Mô đun: Dạy học lớp 5 theo chương trình tiểu học mới Phần 2

- Trình bày được các nội dung cơ bản và mức độ dạy học từng mạch nội dung của môn Khoa học lớp 5.. Cấu trúc của tiểu mô đun 2.1 Giới thiệu các chủ đề của tiểu mô đun Mô đun 5 về bồi dư

KHOA HỌC

A Tổng quan về tiểu mô đun

1 Mục tiêu của tiểu mô đun

Học xong tiểu mô đun này, học viên có khả năng:

1.1 Kiến thức

- Xác định được những điểm mới trong chương trình và SGK môn Khoa học lớp 5

- Trình bày được các nội dung cơ bản và mức độ dạy học từng mạch nội dung của môn Khoa học lớp 5

1.2 Kĩ năng

- Vận dụng một số phương pháp dạy học đặc trưng của môn Khoa học lớp 5 vào dạy học từng chủ đề của môn học

- Thực hành 4 tiết dạy minh họa thuộc 4 chủ đề của môn học

1.3 Thái độ

- Tự tin trong dạy học môn Khoa học lớp 5

2 Cấu trúc của tiểu mô đun

2.1 Giới thiệu các chủ đề của tiểu mô đun

Mô đun 5 về bồi dưỡng GV dạy môn Khoa học lớp 5 gồm có các chủ đề cơ bản như sau:

Chủ đề 1 : Đặc điểm chương trình, SGK và mức độ dạy học từng mạch nội dung của môn Khoa học lớp 5

- Đặc điểm của chương trình, SGK môn Khoa học lớp 5

- Mức độ kiến thức và kĩ năng của từng mạch nội dung trong môn Khoa học

lớp 5

Chủ đề 2 : Sử dụng phối hợp một số phương pháp dạy học đặc trưng của môn học vào dạy học từng chủ đề của môn Khoa học lớp 5

- Một số phương pháp dạy học chủ đề Con người và sức khoẻ

- Một số phương pháp dạy học chủ đề Vật chất và năng lượng

- Một số phương pháp dạy học chủ đề Thực vật và động vật

- Một số phương pháp dạy học chủ đề Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

2.2 Cách thức triển khai từng chủ đề :

Mỗi chủ đề gồm :

1 Mục tiêu của chủ đề

2 Nguồn : Các tài liệu mà người học cần phải có để học chủ đề

3 Quá trình : Hệ thống các hoạt động mà người học phải thực hiện để đạt được mục tiêu của chủ đề

4 Sản phẩm : Dự kiến các sản phẩm mà người học cần làm được sau khi học xong chủ đề

3 Phương pháp học tập tiểu mô đun

Chú trọng khuyến khích người học học tập tích cực, thể hiện :

- Làm việc cá nhân :

+ Nghiên cứu tài liệu

+ Làm bài tập

+ Thực hành lập kế hoạch dạy học và dạy minh hoạ

- Làm việc hợp tác theo nhóm :

+ Thảo luận

+ Nêu ý kiến thắc mắc

+ Đưa ra các sáng kiến kinh nghiệm và trao đổi những sáng kiến kinh nghiệm với đồng nghiệp

+ Xem băng hình, thảo luận về những trích đoạn dạy học trong băng hình

+ Dự giờ, góp ý và lắng nghe ý kiến của đồng nghiệp

B Triển khai tiểu mô đun (15 tiết)

Chủ đề 1 Đặc điểm chương trình, SGK và mức độ dạy học từng mạch nội dung của môn Khoa học lớp 5

I Mục tiêu

Học xong chủ đề này, học viên có khả năng :

- Trình bày được đặc điểm cơ bản của chương trình môn Khoa học lớp 5

- Xác định được mức độ kiến thức và kĩ năng của từng mạch nội dung trong môn Khoa học lớp 5

II Nguồn

- Chương trình môn Khoa học lớp 5 mới và cũ

- Sách giáo khoa và sách giáo viên Khoa học lớp 5 mới

- Tài liệu bồi dưỡng giáo viên cốt cán cấp tỉnh, thành phố môn Khoa học lớp 5 theo chương trình mới

- Văn bản chuẩn kiến thức và kĩ năng do Bộ GD &ĐT ban hành (nếu có)

III Quá trình

Hoạt động 1 :

Đặc điểm của chương trình môn Khoa học lớp 5 mới

Nhiệm vụ

Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu chương trình môn Khoa học lớp 5 mới và chương trình phần Khoa học lớp 5 cũ thuộc môn TN và XH để làm bài tập 1

1 Hoàn thành bảng dưới đây :

Bảng 1 Đặc điểm của chương trình môn Khoa học lớp 5 mới

Những điểm kế thừa

chương trình phần Khoa học lớp 5 cũ

Những điểm phát triển mới

Quan điểm

tích hợp

Sự lựa chọn

nội dung học tập

Phương pháp

dạy học

Đánh

giá kết

quả học

tập môn

học

Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu chương trình môn Khoa học lớp 5 mới và chương trình môn Khoa học lớp 4 mới để làm các bài tập 2, 3, 4 và 5

2 Trong bảng 2 dưới đây, hãy đánh dấu x vào cột phù hợp với các mạch nội dung trong từng chủ đề của chương trình môn Khoa học lớp 4 và lớp 5 :

Bảng 2 Các mạch nội dung trong từng chủ đề của chương trình môn Khoa học lớp 4 và lớp 5

TT Các mạch nội dung trong

từng chủ đề của chương trình

Lớp

1 Con người và sức khoẻ

1.1 Trao đổi chất ở người 1.2 Sự sinh sản và phát triển của con người

1.3 Vệ sinh phòng bệnh

1.4 Dinh dưỡng

1.5 An toàn trong cuộc sống

2 Tự nhiên

2.1.Vật chất và năng lượng

2.3 Môi trường và tài nguyên

3 Nhận xét về mối quan hệ giữa chương trình môn Khoa học lớp 5 với chương trình môn Khoa học lớp 4 Chủ đề Môi trường và tài nguyên thiên nhiên được bổ sung thêm vào chương trình môn Khoa học lớp 5 nhằm mục đích gì ?

4 Hãy hoàn thành bảng 3 dưới đây :

Bảng 3 Phân bố thời lượng cho từng lớp và từng chủ đề của chương trình môn Khoa học lớp 4 và chương trình môn Khoa học lớp 5

Lớp Chủ đề Tiết

- Con người và sức khoẻ

4 (Số tiết/tuần x 35 tuần = số

tiết năm học)

- Vật chất và năng lượng

- Thực vật và động vật

5 (Số tiết/tuần x 35 tuần = số

tiết năm học)

- Con người và sức khoẻ

- Vật chất và năng lượng

- Thực vật và động vật

- Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Nhiệm vụ 3: Trao đổi trong nhóm chuyên môn về những hiểu biết của cá nhân đối

với những vấn đề trên và đối chiếu với thông tin phản hồi; tự đánh giá về mức độ đạt được so với thông tin phản hồi

Thông tin phản hồi hoạt động I

1 Bảng 1 Đặc điểm của chương trình môn Khoa học lớp 5 mới

Những điểm kế thừa

chương trình phần Khoa học lớp 5 cũ

Những điểm phát triển mới

Quan điểm

tích hợp

Chương trình tích hợp các nội dung của khoa học tự nhiên : vật

lí, hoá học, sinh học

Chương trình tích hợp các nội dung của khoa học tự nhiên (vật

lí, hoá học, sinh học) với khoa

học về sức khoẻ

Sự lựa chọn

nội dung học

tập

- Đã tinh giản một số nội dung không thật sự cần thiết (đồ vật thường dùng; một số kim loại:

kẽm, thiếc, chì, kền, bạc, thủy ngân, vàng)

- Giữ lại những nội dung cốt lõi của phần Khoa học lớp 5 cũ : + Sự sinh sản ở người Đã bổ sung các nội dung sau:

+ Một số vật liệu thường dùng (một số kim loại; đá vôi; xi măng; thủy tinh; cao su), sự biến đổi của chất, sử dụng năng lượng (mặt trời, gió, nước chảy, chất đốt, điện)

+ Sự sinh sản ở động vật và thực vật

+ Môi trường và tài nguyên

thiên nhiên

- Các giai đoạn phát triển của

cơ thể người, vệ sinh phòng bệnh, an toàn trong cuộc sống

- Một số vật liệu thường dùng (tre,mây, song; gạch, ngói; chất dẻo; tơ sợi)

Phương pháp

dạy học

Vận dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cực hoá người học, trong đó có thể lựa chọn và phối hợp nhiều phương pháp khác nhau như : quan sát, trình bày, động não, đóng vai, trò chơi, thảo luận, tham quan, hỏi - đáp, thí nghiệm, thực hành

- Chú trọng hình thành và phát triển các kỹ năng học tập khoa học như quan sát, dự đoán, giải thích các sự vật, hiện tượng tự nhiên đơn giản và kỹ năng vận dụng kiến thức khoa học vào cuộc sống

- Tăng cường tổ chức các hoạt động học tập nhằm tạo điều kiện cho học sinh phát huy tính tích cực, tự lực tìm tòi, phát hiện kiến thức, và thực hành những hành vi có lợi cho sức khoẻ cá nhân, gia đình và cộng đồng

Đánh giá kết

quả học tập

môn học

Kết quả học tập của học sinh được đánh giá bằng điểm số

Hình thức kiểm tra có thể vấn đáp hoặc bài viết (có thể sử

- Quan tâm đánh giá cả ba mặt : kiến thức, kĩ năng và thái độ

- Công cụ kiểm tra đánh giá được xây dựng theo chuẩn kiến

dụng các câu hỏi trắc nghiệm

hoặc tự luận ngắn)

thức, kĩ năng của môn học

- Kết quả học tập của học sinh được ghi nhận bằng điểm kết hợp với nhận xét cụ thể của giáo viên

- Tạo điều kiện cho học sinh tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau thông qua các hoạt động học tập

cá nhân, học nhóm và cả lớp

2 Bảng 2 Các mạch nội dung trong từng chủ đề của chương trình môn Khoa

học lớp 4 và lớp 5

TT Các mạch nội dung trong

từng chủ đề của chương

trình

Lớp

1 Con người và sức khoẻ

1.1 Trao đổi chất ở người x 1.2 Sự sinh sản và phát triển của con người

x

1.3 Vệ sinh phòng bệnh x x

1.5 An toàn trong cuộc sống x x

2 Tự nhiên

2.1.Vật chất và năng lượng x x

2.2 Thực vật và động vật x x 2.3 Môi trường và tài nguyên x

3 Nhận xét về mối quan hệ giữa chương trình môn Khoa học lớp 5 với chương trình môn Khoa học lớp 4 : Chương trình môn Khoa học lớp 5 được phát triển tiếp nối từ

chương trình môn Khoa học lớp 4 Cụ thể là :

- Chương trình môn Khoa học lớp 4 bao gồm 3 chủ đề : Con người và sức khoẻ; Vật chất và năng lượng ; Thực vật và động vật

Trong môn Khoa học lớp 5, các Chủ đề Con người và sức khoẻ ; Vật chất và năng lượng; Thực vật và động vật đều được tiếp tục phát triển từ các chủ đề cùng tên ở chương trình môn Khoa học lớp 4, đồng thời bổ sung thêm chủ đề Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Chủ đề Môi trường và tài nguyên thiên nhiên được bổ sung vào chương trình môn Khoa học lớp 5 nhằm mục đích giúp HS hệ thống lại những kiến thức các em đã được

học về tự nhiên, xã hội và con người qua các môn TN-XH các lớp 1, 2, 3 và môn Khoa học lớp 4 Nhận ra được tự nhiên, con người và xã hội là một thể thống nhất có mối quan

hệ qua lại; trong đó con người với những hoạt động của mình, vừa là cầu nối giữa tự nhiên và xã hội, vừa tác động mạnh mẽ đến tự nhiên và xã hội Điều này không chỉ giúp cho việc tích hợp nội dung giáo dục môi trường, giáo dục dân số mà còn làm cho môn học có giá trị thực tế và hấp dẫn đối với HS

4 Bảng 3 Phân bố thời lượng cho từng lớp và từng chủ đề của chương trình

môn Khoa học lớp 4 và chương trình môn Khoa học lớp 5

Lớp Chủ đề Tiết

4 (2tiết x 35tuần = 70

tiết)

- Con người và sức khoẻ

- Vật chất và năng lượng

- Thực vật và động vật

19

37

14

5 (2tiết x 35tuần = 70

tiết)

- Con người và sức khoẻ

- Vật chất và năng lượng

- Thực vật và động vật

- Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

21

29

11

9

Hoạt động 2 : Đặc điểm của sách giáo khoa Khoa học lớp 5 mới

Nhiệm vụ

Nhiệm vụ 1 : Nghiên cứu SGK Khoa học lớp 5 và SGK Khoa học lớp 4 để làm bài

tập sau :

1 Hoàn thành bảng so sánh một số điểm giống và khác nhau về cấu trúc và cách trình bày SGK Khoa học lớp 5 và SGK Khoa học lớp 4 :

Bảng 4 Một số điểm giống và khác nhau về cấu trúc và cách trình bày SGK

Khoa học lớp 5 so với SGK Khoa học lớp 4

Cấu trúc

Cách trình bày

2 Từ kết quả của bảng so sánh về sự giống và khác nhau giữa 2 cuốn SGK Khoa học

lớp 5 và SGK Khoa học lớp 4, bạn rút ra nhận xét chung gì ?

Nhiệm vụ 2: Trao đổi trong nhóm chuyên môn những hiểu biết của cá nhân về những

vấn đề trên và đối chiếu với thông tin phản hồi; tự đánh giá về mức độ đạt được so với thông tin phản hồi

Thông tin phản hồi Hoạt động 2

1 Bảng 4 Một số điểm giống và khác nhau về cấu trúc và cách trình bày SGK

Khoa học lớp 5 so với SGK Khoa học lớp 4

Cấu trúc Đều có các chủ đề :

1 Con người và sức khoẻ

2 Vật chất và năng lượng

3 Thực vật và động vật

- SGK Khoa học lớp 4 chỉ

có 3 chủ đề bao gồm 60 bài học mới và 10 bài ôn tập, kiểm tra

- SGK Khoa học lớp 5 có 4 chủ đề (thêm chủ đề Môi trường

và tài nguyên thiên nhiên) bao gồm 61 bài học mới và 9 bài ôn tập, kiểm tra

Cách trình bày - Cách trình bày chung

của 2 cuốn sách là tương

tự Cụ thể:

+ Kênh chữ : Gồm một

hệ thống câu hỏi và các

"lệnh" yêu cầu học sinh làm việc, thực hiện các hoạt động học tập

+ Kênh hình : Chức

năng của kênh hình không đơn thuần làm nhiệm vụ minh họa cho kênh chữ mà

nó còn làm nhiệm vụ cung

cấp thông tin hoặc làm nhiệm vụ chỉ dẫn hoạt động học tập cho học sinh

và cách tổ chức dạy học cho giáo viên

- Cách trình bày một

SGK Khoa học lớp 5 có nhiều bài học đưa ra các thông tin và yêu cầu HS đọc thông tin

để làm bài tập hơn ở SGK Khoa học lớp 4