Tích hợp giáo dục KNS cho học sinh qua dạy học môn Ngữ văn lớp 12

Giải pháp giáo dục kĩ năng sống đạt hiệu quả cao nhất thông qua dạy học văn ở trường THPT. sáng kiến kinh nghiệm hay, áp dụng hiệu quả đối với giáo viên văn các trường miền núi. SKKN có chất lượng tốt, đã được đánh giá cấp sở và được triển khai rộng rãi tại đơn vị và một số trường xung quanh.

A ĐẶT VẤN ĐỀ.

Lý do chọn đề tài.

Dạy học môn Ngữ Văn ở trường THPT, ngoài việc khám phá những tri thức

về văn học nghệ thuật, người giáo viên còn thông qua đó tác động đến sự hình thành đạo đức, nhân cách, đặc biệt là kĩ năng sống, giao tiếp, ứng xử cho học sinh Như chúng ta đã biết từ năm học 2010- 2011, Bộ giáo dục đào tạo đã chính thức đưa giáo dục kĩ năng sống vào toàn bộ chương trình giảng dạy trong nhà trường trên phạm vi toàn quốc như là một nhu cầu, một đòi hỏi tất yếu đối với việc dạy học Với bộ môn Ngữ văn, việc tích hợp kĩ năng sống có tác dụng thật sự thiết thực đối với các em học sinh, đặc biệt là học sinh THPT, khi các

em đang chập chững bước vào đời Bởi vậy, văn học theo tôi nó phải “vị nhân

sinh” và như vậy là người giáo viên đã hướng các em xích gần lại với đời, để

các em hiểu được nhân vật văn học chính là từ cuộc đời thực mà bước ra vậy Và ai đã từng đứng lớp đều không thể không nhận thức được vị trí quan trọng của môn Ngữ Văn với tư cách là một môn khoa học xã hội thì trách nhiệm giáo dục các em hướng tới cách sống và hành động một cách tự chủ là điều quan trọng hơn bao giờ hết Để đạt được điều đó, theo tôi giáo viên phải truyền tải được cả thông điệp mà nhà văn gửi gắm đến các em và tất cả mọi người nữa Nếu làm như vậy, giáo viên đã góp phần định hướng được kĩ năng sống cho các

em để các em có thể nhớ lại tất cả những gì đã được góp nhặt, được giáo dục trong giờ học mà ứng xử và thích nghi với cuộc sống sau này.Từ quan điểm này tôi xác định những lý do cơ bản sau đây để đưa ra đề tài này

Dạy học môn Ngữ Văn như đã nói ở trên, chúng ta thường gặp những vấn đề

về giao tiếp, đối nhân xử thế…trong cuộc sống hàng ngày Những vấn đề đó chính là những “câu hỏi mở” yêu cầu chúng ta phải tìm được “chìa khoá” để làm rõ vấn đề Cụ thể hơn, trong các tác tác phẩm văn học trong nhà trường, người đọc thường thấy chứa đựng các tình các tình huống mà ở đâu đó trong cuộc sống ta vẫn thường thấy Điều này học sinh cần thiết phải có kĩ năng xử lí tốt nhất để làm hành trang bước vào đời

Từ những lí do trên, tôi lựa chon đề tài “Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

qua các văn bản văn học ở trường THPT”, nhằm góp phần đẩy mạnh hơn

nữa mục tiêu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của chương trình giáo dục quốc dân Đây cũng có thể coi là một tài liệu tham khảo cho giáo viên, nhất là giáo viên Ngữ Văn trong xu thế đổi mới PPDH theo hướng tích cực hiện nay

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lí luận của đề tài

Với đặc trưng của một môn học về khoa học xã hội và nhân văn, bên cạnh nhiệm vụ hình thành và phát triển ở HS năng lực sử dụng tiếng Việt, năng lực tiếp nhận văn bản văn học và các loại văn bản khác, môn Ngữ văn còn giúp HS

có được những hiểu biết về xã hội, văn hoá, văn học, lịch sử, đời sống nội tâm của con người.'

Với tính chất là một môn học công cụ, môn Ngữ văn giúp HS có năng lực ngôn ngữ để học tập, khả năng giao tiếp, nhận thức về xã hội và con người

Với tính chất là môn học giáo dục thẩm mĩ, môn Ngữ văn giúp HS bồi dưỡng năng lực tư duy, làm giàu xúc cảm thẩm mĩ và định hướng thị hiếu lành mạnh

để hoàn thiện nhân cách

Vì thế, Ngữ văn là môn học có những khả năng đặc biệt trong việc giáo dục các KNS cho HS

Cuộc sống muôn màu vẻ hiện nay có vô vàn các mối quan hệ phức tạp cần những con người có kĩ năng, kinh nghiệm tốt để đối diện với từng vấn đề Nếu con người không xử lí được các tình huống, cuộc sống sẽ trở nên hoặc mềm yếu tiêu cực, hoặc trơ trọi cô độc trước cuộc đời

Để hình thành một nền tảng đạo đức nhân cách tốt và muốn hoàn thiện bản thân mỗi người cần dựa vào khả năng giao tiếp, ứng xử trước các vấn đề của cuộc sống

II Thực trạng của vấn đề.

Bản thân là giáo viên dạy môn Ngữ Văn ở trường THPT tôi nhận thấy rằng:

kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp là yếu tố quan trọng đối với mỗi người, nhất là đối với lứa tuổi học sinh THPT Những kĩ năng này một phần có thể tìm thấy trong một số tác phẩm văn học trong nhà trường THPT

Như vậy giáo viên và giáo viên Ngữ Văn nói riêng có thể tác động đến việc hình thành những kĩ năng này cho học sinh thông qua việc vận dụng các PPDH

và kĩ thuật dạy học mới trong môn học của mình Chúng ta đã từng nghe rất

nhiều: “Văn học là nhân học”, dạy học văn là dạy cách làm người Tuy nhiên

thực tế giảng dạy có rất nhiều thầy cô trong quá trình hướng dẫn học sinh tiếp cận tri thức lại quá sa đà vào cái hay, cái đẹp của ngôn từ và xoáy sâu vào nội

dung kiến thức mà không chú ý hoặc không thật quan tâm đến việc giáo dục kĩ

năng sống cho học sinh, bởi vậy tác phẩm văn chương đến với các em có thể thật sự hay và hấp dẫn nhưng nếu chỉ thế thôi thì chưa đủ, như vậy có nghĩa là giờ giảng chỉ đến với các em trên phương diện sách vở, lí thuyết mà các em chưa biết hết dụng ý mà nhà văn gửi gắm trong tác phẩm, bởi suy cho cùng thì

hiện thực cuộc sống mà nhà văn phản ánh chẳng phải là lấy chất liệu từ cuộc đời đó sao

Để việc dạy học tác phẩm văn học trong trường THPT đạt hiệu quả cao, và hình thành kĩ năng sống cho học sinh, tôi đã thực hiện công việc phân tích tác phẩm văn học ở cả ba khối lớp 10, 11, 12 qua thực tế dạy học từ năm học 2009

- 2010 đến nay với nội dung tích hợp vấn đề này

III CÁC GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

1 Giải pháp

Để có thể giải quyết tình trạng học sinh thiếu và yếu về kĩ năng sống, có nhiều giải pháp, và tôi thấy rằng trong dạy học các văn bản văn học ở trường THPT

có những giải pháp sau đây:

Thông qua các văn bản văn học trong chương trình giáo dục cho học sinh:

- Về kiến thức: - Trang bị cho HS những kiến thức phổ thông, cơ bản, hiện đại,

hệ thống về văn học và tiếng Việt, bao gồm: Kiến thức về những tác phẩm tiêu biểu cho các thể loại tiêu biểu của văn học Việt Nam và một số tác phẩm, đoạn trích của văn học nước ngoài; những hiểu biết về lịch sử văn học, kiến thức về lí luận văn học cần thiết; những kiến thức khái quát về lịch sử tiếng Việt, các phong cách ngôn ngữ, những kiến thức về kiểu văn bản, đặc biệt là văn bản nghị luận

Nâng cao hiểu biết về các giá trị truyền thống của dân tộc cũng như các giá trị tốt đẹp của nhân loại; góp phần củng cố, mở rộng và bổ sung, khắc sâu kiến thức đã học về quyền và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, nhà trường và

xã hội, về định hướng nghề nghiệp Nhận thức được sự cần thiết của các KNS giúp cho bản thân sống tự tin, lành mạnh, phòng tránh được các nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến sự phát triển thể chất, tinh thần của bản thân và người khác Nhận thức được những giá trị cốt lõi làm nền tảng cho các KNS

- Về kĩ năng: - Hình thành và phát triển các năng lực Ngữ văn: Năng lực sử dụng tiếng Việt thể hiện ở 4 kĩ năng cơ bản: nghe, nói, đọc, viết; năng lực tiếp nhận văn học, năng lực cảm thụ thẩm mĩ, năng lực tự học và năng lực thực hành ứng dụng

Có kĩ năng làm chủ bản thân, có trách nhiệm, biết ứng xử linh hoạt, hiệu quả

và tự tin trong các tình huống giao tiếp hàng ngày Có suy nghĩ và hành động tích cực, tự tin, có những quyết định đúng đắn trong cuộc sống Có kĩ năng quan hệ tích cực và hợp tác, biết bảo vệ mình và người khác trước những nguy

cơ ảnh hưởng đến an toàn và lành mạnh của cuộc sống (tệ nạn xã hội, HIV/AIDS, bạo lực, nạn xâm hại tinh thần, thể xác ); giúp HS phòng ngừa những hành vi, nguy cơ có hại cho sự phát triển của cá nhân

- Về thái độ: Hứng thú và có nhu cầu được thể hiện các KNS mà bản thân đã rèn luyện được đồng thời biết động viên người khác cùng thực hiện các KNS

đó Hình thành và thay đổi hành vi, nhất là những hành vi liên quan đến lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân, bạn bè, gia đình, cộng đồng Có ý

thức về quyền và trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, nhà trường và xã hội;

có ý thức định hướng nghề nghiệp.Có những kiến thức pháp luật và các vấn đề phù hợp đạo lí truyền thống dân tộc và xu thế chung của thời đại Áp dụng kiến thức từ bài học vào thực tế cuộc sống để hiểu biết và làm theo những nguyên tắc ứng xử được xã hội cho phép, thừa nhận

Bồi dưỡng cho HS tình yêu tiếng Việt, văn học, văn hoá; tình yêu gia đình, thiên nhiên, đất nước; lòng tự hào dân tộc; ý chí tự lập, tự cường; lí tưởng xã hội chủ nghĩa, tinh thần dân chủ, nhân văn; nâng cao ý thức trách nhiệm công dân, tinh thần hữu nghị và hợp tác quốc tế; ý thức tôn trọng, phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc và nhân loại

2 Tổ chức thực hiện

2.1 Biên soạn hệ thống câu hỏi sẵn cho từng bài, từng tiết học theo hướng tích hợp DG KNS.

- Tiếp cận GDKNS theo hai cách: nội dung và phương pháp dạy học, trong đó nhấn mạnh đến cách tiếp cận PP Nghĩa là thông qua nội dung và PPDH để giáo dục KNS cho học sinh chứ không phải tích hợp vào nội dung bài dạy Rèn luyện KNS cho HS thông qua các tiết học bộ môn vì vậy mà đạt hiệu quả hơn Trong các giờ học Ngữ Văn, chúng ta có thể thấy rõ rằng: văn bản hay, gần gũi với cuộc sống có thể thu hút sự chú ý của học sinh hơn các tiết học khác trong

bộ môn Ở đó, nếu giáo viên khéo léo dẫn dắt học sinh, biết đặt ra các vấn đề kích thích học sinh tham gia thảo luận sẽ tạo được một không khí hết sức sôi động Muốn vậy việc thiết kế bài học phải đảm bảo sự kết hợp tốt giữa nội dung

và PPDH, nhất là cần chú ý việc soạn hệ thống câu hỏi trong thiết kế giáo án Sau đây là các câu hỏi tôi đã biên soạn sẵn cho những văn bản tiêu biểu trong chương trình:

2.1.1 Ở lớp 10 xin dẫn ra những bài tiêu biểu sau đây:

Đối với bài Tấm Cám giáo viên đặt một số câu hỏi như sau để học sinh thảo luận:

- Đối với việc Tấm bị mẹ con Cám liên tiếp hãm hại mà Tấm vẫn kiên trì chịu đựng thì các em có suy nghĩ và ý kiến thế nào?

Câu hỏi này nhằm giúp các em học sinh bày tỏ suy nghĩ, thái độ của mình

trước một tình thế thiết thực, đó là: có nên chịu đựng khi bị người khác liên tiếp tìm cách hãm hại hay không? Lòng kiên nhẫn chịu đựng có phải là một đức tính cần thiết không?

- Nếu là bản thân mình thì em có cách xử lí nào khác việc mẹ con Cám luôn tìm cách chiếm đoạt những gì của Tấm mà Tấm chỉ ngồi khóc?

Đây lại là một tình huống “mở” để cho các em thoải mái bộc lộ cách ứng

xử của cá nhân các em.

- Về việc Tấm trả thù Cám, em có đồng ý với cách xử lí này không? Quan điểm

và những biện pháp để giải quyết vấn đề của em như thế nào?

Đối với vấn đề đặt ra như trên, học sinh sẽ có điều kiện bày tỏ quan điểm, chính kiến về cách trả thù kẻ đã từng hại mình.

Đối với tác phẩm Truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thuỷ

chúng ta có thể đặt ra những câu hỏi sau:

- Em có đồng ý với việc An Dương Vương gả công chúa Mỵ Châu cho con của

kẻ thù là Trọng Thuỷ không? Hãy nhận xét về việc làm này của An Dương Vương?

Đặt ra vấn đề này, chúng tôi mong muốn các em học sinh có thể phân biệt được bản chất của kẻ xâm lược và những âm mưu, thủ đoạn xấu xa để đạt được mục đích của chúng.

- Khi bị quân Triệu Đà truy đuổi An Dương Vương đã chém đầu con gái mình

là Mỵ Châu, nếu đặt ở cương vị bản thân mình em có làm việc này không? Vì sao em có cách giải quyết như vậy?

Với câu hỏi này, giáo viên cần hướng các em học sinh vào giải quyết mối quan hệ hài hòa giữa cá nhân và cộng đồng, giữa cái chung và cái riêng, giữa việc nhà và việc nước….

- Trên đất nước ta ngày nay có nhiều nơi đặt đền thờ Mỵ Châu và pho tượng đá cụt đầu, theo em vì sao nhân dân ta gọi nàng là giặc mà vẫn dành cho nàng những tình cảm như vậy?

Từ câu hỏi này học sinh có thể thể hiện được cách nhìn nhận sự việc một cách thấu tình đạt lý, thấy được tội lỗi của người ta, song vẫn giữ một thái độ khoan dung độ lượng với họ.

2.1.2 Đối với lớp 11

Truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam

- Cảnh hai chị em Liên và An trong truyện cố thức khuya để được nhìn chuyến tàu là một chi tiết đặc sắc Nếu đặt mình trong bối cảnh lúc bấy giờ em có đồng cảm với hai chị em Liên không?

Ở tình huống này, học sinh có thể tích luỹ thêm cho mình kinh nghiệm sống khi phải đối diện với hoàn cảnh u tối, buồn tẻ.

- Bối cảnh trong truyện này gợi cho em những hiểu biết và suy nghĩ gì về một thời đã qua của đất nước ta ? Ngày nay nhìn lại cuộc sống của nhân dân ta thời

đó em cảm thấy bản thân mình có trách nhiệm gì?

Đây là câu hỏi vừa mang tính chất khơi gợi cách nhìn nhận lịch sử dân tộc vừa có tính chất giáo dục truyền thống “uống nước nhớ nguồn” cho học sinh.

- Nếu bản thân mình bị rơi vào hoàn cảnh bế tắc, tuyệt vọng nhất em sẽ sống như thế nào? Nếu còn một chút ánh sáng của hi vọng như chị em Liên em cảm thấy cần phải làm gì?

Điều quan trọng mà chúng ta cần hướng đến ở câu hỏi trên là học sinh có cách giải quyết tốt nhất khi bị đẩy đến tình cảnh éo le nhất.

Tác phẩm Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân.

- Nhân vật Huấn Cao khi vào tù vẫn ngang nhiên không sợ bất cứ thứ quyền lực nào, em thấy con người như vậy có đáng được ca ngợi không? Nếu em bị rơi

vào hoàn cảnh của Huấn Cao , em có cách giải quyết nào khác?Vì sao em chọn cách đó?

Câu này giúp học sinh học tập cách sống biết tự trọng, không cúi đầu trước các thế lực đen tối, sống đúng với đạo lý, đúng với chính mình.

- Nếu có được một tài năng bẩm sinh như Huấn Cao, nhưng lại bị giam cầm trong nhà lao, em có đem tài năng đó hiến tặng cho người mà em đồng cảm không?

Qua câu hỏi này chung ta có thể giúp học sinh hình thành ý thức, quan niệm đúng đắn về tài năng và nhân cách con người.

- Theo em, một con người có tài nhưng cũng rất ngang tàng, ngông ngạo, không biết sợ quyền thế mà chỉ nể trọng cái đẹp như Huấn Cao có đáng tôn trọng trong trong xã hội ngày này không?

- Thư pháp là một thú chơi tao nhã và phong lưu trong xã hội nước ta thời xưa,

và ngày nay vẫn còn tồn tại Vậy theo em, viết thư pháp cần đảm bảo ngững điều kiện nào? Em có suy nghĩ gì về tình trạng viết thư pháp tràn lan ở các cổng đền, chùa nhiều nơi tại nước ta hiện nay?

Ở tình huống trên, học sinh sẽ bộc lộ được thái độ, quan điểm trước những truyền thống đẹp đẽ của văn hoá dân tộc đang đứng trước nguy cơ bị

“thương mại hoá”

Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” trong tác phẩm Số đỏ của Vũ Trọng Phụng.

- Những người như nhân vật Xuân Tóc đỏ nhờ vào sự gian giảo mánh lới mà

vươn lên- hiện nay trong xã hội ta cũng không ít Điều này làm em nghĩ thế nào

về xã hội nước ta hồi đầu thế kỉ 20 và xã hội hiện nay? Em nghĩ sao về tình trạng dựa vào “số đỏ” mà người ta có thể tiến nhanh trên bậc thang danh vọng?

Qua vấn đề đặt ra trên đây, chúng tôi muốn học sinh phải có thái độ rõ ràng về hàng loạt các hiện tượng tiêu cực trong xã hội các em đang sống, để

có cách đẩy lùi nó.

- Những người trong gia đình cụ cố Hồng, ai cũng tìm được cho mình một niềm hạnh phúc khi cụ cố tổ chết Tình cảnh này gợi cho em thấy được những hạng người nào trong xã hội ta?

- Câu chuyện gia đình cụ cố Hồng không may rơi vào hoàn cảnh của em, em sẽ

có những cách xử trí thế nào? Quan điểm của em về việc chia tài sản của ông bà cha mẹ để lại như thế nào?

Đây là một vấn đề thuộc phạm trù đạo đức, thời đại nào cũng có, vì vậy giáo viên cần khai thác được ở học sinh cách nhìn nhận, giải quyết có thiên hướng tích cực, hợp đạo lý.

- Nếu là thành viên trong một gia đình bề thế, giàu có em có tán thành quan điểm phải tổ chức một đám ma thật to để mọi người phải thán phục không?Vì sao?

Khía cạnh này lại hướng đến giáo dục tinh thần gìn giữ thuần phong mĩ tục, bài trừ lạc hậu, suy đồi đạo đức, văn hoá.

Tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao.

- Nếu bị rơi vào tình cảnh nghèo đói, rồi bị kẻ khác đẩy vào tù như Chí Phèo thì sau khi ra tù trở lại cuộc sống bình thường anh(chị) có tìm đến kẻ thù để trả thù như Chí Phèo không? Vì sao? Trả thù có phải là việc cần thiết phải làm không?

- Niềm khao khát cuộc sống gia đình của Chí Phèo khi gặp Thị Nở khiến em hiểu thêm điều gì về con người , mặc dù đã bị đẩy vào tình cảnh khốn cùng?

Những nội dung đặt ra trên đây yêu cầu học sinh trình bày được cách xử

sự hợp tình hợp lý và qua đó bồi dưỡng tình yêu gia đình, yêu con người theo truyền thống đạo lí dân tộc.

- Hãy thử đặt bản thân anh (chị) vào vị trí của Chí Phèo để giải quyết mâu thuẫn gay gắt giữa Chí Phèo và Bá Kiến? Ngoài việc giết chết kẻ thù và tự kết liễu đời mình như Chí Phèo, có còn cách giải quyết nào tốt hơn không?

- Trong xã hội ngày nay những mâu thuẫn giai cấp như Chí Phèo và Bá Kiến có còn tồn tại không? Nếu phải đối mặt với những người bị tha hoá như Chí Phèo anh (chị )sẽ xử lí thế nào?

… vv…vv……

Truyện ngắn Đời thừa của Nam Cao.

- Hành động nhân vật Hộ cứu vớt cuộc đời của Từ trong tác phẩm nói lên truyền thống đáng quý nào của dân tộc ta? Hành động đó xuất phát từ cái gì? Nếu cứu người khác mà công việc và sự nghiệp của mình không được suôn sẻ thì anh (chị) cảm thấy ân hận không ?

Trong tình huống đặt ra trên đây, học sinh sẽ được giáo dục sâu sắc hơn về lòng yêu thương con người- một nét văn hoá tốt đẹp cần lưu giữ.

- Nếu phải lựa chọn như văn sĩ Hộ: gia đình hoặc sự nghiệp thì anh (chị) sẽ chọn điều gì? Việc Hộ chấp nhận hi sinh sự nghiệp để nuôi vợ con là đúng hay sai? Quan điểm của anh (chị) thế nào?

Đây là tình huống để các em suy nghĩ một cách nghiêm túc về gia đình, nghề nghiệp, sự nghiệp tươi sáng và niềm hạnh phúc bên mái ấm gia đình…

- Nhân vật Hộ thường xấu hổ và tự đay nghiến, dày vò bản thân vì vi phạm vào đạo đức nghề nghiệp Theo anh (chị) đạo đức nghề nghiệp có quan trọng không? Vì sao?

Vấn đề này rất quan trọng, các em cần tỏ rõ được ý kiến trước tình trạng vi phạm đạo đức nghề nghiệp thường xuyên diễn ra hiện nay.

- Văn sĩ Hộ phát biểu: “sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là sự bất lương”,anh (chị) có đồng ý với quan điểm này không? Nếu bản thân mình hoặc thấy người khác làm việc cẩu thả anh (chị) sẽ làm gì?

- Khi ý thức được rằng người mình cưu mang đã làm cho mình phải khổ như

Hộ thì anh (chị) sẽ xử lí thế nào? Nếu nhận thấy mình khổ vì người khác thì bản thân anh (chị) có trút sự bực dọc, tức giận lên người đó không? Biện pháp tốt nhất là gì?

- Nhân vật Hộ khẳng định rằng: “Kẻ mạnh không phải là kẻ giẫm đạp lên vai người khác để thoả mãn lòng ích kỉ, kẻ mạnh là kẻ giúp đỡ người khác

trên vai của mình” Anh (chị) có đồng ý với quan niệm này không? Vì sao? Một người mạnh theo ý kiến của anh (chị) là gì?

Câu hỏi này nhằm mục đích hiểu rõ được cái mạnh cái yếu thực sự của con người như thế nào, và cần phê phán những kẻ vì muốn chứng tỏ mình mạnh mà làm điều trái đạo đức, luân lí.

Bài thơ Vội vàng của Xuân Diệu.

- Nhà thơ Xuân Diệu thấy rằng thời gian không đợi một ai, còn tuổi trẻ thì trôi qua quá nhanh, không được dài như mùa xuân đất trời Anh (chị) thấy quan điểm này thế nào? Anh (chị )có tán đồng với cách sống vội vàng của nhà thơ không? Vì sao?

- Đối với cuộc sống và công việc học tập của anh (chị) thì sống vội vàng như Xuân Diệu có ý nghĩa gì? Anh (chị) thấy sống vội vàng để không hoài phí tuổi trẻ có quan trọng không? Hãy lí giải

Những vấn đề ở bài thơ này cơ bản là giúp cho cho các em có cái nhìn đúng đắn về giá trị của thời gian và cuộc sống, có cách sống phù hợp với tác phong công nghiệp hiện nay.

2.1.3 Đối với lớp 12, giới thiệu các tác phẩm sau:

Đoạn trích Đất Nước (trích “Mặt đường khát vọng” của Nguyễn Khoa

Điềm).

- Nguyễn Khoa Điềm khẳng định: Đất nước là máu xương của mình Phải biết gắn bó và san sẻ Anh (chị) suy nghĩ gì về lời thơ trên? Nếu đất nước ta phải đối mặt với mối đe dọa bị xâm lăng như trước đây thì anh (chị ) sẽ làm gì?

- Theo anh (chị) tình yêu quê hương đất nước và tình yêu gia đình có gì khác nhau không?

Mối quan hệ giữa cá nhân với đất nước và thái độ của thế hệ trẻ đối với những vấn đề hệ trọng của dân tộc là mục tiêu chủ yếu khi tiếp cận đoạn trích Đất nước của Nguyễn Khoa Điềm.

Tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài.

- Nhân vật Mị là nhân vật trung tâm trong truyện, cô đã hết sức dũng cảm đắn

đo và quyết định cắt dây trói cho A Phủ Nếu ở vào tình cảnh của Mị anh (chị)

có thể thực hiện hành động này không?Vì sao?

Tác phẩm Vợ nhặt của Kim Lân.

- Nếu anh (chị) phải đối mặt với cái đói, cái chết như nhân vật Thị trong truyện, anh (chị) có dám trơ trẽn ngồi xuống ăn chỉ với mấy câu nói đùa như nhân vật

đã làm không? Giữa cái đói, cái chết và thể diện, lòng tự trọng của bản thân anh(chị) chọn điều gì?

- Hành động “lấy vợ” của Tràng là một hành động táo bạo, liều lĩnh, nếu bản thân anh (chị) là Tràng, anh(chị)có thực hiện việc này không?

Ở bài Vợ nhặt (những câu hỏi như trên) sẽ giúp học sinh có được những tri thức về phong cách sống: lòng tự trọng, thể diện là cái quan trọng của con người.

“Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu.

- Nếu là một vị Chánh án có quyền trong tay, anh (chị) sẽ xử lí nhân vật lão đàn ông đánh vợ như thế nào? Vì sao anh (chị) đề nghị cách xử lí như vậy?

- Phải đối mặt với cuộc sống đói khổ cùng với vợ và những đứa con nheo nhóc như lão đàn ông hàng chài, anh (chị) có cách giải quyết nào tốt nhất để tình trạng bạo lực gia đình không xảy ra?

- Hàng ngày phải chứng kiến cảnh người cha đánh đập hành hạ mẹ như nhân vật Phác trong truyện, nếu em là Phác, em sẽ xử lí thế nào? Em thấy tình trạng bạo lực gia đình có ảnh hưởng như thế nào đối với bản thân mình?

Những tình huống trong truyện của Nguyễn Minh Châu sẽ giúp học sinh

có được cách xử lí các vấn đề gặp trong cuộc sống gia đình một cách hài hoà khôn khéo nhất.

Nhìn chung trong biện pháp này giáo viên càng suy nghĩ trăn trở nhiều để soạn được những câu hỏi có sự tích hợp cao thì hiệu quả càng tốt Những ví

dụ trên đây cũng đã có thể giáo dục kĩ năng sống, kĩ năng giao tiếp, xử lí các tình huống cuộc sống ở nhiều khía cạnh, nhiều phương diện khác nhau từ những vấn đề nhỏ nhất của cá nhân đến vấn đề ở tầm vĩ mô của toàn dân tộc.

Tóm lại, việc biên soạn hệ thống câu hỏi theo hướng lồng ghép GD KNS cho

học sinh chính là thực hiện quá trình đổi mới PPDH mà chúng ta đã và đang tiến hành Chọn lựa và đưa những câu hỏi trên đây vào các tiết học đã đưa đến những tín hiệu tốt hơn so với phương pháp soạn bài và dạy học truyền thống Sau đây là bài soạn minh họa cho cách tiến hành này mà người viết đã thực hiện trong năm học 2010-2011 ở lớp 11 trường THPT Thường Xuân 2:

Cấu trúc bài soạn

A.Mục tiêu bài học:

-Kiến thức:

-Kỹ năng:

+ Kỹ năng chuyên môn:

+ Kỹ năng sống:

-Thái độ:

B.Cách thức tiến hành: Đây là bước GV lựa chọn các phương pháp/KTDH tích

cực có thể sử dụng trong quá trình dạy

C Phương tiện dạy học: Giáo án, SGK, đồ dùng phục vụ giảng dạy (máy chiếu,

bảng phụ, phiếu học tập, )

D.Tiến trình dạy học:

Giáo án minh hoạ

Chiều tối(Mộ)

- Hồ Chí Minh -

I.Mục tiêu bài học: Qua bài học, giáo dục cho HS:

-Về kiến thức: HS cảm nhận được vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên qua đó hiểu được vẻ đẹp tâm hồn Bác

-Về kỹ năng:

+ Kỹ năng chuyên môn:

Đọc - hiểu tác phẩm trữ tình

Phân tích một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt theo đặc trưng thể loại

+ Kỹ năng sống:

Giao tiếp: Giữa thầy giáo và HS, HS với văn bản, HS với HS

Tư duy sáng tạo: Vận dụng hiểu biết của cá nhân về đặc trưng thể loại để khai thác vẻ đẹp TN và con người thông qua từ ngữ, hình ảnh, biện pháp tu từ được

sử dụng trong bài thơ

Tự nhận thức: Thông qua tìm hiểu bài thơ GV định hướng cho HS biết cảm thông, chia sẻ với con người lao động trong cuộc sống

-Về thái độ: Yêu thiên nhiên, trân trong nhân cách cao đẹp của HCM

II.Cách thức tiến hành:

GV tổ chức giờ dạy bằng phương pháp/KTDH tích cực có thể sử dụng: Động não, đặt câu hỏi, thảo luận, trình bày 1 phút

III.Phương tiện dạy học: Giáo án, SGK,