lực thực hiện 10

1.6 Khảo sát những phương pháp dạy học theo hướng tích hợp 11

1.6.1 Phương pháp thuyết trình tích cực (Active Lecturing) 11

1.6.2 Phương pháp giảng dạy theo nhóm (Group Activity) 13

1.6.3 Phương pháp Socrates 14

1.6.4 Kỹ thuật Jigsaw (kỹ thuật mảnh ghép) 15

1.6.5 Phương pháp mô phỏng 17

1.6.6 Dạy học theo hướng cá thể hóa 20

1.7 Các điều kiện cơ bản để dạy tích hợp 22

1.7.1 Về chương trình đào tạo 22

1.7.2 Về cơ sở vật chất 22

1.7.3 Về đội ngũ giáo viên 23

1.7.4 Về trình độ học sinh 23

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 24

CHƯƠNG 2:THỰC TRẠNG DA ̣YHỌCMÔĐUN MÁY ĐIỆNTẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ KHU VỰC NAM TÂY NINH 25

2.1 Giới thiệu sơ lược về trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh 25

2.2Tính đặc thù của mô đun Máy Điện 25

2.3 Đánh giá thực trạng giảng dạy mô đun Máy Điện tại trường trung cấp nghề khu

vực Nam Tây Ninh 26

2.3.1 Thực trạng dạy mô đun Máy Điện tại trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh hiện nay 26

2.3.2 Thực trạng học tập mô đun Máy Điện của học sinh tại trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh hiện nay 31

Kết luận chương 2 36

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THỰC HIỆN DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO MÔ ĐUN MÁY ĐIỆN TẠI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ KHU VỰC NAM TÂY NINH 37

3.1 Những định hướng chung về dạy học tích hợp cho mô đun Máy Điện tại trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh 37

3.2 Đề xuất giải pháp về dạy học tích hợp cho mô đun Máy Điện tại trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh 39

3.2.1 Xây dựng bài giảng tích hợp 39

3.2.2 Thiết kế giáo án 42

3.2.3 Phương pháp soạn giáo án tích hợp cho mô đun Máy Điện 45

3.3 Ưu, nhược điểm khi vận dụng phương pháp soạn giáo án tích hợp mô đun Máy Điện theo đề xuất 50

3.3.1 Ưu điểm: 50

3.3.2 Nhược điểm: 50

3.4 Thực hiện giáo án và bài giảng tích hợp cho mô đun Máy Điện 50

3.4.1 Bài thứ nhất: “Kiểm tra, bảo dưỡng động cơ không đồng bộ ba pha” 52

3.4.2 Bài thứ hai: “Xây dựng sơ đồ khai triển (trải) dây quấn động cơ không đồng bộ ba pha kiểu đồng khuôn tập trung” (xem phụ lục 8) 73

Kết luận chương 3 74

CHƯƠNG 4:THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 75

4.1 Mục đích thực nghiệm 75

4.2 Nội dung thực nghiệm 75

4.3 Đối tượng thực nghiệm 75

4.4 Qui trình thực nghiệm 76

4.5 Kết quả thực nghiệm 77

4.6 Nhận xét kết quả thực nghiệm 85

4.7 Kiểm nghiệm giả thuyết 87

Kết luận chương 4 89

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 90

1 Kết luận 90

2 Kiến nghị 91

3 Hướng phát triển của đề tài 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 92 PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

TT Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

DANH SÁCH HÌNH, BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

TRANG

Hình 1.1 : Các nguyên tắc dạy học tích hợp 7

Hình 1.2 : Đặc điểm của dạy học tích hợp 9

Hình 1.2 :Một số phương pháp dùng dạy học tích hợp 11

Hình 1.3 : Mô hình trình bày thuyết trình tích cực 12

Hình 1.4 : Cách thức thực hiện phương pháp giảng dạy theo nhóm(Group Activity) 13

Hình 1.5 : Triết gia Socrates 14

Hình 1.6 : Khái quát phương pháp Socrates 15

Hình 1.7 : Cách chia nhóm trong kỹ thuật Jigsaw 16

Hình 1.8 : Mô phỏng Máy Biến Áp 17

Hình 1.9 : Ưu điểm của phương pháp dạy và học với mô phỏng 18

Hình 1.10:Cách thực hiện dạy học theo hướng cá thể hóa 20

Hình 1.11: Sơ đồ mô tả công việc chuẩn bị của giáo viên khi dạy tích hợp 23

Hình 2.1: Sơ đô mô tả tính đặc thù của mô đun Máy Điện 25

Hình 3.1: Các bước xây dựng bài giảng tích hợp 40

Hình3.2: Sơ đồ về việc xác định tầm quan trọng của nội dung bài giảng: 41

Hình 3.3: Sơ đồ xác định các kỹ năng cần khi soạn giáo án 42

Hình 3.4: Cấu tạo động cơ không đồng bộ 3 pha 61

Hình 3.5: Stator của máy điện không 62

Hình 3.6: Rotor lồng sóc động cơ điện không đồng bộ 62

Hình 4.1: Giờ học tích hợp mô đun Máy Điện nhóm thực nghiệm Điện 0511B06 76

Bảng 1.1: Nội dung tổng quát và phân bố thời gian mô đun Máy Điện 6

Bảng 3.1: Nội dung chủ đề 3: Máy điện không đồng bộ 51

Bảng 3.3: Bảng qui trình thực hiện 69

Bảng 4.2: Điểm đánh giá của giáo viên da ̣y lớp Điện 0511B07 80

Bảng 4.3: Kết quả kiểm tra cho các lớp đối chứng và thực nghiê ̣m 81

Bảng 4.4: Phân phối xác suất (Fi: SHS; Xi điểm đa ̣t) 81

Bảng 4.5: Phân phối tần suất hô ̣i tu ̣ Fi % (Fi: % SHS; Xi điểm đa ̣t) 81

Bảng 4.6: Phân phối tần suất hô ̣i tu ̣ tiến Fa% (Fa: %SHS; Xi đa ̣t điểm lớn hơn hoă ̣c bằng Xi) 82

Bảng 4.7: Bảng tính các tham số đă ̣c trưng các nhóm đối chứng 82

Bảng 4.8: Bảng tính các tham số đă ̣c trưng các nhóm thực nghiệm 83

Bảng 4.9: So sánh giữa nhóm thực nghiê ̣m và nhóm đối chứng 84

Biểu đồ 2.1 : Đánh giá nội dung chương trình mô đun Máy Điện 26

Biểu đồ 2.2 : Khảo sát phương pháp dạy học mô đun Máy Điện 27

Biểu đồ 2.3 : Khảo sát hình thức tổ chức dạy học mô đun Máy Điện 28

Biểu đồ 2.4 : Khảo sát về phương tiện dạy học mô đun Máy Điện 28

Biểu đồ 2.5 : Khảo sát về cơ sở vật chất của trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh 29

Biểu đồ 2.6 : Khảo sát đội ngũ giáo viên bộ môn Điện trường trung cấp nghề khu vực Nam Tây Ninh 30

Biểu đồ 2.7 : Khảo sát hình thức kiểm tra, đánh giá khi giảng dạy mô đun Máy Điện 30

Biểu đồ 2.8 : Nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của mô đun Máy điện 31

Biểu đồ 2.9 : Đánh giá mức độ học sinh tiếp thu mô đun Máy Điện 32

Biểu đồ 2.10 : Đánh giá về thái độ hình thành ở học sinh khi kết thúc mô đun 33

Biểu đồ 2.9 :Đánh giá mức độ tham khảo tài liệu của HS khi học mô đun Máy Điện 34

Biểu đồ 4.1 : Đánh giá của giáo viên dự giờ sau giờ giảng lớp Điện 0511B06 79

Biểu đồ 4.2 : Đánh giá của Giáo viên dự giờ sau giờ giảng lớp Điện 0511B07 81

Biểu đồ 4.3 : Biểu đồ tần suất hội tụ 85