15 đề thi môn ngữ văn 2016 có lời giải chi tiết cô Vũ Dung Moon.vn

PHẦN ĐỌC HIỂU Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4: Bởi nơi ta về có mười tám thôn vườn trầu, mỗi vườn trầu có bao nhiêu mùa hạ Chị đợi chờ quay mặt vào đêm Ha

Trang 1

ĐỀ SỐ 1

Chuyên đề: LUYỆN THI THPT QUỐC GIA NĂM 2016

VIDEO và LỜI GIẢI CHI TIẾT chỉ có tại website MOON.VN [Truy cập tab: Ngữ Văn – Khoá học: LUYỆN ĐỀ THI THPT QUỐC GIA 2016]

I PHẦN ĐỌC HIỂU

Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:

Bởi nơi ta về có mười tám thôn vườn trầu, mỗi vườn trầu có bao nhiêu mùa hạ

Chị đợi chờ quay mặt vào đêm Hai mươi năm mong trời chóng tối Hai mươi năm cơm phần để nguội Thôi tết đừng về nữa chị tôi buồn Thôi đừng ai mừng tuổi chị tôi Chị tôi không trẻ nữa, xóm làng thương ý tứ vẫn kêu cô Xóm làng thương không khoe con trước mặt

Hai mươi năm chị tôi đi đò đầy

Cứ sợ đắm vì mình còn nhan sắc Vẫn được tiếng là người đứng vậy […]

Nhưng chị tôi không thể làm như con rắn que cời Lột cái xác già nua dưới gốc cây cậm quẫy

Chị thiếu anh nên chị bị thừa ra Trong giỗ tết họ hàng nội ngoại Bao nhiêu tiếng cười vẫn côi cui một mình Những đêm trở trời trái gió

Tay nọ ấp tay kia Súng thon thót ngoài đồn dân vệ

Trang 2

Một mình một mâm cơm Ngồi bên nào cũng lệch Chị chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền

(Trích Đường tới thành phố - Hữu Thỉnh,

theo www.dantri.com.vn , 27/4/2014)

Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn thơ

Câu 2 Nỗi cô đơn, lẻ bóng của chị tôi được thể hiện qua những chi tiết, hình ảnh nào? Câu 3 Nêu ý nghĩa biểu đạt của từ côi cui trong câu thơ: Bao nhiêu tiếng cười vẫn côi

cui một mình

Câu 4 Sử dụng 02 phương thức biểu đạt, ghi lại cảm nhận của anh/chị về câu thơ: Chị

chôn tuổi xuân trong má lúm đồng tiền Chỉ rõ các phương thức biểu đạt đã sử dụng

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 5 đến câu 8:

“BÔNG HỒNG GAI” LÀNG NHIẾP ẢNH

Nguyễn Thị Phương Dung

(chủ nhân thương hiệu đồ cưới Luciola và tiệm thời trang Elpis) Tốt nghiệp lớp 12, Dung không đăng kí thi đại học như bạn bè Đam mê nhiếp ảnh và từng được thử sức ở lĩnh vực này suốt các năm cấp Ba, cô nàng quyết tâm hiện thực hóa giấc mơ làm việc trong ngành thời trang, ảnh cưới Dùng tiền dành dụm ba năm từ việc chụp ảnh chân dung và làm người mẫu cho các shop thời trang, tạp chí, Dung mở một tiệm chụp ảnh cưới nhỏ ở Biên Hòa

Hoạt động một thời gian, cửa tiệm bị đóng cửa vì cô nàng chẳng có kinh nghiệm về quản lý hay tính toán phương hướng kinh doanh Sau thất bại đầu, Dung tiếp tục tích góp bằng việc chụp chân dung, rồi hùn vốn với một người bạn lần thứ hai kinh doanh nhưng cũng mau chóng tan rã vì bất đồng quan điểm Dung vẫn kiên trì mở cửa tiệm ảnh cưới lần thứ ba nhưng vẫn không thành công Nản lòng, gia đình cũng lo lắng, Dung tính gác lại giấc mơ chụp ảnh của mình Cô nàng bán chiếc máy ảnh yêu quý để mua xe máy và bắt đầu công việc văn phòng tại Sài Gòn

Sau một thời gian làm văn phòng, trái tay, lại nhớ nghề, cô nàng nghỉ việc, bán xe để có vốn thử sức mình lần nữa Tiền vốn ít ỏi, không đủ kinh phí đầu tư máy ảnh, đồ dùng Con đường phía trước trở nên bế tắc Nhưng chính sự “máu lửa” và quyết tâm khiến Dung có động lực tiếp tục theo đuổi đam mê Không có máy ảnh nên cô nàng thuê lại máy từ một người bạn và chú ruột cho mỗi lần chụp, tích góp tiền bạc làm vài bộ đầm cưới đơn giản Những ngày đầu chụp chỉ có hai người, Dung phải tự học luôn việc trang điểm, làm tóc, tự mày mò photoshop, cắm hoa Không có tiền nhưng Dung cũng gom hết để đi học những khóa ngắn hạn chuyên về kinh doanh và quản lý - có những thứ cần phải học bài bản mới

có thể phát triển, đây là những gì Dung rút kinh nghiệm từ vô số lần thất bại trước

Nhỏ con, nhưng luôn phải mang theo một chiếc máy nặng hơn 3 kí suốt 8 tiếng một

Trang 3

ngày Tối đến thức đến 3-4 giờ sáng để chỉnh album, tự tay làm hoa cưới Một năm trời ngày nào cũng lặp lại chu trình kinh khủng như vậy Cuối cùng thì may mắn cũng mỉm cười Cửa tiệm nhỏ trong hẻm ngày nào của cô nàng giờ trở thành một thương hiệu được biết đến Cái tên Luciola có chỗ đứng trong giới nhiếp ảnh Thậm chí cô nàng còn được các nghệ sĩ tin tưởng mời chụp cho đám cưới của mình

Hiện Phương Dung vừa cho ra mắt một thương hiệu thời trang riêng của bản thân Rõ ràng nếu bạn đủ quyết tâm, đủ kiên nhẫn, mọi giấc mơ đều có thể trở thành hiện thực

(Theo Hoa học trò, số ra ngày 24/8/2015, tr.16)

Câu 5 Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông, Phương Dung lựa chọn con đường

nào? Điều gì đã thôi thúc Dung lựa chọn con đường đó?

Câu 6 Theo anh/chị, vì sao Phương Dung liên tục thất bại?

Câu 7 Điều gì làm nên thành công hôm nay của Phương Dung?

Câu 8 Sau khi tốt nghiệp Trung học phổ thông, anh/chị sẽ tiếp tục làm gì? Vì sao?

II PHẦN LÀM VĂN

Câu 1 Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về

câu nói sau đây của M.Gor-ki:

Khi công việc là thú vui thì cuộc sống là sự hưởng thụ bất tận Còn nếu công việc là nghĩa vụ thì cuộc sống sẽ là nô dịch, khổ sai

Nhận xét về hình tượng nhân vật Mị trong tác phẩm Vợ chồng A Phủ (Tô Hoài), có ý kiến cho rằng: Truyện đã khắc họa thành công diễn biến tâm lí nhân vật Mị Ý kiến khác lại cho rằng: Tác phẩm thể hiện tài năng miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật Mị

Bằng cảm nhận của anh/chị về hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích dưới đây, hãy bình luận các ý kiến trên

Trên đầu núi, các nương ngô, nương lúa gặt xong, ngô lúa đã xếp yên đầy các nhà kho Trẻ con đi hái bí đỏ, tinh nghịch, đã đốt những lều canh nương để sưởi lửa Ở Hồng Ngài người ta thành lệ cứ ăn Tết khi gặt hái vừa xong, không kể ngày, tháng nào Ăn Tết như thế cho kịp lúc mưa xuân xuống thì đi vỡ nương mới Hồng Ngài năm ấy ăn Tết giữa lúc gió thổi vào cỏ gianh vàng ửng, gió và rét rất dữ dội

Nhưng trong các làng Mèo Đỏ, những chiếc váy hoa đã đem ra phơi trên mỏm đá xòe như con bướm sặc sỡ […] Đám trẻ đợi Tết, chơi quay, cười ầm trên sân chơi trước nhà Ngoài đầu núi lấp ló đã có tiếng ai thổi sáo rủ bạn đi chơi Mị nghe tiếng sáo vọng lại, thiết tha bổi hổi Mị ngồi nhẩm thầm bài hát của người đang thổi

Mày có con trai con gái rồi Mày đi làm nương

Ta không có con trai con gái

Ta đi tìm người yêu

Tiếng chó sủa xa xa Những đêm tình mùa xuân đã tới

Trang 4

Ở mỗi đầu làng đều có một mỏm đất phẳng làm cái sân chơi chung ngày Tết Trai gái, trẻ con ra sân chơi ấy tụ tập, đánh pao, đánh quay, thổi sáo, thổi khèn và nhảy […]

Ngày Tết, Mị cũng uống rượu Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát, nhưng lòng Mị thì đang sống về ngày trước Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi Mùa xuân này, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị

Rượu đã tan lúc nào Người về, người đi chơi đã vãn cả Mị không biết, Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà Mãi sau Mị mới đứng dậy, nhưng Mị không bước ra đường chơi, mà từ

từ bước vào buồng Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết Mị cũng chẳng buồn đi Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng Đã từ nãy, Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước Mị trẻ lắm Mị vẫn còn trẻ Mị muốn đi chơi Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi ngày Tết Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau! Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra Mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường

Anh ném pao, em không bắt

Em không yêu, quả pao rơi rồi…

Lúc ấy, A Sử vừa ở đâu về, lại đang sửa soạn đi chơi A Sử thay áo mới, khoác thêm hai vòng bạc vào cổ rồi bịt cái khăn trắng lên đầu Có khi nó đi mấy ngày mấy đêm Nó còn muốn rình bắt mấy người con gái nữa về làm vợ Cũng chẳng bao giờ Mị nói gì

Bây giờ Mị cũng không nói Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ thêm vào đĩa đèn cho sáng Trong đầu Mị đang rập rờn tiếng sáo Mị muốn đi chơi, Mị cũng sắp đi chơi Mị quấn tóc, Mị với tay lấy cái váy hoa vắt ở phía trong vách A Sử đang sắp bước ra, bỗng quay lại, lấy làm lạ Nó nhìn quanh, thấy Mị rút thêm cái áo A Sử hỏi:

- Mày muốn đi chơi à?

Mị không nói A Sử cũng không hỏi thêm nữa A Sử bước lại, nắm Mị, lấy thắt lưng trói hai bàn tay Mị Nó xách cả một thúng sợi đay ra trói đứng Mị vào cột nhà Tóc Mị xõa xuống, A Sử quấn luôn tóc lên cột, làm cho Mị không cúi, không nghiêng được đầu nữa Trói xong vợ, A Sử thắt nốt cái thắt lưng xanh ra ngoài áo rồi A Sử tắt đèn, đi ra, khép cửa buồng lại

Trong bóng tối, Mị đứng im lặng, như không biết mình đang bị trói Hơi rượu còn nồng nàn, Mị vẫn nghe tiếng sáo đưa Mị đi theo những cuộc chơi, những đám chơi “Em không yêu, quả pao rơi rồi Em yêu người nào, em bắt pao nào…” Mị vùng bước đi Nhưng tay chân đau không cựa được Mị không nghe tiếng sáo nữa Chỉ còn nghe tiếng chân ngựa đạp vào vách Ngựa vẫn đứng yên, gãi chân, nhai cỏ Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa

Chó sủa xa xa Chừng đã khuya Lúc này là lúc trai đang đến bên vách làm hiệu, rủ người yêu dỡ vách ra rừng chơi Mị nín khóc, Mị lại bồi hồi

Cả đêm ấy Mị phải trói đứng như thế Lúc thì khắp người bị dây trói thít lại, đau nhức Lúc lại nồng nàn tha thiết nhớ Hơi rượu tỏa Tiếng sáo Tiếng chó sủa xa xa Mị lúc mê, lúc tỉnh Cho tới khi trời tang tảng rồi không biết sáng từ bao giờ

(Theo Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr.6-8)

Trang 5

buồn, thiếu anh nên chị bị thừa ra, côi cui một mình, tay nọ ấp tay kia, một mình một mâm

cơm, ngồi bên nào cũng lệch…

Câu 3

Từ côi cui đặc tả sự lầm lũi và nỗi cô đơn của nhân vật chị tôi khi chồng đi chiến trận

Câu 4

Thí sinh cảm nhận được tứ thơ thật “đắt” trong câu thơ Chị chôn tuổi xuân trong má

lúm đồng tiền: Câu thơ vừa tô đậm vẻ đẹp duyên dáng, đằm thắm của chị tôi, vừa khắc họa

bi kịch cá nhân của người phụ nữ có chồng đi chiến đấu (tuổi xuân phai tàn, khát vọng hạnh phúc bị chôn vùi bởi chiến tranh đã chia cắt, làm biệt li đôi lứa vợ chồng)

Thí sinh sử dụng 02 phương thức biểu đạt đã học một cách phù hợp để ghi lại cảm nhận

1 Yêu cầu về kĩ năng

- Biết cách làm bài nghị luận xã hội, bàn về một tư tưởng đạo lí;

Trang 6

- Vận dụng tốt các thao tác lập luận;

- Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp;

- Sáng tạo trong diễn đạt, trong cách nhìn nhận về vấn đề nghị luận

2 Yêu cầu về kiến thức

Trên cơ sở những hiểu biết về một tư tưởng, đạo lí, thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề cần bàn luận theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giải thích ngắn gọn ý nghĩa của câu nói

Từ việc giải thích ý nghĩa của các từ ngữ thú vui (niềm vui, sự hứng thú), sự hưởng thụ

bất tận (tận hưởng thành quả lao động tốt đẹp, viên mãn), nghĩa vụ (làm việc gì đó một

cách ép buộc, miễn cưỡng), nô dịch, khổ sai (làm việc với tâm thế khổ sở, nặng nề, khó

nhọc), thí sinh cần thấy được M.Gorki muốn khẳng định, đề cao giá trị của tinh thần yêu lao động, ý thức tự giác trong lao động ở mỗi người

* Trình bày suy nghĩ về lòng yêu lao động, ý thức tự giác trong lao động

Thí sinh cần trình bày được ý kiến của mình về vấn đề bàn luận, trong đó cần nêu được:

- Vì sao khi công việc là thú vui thì cuộc sống là sự hưởng thụ bất tận? (Khi tìm thấy

niềm vui trong công việc, ta sẽ làm việc với tâm lí thoải mái, nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp lực, ta sẽ dốc hết tâm sức, nhiệt tình cho công việc; hiệu quả làm việc sẽ cao hơn, ta sẽ thấy yêu công việc của mình hơn ); (Lấy dẫn chứng minh họa cụ thể.)

- Vì sao nếu công việc là nghĩa vụ thì cuộc sống sẽ là nô dịch, khổ sai? (Khi làm việc

chỉ bằng nghĩa vụ, làm một cách miễn cưỡng, gượng ép, ta sẽ trải qua tâm lí nặng nề, do đó hiệu quả công việc sẽ không cao, thậm chí không đạt yêu cầu, trở lại ta sẽ thêm chán công việc mình đang làm ); (Lấy dẫn chứng minh họa cụ thể.)

- Để tìm thấy thú vui trong công việc, chúng ta phải làm gì? (Lựa chọn và gắn bó với công việc mình yêu thích; tự tìm/ tạo hứng thú cho công việc của mình; gặp khó khăn thì nhờ sự trợ giúp của mọi người; chinh phục công việc bằng cách đặt ra các mục tiêu ngắn hạn, các thành tích đơn giản )

- Biết cách làm bài nghị luận văn học;

Trang 7

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Tô Hoài và tác phẩm Vợ chồng A Phủ, thí sinh có thể

cảm nhận về hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích và bình luận các ý kiến theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, các ý kiến

- Tô Hoài là một trong những nhà văn lớn của văn học Việt Nam hiện đại

- Vợ chồng A Phủ là một trong những tác phẩm tiêu biểu làm nên tên tuổi của nhà văn

Tô Hoài

- Nhân vật chính trong tác phẩm là Mị Xung quanh hình tượng nhân vật này, có hai ý kiến (dẫn ý kiến)

* Cảm nhận về hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích

Trong truyện ngắn Vợ chồng A Phủ, Mị là hình tượng nhân vật chính, được tác giả tập

trung khắc họa chủ yếu thông qua diễn biến tâm lí Tâm lí nhân vật Mị được thể hiện đậm nét trong hai thời điểm: đêm tình mùa xuân (đoạn trích đã cho) và đêm mùa đông trên núi cao Thí sinh tập trung phân tích hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích, thực chất cũng là phân tích diễn biến tâm lí nhân vật để thấy được sự thức tỉnh của tâm hồn Mị sau chuỗi ngày dài bị tê liệt khi sống trong thân phận làm dâu gạt nợ ở nhà thống lí Pá Tra

Đồng thời với quá trình phân tích diễn biến tâm lí nhân vật, thí sinh cũng cần thấy được nghệ thuật khắc họa tâm lí nhân vật của nhà văn Tô Hoài: khắc họa tâm lí nhân vật thông qua cử chỉ, hành động; qua dòng suy nghĩ, ý thức; qua sự đan xen giữa hồi ức với hiện tại, ý thức và tiềm thức

Việc phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Mị và nghệ thuật khắc họa tâm lí nhân vật chính là cơ sở để bình luận các ý kiến

GỢI Ý CHI TIẾT

a) Giới thiệu khái quát về nhân vật Mị

- Mở đầu tác phẩm là hình ảnh một cô gái âm thầm, lẻ loi, sống như gắn vào với những vật vô tri vô giác

- Mị vốn là một cô gái trẻ đẹp; có tài thổi sáo; rất chăm làm; và hiếu thảo không quản

ngại khó khăn, sẵn sàng làm nương ngô giả nợ cho bố  Mị đáng được hưởng tình yêu và hạnh phúc

- Số phận làm dâu gạt nợ: Vì món nợ truyền kiếp từ đời trước cha mẹ Mị không có đủ

tiền cưới phải vay nhà thống lí, bố của thống lí Pá Tra bây giờ [ ] chưa trả hết nợ mà Mị

bị bắt về làm dâu gạt nợ trong nhà thống lí Pá Tra  Chi tiết tố cáo hình thức bóc lột bằng cách cho vay nặng lãi của bọn địa chủ, phong kiến ở miền núi trước Cách mạng

- Cuộc đời làm dâu gạt nợ - cuộc đời nô lệ khổ sai, bị bóc lột, đọa đày về thân xác và

chà đạp về tinh thần Mị trở thành tê liệt, lùi lũi như con rùa nuôi trong xó cửa

b) Diễn biến tâm trạng Mị trong đêm tình mùa xuân

* Không gian tưng bừng:

Trang 8

- Hình ảnh: các nhà kho đầy lúa, các đống lửa sưởi, gió thổi, cỏ gianh vàng ửng, những chiếc váy hoa phơi trên mỏm đá,

- Màu sắc: màu vàng rộm của ngô lúa chất đầy trong các nhà kho, màu vàng đỏ của bí

đỏ, màu vàng từ các đống lửa do trẻ con đốt, màu sắc sặc sỡ từ những chiếc váy hoa…

- Âm thanh: tiếng sáo, tiếng khèn, tiếng chó sủa, tiếng cười ầm của đám người tụ tập chơi đùa

 Các chi tiết về hình ảnh, màu sắc, âm thanh gợi lên bức tranh rực rỡ, sinh động, vui tươi của những người Mèo trên núi cao khi Tết đến xuân về Những đêm tình mùa xuân ở Hồng Ngài đã làm cho tâm hồn Mị hồi sinh trở lại

* Mị:

- Tâm hồn Mị thiết tha bổi hổi khi nghe tiếng sáo từ đầu núi vọng lại Mị ngồi nhẩm

thầm (không phải là “hát thầm”) bài hát của người đang thổi, tức là khẽ khàng nhắc lại theo

sự hồi tưởng, thậm chí không liền mạch, lúc nhớ lúc quên lời bài hát của người đang thổi

Có lẽ trước đây Mị cũng đã từng thổi sáo hoặc hát bài hát này rồi Giờ đây, nghe tiếng sáo ngoài đầu núi vọng lại, trong Mị đã thức dậy điều gì đó quen thuộc, lâu nay bị lãng quên Phải chăng Mị đã tìm thấy sự đồng điệu với chính tiếng sáo ấy Tiếng sáo gợi nhớ gợi thương đã làm cô thức tỉnh sau chuỗi ngày cam chịu, đánh thức khát vọng hạnh phúc, khát vọng tình yêu tự do

- Mị lén lấy hũ rượu uống ực từng bát Cách uống ực từng bát rượu khiến người đọc

cảm nhận dường như không phải Mị đang uống rượu mà là uống từng bát cay đắng, uất hận vào lòng Những cay đắng, uất hận đó chất chồng, dồn đẩy, nghẹn ắng trong lòng Mị

Men rượu đã làm cô hồi tưởng về ngày trước Tiếng sáo gọi bạn tình văng vẳng trong

tai Mị Bao nhiêu kỉ niệm đẹp thời con gái đã sống dậy trong lòng: Mị từng thổi sáo giỏi và

có bao nhiêu người mê, ngày đêm thổi sáo đi theo Hồi tưởng lại mùa xuân tươi đẹp thời con gái, điều đó cho thấy Mị đã được thức tỉnh Khát vọng sống như ngọn lửa đã bừng sáng tâm hồn Mị

Đoạn văn đồng hiện những suy nghĩ của Mị cả ở hiện tại (Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi

người nhảy đồng, người hát; Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng.; Mùa xuân này,

Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo.), cả trong quá khứ (lòng Mị thì đang sống về ngày trước; Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi.; Có biết bao nhiêu người mê, ngày đêm đã thổi sáo đi theo Mị.)

Quá khứ đan xen với hiện tại, làm nên một dòng tâm tư đứt nối, chập chờn không liền mạch, rất phù hợp để diễn tả sự thức tỉnh của ý thức trong Mị Nhớ về quá khứ đẹp đẽ thời con gái, dù hồi ức tươi đẹp có nhập nhòa, đứt đoạn bởi hiện tại đớn đau, tâm hồn Mị đang cựa quậy, đòi thức dậy sau một giấc ngủ vùi

Những câu văn không đơn thuần là lời kể của nhà văn mà còn là dòng suy nghĩ của nhân vật Tác giả đã nhập thân vào nhân vật để viết lên những tiếng lòng của Mị

- Mị từ từ bước vào buồng:

+ Với tâm trạng phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm Tết

ngày trước  Mị đã thức tỉnh, tự ý thức là mình trẻ lắm, mình vẫn còn trẻ và khao khát đi

chơi như bao người phụ nữ đã có chồng khác

Trang 9

+ Khát vọng sống như ngọn lửa bùng cháy bao nhiêu thì Mị lại phẫn uất bấy nhiêu Phẫn uất và đau khổ cho thân phận và số phận trớ trêu đầy bi kịch Bao nhiêu người có

chồng cũng đi chơi ngày Tết huống chi A Sử và Mị lại không có lòng với nhau mà vẫn phải

ở với nhau Không thể cam chịu mãi kiếp nô lệ, kiếp làm dâu gạt nợ nên Mị đã muốn ăn lá

ngón cho chết ngay  Ý thức về cái chết lại xuất hiện, nhưng lần này nó có ý nghĩa khác,

nó thể một ý thức sâu sắc về sự sống Mị đã phân biệt được sống và tồn tại để thấy sự tồn tại của mình thật vô nghĩa

+ Uất ức, nước mắt Mị ứa ra khi tiếng sáo gọi bạn tình vẫn lửng lơ bay ngoài đường Tâm hồn Mị diễn biến rất phức tạp trong quá trình thức tỉnh, nổi loạn Mị đang sống trong

nghịch lí giữa thân phận con dâu gạt nợ và niềm vui phơi phới muốn đi chơi Tết

- Mị vào buồng nhưng lần này không phải để nhìn qua cái lỗ vuông để nghĩ đến cái chết

mà Mị đã hành động một cách mạnh mẽ, ngang nhiên trước mặt A Sử khi hắn xuất hiện bất ngờ trong buồng : Mị cũng chuẩn bị đi chơi Tết như bao người con gái khác Cô đã xắn thêm miếng mỡ bỏ vào đĩa đèn cho sáng rồi quấn tóc lại, với tay lấy cái váy hoa và rút thêm cái áo

 Hàng loạt hành động nổi loạn của Mị diễn ra liên tiếp khi tiếng sáo đang rập rờn

trong đầu Mị Tiếng sáo gọi bạn tình như đem đến cho Mị sức mạnh mới, khơi gợi lòng khát khao tự do, khát khao yêu đương và hạnh phúc Khi Mị với tay lấy chiếc váy hoa tức là

cô đã thức tỉnh, được sống lại thời con gái với bao ước mơ đẹp đẽ

- Sự trỗi dậy mạnh mẽ của Mị đã phải trả giá hết sức nặng nề Chỉ sau một câu hỏi: Mày

muốn đi chơi à?, A Sử đã trói tay Mị vào cột nhà bằng một thúng sợi đay Hai tay Mị bị trói

bằng dây thắt lưng, tóc Mị bị quấn lên cột, Mị không cúi, không nghiêng đầu được nữa Thể

hiện diễn biến tâm trạng và hành động của Mị trong cảnh ngộ bị trói trong đêm tình mùa

xuân, ngòi bút nghệ thuật của Tô Hoài tưởng như đã nhập hồn vào nhân vật Trong bóng tối, Mị đứng im lặng Hơi rượu vẫn còn nồng nàn như nâng đỡ tâm hồn Mị Quên nỗi đau khổ và đau đớn hiện tại, Mị vẫn thả hồn theo tiếng sáo và vùng bước đi Nhưng cuối cùng

cô vẫn phải trở lại với thực tại khắc nghiệt, đau đớn, khổ nhục khi tay chân đầu không cựa

được Mị thổn thức nghĩ mình không bằng con ngựa khi nghe tiếng ngựa gãi chân, nhai cỏ,

tiếng chó sủa xa xa

Cô nín khóc, bồi hồi trong trạng thái lúc tỉnh lúc mê Dây trói thít lại đau nhức nhưng

Mị vẫn nồng nàn tha thiết nhớ Bị trói đứng suốt đêm, khi bàng hoàng tỉnh thì trời đã sáng,

chỉ nghe thấy tiếng lửa, không một tiếng động

 Khép lại khát vọng được đi chơi, được sống tự do trong những đêm tình xuân, Mị lại rơi vào tình cảnh bi đát còn hơn cả trước đó Kết cục ấy cũng là lời lên án, tố cáo đối với hành động tàn độc của cha con thống lí, đại diện cho giai cấp thống trị ở miền núi dã áp bức con người tới mức không còn nhân tính

Tô Hoài đã khắc họa thành công diễn biến tâm trạng nhân vật thông qua cử chỉ, hành động; qua dòng suy nghĩ, ý thức; qua sự đan xen giữa hồi ức với hiện tại, ý thức và tiềm thức

* Bình luận các ý kiến

- Hai ý kiến đều đúng, đều thể hiện cảm nhận sâu sắc về nội dung (ý kiến thứ nhất) và

Trang 10

nghệ thuật (ý kiến thứ hai) xoay quanh hình tượng nhân vật Mị trong đoạn trích

- Hai ý kiến không mâu thuẫn, loại trừ nhau mà thống nhất với nhau, làm thành một nhận định đầy đủ, trọn vẹn về nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật của nhà văn Tô Hoài Đây

là một trong những nét đặc sắc nghệ thuật nổi bật của tác phẩm

- Diễn biến tâm lí nhân vật Mị trong đêm tình mùa xuân và tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Tô Hoài cho thấy sự am hiểu, đồng cảm, xót thương, bênh vực, tin tưởng - tấm lòng nhân đạo của nhà văn đối với nhân vật của mình

Trang 11

ĐỀ SỐ 2

Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:

Bầu trời trên giàn mướp

(Hữu Thỉnh)

Thu ơi thu ta biết nói thế nào sương mỏng thế ai mà bình tĩnh được hứa hẹn bao nhiêu bầu trời trên giàn mướp lúc hoa vàng thu mới chập chờn thu

ngỡ như không phải vất vả chi nhiều sau tiếng sấm thế là trời mới mẻ quả đã buông thủng thẳng xuống bờ ao

ta cứ tưởng đất sinh sôi thật dễ

trời thu xanh và hoa mướp thu vàng thưa mẹ

những năm bom nơi con không thể có

bến phà con đã qua, rừng già con đã ở gặp vạt lúa nương con cũng viết thư về nên không dám

dù một giây sao nhãng bầu trời này từng dẫn dắt con đi

(Theo www.nhavantphcm.com.vn, 20/9/2014)

Câu 1 Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Câu 2 Khung cảnh thiên nhiên của mùa nào được gợi tả qua tác phẩm?

Trang 12

Câu 3 Nêu bố cục của bài thơ

Câu 4 Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của hình ảnh thơ: trời thu xanh và hoa mướp

thu vàng

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 5 đến câu 8:

Điều gì làm giáo dục Phần Lan đứng đầu thế giới? Hãy nghe GS Pasi Sahlberg, nhà giáo dục, Tổng Giám đốc Trung tâm Luân chuyển và Hợp tác quốc tế Phần Lan (National Centre for International Mobility and Cooperation, CIMO) giải thích: “Chúng tôi chuẩn bị cho trẻ em học cách để học chứ không phải học cách để làm một bài kiểm tra” Vị GS này nhấn mạnh: “Người Phần Lan không hề coi trọng mọi kỳ sát hạch học sinh Họ không bao giờ mở các lớp chuyên để đào tạo “gà nòi” đi thi như ở một số nước khác”

Qua những điều vị GS nói, có thể thấy giáo dục Phần Lan không quá chú trọng vào việc đánh giá học sinh qua điểm số, qua các đợt kiểm tra nặng nề cuối mỗi học kỳ, năm học hoặc bậc học Cũng do không quá coi trọng phần đánh giá, xếp loại nên không có lý do gì

để bắt ép các em phải nhồi nhét nhiều kiến thức, phải đi học thêm Và như vậy, hệ thống trường chuyên, lớp chọn cũng không còn lý do tồn tại

Vì sao không xếp loại học sinh? Vì họ quan niệm mọi học sinh đều có năng lực, không

em nào giống em nào, do đó đưa ra một chuẩn giống nhau để đo năng lực các em là khập khiễng Cũng như khi cho khỉ, voi, chim cánh cụt và thỏ chạy đua xem ai nhanh nhất thì không thấy được ưu thế của từng loài vật này Công việc của giáo viên là làm sao thấy được năng lực của riêng từng học sinh và tìm cách phát huy hết năng lực đó của các em Nghiên cứu công việc chính yếu của giáo viên Phần Lan, người ta phát hiện ra điều thú

vị này - cũng là chìa khóa mở ra cánh cửa thành công của giáo dục nước này: dạy học là quá trình khơi gợi lòng đam mê tự học nơi học sinh Khi học sinh yêu thích công việc học hành của chúng thì rõ ràng giáo viên không cần phải ra sức nhồi nhét kiến thức vào đầu chúng Sự nhồi nhét ấy nếu có, chẳng khác nào như khi ta tiếp tục đổ nước vào cốc nước đã đầy, càng đổ càng tràn ra ngoài mà thôi Mọi trường chuyên, lớp chọn, mọi hình thức kiểm tra, đánh giá hóa ra không còn quan trọng là vì vậy

Việc học tập của học sinh bây giờ trở thành quá trình tự giác, thành niềm vui thích Vậy làm thế nào để học sinh đam mê việc học? Giả sử bạn được yêu cầu giặt cái áo của mình Thật không gì chán bằng Nhưng nếu giáo viên yêu cầu bạn tìm cách giặt áo làm sao cho sạch nhất Lúc này bạn bắt đầu vắt óc suy nghĩ Vâng, cũng là một công việc giặt áo nhưng hai phương pháp khác nhau Vấn đề của giáo viên là tìm ra phương pháp giảng dạy

để kích thích học sinh ham học

Nhưng trước khi để giáo viên làm được điều này, giáo dục Phần Lan đã tạo điều kiện

để giáo viên đủ sự hào hứng cần thiết để tập trung vào chuyên môn Các nhà quản lý giáo dục đã khéo léo không để giáo viên vướng bận quá nhiều vào gánh nặng sổ sách, hội họp

Và cũng như học sinh, giáo viên không bị đánh giá, xếp loại thi đua so với giáo viên khác Môi trường ấy đã tạo ra tính tự giác cao trong giáo viên Môi trường ấy dựa trên sự tôn trọng người thầy; đề cao vai trò người thầy trong xã hội Những điều kiện trên sẽ khuyến khích người thầy có nhiều ý tưởng, sáng tạo trong cách truyền thụ kiến thức cho trò

Tất nhiên, để đội ngũ giáo viên có đủ năng lực và phẩm chất hoạt động trong môi trường giáo dục năng động và dựa trên tinh thần trách nhiệm như vậy, trước hết giáo dục

Trang 13

Phần Lan làm cuộc sàng lọc khá gắt gao đầu vào Người giỏi mới được làm giáo viên Các trường sư phạm tuyển sinh rất khắt khe, tỷ lệ thi đỗ chỉ đạt 10%

Ở Việt Nam, nền giáo dục cũng đang có những chuyển động theo hướng tích cực Những đổi mới về cách đánh giá, về phương pháp giảng dạy gần đây đã bước đầu khơi gợi tiềm năng sáng tạo của học sinh và giáo viên Việc đổi mới cách nhận xét, xóa các danh hiệu của học sinh tiểu học cũng nằm trong lộ trình đổi mới ấy Tất nhiên, giáo dục Việt Nam còn nhiều việc phải làm và phải có thời gian để chuyển dần quá trình học tập của học sinh từ bắt buộc qua tự giác

(Theo Từ Nguyên Thạch, báo Giáo dục và Thời đại, số 269, 2014, tr.5)

Câu 5 Đặt nhan đề cho bài viết

Câu 6 Đâu là chìa khóa mở ra cánh cửa thành công của giáo dục Phần Lan?

Câu 7 Vì sao ở Phần Lan, việc nhồi nhét kiến thức cho học sinh không quan trọng?

Câu 8 Trình bày suy nghĩ của anh/chị trước những đổi mới về cách đánh giá, về

phương pháp giảng dạy đang được thực hiện ở chính ngôi trường anh/chị học

Câu 1

- Một người trẻ nhường ghế cho cụ già, trên xe buýt;

- Một nhóm người trẻ không ngại đường xa gập ghềnh, mang những chiếc áo, tấm chăn quyên góp được lên sưởi ấm vùng cao;

- Rất nhiều người trẻ nở nụ cười tươi rói khi tham gia hiến máu nhân đạo

Anh/Chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về lối sống đẹp của những người Việt trẻ hôm nay

Câu 2 Về tác phẩm Đàn ghi ta của Lor-ca, có ý kiến cho rằng: Nhà thơ Thanh Thảo đã

viết bài thơ bằng tất cả niềm mến yêu, cảm phục dành cho người nghệ sĩ mà ông hằng yêu kính Ý kiến khác lại cho rằng: “Đàn ghi ta của Lor-ca” được viết bằng một nỗi niềm đau đớn, bi phẫn khôn cùng của Thanh Thảo trước cuộc đời bi kịch của người nghệ sĩ - chiến sĩ của xứ sở Tây Ban Nha

Bằng cảm nhận về thi phẩm, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về các ý kiến trên

Trang 14

Bố cục của bài thơ:

- Hai khổ thơ đầu: Vẻ đẹp của khung cảnh thiên nhiên mùa thu qua hình ảnh bầu trời xanh và giàn mướp hoa vàng

- Hai khổ sau: Nỗi niềm xúc động của tác giả khi đối diện với khung cảnh hiện tại và hoài niệm về quá khứ

Câu 4

Trời thu xanh và hoa mướp thu vàng là một hình ảnh đẹp, hài hòa về màu sắc Sắc xanh

của bầu trời và sắc vàng của hoa mướp mở ra không gian khoáng đạt, cao rộng, gợi sự bình yên, thanh thản, nhẹ nhõm trong tâm hồn con người

Câu 5

Có thể đặt nhan đề cho bài viết là Bài học từ giáo dục Phần Lan hoặc Giáo dục Việt

Nam học được gì từ giáo dục Phần Lan?…

Câu 8

Thí sinh trình bày suy nghĩ khách quan, trung thực, thẳng thắn về những đổi mới về

cách đánh giá, về phương pháp giảng dạy đang được thực hiện ở trường học của thí sinh

Câu 1

- Biết cách làm bài nghị luận xã hội, bàn về một hiện tượng đời sống;

Trang 15

Trên cơ sở những hiểu biết về lối sống đẹp, cách ứng xử có văn hóa của giới trẻ Việt ngày nay, thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề cần bàn luận theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giới thiệu vấn đề cần nghị luận

Lối sống đẹp của người Việt trẻ ngày nay

+ Cách ứng xử có văn hóa của những người Việt trẻ còn được thể hiện ở rất nhiều các

cử chỉ, hành động khác, như: nói lời hay, làm việc tốt, tham gia các phong trào tình nguyện của đoàn thanh niên…

+ Bản thân chúng ta – những người trẻ cũng có những hành vi sống đẹp: kính yêu ông

bà cha mẹ, thầy cô; biết chia sẻ với đồng bào khi lũ lụt, thiên tai, với các nạn nhân nhiễm chất độc da cam, với các em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn…; biết giữ vệ sinh môi trường, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ cây xanh…

- Lí giải nguồn động lực thôi thúc những người Việt trẻ hôm nay có hành động, có lối

ứng xử đẹp đẽ (truyền thống đạo lí tốt đẹp của dân tộc: Lá lành đùm lá rách, Bầu ơi thương

lấy bí cùng/ Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn; lối sống vị tha, nhân ái, bao dung

của người Việt; bản thân những người trẻ có lí tưởng sống giản dị mà cao đẹp, có nhiệt huyết sống đẹp, có ý thức dựng xây cuộc đời…)

- Phê phán những người trẻ có cách ứng xử thiếu văn hóa, sống vị kỉ, hành động thiếu suy nghĩ (những người trẻ chỉ biết nghĩ cho bản thân; những bạn trẻ sống buông thả, thác loạn, hưởng thụ vị kỉ, thiếu trách nhiệm với bản thân, với xã hội…)

- Khẳng định ý nghĩa, hiệu ứng tích cực của lối sống đẹp ở những người Việt trẻ đối với giới trẻ và xã hội (Lối sống đẹp của những người Việt trẻ là sự tiếp nối truyền thống đạo lí, tiếp nối truyền thống vị tha, nhân ái của dân tộc; góp phần dựng xây cuộc đời tươi đẹp; tạo dựng niềm tin vào cuộc sống cho con người; là tấm gương sáng về lí tưởng và hành động cho những người trẻ khác nói riêng và cho cộng đồng xã hội nói chung…)

* Bài học nhận thức và hành động

- Nhận thức được giá trị của lối sống đẹp;

- Biết học tập, noi gương lối sống đẹp của những người Việt trẻ

Trang 16

Câu 2

- Thí sinh biết cách làm bài nghị luận văn học;

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Thanh Thảo và tác phẩm Đàn ghi ta của Lor-ca, thí sinh

có thể cảm nhận về bài thơ và cảm hứng sáng tác của Thanh Thảo được thể hiện trong sáng tác theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, các ý kiến

- Thanh Thảo là một trong số những nhà thơ tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trưởng thành từ cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước Thanh Thảo thường quan tâm đến những nhân cách cao quí, những con người vĩ đại, lớn lao, những anh hùng, nghệ sĩ…

- Đàn ghi ta của Lor-ca là một trong những thi phẩm đặc sắc nhất của Thanh Thảo

- Cảm hứng của bài thơ được khơi gợi từ nguyên mẫu G Lor-ca, một người nghệ sĩ - chiến sĩ vĩ đại của đất nước Tây Ban Nha đầu thế kỉ XX (dẫn ý kiến)

* Cảm nhận về tác phẩm Đàn ghi ta của Lor-ca

- Đoạn thơ thứ nhất: hình ảnh Lor-ca trong khung cảnh chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha đầu thế kỉ XX

Trong hình thức mang đậm màu sắc của thơ siêu thực, tượng trưng như sự kết hợp giữa chất hội họa (màu sắc, mảng khối, hình ảnh, đường nét), âm nhạc (sự mô phỏng âm thanh

tiếng đàn li la, âm tiết mở, thanh bằng); có cả ý thức - tiềm thức - đan xen những suy cảm,

Thanh Thảo đã làm hiện lên hình ảnh của Lor-ca, con người tự do và cô đơn, một người nghệ sĩ vĩ đại, một chiến sĩ kiên cường trong khung cảnh nghệ thuật và chính trị Tây Ban Nha đầu thế kỉ XX

Hình tượng Lor-ca thực sự khiến người đọc phải ngưỡng mộ, cảm phục và xót xa, thương tiếc

- Đoạn thơ thứ hai và thứ ba: hình ảnh Lor-ca trong cái chết bi tráng

+ Bốn câu đầu: hình ảnh Lor-ca khi sống và khi ngã xuống Hai cảm hứng song hành đồng thời xuất hiện trong đoạn thơ là niềm cảm phục và ngưỡng mộ trước vẻ đẹp tâm hồn của Lor-ca, trước sự dũng cảm của ông, sự thánh thiện trong tâm hồn của nhà thơ yêu đời, yêu người và cảm xúc xót xa, bi phẫn trước cái khốc liệt, tàn nhẫn của thực tại và những bi kịch của cuộc đời, của con người vĩ đại

+ Sáu câu cuối: hình ảnh ca trong cái chết bi tráng và sự bất tử của tiếng đàn

Lor-ca Đoạn thơ với bút pháp gợi tả mới mẻ, độc đáo, đặc sắc, nhuốm màu sắc siêu thực tượng trưng, với phép điệp tạo ra âm hưởng dồn dập, gấp gáp, với biện pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác… đã tái hiện lại hình ảnh Lor-ca trong cái chết bi tráng và sự bất tử của tiếng đàn

Trang 17

Lor-ca Đoạn thơ vẫn luôn đồng hành xuất hiện hai cảm hứng ngưỡng mộ, ngợi ca và xót thương, nuối tiếc, căm phẫn

- Phần còn lại của bài thơ là những suy nghĩ, cảm xúc về cuộc đời, sự nghiệp và cách ra

đi của Lor-ca

+ Đoạn thơ thứ tư: Hai câu đầu vừa là nỗi chua xót của nhà thơ Thanh Thảo cho tâm nguyện đổi mới của Lor-ca; vừa thể hiện thái độ ngợi ca, ngưỡng mộ với sự nghiệp vĩ đại, bất tử của Lor-ca Hai câu tiếp chất chứa nỗi buồn về sự ra đi của Lor-ca

+ Đoạn thơ thứ năm, thứ sáu: cảm xúc trước cách ra đi, cách giải thoát của Lor-ca

+ Câu thơ cuối cùng li la li la li la như khúc vĩ thanh tạo ra một dư vang tha thiết, xao

xuyến cho bài thơ

* Bình luận các ý kiến

- Hai ý kiến đều xác đáng, thể hiện những cảm nhận sâu sắc, tinh tế và cảm hứng sáng tạo của nhà thơ Thanh Thảo trong bài thơ

- Hai ý kiến không đối lập, mâu thuẫn nhau mà thực chất cùng quyện hòa trong suốt dọc

bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca

- Hai mạch cảm xúc vừa mến yêu, cảm phục vừa bi phẫn, đau đớn được Thanh Thảo khéo léo thể hiện thông qua hình thức thơ mang đậm màu sắc siêu thực, tượng trưng Đáng chú ý, trong thi phẩm còn xuất hiện sự giao thoa giữa những thi ảnh của Lor-ca với những thi ảnh của Thanh Thảo (những bọt nước, sóng nước, vầng trăng, cô gái Di-gan…) Điều này góp phần thể hiện sâu sắc thái độ, tình cảm của Thanh Thảo dành cho Lor-ca

- Sự phối kết giữa hai mạch cảm xúc vừa ngưỡng mộ, cảm phục vừa đau đớn, bi phẫn

đã giúp Thanh Thảo thể hiện tấm lòng tri âm, đồng cảm sâu sắc của ông đối với nhân cách cao đẹp mà ông hằng yêu kính: Ph.G.Lor-ca

Trang 18

ĐỀ SỐ 3

Mai Phụng Lưu mỗi bận xuống thuyền lại trực chỉ Hoàng Sa như có ai dẫn

nỗi nhớ là hải bàn mãi quay về một hướng mỗi lần bị bắt mỗi lần bị đánh lại tay trắng trở về dành dụm ra khơi không thể sống thiếu Hoàng Sa không thể sống thiếu biển

anh yêu biển mà đứng trên bờ anh yêu nước mà không biết bơi làm sao anh hiểu?

có những người lính đảo trần lưng trước mưa đạn quân thù

(Trích Thanh Thảo và “Trường ca chân đất”, theo www.vanvn.net, 15/01/2013)

Trang 19

Câu 1 Lòng yêu nước, tinh thần bám biển của ngư dân Mai Phụng Lưu được thể hiện qua

những từ ngữ, hình ảnh nào?

Câu 2 Những người lính trên đảo Gạc Ma đã chiến đấu và hi sinh như thế nào để bảo vệ biển

đảo quê hương?

Câu 3 Vì sao nhà thơ Thanh Thảo muốn người đọc hãy kể cho con cháu anh điều này?

Câu 4 Hình ảnh tràng hoa biển cuối đoạn trích gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về sự hi sinh của

những người lính đảo?

Trên thực tế, việc đám đông facebook hùa theo một sự việc để ném đá, lên án, chia sẻ thông tin một cách vô ý thức xảy ra rất nhiều trong thời gian gần đây Người ta sẵn sàng ném đá một nữ sinh bị quay cảnh nóng, tích cực chia sẻ những tin đồn giật gân câu like, hoặc thấy bạn bè đang lên án ai thì mình cũng lập tức lên án người đó dù chưa biết thực hư ra sao PGS.TS Tâm lý Huỳnh Văn Sơn cho rằng, thái độ ném đá thiếu cân nhắc, thái độ hùa theo, kích động quá mức bởi những nhóm đông hay những nhóm cá nhân là điều rất dễ xảy ra, đặc biệt là những người trẻ Theo Thạc sĩ Võ Xuân Hòa, Trung tâm Nghiên cứu và đào tạo phát triển cộng đồng (RTCCD)

có không ít người đã bị đám đông trong thế giới mạng lôi cuốn, dần dần họ quen với nhiều thói hư tật xấu Nếu không được kịp thời chấn chỉnh thì có thể sẽ dẫn đến một dạng bệnh tâm lý - gọi là mất kiểm soát hành vi hoặc lạc mất nhân cách

Anh Hòa đưa ra dẫn chứng: “Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng: những người thất nghiệp hoặc đang chán với công việc hoặc ít tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao thường sử dụng Facebook và các trang mạng xã hội nhiều hơn bình thường Và càng lạm dụng các trang mạng xã hội họ càng có ít thời gian nghỉ ngơi

Ngược lại họ có nguy cơ bị rối loạn sinh hoạt (ăn, ngủ, nghỉ thất thường) và thường mất kiểm soát hành vi (dễ bị xúc động và cáu giận) Họ cũng có nguy cơ cao rơi vào cảnh mắc nợ nần Những người như thế khi lên mạng xã hội, tâm lý của họ rất thất thường nên cách giao tiếp, ứng

xử của họ trên mạng thường hay tiêu cực Mặt khác, có một số người lên mạng là để thể hiện mình hoặc gây sự chú ý đối với người khác bằng cách viết ra những lời bình phẩm, chỉ trích gay gắt”

(Trích Tác hại của facebook và mối nguy của tâm lý đám đông, K Anh,

theo www.vietnamnet.vn, 06/8/2015)

Câu 5 Từ đoạn trích, anh/chị hãy cho biết tâm lí đám đông trên facebook có biểu hiện như thế nào? Câu 6 Đoạn trích đã chỉ ra mối nguy hại nào của tâm lí đám đông trên facebook và tác hại của

facebook đối với người lạm dụng?

Câu 7 Người sử dụng cần làm gì để tránh lạm dụng facebook?

Câu 8 Anh/Chị có nghĩ facebook hoàn toàn có hại không? Vì sao?

Qua bài thơ Vội vàng, anh/chị hãy làm sáng tỏ niềm say mê thiên nhiên, say mê cuộc sống của

nhà thơ Xuân Diệu Vì sao nhà thơ có thái độ vội vàng, cuống quýt trước sự trôi chảy của thời gian?

Trang 20

Từ quan niệm sống của Xuân Diệu được thể hiện trong bài thơ, anh/chị có suy nghĩ gì về lối sống vội vàng, gấp gáp của một bộ phận trong giới trẻ hiện nay

Trang 21

và mạo hiểm như anh.)

Những diễn đạt, hình ảnh thể hiện lòng yêu nước, tinh thần bám biển của ngư dân Mai Phụng

Lưu: mỗi bận xuống thuyền là trực chỉ Hoàng Sa, nỗi nhớ là hải bàn mãi chỉ về hướng Hoàng Sa, sau mỗi lần tay trắng trở về lại dành dụm ra khơi, không thể sống thiếu Hoàng Sa, không thể sống thiếu biển

Câu 2

Những người lính đảo với vũ khí thô sơ đã trần lưng trước mưa đạn quân thù, tay họ giăng ra

và siết chặt tay nhau thành vòng tròn, quanh lá cờ Tổ quốc để được chết vì đảo

Câu 3

Câu thơ Hãy kể cho con cháu anh (điều này) vừa là sự thức tỉnh về sự lãng quên đáng chê trách của con người thời nay (sự hi sinh của những người lính đảo đã bị lãng quên vùi mấy mươi năm), vừa là lời nhắc nhở, khơi thức của nhà thơ Thanh Thảo với người đọc các thế hệ về trách

nhiệm ghi nhớ, trân trọng, biết ơn, sẻ chia… trước sự hi sinh của những người lính đảo trong quá khứ

Biểu hiện của tâm lí đám đông trên facebook: một nhóm không ít người hùa theo một sự việc

để “ném đá”, lên án; chia sẻ thông tin một cách vô ý thức (ví dụ: “ném đá” một nữ sinh bị quay cảnh nóng; chia sẻ những tin đồn giật gân câu like, hùa theo bạn bè lên án ai đó ngay cả khi chưa biết thực hư ra sao)

Trang 22

học tập của mình; tham gia các hoạt động văn hóa - thể thao lành mạnh để rèn luyện bản thân; đọc sách; trò chuyện, giao lưu trực tiếp với bạn bè, người thân…

Câu 8

Facebook không có hại mà cách chúng ta sử dụng facebook có thể đem đến những tác hại đối với chính bản thân mình

- Thí sinh biết cách làm bài nghị luận văn học, từ đó trình bày suy nghĩ về một vấn đề của đời sống xã hội;

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Xuân Diệu và bài thơ Vội vàng, thí sinh có thể chứng minh

niềm say mê thiên nhiên, say mê cuộc sống, giải thích thái độ vội vàng của thi nhân và trình bày suy nghĩ của mình theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

2.1 Chứng minh niềm say mê thiên nhiên, say mê cuộc sống và giải thích thái độ vội vàng của Xuân Diệu

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm

- Xuân Diệu (1916 - 1985) là nghệ sĩ lớn, nhà văn hoá lớn có sức sáng tạo mãnh liệt, bền bỉ và

sự nghiệp văn học phong phú Hoài Thanh đánh giá Xuân Diệu là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới

- Vội vàng là một trong những thi phẩm đặc sắc nhất của Xuân Diệu, thể hiện quan niệm nhân

sinh, quan niệm thẩm mĩ tích cực của thi nhân

* Chứng minh niềm say mê thiên nhiên, say mê cuộc sống

- Niềm say mê thiên nhiên được thể hiện ở:

+ Những câu thơ miêu tả thiên nhiên (Của ong bướm … cặp môi gần):

 Nghệ thuật: liệt kê, lối vắt dòng, nhịp thơ hối hả, gấp gáp, điệp từ này đây như lời tiếng reo

vui, như lời mời gọi, quyến rủ mọi người bước vào khu vườn xuân

 Tràn đầy xuân sắc: hình ảnh (ong bướm lượn bay, chim chóc ríu rít, hoa lá non tơ, ánh thiều quang trong trẻo của ngày xuân); âm thanh (tiếng hót mê say của chim yến, chim oanh); sắc màu

(chủ đạo của bức tranh thiên nhiên mùa xuân là sắc xanh);

 Ăm ắp xuân tình (hình ảnh thiên nhiên đều có đôi có lứa, quấn quýt, si mê, ngọt ngào: ong bướm, yến anh, hoa của đồng nội, lá của cành tơ)

Trang 23

+ Khao khát muốn ôm ghì thiên nhiên trong vòng tay mình (Tôi muốn tắt nắng … đừng bay đi): Đại từ nhân xưng từ tôi (đầu bài thơ) chuyển thành ta); điệp ngữ ta muốn; nhịp thơ gấp, sôi

nổi, mãnh liệt; lối vắt dòng thể hiện khát vọng cháy bỏng, đầy ham hố, vồ vập của thi nhân

- Niềm say mê cuộc sống được thể hiện ở:

+ Sự tiếc nuối của tác giả trước bước đi của thời gian; nỗi tiếc nuối nhuốm đầy không gian

(Xuân đương tới … chiều hôm):

 Cách định nghĩa độc đáo của tác giả về thời gian: Xuân Diệu đã thu khít, xếp trùng ba thời điểm quá khứ, hiện tại và tương lai, mang đến cảm nhận về sự trôi chảy gấp gáp, một đi không trở lại của thời gian tuyến tính

 Sự trôi chảy của thời gian in đậm dấu ấn, mặc cảm về sự phôi pha, chia li trong không gian,

khiến cảm xúc thơ đậm sắc màu tiếc nuối

+ Khát vọng níu giữ lại tất cả vẻ đẹp của cuộc sống, bước đi của thời gian (Ta muốn ôm … ta muốn cắn vào ngươi):

 Câu thơ ba chữ Ta muốn ôm với sự thay đổi của đại từ nhân xưng từ tôi (đầu bài thơ) thành

ta thể hiện khát vọng muốn căng mình ra cho đủ, cho rộng để ôm trọn cả sự sống vào lòng

 Hệ thống các danh từ (sự sống, mây, gió, cánh bướm, tình yêu ), động từ (riết, say, thâu ), tính từ (mơn mởn, rạng, chếnh choáng, đã đầy, no nê ) thể hiện khát vọng chiếm lĩnh đầy ham

hố, vồ vập của nhân vật trữ tình

 Câu thơ cuối cùng thể hiện niềm khát khao hòa nhập tận độ (cắn) với cuộc sống của thi nhân, nhưng đó phải là cuộc sống đương độ, đương thì, cuộc sống ở thì tươi đẹp nhất (xuân hồng)

* Giải thích thái độ vội vàng, cuống quýt của Xuân Diệu

- Cuộc sống trong quan niệm của Xuân Diệu rất đẹp nhưng đời người lại hữu hạn  Xuân Diệu cho rằng: Đã sống phải hết mình, giây phút mình sống phải được đốt cháy lên, phải vội vàng, cuống quýt chạy đua với thời gian để tận hưởng mọi vẻ đẹp của cuộc sống

 Quan niệm sống của Xuân Diệu hết sức tích cực

Trang 24

TÀI LIỆU ĐỀ SỐ 3

Ký ức về trận chiến Gạc Ma năm 1988

Sáng 14/3/1988, trung úy Trần Văn Phương cùng các chiến sĩ đứng thành vòng tròn quanh lá

cờ Tổ quốc giữa đảo Gạc Ma (Trường Sa) Tàu Trung Quốc tiến gần, những tên lính cầm AK ào lên đảo, nã đạn

Theo thượng tá Hoàng Hoan, Chỉ huy phó chính trị Trung đoàn Công binh 83 giai đoạn

1988-1997, cuối năm 1987 Trung Quốc đơn phương đưa tàu chiến hoạt động ở vùng biển Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam Bộ Quốc phòng Việt Nam chỉ đạo Bộ Tư lệnh Hải quân tăng cường khả năng bảo vệ quần đảo Trường Sa, bao gồm việc củng cố, xây dựng thêm các hạng mục công trình chiến đấu, sinh hoạt cho bộ đội

Sau Tết Nguyên đán, các chiến sĩ Trung đoàn công binh 83 (Quân chủng Hải quân) nhận lệnh

từ Sơn Trà (Đà Nẵng) vào Cam Ranh (Khánh Hòa) cùng với lực lượng bảo vệ đảo của Lữ đoàn

146 (Vùng 4 Hải quân) ra Trường Sa cắm mốc chủ quyền và xây dựng đảo chìm ở Trường Sa theo chiến dịch CQ-88

20h ngày 11/3/1988, tàu 604 của thuyền trưởng Vũ Phi Trừ nhổ neo từ Cam Ranh chở theo lính công binh của Trung đoàn 83 và lực lượng giữ đảo của lữ đoàn 146 ra xây dựng cụm đảo Gạc

Ma, Cô Lin (thuộc cụm đảo Sinh Tồn) - cách đất liền khoảng 500 km Đảo chìm Gạc Ma lúc đó chỉ

là những bãi san hô nổi lên giữa biển, có tên trong Bản đồ Việt Nam

2h sáng ngày 12/3, nhận thấy nhiều diễn biến bất thường, Tư lệnh quân chủng điều thêm tàu

HQ 605 cùng HQ 604 tăng cường xây dựng đảo Gạc Ma và Len Đao Tàu 505 đang làm nhiệm vụ trực tại Trường Sa nhận lệnh chuyển đến Cô Lin

Sau hai ngày đêm, HQ 604 và HQ 605 có mặt tại Gạc Ma vào chiều tối 13/3 Đêm đó, Sở chỉ huy Quân chủng lệnh cho bộ phận giữ đảo quyết tâm phải giữ vững các mục tiêu đã xác định là

Cô Lin, Len Đao và Gạc Ma "Xuồng vận tải chở vật liệu xây dựng được chuyển xuống đảo Một nhóm chiến sĩ gồm trung úy Trần Văn Phương và 4 đồng chí khác nhận lệnh vào đảo cắm cờ Tổ quốc khẳng định chủ quyền", ông Hoàng Hoan nhớ lại

Lội xuống nước chừng 5 phút, các chiến sĩ tiếp cận bãi san hô đang lộ dần khi thủy triều rút Phía xa, 3 tàu Trung Quốc bắt đầu di chuyển đội hình áp sát đảo Binh nhất Nguyễn Văn Lanh mặc chiếc quần đùi đỏ cùng nhiều chiến sĩ khác bơi vào bãi Gạc Ma theo lệnh của chỉ huy cụm đảo Trần Đức Thông Các chuyến vật liệu được hối hả chuyển lên đảo

6h30 ngày 14/3, tàu Trung Quốc thả xuồng máy chuyển từng tốp lính lên Gạc Ma "Tôi đếm

có 49 lính Trung Quốc mang AK và một tên chỉ huy dáng người cao to mang súng ngắn Chúng bao vây theo thế vòng cung men theo bãi san hô, những chỗ vòng vây gần nhất, hai bên cách nhau chỉ chừng một mét Các chiến sĩ hải quân Việt Nam đứng thành vòng tròn quanh lá cờ Tổ quốc", trung sĩ Lê Hữu Thảo nhớ lại

Trang 25

Sau một hồi giằng cờ và uy hiếp tinh thần, tên sĩ quan chỉ huy lính Trung Quốc bắn súng chỉ thiên phát lệnh rồi chĩa thẳng vào bụng trung úy Phương, bóp cò Anh Phương ngã xuống, tay vẫn giữ chặt cán cờ tổ quốc Một tên khác xông lên chĩa thẳng súng vào đầu trung úy Phương nhả đạn

3 tàu chiến Trung Quốc tăng tốc áp sát đảo, cách tàu HQ 604 chừng 300 mét Giữa vòng vây quân thù, binh nhất Nguyễn Văn Lanh vừa đỡ lá cờ trên tay trung úy Phương vừa đá văng khẩu súng trên tay tên sĩ quan Trung Quốc Một tên lính gần đó đâm lưỡi lê vào binh nhất Lanh Anh gục xuống nhưng tay vẫn ghì chặt cán cờ Liền sau đó, tiếng đạn nổ chát chúa, lính Trung Quốc dùng AK bắn xối xả vào các chiến sĩ trên đảo

Cùng lúc, tàu chiến Trung Quốc nã pháo vào tàu HQ 604 tại Gạc Ma, tàu HQ 505 phía đảo

Cô Lin cách đó 5 km và HQ 605 phía đảo Len Đao cách 12 km Vì ở gần, HQ 604 hứng trọn làn đạn 12 ly 7, thuyền tưởng tàu HQ 604 Vũ Phi Trừ vừa chỉ huy chiến sĩ xuống các xuồng dùng súng chiến đấu tự vệ, vừa băng bó cho đồng đội bị thương Thuyền trưởng Trừ đứng ở mũi tàu dùng AK

và B40 đánh trả kẻ địch

Khi thấy HQ 604, rồi HQ 605 chìm hẳn, thuyền trưởng tàu HQ 505 Vũ Huy Lễ quyết định lao thẳng con tàu bị bắn cháy phần đuôi lên bãi cạn Cô Lin, cắm cờ chủ quyền "Ba tàu của ta lúc đó tạo thành hình tam giác trên biển Anh em muốn quay lại Gạc Ma nhưng không thể vì tàu HQ 505 khi đó bị hư hỏng nặng", đại tá Lễ kể Ông lệnh hạ xuồng máy ra cứu hộ đồng đội ở tàu 605 và

604

Trời sáng, lính Trung Quốc rút khỏi Gạc Ma Trung sĩ Thảo bơi ngược lại đảo tìm xác đồng đội và cấp cứu chiến sĩ bị thương, xé áo nút lại chiếc xuồng vận tải bị đạn địch bắn thủng, dùng báng súng làm chèo chở thi thể trung úy Phương và thương binh Lanh về hướng tàu HQ 505 12h trưa 14/3, máy bay của Việt Nam bay trên bầu trời Gạc Ma Chiếc xuồng của anh Thảo vừa nhích từng mét nước, vừa cứu thêm những đồng đội đang đuối sức trên biển Đầu giờ chiều, xuồng của HQ 505 đến nơi ứng cứu đưa các chiến sĩ về tàu, sau đó về đảo Sinh Tồn Binh nhất Lanh được chuyển bằng trực thăng vào đất liền cấp cứu và may mắn giữ được tính mạng

Trong trận chiến rạng sáng 14/3, 64 chiến sĩ trên tàu HQ 604 đã hy sinh, 9 người bị Trung Quốc bắt giữ đưa về Quảng Đông Từ năm 1988 đến nay, Trung Quốc đã xâm chiếm Gạc Ma Việt Nam bảo vệ được Cô Lin và Len Đao

Nhớ về ngày 14/3/1988, ông Lê Văn Xuân (bố liệt sĩ Lê Văn Xanh, Đà Nẵng) kể, đứng dưới loa phóng thanh, nghe tin con hy sinh, ông chết lặng “Về nhà, tôi lấy hết can đảm nói với vợ con: 'Xanh đã hiến trọn tuổi thanh xuân của mình quyết giữ chủ quyền, đó là niềm tự hào của gia đình mình", mắt người cha già ngấn lệ

Hằng năm, những chuyến tàu vẫn đều đặn chở đoàn công tác từ đất liền ra Trường Sa Mỗi lần đi qua Gạc Ma, những người con đất Việt không quên thả vòng hoa tưởng niệm "Các anh đã dâng hiến tuổi 20 cho Tổ quốc, nhân dân cả nước sẽ đời đời ghi nhớ công ơn của các anh", thượng tá Nguyễn Văn Thư, phó chính ủy Lữ đoàn 146, vùng 4 Hải quân nói

(Theo Nguyễn Đông, http://vnexpress.net/, Thứ tư, 13/3/2013)

Trang 26

ĐỀ SỐ 04

Lá không vàng, lá không rụng, lá lại thêm xanh; ấy là mùa thu đã về; mùa thu mới về, yểu điệu thục nữ Trời bớt nóng và thêm mát Có ai thổi cơm mà khói nhẹ mơ hồ đâu đây

Chưa có sương mù chưa có hẳn sương mờ; chỉ là đôi thoáng sương mơ, mỏng như chiêm bao Mặt trời nhạt vừa khuất mây, thì khối chiếc lá biếc hơi nhòa; mặt trời vừa ló lại ánh vàng, thì khối

lá lại hiện nguyên sắc biếc; không biết có phải sương thu mới nhóm, hay đó chỉ là sự huyền ảo của chính hồn tôi?

Mùa thu đến với cõi đời như một cô gái xưa đi về nhà chồng, nàng thu bước rất khoan thai, tà

áo thướt tha, chân không có tiếng Thân hình nàng uốn éo rất thanh quí, mặt ngọc của nàng che sau cánh quạt mở, thỉnh thoảng cánh quạt khẽ chệch, để lộ đôi mắt êm như trời xanh buổi chiều

(Trích Trường ca - Xuân Diệu)

Câu 1 Chỉ ra chính xác 02 phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích:

A Nghị luận, miêu tả

B Tự sự, biểu cảm

C Miêu tả, biểu cảm

D Thuyết minh, tự sự

Câu 2 Khoảng khắc thu sang được Xuân Diệu phác họa bằng những hình ảnh, chi tiết nào?

Câu 3 Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong câu văn: Mùa thu đến với

cõi đời như một cô gái xưa đi về nhà chồng, nàng thu bước rất khoan thai, tà áo thướt tha, chân

không có tiếng

Câu 4 Ghi lại cảm nhận của anh/chị về khoảnh khắc thu sang

Hãy nhìn dòng người đang cuộn chảy trên đường phố trong cái ngột ngạt của trưa hè nóng bức, ai cũng nghẹt thở vì chất thải của động cơ xe máy, ô tô, cho dù khẩu trang che kín mũi miệng Hậu quả sẽ ra sao với sức khỏe của con người? Khó mà lường được Nhưng trước mắt thì vẫn cứ phải tồn tại bằng cách thở hít vào phổi cái khói bụi độc hại đó để mà bươn chải với cuộc mưu sinh

Ai đó mong có dịp về nông thôn để được hít thở không khí trong lành, sẽ khó tránh khỏi cảm giác thất vọng Sự “trong lành” mà họ trông đợi đang bị hủy hoại nghiêm trọng bởi chất thải công nghiệp, chất thải vô tội vạ của làng nghề, chất thải từ “mạnh ai nấy được” trong nuôi trồng thủy

Trang 27

sản,… Sông Cầu tiếp nhận thêm ít nhất 180 000 tấn phân hóa học, 1 500 tấn thuốc trừ sâu! Lưu vực sông Nhuệ, sông Đáy bị nước thải đô thị xối thẳng trực tiếp làm nước sông đen ngòm và đang bốc mùi Sông Thị Vải trong lưu vực sông Đồng Nai đã có đoạn bị chết kéo dài sau khu vực hợp lưu Suối Cả, Đồng Nai đến khu công nghiệp Mĩ Xuân…

Trở lại với chuyện thường ngày ở cái vạch dừng xe trên đường phố Trong cái nóng thiêu đốt, tiếng gầm gào của các loại động cơ ô tô, xe máy làm cho bầu không khí càng thêm ngột ngạt Rồi đây, “dân giàu” lên thêm, ô tô càng nhiều thêm, nơi cái vạch dừng xe của cái đường phố không thể mở rộng hơn để tương thích với sự phát triển đó sẽ càng thêm ngột ngạt và nghẹt thở

Ở một số nước nghèo, bức xúc là chuyện tăng trưởng kinh tế để giảm nghèo cái đã, việc môi trường, tính sau Người ta quên mất rằng, cái giá phải trả cho sự hủy hoại môi trường sẽ cao hơn nhiều cho những sản phẩm có được của sự tăng trưởng kia Không thể chỉ đơn thuần quan tâm thúc đẩy sự tăng trưởng mà còn phải thường trực đặt ra câu hỏi tăng trưởng như thế nào Chẳng thế mà người ta khuyến cáo sử dụng chỉ số mới mang tên Tổng sản phẩm quốc gia “thuần” và

“xanh” chứ không chỉ sử dụng GDP “Thuần” là đòi hỏi phải điều chỉnh tổng sản phẩm sau khi

đã khấu trừ các tài sản của đất nước bị hao hụt trong quá trình sản xuất “Xanh”, nghĩa là phải chú ý đến mức tiêu hao nguồn tài nguyên thiên nhiên đã bị khai thác gắn với sự hủy hoại môi trường sống của con người khi tính GDP

(Theo Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2008, tr.162)

Câu 5 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích

Câu 6 Không khí trong lành ở nông thôn đang bị hủy hoại bởi nguyên nhân nào?

Câu 7 Anh/Chị hiểu thế nào là “hủy hoại”?

Câu 8 Theo anh/chị, cần làm gì để môi trường sống không bị ô nhiễm?

Câu 1 Đọc câu chuyện dưới đây:

Ngày xưa có một vị vua ra lệnh đặt một tảng đá giữa đường Sau đó ông nấp kín để chờ xem liệu có ai dời hòn đá to ấy đi không Một vài viên quan và những thương gia giàu nhất vương quốc

đi ngang, nhưng họ chỉ vòng qua tảng đá Nhiều người lớn tiếng phiền trách đức vua đã không giữ cho đường sá quang quẻ, nhưng chẳng ai làm gì để lăn hòn đá ra khỏi mặt đường Sau đó, một người nông dân đi tới, vai mang một bao rau củ nặng trĩu Khi tới gần hòn đá, ông hạ bao xuống

và cố đẩy hòn đá sang lề đường Sau một hồi cố gắng hết sức, cuối cùng ông cũng làm được Khi người nông dân lại vác cái bao của mình lên, ông nhìn thấy một cái ví nằm trên đường, ngay chỗ hòn đá khi nãy Cái ví đựng nhiều tiền vàng và một mảnh giấy ghi rõ số vàng trên sẽ thuộc về người nào đẩy hòn đá ra khỏi lối đi

(Theo Những tấm lòng cao cả, NXB Trẻ, 2004)

Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày những suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa của câu chuyện

Câu 2 Cảm nhận của anh/chị về hai đoạn thơ sau:

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ Mặt trời chân lí chói qua tim

Trang 28

Hồn tôi là một vườn hoa lá Rất đậm hương và rộn tiếng chim…

(Trích Từ ấy, Tố Hữu, Ngữ văn 11, Tập hai, NXB Giáo dục, 2009, tr.44)

- Mình về mình có nhớ ta Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

Mình về mình có nhớ không Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn?

- Tiếng ai tha thiết bên cồn Bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi

Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay…

(Trích Việt Bắc, Tố Hữu, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục, 2008, tr.109)

Trang 29

GỢI Ý ĐỀ SỐ 04

Hiệu quả của biện pháp so sánh được sử dụng trong câu văn: Thu sang được ví như bước đi

của cô gái xưa khi lấy chồng, hết sức chậm rãi, nhẹ nhàng, tha thướt, e lệ Biện pháp so sánh làm

nổi bật vẻ đẹp của mùa thu trong khoảnh khắc giao mùa

Xuân Diệu không so sánh mùa thu đến với đối tượng nào khác mà so sánh với một cô gái

Cách so sánh thể hiện quan niệm về cái đẹp của Xuân Diệu: coi con người là chuẩn mực của mọi

vẻ đẹp, thiên nhiên chỉ đẹp khi được đối sánh với con người

Câu 4

Thí sinh ghi lại cảm nhận về khoảnh khắc thu sang (ví dụ: cảm nhận về bầu trời, về làn nước,

về hoa lá cỏ cây, về lòng người…)

Trang 30

Câu 1

Trên cơ sở những hiểu biết về ý nghĩa câu chuyện, thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn đề cần bàn luận theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giải thích ngắn gọn ý nghĩa câu chuyện

Từ việc giải thích các hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng (“tảng đá”: những trở lực, khó khăn trong cuộc sống; “cái ví đựng nhiều tiền vàng”: điều tốt đẹp, may mắn), đặc biệt từ cách ứng xử khác nhau giữa những người qua đường khác và người nông dân khi thấy tảng đá giữa đường, câu chuyện thể hiện một bài học mang ý nghĩa triết lí sâu sắc: Con người có thể nhận được những điều may mắn, tốt đẹp khi biết vượt qua những khó khăn, trắc trở, những trở ngại trong cuộc sống

* Bình luận về vấn đề: Điều tốt đẹp sẽ đến khi con người biết vượt qua trở lực trong cuộc sống

- Vì sao khi vượt qua những khó khăn, thử thách, con người sẽ gặp những điều tốt đẹp? (cuộc sống vốn tiềm chứa rất nhiều thách thức, chông gai; con đường dẫn đến thành công không bao giờ bằng phẳng; không vượt qua khó khăn, thách thức, con người sẽ phải nhận lấy thất bại );

- Những điều tốt đẹp khi con người biết vượt qua khó khăn thử thách là gì? (thành công; nghị lực sống phi thường; có sức mạnh bước tiếp, truyền cảm hứng cho người khác; tin yêu vào bản thân, vào cuộc đời );

- Làm thế nào để vượt qua những thách thức trong cuộc sống? (dũng cảm đương đầu với trở lực, thách thức; trau dồi tri thức, kĩ năng, có thái độ sống tích cực; liên kết sức mạnh tập thể );

- Bày tỏ thái độ ngưỡng mộ, trân trọng những người có ý thức vượt qua khó khăn, thử thách; phê phán những người yếu đuối, hèn nhát đầu hàng

- Biết cách làm bài nghị luận văn học;

Trang 31

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Tố Hữu và các tác phẩm Từ ấy, Việt Bắc thí sinh có thể cảm

nhận về hai đoạn thơ theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây

là một số gợi ý:

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, vấn đề cần nghị luận

- Tố Hữu là một trong những lá cờ đầu của nền văn nghệ cách mạng Việt Nam Thơ Tố Hữu đậm chất trữ tình chính trị

- Từ ấy, Việt Bắc là hai trong số những sáng tác tiêu biểu của đời thơ Tố Hữu

- Hai đoạn thơ được trích từ Từ ấy, Việt Bắc (dẫn hai đoạn thơ)

* Cảm nhận về hai đoạn thơ

- Đoạn thơ trong Từ ấy:

+ Niềm vui lớn khi bắt gặp lí tưởng cộng sản

+ Thể thơ 7 chữ, ngôn ngữ giản dị, gần gũi, giàu sức gợi hình biểu cảm, sử dụng các biện pháp

tu từ so sánh, ẩn dụ…

- Đoạn thơ trong Việt Bắc:

+ Cuộc chia tay lưu luyến, bịn rịn của cán bộ cách mạng và đồng bào Việt Bắc: lời người ở lại khơi gợi kỉ niệm, hồi ức; lời người về xuôi gợi nhắc ý nghĩa lịch sử của cuộc chia li

+ Thể thơ lục bát mang âm hưởng ca dao, dân ca; kết cấu đối đáp được thể hiện qua cặp đại từ

mình - ta; ngôn ngữ giản dị, mộc mạc…

- Điểm tương đồng, khác biệt:

+ Hai đoạn thơ đều được khơi gợi cảm hứng từ những sự kiện trọng đại của bản thân nhà thơ

và của đất nước; đều thể hiện tình cảm lớn đối với đất nước; đều sử dụng từ ngữ, hình ảnh quen thuộc, gần gũi, giàu tính nhạc…

+ “Cái tôi” trữ tình trong Từ ấy là “cái tôi chiến sĩ”, “cái tôi” trữ tình trong Việt Bắc là cán bộ cách mạng và nhân dân Từ ấy sử dụng thể thơ 7 chữ, có ảnh hưởng của phong trào Thơ mới; Việt Bắc sử dụng thể thơ lục bát, mang âm hưởng ca dao

* Nhận xét, đánh giá

Hai đoạn thơ thể hiện đậm nét phong cách thơ Tố Hữu: chất trữ tình - chính trị sâu lắng

Trang 32

ĐỀ SỐ 5

Chuyên đề: LUYỆN ĐỀ THI THPT QUỐC GIA NĂM 2016

Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:

Hơi ấm ổ rơm

(Nguyễn Duy)

Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêm

Bà mẹ đón tôi trong gió đêm

- Nhà mẹ hẹp nhưng còn mê chỗ ngủ

Mẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủ Rồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằm

Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng Trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm

Của những cọng rơm xơ xác gầy gò

Hạt gạo nuôi hết thảy chúng ta no Riêng cái ấm nồng nàn như lửa Cái mộc mạc lên hương của lúa Đâu dễ chia cho tất cả mọi người Bình Lục - một đêm lỡ đường

(Nguyễn Duy, Cát trắng, NXB Quân đội nhân dân, 1973)

Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản

Câu 2 Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu thơ Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm? Câu 3 Anh/Chị hiểu hương mật ong của ruộng là hương gì?

Câu 4 Nêu cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ cuối cùng trong bài thơ

Trang 33

Giá trị con người

Người ta chẳng qua là một cây sậy, cây sậy mềm yếu nhất trong tạo hóa nhưng là một cây sậy

Vậy thì giá trị của chúng ta là ở tư tưởng

Ta tự cao dựa vào tư tưởng chứ đừng cậy ở không gian, thời gian là hai thứ không bao giờ làm đầy hay đọ kịp Ta hãy rèn tập để biết tư tưởng cho hay, cho đúng, đó là nền tảng của nhân luận

Tôi không căn cứ vào không gian để tìm thấy giá trị của tôi, mà tôi trông cậy vào sự quy định

tư tưởng một cách hoàn toàn; dù tôi có bao nhiêu đất cát cũng chưa phải là “giàu hơn”, vì trong phạm vi không gian này, vũ trụ nuốt tôi như một điểm con, nhưng trái lại, nhờ tư tưởng, tôi quan niệm, bao trùm toàn vũ trụ

(Theo Bài tập Ngữ văn 11, Tập hai, NXB Giáo dục, 2008, tr.93)

Câu 5 Đoạn trích trên đề cập đến vấn đề gì?

Câu 6 Theo tác giả, giá trị của con người là ở đâu?

Câu 7 Anh/Chị hiểu như thế nào về câu: Người ta chẳng qua là một cây sậy, cây sậy mềm yếu

nhất trong tạo hóa nhưng là một cây sậy có tư tưởng?

Câu 8 Qua đoạn trích, anh/chị suy nghĩ gì về vai trò của tư tưởng đối với cuộc sống của mỗi

người?

Câu 1 Có ý kiến cho rằng: Vào đại học là cách lập thân duy nhất của thanh niên

Hãy viết bài văn ngắn (khoảng 600 chữ), trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trên

Câu 2 Từ màn đối thoại giữa Hồn Trương Ba với xác hàng thịt trong trích đoạn Hồn Trương

Ba, da hàng thịt (Lưu Quang Vũ), anh/chị hãy phân tích tình cảnh trớ trêu của Hồn Trương Ba

Trang 34

GỢI Ý ĐỀ SỐ 5

Hương mật ong của ruộng là hương vị dịu ngọt, thanh đằm, thơm mát mà nhân vật trữ tình

cảm nhận từ mùi thơm rơm rạ, ruộng đồng; đó còn là hương vị ngọt ngào của lòng yêu thương bình dị, chân thành mà bà mẹ quê dành cho đứa con, người lính qua đường

Câu 4

- Về nghệ thuật: phép so sánh cái ấm nồng nàn như lửa; các từ láy nồng nàn, mộc mạc, kết cấu nhấn mạnh Riêng … đâu dễ …

- Về nội dung: Khắc ghi niềm xúc động mãnh liệt của nhân vật trữ tình về “hơi ấm ổ rơm”:

Ôm rơm kia vốn chỉ là một thứ phụ phẩm được tận dụng, nhưng khi nó được dùng để bà mẹ lót ổ

ấm cho đứa con, người lính đêm lỡ đường thì nó lại trở thành biểu tượng của lòng yêu thương giản

dị, mộc mạc, chân thành Nhân vật trữ tình, người lính không chỉ cảm nhận được tình cảm đó mà

còn ghi nhớ trong lòng như một thứ tình cảm nồng ấm, thiêng liêng (cái ấm nồng nàn, cái mộc mạc lên hương của lúa, của rơm rạ đồng quê) Bài thơ kết thúc là một câu thơ chất chứa lòng biết

ơn sâu nặng: Đâu dễ chia cho tất cả mọi người, bởi lẽ đó

Trang 35

sống của mỗi người

Câu 1

Trên cơ sở những hiểu biết về ý nghĩa câu nói, thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ của mình về vấn

đề cần bàn luận theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

* Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: Quan điểm Vào đại học là cách lập thân duy nhất của

thanh niên

* Bình luận về quan điểm Vào đại học là cách lập thân duy nhất của thanh niên

- Bác bỏ ý kiến sai (vào đại học là một trong những con đường lập thân của thanh niên nhưng

không phải là cách lập thân duy nhất; thực tế có nhiều sinh viên tốt nghiệp các trường cao đẳng,

đại học không có việc làm ổn định );

- Khẳng định thanh niên hiện nay có nhiều cách để lập thân (dẫn chứng cụ thể);

- Để lập thân, thanh niên ngày nay cần phải trung thực, tự tin, chủ động, nhanh nhẹn, bản lĩnh, sáng tạo

* Bài học nhận thức và hành động

- Nhận thức đúng đắn về cách lập thân, về con đường lập nghiệp;

- Lựa chọn được cách lập thân đúng đắn

Câu 2

- Thí sinh biết cách làm bài nghị luận văn học;

- Khuyến khích những bài viết sáng tạo

Trên cơ sở hiểu biết về tác giả Lưu Quang Vũ và vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt, thí

sinh có thể phân tích màn đối thoại giữa hồn Trương Ba với xác hàng thịt để thấy được tình cảnh trớ trêu của hồn Trương Ba theo những cách khác nhau nhưng phải hợp lí, có sức thuyết phục Dưới đây là một số gợi ý:

Trang 36

* Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

- Lưu Quang Vũ là nhà thơ, nhà viết kịch nổi tiếng của văn học Việt Nam Các vở kịch của ông chủ yếu hấp dẫn người đọc, người xem không phải bằng xung đột xã hội gay gắt mà bằng xung đột trong cách sống và trong quan niệm sống, qua đó khẳng định khát vọng hoàn thiện cách sống, hoàn thiện con người

- Hồn Trương Ba, da hàng thịt là một trong vở kịch xuất sắc nhất của Lưu Quang Vũ

* Giới thiệu vài nét về tình cảnh trớ trêu của hồn Trương Ba

Hồn Trương Ba phải sống trong một nghịch cảnh vô lí: linh hồn nhân hậu, trong sáng của Trương Ba phải trú nhờ trong thể xác của một anh hàng thịt thô phàm Linh Hồn Trương Ba dần dần bị nhiễm độc bởi cái tầm thường của xác thịt

* Phân tích màn đối thoại giữa hồn Trương Ba với xác hàng thịt

- Cuộc tranh luận giữa một bên hồn, một bên xác diễn ra rất dữ dội, không có sự thỏa hiệp: + Xác hàng thịt tỏ ra lấn lướt hồn Trương Ba Hồn Trương Ba thấy đau khổ đến cực độ và thấy không thể chịu đựng được hơn nữa Xác hàng thịt muốn khẳng định, vị trí, vai trò và tầm quan trọng của mình; đồng thời tìm cách thỏa hiệp bằng cách nêu cụ thể những nhu cầu tự nhiên mang

tính bản năng của con người

+ Hồn Trương Ba phủ nhận vai trò của thể xác, khẳng định sự thanh sạch của tâm hồn khác xa với những thú tục thấp hèn khác nhưng cuối cùng cũng ngậm ngùi thấm thía nghịch cảnh mà mình

đã lâm vào

 Lí lẽ của đôi bên đưa ra có những điểm đúng đắn khó bề bác bỏ khiến việc thắng bại không thể nào giải quyết được một cách nhanh chóng, đơn giản

- Ý nghĩa của màn đối thoại:

+ Xây dựng cuộc đối thoại này, tác giả tỏ rõ có một cái nhìn rất biện chứng về vấn đề: một mặt hết sức ủng hộ khát vọng sống thanh cao của con người, mặt khác vạch rõ khía cạnh siêu hình của thái độ coi thường vật chất và những lạc thú trần tục

+ Cái lí lẽ ti tiện của xác anh hàng thịt ẩn chứa trong đó một hạt nhân hợp lí, một sự thực mà Lưu Quang Vũ hàm ý phê phán, đó là trò chơi tâm hồn của người đời (Những lúc một mình một bóng, ông cứ việc nghĩ rằng ông có một tâm hồn bên trong cao khiết [ ] Làm xong điều xấu gì ông cứ việc đổ tội cho tôi, để ông được thanh thản [ ] Tâm hồn là thứ lắm sĩ diện) Tác giả còn

mạnh dạn trong cả việc phê phán một quan niệm, một thái độ từng tồn tại trong một thời gian nhất

định: Những vị lắm chữ nhiều sách như các ông là hay vin vào cớ tâm hồn là quý, khuyên con người ta sống vì phần hồn, để rồi bỏ bê cho thân xác họ mãi khổ sở, nhếch nhác Đó chính là sự

thoái hóa, tha hóa trong mỗi con người, thái độ thiếu quan tâm đến cuộc sống vật chất tầm thường, chính đáng của con người cũng là để nhằm khẳng định một quan niệm về bản lĩnh hài hòa, về nhu cầu chính đáng của con người trong cuộc sống bình thường

+ Cuộc đối thoại giữa hồn và xác chính là xung đột diễn ra trong bản thân nhân vật, hai phần trong một con người Giữa xác hàng thịt và hồn Trương Ba có sự đối lập giữa nhiều yếu tố như tốt

- xấu, thanh cao - phàm tục, bản năng - lí trí Qua đây, Lưu Quang Vũ muốn khẳng định: không

gì hạnh phúc bằng khi được sống đúng là mình, sống với những gì mình đã có Cuộc sống chỉ có ý nghĩa khi con người được trở về đúng bản chất của mình, được sống trong một cơ thể thống nhất

Trang 38

ĐỀ SỐ 06

xin mẹ lại cho con bắt đầu đi gánh nước gánh bao nhiêu trong mát để dành xin mẹ lại cho con nấu bữa cơm mà không cần giấu khói

để con được cảm ơn ngọn lửa nhà ta ngọn lửa biết thay con tìm lời an ủi mẹ

vẫn chiếc dây phơi buộc ở đuôi kèo vẫn ở đó giờ cao hơn với mẹ

con phơi áo nghe hai đầu dây kể thương quá những khi mưa con trai mẹ vắng nhà

chiến tranh đi qua mẹ con mình hàng gạch lún giữa sân cơn mưa còn đọng nước hôm nay con trở về nhà

Trang 39

chiếc vó nhện trên tường cũ vô cùng thân thuộc

với một người từng chịu nỗi cách xa

họ chỉ cần đi ngược con đường đã làm nên xa cách

là có thể về với mẹ được ngay nhưng với một người lính như con muốn gặp mẹ phải vượt lên phía trước phải lách qua từng bước hiểm nghèo

ở trên đó bất ngờ con gặp mẹ như con đang gặp mẹ bây giờ

bước chân con chưa kín mảnh sân nhà phía biên giới lại những ngày súng nổ ngôi nhà mẹ là chiếc ga bé nhỏ

chúng con đến và đi trong suốt cuộc đời mình

1980 (Dẫn theo www.tacphammoi.net, 27/11/2013)

Câu 1 Văn bản được viết theo phong cách ngôn ngữ nào?

Câu 2 Chỉ ra những hình ảnh gần gũi, thân thuộc nơi “ngôi nhà của mẹ” mà người con đã bồi

hồi bắt gặp trong những ngày trở lại

Câu 3 Vì sao với một người lính như con/ muốn gặp mẹ phải vượt lên phía trước?

Câu 4 Cảm nhận của anh/chị về hai câu thơ: ngôi nhà mẹ là chiếc ga bé nhỏ/ chúng con đến

và đi trong suốt cuộc đời mình

Priscilla và tôi rất hạnh phúc chào đón con gái Max đến với thế giới này! Nhân sự kiện con gái của chúng tôi chào đời, chúng tôi viết một lá thư gửi tới cho Max để nói về thế giới mà chúng tôi kỳ vọng Max sẽ trưởng thành từ đó

Đó là một thế giới nơi chúng ta có thể phát triển những tiềm năng của con người và thúc đẩy

sự bình đẳng - bằng những việc hữu ích như chữa trị bệnh tật, chuyên biệt hóa việc học, sản xuất năng lượng sạch, kết nối con người, xây dựng cộng đồng gắn kết, giảm thiểu nghèo đói, đưa lại công bằng luật pháp và đem tới sự thấu hiểu giữa các dân tộc

Chúng tôi đang tận tâm thực hiện phần việc nhỏ bé của mình để giúp tạo nên một thế giới lý tưởng như vậy cho tất cả trẻ em Chúng tôi sẽ hiến tặng 99% cổ phần Facebook của mình - hiện tại có trị giá vào khoảng 45 tỉ đô la - để trong suốt cuộc đời mình, chúng tôi sẽ cùng tham gia với những người khác cải thiện thế giới này cho thế hệ tiếp theo

Trang 40

Cảm ơn tất cả các bạn vì tình cảm và sự động viên mà các bạn đã dành cho chúng tôi trong suốt thời kỳ Priscilla mang thai Các bạn đã đem lại cho chúng tôi hy vọng rằng cùng với nhau, chúng ta có thể xây dựng thế giới lý tưởng cho Max và cho tất cả các trẻ em khác

(Trích Xúc động trước lá thư ông chủ Facebook gửi con gái mới chào đời,

theo www.dantri.com.vn, 02/12/2015)

Câu 5 Trong đoạn trích, người cha thể hiện mong muốn về một thế giới như thế nào trong

tương lai để Max - con gái anh - và tất cả trẻ em trưởng thành từ đó?

Câu 6 Để góp phần tạo nên một thế giới lý tưởng (…) cho tất cả trẻ em, ông chủ mạng xã hội

Facebook đã có hành động cụ thể nào?

Câu 7 Vì sao ông chủ Facebook lại viết rằng: Các bạn đã đem lại cho chúng tôi hy vọng rằng

cùng với nhau, chúng ta có thể xây dựng thế giới lý tưởng cho Max và cho tất cả các trẻ em khác?

Câu 8 Anh/Chị có mong muốn về thế giới lý tưởng mà người cha trong đoạn trích đã tưởng

tượng không? Vì sao?

Câu 1 Một trong những vấn đề thu hút sự chú ý của dư luận xã hội những ngày này chính là vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm

Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ), trình bày suy nghĩ của anh/chị về tình trạng mất

vệ sinh an toàn thực phẩm ở nước ta hiện nay

Câu 2 Nhận xét về truyện ngắn Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành), có ý kiến cho rằng:

Truyện khắc họa thành công vẻ đẹp của hình tượng nhân vật Tnú Ý kiến khác lại cho rằng: Truyện xây dựng thành công các nhân vật vừa có những nét cá tính sống động vừa mang những phẩm chất có tính khái quát, tiêu biểu

Bằng cảm nhận về hình tượng nhân vật Tnú trong tác phẩm, hãy trình bày suy nghĩ của anh/chị

về các ý kiến trên

Định dạng
Số trang	107
Dung lượng	5,21 MB