I. PHẦN MỞ ĐẦU I.1. Lý do chọn đề tài Thuế là một khoản nộp bắt buộc mà các thể nhân và pháp nhân có nghĩa vụ phải thực hiện đối với Nhà nước, phát sinh trên cơ sở các văn bản pháp luật do Nhà nước ban hành, không mang tính chất đối giá và hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp thuế. Thuế không phải là một hiện tượng tự nhiên mà là một hiện tượng xã hội do chính con người định ra, nó gắn liền với phạm trù Nhà nước và pháp luật. Thuế là công cụ chủ yếu của Nhà nước nhằm huy động tập trung một phần của cải vật chất trong xã hội vào ngân sách để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước. Để nền tài chính quốc gia trở nên lành mạnh phải dựa chủ yếu vào nguồn thu nội bộ của nền kinh tế quốc dân đó, vì thế thuế là một công cụ quan trọng góp phần ổn định trật tự xã hội, chuẩn bị điều kiện và tiền đề cho việc phát triển lâu dài của đất nước. Việt Nam đang từng bước tiến tới hội nhập nền kinh tế thế giới. Để bắt kịp tiến trình này chúng ta cần phải có những cải cách nhằm phù hợp và thích nghi với điều kiện, hoàn cảnh của nền kinh tế thế giới. Trong đó việc thực hiện cải cách về thuế là một vấn đề hết sức quan trọng nhằm tăng sức cạnh tranh của Việt Nam về thương mại mậu dịch trên thương trường quốc tế. Tại kì họp lần thứ 11 Quốc hội khoá 9, Quốc hội nước ta đã thông qua Luật thuế giá trị gia tăng và có hiệu lực thi hành kề từ ngày 01011999. Từ khi ra đời cho đến nay, thuế giá trị gia tăng đã chiếm vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống thuế của nước ta. Thuế giá trị gia tăng là một loại thuế gián thu, người tiêu dùng là người chịu thuế nhưng người bán hàng lại là người nộp thuế, như vậy có nghĩa là những người bán hàng hay những doanh nghiệp phải có nghĩa vụ nộp thuế hàng tháng theo quy định và để thống nhất trên toàn bộ lãnh thổ cục thuế đã đưa ra biểu mẫu kê khai thuế giá trị gia tăng hàng tháng chung cho tất cả các đối tượng nộp thuế, điều này đồng nghĩa với việc mỗi doanh nghiệp phải có một kế toán để kê khai thuế một cách thường xuyên.
Trang 1MỤC LỤC
Trang
I Phần mở đầu
II.1.1 Sự cần thiết của đào tạo theo nhu cầu thị trường 6 II.1.2 Một số vấn đề về thuế và thuế giá trị gia tăng 7 II.1.3 Kinh nghiệm về công tác giảng dạy thuế trong cả nước 10 II.2 Thực trạng về công tác giảng dạy cách báo cáo thuế đối với học sinh
khối trung cấp chuyên nghiệp ngành kế toán tại trường trung cấp Kinh tế
-Kỹ thuật ĐăkLăk
13
II.2.2 Thực trạng về công tác giảng dạy cách báo cáo thuế của nhà
trường
15
II.2.3 Các giải pháp nâng cao vai trò giảng dạy cách báo cáo thuế cho
học sinh ngành kế toán tại trường trung cấp
16
VAI TRÒ GIẢNG DẠY CÁCH BÁO CÁO THUẾ TRONG DOANH
NGHIỆP ĐỐI VỚI HỌC SINH KHỐI TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP
NGÀNH KẾ TOÁN
-*** -I PHẦN MỞ ĐẦU
Trang 2I.1 Lý do chọn đề tài
Thuế là một khoản nộp bắt buộc mà các thể nhân và pháp nhân có nghĩa
vụ phải thực hiện đối với Nhà nước, phát sinh trên cơ sở các văn bản pháp luật
do Nhà nước ban hành, không mang tính chất đối giá và hoàn trả trực tiếp cho đối tượng nộp thuế Thuế không phải là một hiện tượng tự nhiên mà là một hiện tượng xã hội do chính con người định ra, nó gắn liền với phạm trù Nhà nước và pháp luật Thuế là công cụ chủ yếu của Nhà nước nhằm huy động tập trung một phần của cải vật chất trong xã hội vào ngân sách để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Nhà nước Để nền tài chính quốc gia trở nên lành mạnh phải dựa chủ yếu vào nguồn thu nội bộ của nền kinh tế quốc dân đó, vì thế thuế là một công cụ quan trọng góp phần ổn định trật tự xã hội, chuẩn bị điều kiện và tiền đề cho việc phát triển lâu dài của đất nước
Việt Nam đang từng bước tiến tới hội nhập nền kinh tế thế giới Để bắt kịp tiến trình này chúng ta cần phải có những cải cách nhằm phù hợp và thích nghi với điều kiện, hoàn cảnh của nền kinh tế thế giới Trong đó việc thực hiện cải cách về thuế là một vấn đề hết sức quan trọng nhằm tăng sức cạnh tranh của Việt Nam về thương mại mậu dịch trên thương trường quốc tế Tại kì họp lần thứ 11 Quốc hội khoá 9, Quốc hội nước ta đã thông qua Luật thuế giá trị gia tăng và có hiệu lực thi hành kề từ ngày 01-01-1999 Từ khi ra đời cho đến nay, thuế giá trị gia tăng đã chiếm vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống thuế của nước ta
Thuế giá trị gia tăng là một loại thuế gián thu, người tiêu dùng là người chịu thuế nhưng người bán hàng lại là người nộp thuế, như vậy có nghĩa là những người bán hàng hay những doanh nghiệp phải có nghĩa vụ nộp thuế hàng tháng theo quy định và để thống nhất trên toàn bộ lãnh thổ cục thuế đã đưa ra biểu mẫu kê khai thuế giá trị gia tăng hàng tháng chung cho tất cả các đối tượng nộp thuế, điều này đồng nghĩa với việc mỗi doanh nghiệp phải có một kế toán
để kê khai thuế một cách thường xuyên
Trang 3Nắm bắt được tình hình thực tiễn đó và nhận thức được tầm quan trọng của thuế đối với sự phát triển của đất nước, trường trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Đăklăk đã mạnh dạn đào tạo chuyên nghành kế toán để hàng năm có thể cung cấp cho xã hội một đội ngũ nhân lực có chất lượng, phát triển toàn diện, có phẩm chất đạo đức, lối sống lành mạnh, có kiến thức văn hoá và kiến thức nghề nghiệp vững vàng để cùng tiến bước với sự phát triển ngày càng cao của xã hội
Bản thân tôi là một cử nhân kinh tế chuyên ngành kế toán, trước khi gia nhập vào đội ngũ giáo viên của trường tôi đã từng là kế toán của một doanh nghiệp với nhiệm vụ báo cáo thuế giá trị gia tăng hàng tháng Do đó hơn ai hết tôi nhận thức được tầm quan trọng của báo cáo thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp cũng như đối với một kế toán
Thiết nghĩ, kỹ năng báo cáo thuế không phải tự dưng mà một kế toán khi mới ra trường là tự biết mà nó cần phải được chỉ dẫn, dạy dỗ, thực hành một cách nghiêm túc của người chỉ dẫn lẫn người học Chính vì vậy với mong muốn nâng cao chất lượng học sinh sau khi tốt nghiệp tôi đã chọn đề tài ‘Vai trò giảng dạy cách báo cáo thuế trong doanh nghiệp đối với học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp chuyên ngành kế toán’ để làm sáng kiến kinh nghiệm cho mình
Việc phân tích thực trạng và đề ra các giải pháp trong đề tài nhằm giúp nhà trường phát triển nguồn nhân lực có chất lượng, có kiến thức, có đạo đức lối sống lành mạnh đáp ứng được nhu cầu của xã hội, đồng thời tạo uy tín và ngày càng nâng cao uy tín của mình trong công cuộc trồng người Đồng thời giúp học sinh có những kiến thức, những kỹ năng nghề nghiệp căn bản để có thể tự tin hơn khi bước vào cuộc sống Việc tăng cường vai trò giảng dạy nghiệp vụ báo cáo thuế trong doanh nghiệp sẽ giúp học sinh có thể tự mình thực hiện trọn vẹn các Báo cáo thuế hàng tháng, Báo cáo thuế thu nhập doanh nghiệp hàng quý, Báo cáo tài chính và Quyết toán thuế cuối năm, theo đúng các chuẩn mực và quy định hiện hành
I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:
Trang 4- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về việc giảng dạy báo cáo thuế trong doanh nghiệp
- Đánh giá thực trạng về công tác giảng dạy cách báo cáo thuế đối với học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp ngành kế toán tại trường trung cấp Kinh tế
-Kỹ thuật ĐăkLăk
- Đề xuất một số giải pháp để tăng cường và nâng cao công tác giảng dạy cách báo cáo thuế đối với học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp ngành kế toán tại trường trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật ĐăkLăk
I.3 Đối tượng nghiên cứu.
Đối tượng nghiên cứu là công tác giảng dạy cách báo cáo thuế đối với học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp ngành kế toán tại trường trung cấp Kinh tế
-Kỹ thuật ĐăkLăk
I.4 Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nội dung: nội dung giảng dạy cách báo cáo thuế GTGT trong doanh nghiệp, bao gồm: Pháp luật về thuế, các thông tư ban hành về thuế giá trị gia tăng; Biên bản hướng dẫn kê khai thuế giá trị gia tăng; Các biểu mẫu kê khai thuế giá trị gia tăng
- Phạm vi không gian: Học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp chuyên ngành kế toán tại trường trung cấp Kinh tế - Kỹ Thuật Đăklăk
- Phạm vi thời gian: Số liệu thu thập trong năm học 2011-2012
I.5 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập số liệu
+ Nghiên cứu tài liệu: Sách, báo, báo điện tử có liên quan
+ Điều tra, phỏng vấn học sinh sau khi ra trường về nhu cầu đào tạo cách báo cáo thuế và học sinh đang học tại trường chuyên ngành kế toán về chất lượng thực hành nghiệp vụ báo cáo, kê khai thuế
Trang 5+ Phỏng vấn bán cấu trúc đối với cán bộ, giáo viên về thực trạng đào tạo cách báo cáo thuế đối với học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp ngành
kế toán tại trường trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật ĐăkLăk
- Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp xử lý số liệu trên phần mềm Excel
- Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu định tính và định lượng
Trang 6II PHẦN NỘI DUNG II.1 Cơ sở lý luận
II.1.1 Sự cần thiết của đào tạo theo nhu cầu thị trường
Khi Việt Nam gia nhập WTO, tuy không có cam kết về mở cửa thị trường lao động nhưng chắc chắn sẽ có một dòng chảy lao động nước ngoài vào thị trường trong nước từ các gói dịch vụ do nước ngoài cung cấp Chất lượng lao động thấp là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều vị trí chủ chốt trong doanh nghiệp phải sử dụng người nước ngoài Để hạn chế dòng chảy này, tức không để thua ngay trên “sân nhà”, cách tốt nhất là nâng cao chất lượng lao động tại chỗ
để có thể đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư Đây không phải là chuyện của riêng doanh nghiệp, cơ sở đào tạo hay người lao động mà đòi hỏi một chiến lược ở tầm quốc gia
Hiện nay, chất lượng lao động trẻ, sinh viên mới ra trường chưa đáp ứng được nhu cầu của doanh nghiệp, trong đó nhiều “kỹ năng mềm” không được trang bị Theo số liệu của Vụ Công tác học sinh, sinh viên, 90% sinh viên qua khảo sát không thể áp dụng kiến thức vào công việc thực tế sau khi ra trường
Hệ quả của tình trạng này, theo nhiều nhà tuyển dụng là do sinh viên định hướng sai nghề nghiệp, các trường chưa chú trọng hợp tác đào tạo với doanh nghiệp Ông Nguyễn Lương Hùng, Giám đốc Nhân sự Công ty Colgate-Palmolive, kể: Nhiều lần công ty liên hệ với các Trường ĐH Quy Nhơn, ĐH Đà Nẵng thực hiện những chương trình hợp tác đào tạo cho sinh viên Sau khi được giới thiệu qua nhiều phòng ban khác nhau, cuối cùng công ty nhận được câu trả lời “không đồng ý hợp tác” Rồi ông nhấn mạnh: Như thế làm sao các trường nắm được thông tin cũng như nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp để có hướng đào tạo cho phù hợp
Thiếu thông tin lẫn nhau giữa đơn vị đào tạo và các doanh nghiệp sử dụng lao động, nên chất lượng đào tạo không đáp ứng nhu cầu thị trường Bên cạnh
đó, chất lượng giáo viên cũng là vấn đề được nhiều doanh nghiệp đề cập đến
Trang 7Suy cho cùng, sức lao động là một loại hàng hóa (hàng hóa đặc biệt) Khi là hàng hóa thì sản phẩm làm ra phải bán được, phải đáp ứng nhu cầu thị trường Thế nhưng, chất lượng đào tạo về nghiệp vụ tại các trường Trung cấp chuyên nghiệp hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu này
Chính sự thiếu định hướng thông tin thị trường cùng chất lượng đào tạo chưa bảo đảm khiến cho khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng ngày càng xa nhau Chính vì vậy, làm thế nào để sinh viên khi tốt nghiệp phải là sản phẩm
“được mua” hơn là những sản phẩm được đem đi bán Việc tăng cường đầu tư công tác giảng dạy nghiệp vụ báo cáo thuế đối với học sinh ngành kế toán là rất cần thiết giúp học sinh sau khi ra trường nhanh chóng tiếp cận với công việc thực tiễn tại doanh nghiệp
II.1.2 Một số vấn đề về thuế và thuế giá trị gia tăng
Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) là thuế tính trên giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng
Được gọi là thuế GTGT vì thuế chỉ đánh trên phần giá trị tăng thêm qua mỗi khâu của quá trình sản xuất kinh doanh, và tổng số thuế thu được ở mỗi khâu bằng chính số thuế tính trên giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng
Về bản chất, thuế GTGT do các nhà sản xuất kinh doanh nộp hộ người tiêu dùng thông qua việc tính gộp thuế này vào giá bán mà người tiêu dùng phải thanh toán Do vậy, thuế GTGT là một loại thuế gián thu Người tiêu dùng hàng hóa là người chịu thuế
Thuế GTGT ra đời từ năm 1936 ở Pháp nhằm thay thế cho thuế doanh thu
cũ, nhưng mãi đến năm 1999 thuế GTGT mới được áp dụng ở nước ta cũng như
ở nước pháp thuế GTGT ra đời nhằm khắc phục và sửa đổi cho thuế doanh thu
cũ
Các doanh nghiệp kinh doanh chịu thuế GTGT phải kê khai thuế giá trị gia tăng từng tháng và nộp tờ khai thuế cho cơ quan thuế trong mười ngày đầu của tháng tiếp theo Trong trường hợp không phát sinh thuế đầu vào, thuế đầu
Trang 8ra, cơ sở kinh doanh vẫn phải kê khai và nộp tờ khai thuế cho cơ quan thuế Cơ
sở kinh doanh phải kê khai đầy đủ, đúng mẫu tờ khai thuế và chịu trách nhiệm
về tính chính xác của việc kê khai
Các doanh nghiệp kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng đầy đủ, đúng hạn vào ngân sách Nhà nước theo thông báo nộp thuế của cơ quan thuế Thời hạn nộp thuế của tháng được ghi trong thông báo chậm nhất không quá ngày 25 của tháng tiếp theo
Các doanh nghiệp kinh doanh phải thực hiện quyết toán thuế hàng năm với cơ quan thuế Năm quyết toán thuế được tính theo năm dương lịch Trong thời hạn sáu mươi ngày, kể từ ngày kết thúc năm, các doanh nghiệp kinh doanh phải nộp báo cáo quyết toán thuế cho cơ quan thuế và phải nộp đủ số thuế còn thiếu vào ngân sách Nhà nước trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày nộp báo cáo quyết toán, nếu nộp thừa thì được trừ vào số thuế phải nộp kỳ tiếp theo
* Tác động của thuế GTGT
- Thuế GTGT góp phần khuyến khích đầu tư, khuyến khích xuất khẩu, thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh
Việc hoàn thuế GTGT đầu vào đối với các dự án đầu tư đã tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển công nghệ, đầu tư đổi mới tài sản cố định, góp phần thúc đẩy vốn đầu tư xã hội tăng trưởng Thông qua áp dụng thuế suất 0% đối với hàng hoá, dịch vụ xuất khẩu đã tạo điều kiện để doanh nghiệp hạ giá hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, từ đó khuyến khích xuất khẩu tăng trưởng mạnh qua các năm, cụ thể là:
- Việc áp dụng thuế GTGT thay cho thuế doanh thu phù hợp với thông lệ quốc tế tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các cam kết trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
Trang 9Theo cam kết khi hội nhập kinh tế quốc tế, nước ta phải cắt giảm thuế nhập khẩu, đồng thời phải bãi bỏ các khoản trợ cấp trực tiếp từ ngân sách cho doanh nghiệp, việc thu thuế GTGT đối với hàng hoá nhập khẩu, hoàn thuế cho hàng hoá xuất khẩu đã góp phần điều chỉnh cơ chế kinh tế phù hợp với thông lệ quốc tế nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu khuyến khích doanh nghiệp xuất khẩu hàng hoá, dịch vụ, bảo hộ hợp lý sản xuất trong nước và bù đắp cho Ngân sách phần thiếu hụt do cắt giảm thuế nhập khẩu
- Thuế GTGT là nguồn thu quan trọng và ổn định của NSNN, tăng cường tài chính quốc gia, đảm bảo nguồn lực để phát triển kinh tế – xã hội, xoá đói, giảm nghèo và củng cố an ninh, quốc phòng
Năm 1999 số thu từ thuế GTGT là 17.113 tỷ đồng, chiếm 23% trong tổng thu NSNN tổng thu từ thuế, phí và lệ phí, đến năm 2007, các con số này là 72.022 tỷ đồng tương ứng là 30,6% Số thu thuế GTGT năm sau so với năm trước tăng bình quân là 19,13% Dự báo trong những năm tới, số thu từ thuế GTGT vẫn giữ vai trò quan trọng cho ngân sách quốc gia
- Thuế GTGT đã góp phần thúc đẩy việc thực hiện pháp luật về kế toán, thuế của doanh nghiệp, từ đó, nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, hiện đại hoá và đổi mới phương thức quản lý thuế
Áp dụng thuế GTGT vừa đặt ra yêu cầu, vừa tạo điều kiện để cơ quan thuế hiện đại hoá, đổi mới phương thức quản lý thuế (chuyển từ cơ chế cơ quan thuế trực tiếp tính thuế và ra thông báo nộp thuế sang cơ chế đối tượng nộp thuế
tự tính, tự kê khai, nộp thuế theo thủ tục đơn giản, công khai, minh bạch; thực hiện phương pháp quản lý rủi ro: phân loại đối tượng nộp thuế trên cơ sở đó tập trung quản lý thanh tra, kiểm tra những đối tượng có hành vi gian lận về thuế) Theo cơ chế quản lý mới này, cơ quan thuế có điều kiện tổ chức lại bộ máy theo chức năng, tập trung vào việc thực hiện các chức năng chính như tuyên truyền, cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho đối tượng nộp thuế, quản lý nợ và thanh tra, kiểm tra, đồng thời tạo điều kiện cho việc ứng dụng công nghệ thông tin vào tất cả các
Trang 10khâu trong quá trính quản lý thuế, góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế
II.1.3 Kinh nghiệm về công tác giảng dạy thuế trong cả nước
Chương trình cải cách và hiện đại hoá hệ thống thuế, từng bước đưa công tác giáo dục, phổ biến pháp luật thuế vào hệ thống giáo dục giai đoạn 2005-2010
đã được Chính phủ phê duyệt, Tổng cục Thuế vừa ban hành quyết định số 246/QĐ-TCT ngày 04/02/2010 về việc phê duyệt đề án "Phổ biến, giáo dục pháp luật thuế trong các cấp học đường" nhằm giúp học sinh, sinh viên - những chủ nhân tương lai của đất nước - có được những hiểu biết về thuế một cách cơ bản có hệ thống, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, ý thức tôn trọng pháp luật thuế từ khi còn nhỏ
Việc giảng dạy thuế trong các trường học đã có những bước tiến đáng kể trong các tỉnh thành trên cả nước, những kinh nghiệm quý báu được rút ra là điều kiện để phát triển công tác giảng dạy thuế trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk nói chung và công tác giảng dạy báo cáo thuế trong các doanh nghiệp đối với học sinh khối trung cấp chuyên nghiệp ngành kế toán tại trường Trung cấp Kinh tế
-Kỹ thuật Đắk Lắk nói riêng
* Kinh nghiệm của tỉnh Hòa Bình
Tại Hòa Bình, trong những năm qua, ngành Thuế đã phát triển phong phú,
đa dạng các hình thức tuyên truyền, hướng dẫn, tư vấn cho cộng đồng xã hội, đặc biệt cho người nộp thuế thông qua các phương tiện thông tin đại chúng như báo, đài; đối thoại trực tiếp; trang thông tin điện tử của ngành; thi tìm hiểu pháp luật Tuy vậy, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thuế hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, do nhiều nguyên nhân Ở các cấp học phổ thông, giáo dục về thuế chưa trở thành một môn học chính thức, chưa
có chương trình giảng dạy và sách học chính thống giáo dục về thuế Ở cấp đại học, thuế mới chỉ được giảng dạy tại một số khoa ở các trường kinh tế Ngoài