giáo dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh hải dương trong giai đoạn hiện nay

Chương 1 Đạo đức – tầm quan trọng của việc tăng cường giáo dục đạo đức trong gia đình 1.1.Các khái niệm 1.1.1. Đạo đức Đạo đức là một lĩnh vực mà bất kì một xã hội nào cũng quan tâm, bởi đạo đức dược xem như là bộ mặt tinh thần của cả một thế hệ, một dân tộc mà quốc gia nào cũng cần đến. Theo quan niệm của phương Đông trong các học thuyết cảu phạt giáo, đạo giáo, nho giáo đều lấy đạo đức làm cơ sở trong dối nhân xử thê và tự rèn luyện bản thân mình. Những chuẩn mực đó khuyên con người nên làm điều thiện, tránh điều ác. Như vậy có thể nói quan niệm đạo đức ở phương đông có nghĩa là đạo làm người, bao gồm rất nhiều quy chuẩn mà xã hội đặt ra cho các mối quan hệ như: vua tôi, cha con. Chồng vợ, anh em, quan hệ lối xóm, bạn bè, tu thân, dưỡng tính,… theo những định hướng giá trị nhất đinh. Ở phương tây, khái niệm đạo đức được bắt nguồn từ chữ MOS trong từ vựng la tinh và có nghĩa là “lề thói” Theo khái niệm chung thì đạo đức là một hiện tượng xã hội, là sản phẩm của quan hệ giữa con người và con người và con người và xã hội. Xét về phương diện xã hội cũng như phương diện hành vi cảu mỗi cá nhân, đạo đức là sự thể hiện quan hệ ứng xử và hành vi của con người, đem lại lợi ích cho người khác và xã hội. Hành vi đạo đức và những quan niêm đạo đức chỉ nảy sinh tồn tại một khi chủ thể đạo đức ý thức được điều đó, hình thành niềm tin, tình cảm sau đó là tự nguyện, tự giác hành động. Nói tóm lại dù được nhìn nhận từ góc độ nào đi chăng nữa thì đạo đức vẫn được quan niệm là đạo làm người, những hành vi theo đúng chuaamr mực của xã hội quy định nhằm xây dựng gia đình và xã hội ngày càng tôt đẹp hơn.

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Lịch sử Việt Nam đã trải qua hàng ngàn năm hình thành và phát triểnvới những giá trị truyền thống tốt đẹp đã góp phần làm giàu thêm nền vănhóa dân tộc Được coi là một tế bào của xã hội nên gia đình có vai trò lớntrong việc ổn định đời sống xã hội Ngày nay trong nền kinh tế thị trườngvới xu hướng toàn cầu hóa thì sự trường tồn của một quốc gia, dân tộc phụthuộc rất nhiều vào sự trường tồn của mỗi gia đình Nước ta đang trong quátrình công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước nên gia đình Việt Nam nóichung và mỗi gia đình của tỉnh Hải Dương nói riêng là yếu tố tạo nên sựtrường tồn đó Bời gia đình là điểm xuất phát và trở về của mọi vấn đề xãhội Trong đời sống xã hội hôm nay, những nhân tố tích cực và tiêu cực củađạo dức vẫn tồn tại song song với nhau Tuy nhiên những gương sáng đạođức, lối sống và nhân cách đẹp vẫn là nét chủ đạo Vì vậy trong xã hội cũngnhư trong gia đình thì lối sống văn hóa đạo đức cần được duy trì, kế thừa

và phát huy.Trong quá trình hội nhập và đổi mới đất nước thì vấn đề đạođức ngày càng bị xem thường Do vậy Đảng , nhà ước và các cấp ủy Đảng

đã rất quan tâm đến vấn đề đạo đức xã hội nói chung và đạo đức gia dìnhnói riêng Đảng Cộng Sản Việt Nam trong chiến lược phát triển kinh tế dếnnăm 2000, đã đặt gia đình vào tiêu điểm quan trọng, phấn đấu sao cho “xây dựng gia đình ấm no, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc làm cho gia đìnhthực sự là tế bào của xã hội, là tổ ấm của mỗi người ” Trong suốt quá trìnhxây dựng và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa Việt nam Đảng và nhà nước

ta luôn luôn coi trọng gia đình và văn hóa đạo đức gia đình Như nghịquyết TW5 (khóa VIII) đã nêu về vấn đề xây dựng và phát triển nền vănhóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc: “ giữ gìn và phát huynhững đạo lý tốt đẹp của gia đình Việt Nam, nêu cao vai trò gương mẫucủa các bậc cha mẹ, coi trọng xây dựng gia đình văn hóa, xây dựng nếpsống văn minh và gia đình văn hóa.” Không những vậy Đảng và nhà nước

còn phát động phong trào “người tốt, việc tốt” làm cho người dân tự ý thứcđược vai trò và trách nhiệm của mình, làm cho văn hóa thấm sâu vào từngkhu dân cư, từng gia đình,… , từ đó giúp hoàn thiện hệ giá trị đạo đức củangười Việt Nam Để hưởng ứng tích cực phong trào của Đảng và nhà nước

đề ra thì tỉnh Hải Dương đã và đang cố gắng thực hiện tốt lối sống văn hóasao cho mỗi gia đình đều trở thành gia đình văn hóa, mỗi thành viên đều trởthành con hiền cháu thảo trong gia đình, để giúp xã hội ngày càng tốt đẹphơn Nghi quyết đại hội X của Đảng một lần nữa nhấn mạnh “ phát huynhững giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam, thích ứng vớinhững đòi hỏi của quá trình công nghiệp hóa_ hiện đại hóa_xây dựng giađình ấm no , bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, thực sự là tổ ấm của mỗi người,

là tế bào lành mạnh của xã hội, là môi trường quan trọng hình tành, nuôidưỡng và giáo dục nhân cách con người, bảo tồn và phát huy văn hóatruyền thống thống tốt đẹp, tạo nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp xâydựng và bảo vệ tổ quốc” Như vậy việc tăng cường và giáo dục văn hóa đạođức trong gia đình Việt Nam nói chung và gia đình của tỉnh hải Dương nóiriêng hôm nay là một vấn đề hết sức thiết thực và cần thiết

Hiện nay, nước ta đang trong quá trình quá độ lên chủ nghĩa xã hội

và hội nhập kinh tế quốc tề theo xu hướng toàn cầu Nên sự giao lưu mởcửa hội nhập kinh tế trong nước và quốc tế đã đem đến cho gia đình ViệtNam nói chung và ở tỉnh Hải Dương nói riêng nhiều cơ hội Vì gia đình ởHải Dương là một thành viên nhỏ trong gia đình Việt Nam nên nó có điềukiện phát triển kinh tế, giao lưu hội nhập với các nền văn hóa của các khuvực lân cận và văn minh của các nước tiên tiến mà Việt Nam đã và đangtiến hành hợp tác Song, bên cạnh những mặt tích cực thì mặt trái của nềnkinh tế thị trường đã tác động không nhỏ đến đời sống của gia đình của tỉnhHải dương, làm cho gia đình đang đứng trước những khó khăn thử thách.Ngoài ra cuộc sống hiện đại với sự phát triển của các thành phần kinh tếcũng đã tác động đến đời sống gia đình trong tỉnh, và ở một góc độ nào đó

đã phá vỡ nề nếp, gia phong đạo đức của gia đình truyền thống Các vấn đềtrong gia đình nảy sinh như tình trạng ly hôn, ly thân, sống chung như vợchồng chưa đăng ký kết hôn, quan hệ tình dục trước hôn nhân và hơn thếnữa là việc nạo phá thai trong giới trẻ ngày càng gia tăng đã để lại nhữnghậu quả nặng nề về nhiều mặt cho cá nhân, gia đình và cả xã hội không chỉvậy với cuộc sống bị đồng tiền chi phối như ngày nay thì xu hướng lấychống nước ngoài ngày càng nhiều và sau hôn nhân nhiều phụ nữ di cưtheo chồng ra nước ngoài sinh sống cũng đặt ra mối quan tâm lớn cho xãhội các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của gia đình đang có biểu hiệnxuống cấp Lòng hiếu thảo của con cháu trong gia đình bị suy thoái, cùngvới nó các tệ nạn xã hội như: ma túy, mại dâm, rượu chè, cờ bạc,…, đã vàđang xâm hại vào các gia đình Sự xung đột giữa các thế hệ như:đạo đức lốisống, ứng xử và cách chăm sóc các thành viên trong gia đình đang đặt rathách thức mới Tình trạng bạo lực gia đình ở Hải dương đang gia tăng và ởmức báo động Từ thực tế trên, chúng ta thấy việc giữ gìn và phát huy cácgiá trị đạo đức truyền thông tốt đẹp của gia đình trong việc xây dựng giađình và nếp sống văn hóa là yêu cầu cần thiết của toàn xã hội Từ nhữngvấn đề bức thiết, nghiêm trọng đang xảy ra trong mỗi gia đình của tỉnh HảiDương trong nền kinh tế thị trường hôm nay tôi xin mạnh dạn chọn đề tài:

“tăng cường giáo dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh Hải Dương tronggiai đoạn hiện nay.” Làm đề tài cho môn Nguyên lý công tác tư tưởng

2.Lịch sử nghiên cứu đề tài

Giáo dục là vấn đề được rất nhiều tác giả quan tâm và nghiên cứu Trong

đó có tác giả Vũ Ngọc Khánh với “Văn hóa gia đình Việt Nam” đã tìm hiểu

về bản sắc văn hóa gia đình, giúp cho chúng ta hiểu thêm về những giá trị văn hóa gia đình như thế nào? Nó biến hóa ra sao? Cuốn sách cũng được nhiều độ giả đón đọc

Trong cuốn “ Gia đình Việt Nam” của giáo sư- bác sĩ Đặng Phương Kiệt

đã bàn về những giá tri truyền thống và vấn đề tâm lý, bệnh lý, đồng thời bàn về những khủng hoảng trong gia đình nhằm xây dựng văn hóa gia đình Trong bài viết còn tham khảo đề tài “ tăng cường công tác giáo dục văn hóa đạo đức trong gia đình Việt Nam hiện nay” của sinh viên K28 khoa tuyên truyền- Học Viện Báo Chí và Tuyên Truyền Đề tài bàn về vấn đè đạo đức gia đình và đưa ra những giải pháp khắc phục tình trạng suy thóa của đạo đức gia đình Viêt Nam hiện nay

Đó là một số công trình nghiên cứu về gia đình một cách tổng quất, chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể về gia đình ở Hải Dương trong giai đoạn hiện nay Vì vậy mà đề tài tôi nghiên cứu: “Tăng cường giáo dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh Hải Dương trong giai đoạn hiện nay” sẽ góp phần giải quyết các vấn đề lý luận và thực tiễn về gia đình ở Hải

Dương hiện nay

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích nghiên cứu

Việc tăng cường gióa dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh HảiDương trong giai đoạn hiện nay giúp chúng ta thấy rõ được nhiều vấn đề.Đạo đức trong gia đình là một vấn đề quan trọng mà thông qua đó chúng tatìm hiểu được những biểu hiện tiêu cực trong gia đình, thấy được biểu hiệnsuy thoái về đạo đức và từ đó có những biện pháp góp phần giữ vững đượcgiá trị truyền thống đạo đức trong gia đình, khắc phục được những biểuhiện suy thoái nghiêm trọng về văn hóa đạo đức trong gia đình

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ vai trò của công tác đạo đức trong gia đình, sự cần thiếtcủa việc tăng cường giáo dục đạo đức trong gia đình

Từ đó đề xuất những phương hướng, giải pháp khắc phục gópphần nâng cao giá trị đạo đức, đồng thời khắc phục những biểu hiện tiêucực của giá trị đạo đức đối với gia đình ở Hải dương hiện nay

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Đề tái dựa trên cơ sở lý luận của vhur nghĩa duy vật biện chứngMác_LªNin, tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề gia đình trên quan điểm vềcách mạng Việt Nam, đồng thời là những công trình nghiên cứu của một sốnhà khoa học trong và ngoài nước về vấn đề gia đình

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, điều tra xã hộihọc, và tham khảo những công trình nghiên cứu đẻ làm về vấn đề tăngcường giáo dục đạo đức trong gia đình

5 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Bài tiểu luận này không đi nghiên cứu tất cả các vấn đè liên quanđến gia đình mà chỉ tập trung nghiên cứu về vấn đề văn hóa đạo đức đốivới gia đình của Hải Dương hiện nay Đối tượng nghiên cứu bao gom các

cá thể trong gia đình

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Chỉ tập trung nghiên cứu trong pham vi của tỉnh hải dương, trongmỗi giai đoạn hiện nay nhằm năng cao giá trị đạo đức cho mỗi cá nhân làmcho xã hội ổn định và phát triển

6.Ý nghĩa của đề tài

Tăng cường gióa dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh Hải Dươnghôm nay có ý nghĩa quan trọng giúp xây dựng một gia đình ấm no, hạnhphúc, tiến bộ, lành mạnh qua đó làm cho đất nước ổn định, phát triển

7 Kết cấu đề tài

Đề tài gồm 4 phần: phần mở đầu, phần nội dung, phần kết luận,danh mục tài liệu tham khảo, trong phần nội dung có 3 chương cụ thể nhưsau:

cơ sở trong dối nhân xử thê và tự rèn luyện bản thân mình Những chuẩnmực đó khuyên con người nên làm điều thiện, tránh điều ác Như vậy cóthể nói quan niệm đạo đức ở phương đông có nghĩa là đạo làm người, baogồm rất nhiều quy chuẩn mà xã hội đặt ra cho các mối quan hệ như: vuatôi, cha con Chồng vợ, anh em, quan hệ lối xóm, bạn bè, tu thân, dưỡngtính,… theo những định hướng giá trị nhất đinh.

Ở phương tây, khái niệm đạo đức được bắt nguồn từ chữ MOStrong từ vựng la tinh và có nghĩa là “lề thói”

Theo khái niệm chung thì đạo đức là một hiện tượng xã hội, làsản phẩm của quan hệ giữa con người và con người và con người và xã hội.Xét về phương diện xã hội cũng như phương diện hành vi cảu mỗi cá nhân,đạo đức là sự thể hiện quan hệ ứng xử và hành vi của con người, đem lạilợi ích cho người khác và xã hội Hành vi đạo đức và những quan niêm đạođức chỉ nảy sinh tồn tại một khi chủ thể đạo đức ý thức được điều đó, hìnhthành niềm tin, tình cảm sau đó là tự nguyện, tự giác hành động

Nói tóm lại dù được nhìn nhận từ góc độ nào đi chăng nữa thìđạo đức vẫn được quan niệm là đạo làm người, những hành vi theo đúngchuaamr mực của xã hội quy định nhằm xây dựng gia đình và xã hội ngàycàng tôt đẹp hơn

1.1.2 Văn hóa đạo đức

Khi nói đến đạo đức người ta thường xét ở hai cấp độ với quy

mô và phạm vi khác nhau đó là: cấp độ xã hội và cấp độ các nhân

_Cấp độ xã hội: Văn hóa đạo đức là một hệ thống giá trị, chuẩnmực đạo đức được hình thành trong đời sống xã hội, được xã hội thừanhận, lĩnh hội, bảo vệ và trao quyền

_Cấp độ cá nhân: Văn hóa đạo đức là đặc điểm có tính chấtlượng của sự phát triển đạo đức và sự trưởng thành đạo đức của con ngườiđược thể hiện ở 3 trình độ: văn hóa của ý thức đạo đức, ăn hóa của tìnhcảm đạo đức, và văn hóa của hành vi đạo đức

1.1.3 Đạo đức gia đình

_Gia đình:

Theo quan niêm cũ, gia đình: chính là một gia đình nhỏ, sinh sốnggói gọn trong một góc sân, một mảnh vườn Gia đình nhỏ là một nhóm cánhân cùng chung sống dưới một mái nhà, cùng ăn chung, sinh hoạt chung

và cùn huyết thống

Hồ Chí Minh với quan điểm từ góc độ một người làm cách mạngcho rằng: gia đình có nghĩa cũ và nghĩa mới, nghĩa rộng và nghĩa hẹp, cógia đình to và gia đình nhỏ

Gia đình có nghĩa cũ và nghĩa mới, nghĩa rộng và nghĩa hẹp Theo

từ điển hán việt: “Gia” là nhà, “Đình” là sân Vậy theo nghĩa cũ gia đìnhchỉ giới hạn nhỏ bé trong 1 cái nhà, 1 cái sân Nghĩa là gia đình chỉ lo choc

ah mẹ, vợ con trong gia đình mình được ấm no, yên ổn với tư tưởng: “thân

ai người ấy lo, bò ai người ấy giữ” Ngoài ra ai khó khăn nghèo khổ mặc ai.Như thế là ích kỷ, là hẹp hòi

Gia đình theo nghĩa mới là đại gia đình tức là một gia đình lớn Vàrộng hơn nữa là chỉ nhóm người có cùng quan điểm, cùng mối quan tâm,cùng mục tiêu phấn đấu Họ có thể là đông nghiệp, đồng chí cùng chíhướng cùng dân tộc

Vì vậy theo nghĩa mới thì gia đình rộng hơn, tốt đẹp hơn Nhưnhững người cùng học chung một lớp, một trường,… thì phải đoàn kết, yêuthương nhau như an hem trong cùng gia đình Nói rộng hơn nữa là đồngbào cả nước đều là an hem một nhà Ông cha ta có câu:

Nhiễu điều phủ lấy giá gương

Người trong một nước thì thương nhau cùng.Việt Nam có 54 dân tộc anh em nên sức manh lớn nhất mà chúng ta

có được là sức mạnh đoàn kết dân tộc Sức mạnh này đã minh chứng chomột thời kỳ lịch sử dựng nước và giữ nước hào hùng của dân tộc.Và chínhnhờ vào đó mà chúng ta có đại gia đình chủ nghĩa xã hội như hôm nay

Hồ Chí Minh đã chỉ ra mối quan hệ mật thiết giữ gia đình to vàgia đình nhỏ, giưa gia đình theo nghĩa rộng và gia đình theo nghĩa hẹp Hailaoi gia đình này có mối quan hệ biện chứng với nhau Sự yên ấm của giađình nhỏ phụ thuộc vào sự yên ấm của gia đình lớn Một đất nước có nhiềugia đình nhỏ tốt thì đại gia đình của nước đó cũng tốt Do vậy mỗi cá nhântrong xã hội đều phải nhận thức được vấn đề này và phải thực hiện đầy đủtrách nhiệm với gia đình to ấy

Gia đình to là cả nước và gia đình nhỏ cái nào quan trong hơn cáinào? Tùy từng hoàn cảnh đẻ người ta cân nhắc sự nặng nhẹ đó Có thể đốivới người cách mạng thì gia đình lớn là quan trọng hơn cả vs nếu gia đìnhlớn bị áp bức thì gia đình nhỏ cũng sẽ không còn Nhưng trong thời đâịngày nay khi lịch sử cách mạng dã bước sang một trang mới tươi sáng hơnthì quan niêm cũng đã có sự thay đổi muốn gia đình lớn có thể phát triểntoàn dienj và ổn định thì mỗi gia đình nhỏ phải được hưởng ấm no và hạnhphúc trước đã

_Gia đình theo nhiên cứu xã hội học:

Gia đình là một nhóm xã hội được hình thành trên cơ sở các quan

hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống được sinh ra từ quan hệ hôn nhân đócùng chụng sống Đồng thời có một số người được gia đình nuôi dưỡng tuy

không phải là máu mủ (con nuôi ) và các thành viên trong gia đình gắn bóvới nhau về trách nhiệm và quyền lợi Giữa họ có những ràng buộc mangtính pháp lý được nhà nước thừa nhận và bảo vệ, và đồng thời có nhữngquy định rõ rằng về quyền được phép và cấm đoán trong quan hệ hôn nhângiữa các thành viên trong gia đình.

Tuy nhiên bên cạnh những gia đình đầy đủ thì cũng tồn tại nhữnggia đình không đầy đủ chỉ có mẹ hoặc bố sống cùng các con Nguyên nhân

cơ bản của các thực trang đó là do: bố mẹ ly hôn, góa vợ hoạc góa chồng,hoặc có vợ có chồng nhưng một rong hai người có những đứa con ngoài giáthú và được pháp luật thừa nhận quyền lợi

Xã hội học quan tâm nghiên cứu gia đình như là một hiện tượng xãhội, là một thiết chế xã hội thu nhỏ Bởi thiết chế xã hội là một hệ thốngphức tạp của các quy tắc, chẩn mực, và vai trò của xã hội, có sự gắn bó qualai lẫn nhau, được tạo nên và hoạt đọng nhằm thực hiện chức năng, nhu cầucủa xã hội

- Đạo dức gia đình:

Là những nề nếp gia phong, phương thức hành động, là những nề thối

và tập tục đạo nghĩa, biểu hiện ở những mối quan hệ nhất định giữa ngườivới người trong sinh hoạt, giao t iếp với nhau hàng ngày Những nếp nghĩ,

nề thối và tập tục đó được biểu hiện bằng khuôn phép và quy tắc xử thếtrong gia đình

1.2 Sự cần thiết ể tăng cường giáo dục đâọ đức trong gia đình hiện

nay.

1.2.1 Vị trí và vai trò của gia đình Việt nam trong xã hội.

Gia đình với ý nghĩa là hạt nhân của xã hội có vai trò duy trìnhững giá trị văn hóa, đạo đức của mỗi dân tộc và cộng đòng người, gópphần xây dựng nên nền văn hóa đạo dức của xã hội Từ xưa cha ông ta đãdạy rằng: “nhất gia hưng, nhất quốc hưng nhân” nghĩa là mỗi một gia đìnhđều làm điều thiện thì cả nước sẽ vươn tới điều thiện Như một nhà tư

tưởng của phương tây đã từng nói gia đình khó phá bỏ hơn quốc gia Bởivậy không thể phá bỏ gia đình nều gia đình tan rã thì sự liên kết toàn nhânloại bị sụp đổ.

Bởi gia đình có vai trò mang tính đặc thù trong việc duy trì nòigiống và là môi trường nuôi dưỡng nhân cách của con người mà khôngthiết chế xã hội nào có thể thay thê đươc Vậy để hình thành nhân cách conngười của Viêt nam hôm nay cùng với sự phát huy vai trò của xã hội thìquan trọng hơn cả là việc phát huy vai trò của gia đình Vốn được coi làmột hạt nhân của xã hội nên gia đình sẽ tồn tại mãi mãi trong đời sống xãhội Nên mỗi cá nhân cần nhận thức rõ vai trò của gia đình và việc gióa dụctrong gia đình đối với con người và xã hội Như Hồ Chí Minh đã từng nối:

“Rất quan tâm đến gia đình nhỏ và nhiều gia đình cộng lại mới thành xãhội, xã hội tốt thì gia đình cũng tốt Hạt nhân của xã hôi là gia đình Chính

vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội mà phải chú ý đến hạt nhân cho tốt”.Xết theo chiều sâu tư tưởng đạo đức thì gia đình là hạt nhân của xã hội, giađình bao chứa nhiều mối quan hệ nhân bản, sâu sắc nhất của con người vàgắn với sự hình thành bản chất người (tính người)

Ngày nay cả phương đông và phương tây đều chú ý đến việc củng

cố gia điình và các giá trị đạo đức trong gia đình Như vậy dù ở bất kỳ một

xã hội nào thì người ta đều đề cao vai trò của gia đình Vì vậy việc nghiêncứu vấn đề gia đình và việc nhận thức đầy đủ hơn, sâu sắc hơn về giaddingf vẫn là một vấn đề đặt ra thường xuyên đối với chúng ta Bởi dù giađình biến đổi như thế nào thì sau gia đình vẫn là gia đình Do tầm quantrọng của gia đình trong xã hội nên gia đình tốt sẽ đẩm bảo cho một xã hôidân giàu, nước mạnh, xã hội lành mạnh, hạnh phúc và văn minh

1.2.2 Vai trò của giáo dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh HảiDương hiện nay

Việc tăng cường gióa dục đạo đức cho gia đình hôm nay là vấn

đề cần thiết và đang được Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm Bởi vì giáo

dục đạo đức là con đường cơ bản đẻ hình thành văn hóa đạo đức của mỗi

cá nhân Những năm gần đây ở nước ta cũng như trên pham vi toàn thế giới

đã nhấn mạnh đến sự phát triển kinh tế gắn liền với sự phát trienr của vănhóa, vì văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của sự phát triển Trong bốicảnh chung ấy vấn đề gia đình văn hóa gia đình, giáo dục gia đình đượcnâng lên một tầm cao mới trong nghiên cứu khoa học cũng như trong đờisống thực tiễn bởi nó gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế - văn hóa,

xã hội và hơn thế nữa gắn liền với sự nghiệp công nghiệp hóa _ hiện đạihóa đất nước, cũng như quá trình gìn giữ bản sắc dân tộc

Từ xưa ở Việt nam cha ông ta đã quan niệm gia đình là góc củanước, gia đình gắn bó chính thể với làng và nước, tạo nên một hệ thốngchặt chẽ trong quá trình đấu trang dựng nước và giữ nước Gia đình chính

là một trong ba mắt xích trọng yếu đẻ từ đó chúng ta có thể hiểu sâu sắc vềđất nước, con người và lịch sử Việt Nam Gióa dục đạo đức gia đình sẽ lànhững gì tinh hoa nhất giúp ta hiểu rõ vị thế, vai trò của gia đình trongchiến lược phát triển gia đình nhhats là gia đình trẻ

Trong bối cảnh đổi mới, giao lưu toàn cầu hôm nay, thì thựctrạng gia đình Việt Nam nói chung và gia đình của tỉnh Hải Dương nóiriêng đã và đang biểu hiện những biến động sâu sắc và những hình thá và

xu thế đa dạng Có thể nói chưa bao giờ gia đình và những thành viên của

nó lại có sự phát triển sáng tạo và tự chủ về đời sống trí tuệ, tinh thần vàvăn hóa như vậy Và cũng chưa bao giờ gia đình Việt nam nói chung, giađình của tỉnh Hải Dương nói riêng lại đứng trước những cam go, khó khăncủa mặt trái của nền kinh tế hị trường như hiện nay Trong khi đó văn hóađạo đức gia đình ngày càng có những biểu hiện lệch lạc, suy thoái nghiêmtrọng đối với mỗi cá nhân và nhất là đối với thế hệ trẻ ngày nay

Hiện nay, đất nước ta đang thực hiên nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa, một trong những nhân tố đảm bảo cho nền kinh tếđúng định hướng mà Đảng và nhà nước đã đề ra là người lao đọng phải có

văn hóa đạo đức, mà gia đình là tế bào của xã hội cho nên có sự cần thiếtgiáo dục đạo đức trong gia đình Hiện nay đạo đức trong gia đình đang cónguy cơ bị xâm hại,bị mai một Vì vậy muốn giữ gìn và phát huy giá tritruyền thống gia đình cần phải tăng cường giáo dục văn hóa đạo đức, thẩm

mĩ thông qua phong tục, tập quán, tín ngưỡng tổ tiên, đông thời tích cựcgiáo dục văn hóa cho giói trẻ hom nay về truyền thống, cách ứng xử tronggia đình,… nhằm làm cho gia đình trở thành nền tảng vững chắc của toàn

xã hội

Chương 2 Thực trạng đạo đức và công tác giáo dục đạo đức đối với gia đình của tỉnh Hải Dương trong giai đoạn hiện nay.

2.1.1 Biểu hiện tích cực.

Từ xưa đến nay có rất nhiều tấm gương đạo đức được ghi vàolịch sử của dân tộc Hải Dương cũng không phải là ngoại lệ, điển hình nhưMạc Đĩnh Chi vì thương cha mẹ nghèo khổ, thương nước thương dân ông

đã cố găng dùi mài kinh sử để thi đõ tiến sĩ vang danh muôn đời về lònghiếu thảo và hiếu học Đó là hình ảnh của một người con hiếu thảo và tấmgương đó sẽ sống mãi trong lòng mọi người, đặc biệt là thế hệ trẻ hảiDương hôm nay Còn hiện nay khi đát nước đang trong quá trình côngnghiệp hóa_ hiện đại hóa thì vẫn có rất nhiều tấm gương đạo đức tốt vềlòng hiếu thảo của con cháu đói với ông bà, cha mẹ Do vậy, đạo đức giađình không thể hiện đâu xa mà trước hết thể hiện ở tình yêu thương chânthành, gắn bó, hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau, chai sẻ vui buồn cho nhau và cótrách nhiệm giữa các thành viên trong gia đình trên cơ sở quan hệ tìnhnghĩa tự nhiên, ruột thịt, sâu nặng của đời sống gia đình Điều này thể hiệntrong quan hệ bình đẳng giữa vợ chồng, giữa cha mẹ với con cái và ngượclại giữa con cái và cha mẹ, cháu chắt với ông bà Ngoài ra còn được thểhiện trong các nhiệm vụ giáo dục gia đình, cha mẹ , ông bà có trách nhiệmnuôi dạy con cái thành những người công dân có ích cho xã hội.Hải Dươngđược biết đến là một trong những tỉnh hiếu học nhất trong cả nước, có nếpsống văn hóa cao nên trong gia đình ông bà, cha mẹ rất có trách nhiệmtrong việc chăm lo, nuôi dạy con cháu Con cháu trong gia đình thì biết yêuthương, đùm bọc lẫn nhau, biết kính trên nhường dưới, giúp đỡ, chia sẻtrong khi vui cũng như khi khó khăn hoạn nạn để cùng nhau tiến bộ

Ngày nay với sự phát triển của kinh tế_ xã hội, thì cơ chế mới đã

có những tác động thúc đẩy, phát huy nguồn lực gia đình, giải phóng sứclao động, đóng góp cho xã hội tăng lên, giúp kiểm soát dân số, sinh đẻ có

kế hoạch, cuộc sống gia đình ngày cang được cải thiện Tình trạng trọngnam khinh nữ ngày càng giảm, bình đăng giới tăng lên, sự độc lập giữa cácthành viên trong gia đình đã dược thực hiện Đa số đời sống của các giađình trong tỉnh ngày càng được ấm no, đầy đủ hơn về vật chất, văn minh vềđời sống tinh thần Đi cùng với đó là đạo đức gia đình được giữ gìn, cónhững tiến bộ về trình độ, kiến thức, cung cách làm ăn ngày càng đượcnâng cao Nhiều gia đình trẻ đã biết chủ động tạo dựng cuộc sống, nhanhchóng làm giàu, có điều kiện để hưởng thụ văn hóa, du lịch Gia đình ngàynay đã biết lấy tình yêu làm cơ sở gắn bó cho quan hệ vợ chồng, biết đè caolợi ích và hạnh phúc cá nhân, chú trọng đến nguyện vọng của từng thànhviên trong gia đình, dân chủ giữa các mối quan hệ giữa vợ với chồng, giữacha mẹ với con cái,… Họ cùng nhau chia sẻ công việc trong gia đình, cha

mẹ biết quan tâm, lắng nghe, tôn trọng ý kiến của con cái Con cái đến tuổitrưởng thành bắt đàu hình thành tính độc lập, ít phụ thuộc vào cha mẹ nhưtrong việc hướng nghiệp, chon việc làm, chọn người yêu, xây dựng giađình, sinh con, xây dựng nhà cửa Giá trị đạo đức đang được đè cao trở lại,giá trị đạo đức truyền thống đang được củng cố, duy trì và phát huy bằngnhiều chính sách, nhiều hình thức khác nhau như: cuộc vân động xây dựngđời sống văn hóa mới, xây dựng khu dân cư văn minh gia đình văn hóa.Nhiều chương trình dành cho gia đình đã được tỉnh tổ chức thành côngnhư: cuộc thi gia đình tài năng, con ngoan mẹ giỏi,… và đã nhận được sựhưởng ứng nhiệt tình của nhân dân toàn tỉnh

Giá trị đạo đức còn được thê hiện thông qua việc thờ cúng tổ tiên.Đây là một nét đậm của đời sống tâm linh người Việt Hiện nay việc thờcúng tổ tiên vẫn được duy trì trong gia đình Việt nam nói chung và Giađình trong tỉnh Hải Dương nói riêng, thể hiện nét văn hóa đâọ đức tôt đẹptrong gia đình và đã trở thành một nét trong bản sắc văn hóa của ngườiViệt

2.1.2 Biểu hiện tiêu cực.

Bên cạnh những mặt tích cực thì trong gia đình ở hải dươnghiện nay còn tồn tại một số những tiwu cực về đạo đức Sự tác đọng củakinh tế thị trường đã khiến cho đạo đức trong gia đình bị mai một.

Qua nhiều công trình nghiên cứu cũng như tạp hợp tư liệu củacác nanghf các cơ quan chức năng, các báo trong tỉnh cho thấy: trước tìnhhình phát triển kinh tế nhanh như vũ bão, cùng cới quá trình mở cửa, đô thịhóa phát triển theo cơ chế thị trường, mặc dù có sự quản lý của các cấp, cácngành cơ quan trong tỉnh nhưng bên cạnh những tác đọng tích cực cũng cónhững tác động tiêu cực: đó là:

Tình yêu thương chân thành được coi là chuẩn mực đạo đức quantrọng của gia đình trên cơ sở tình nghĩa sâu nặng giữa vợ chồng, giữa cha

mẹ, ông bà với con cháu và con cháu với cha mẹ, ông bà Tình yêu thươnggắn liền với tinh thần trách nhiệm của moiix thành viên trong gia đình Đóchính là cơ sở chủ yếu của hôn nhân và gia đình

Tình trạng lấy chông người nước ngoài trong tỉnh không trên cơ sởtình yêu, tình trạng tảo hôn ở một số gia đình nông thôn trong tỉnh vẫn còn

đã nói lên sự phát triển đạo đức không lành mạnh Đó là hôn nhân, gia đìnhkhông xuất phát từ cơ sở tình yêu mà dựa trên sự tính toán vì lợi nhuận, vìtiền của, danh vọng, vì muốn đi nước ngoài Một số người lấy tiêu chí kinh

tế, tiền bạc làm chuẩn cho việc kết hôn Họ coi hôn nhân là “hàng muabán”, nên có trương hợp bố mẹ ép con lấy người mà con khong yêu để rồi

từ đó đưa đến bao nhiêu nỗi bất hạnh cho bản thân và những người trongcuộc Và nếu hôn nhân, gia đình không được xây dụng trên cơ sở hai bênyêu nhau và vợ chộng thực sự đòng ý với nhau thì đó là vấn đè vi phạm đạođức con người (vô đạo đức )

Bởi đó không phải là thứ tình yêu trên cơ sở đạo đức của hôn nhân,hiểu biết, quý mến và đi đến hòa hợp, một thứ tình yêu gắn liền với tráchnhiệm Trong suốt quá trình chung sống của vợ chồng thì tibhf yêu ngày

càng trưởng thành đem đến hạnh phúc lành mạnh Tình yêu đó không thểtách rời tinh thần trách nhiệm đối với xã hội trong việc xây dựng gai đìnhbền vững và giáo dục con cái trở thành người con hiếu thảo, người côngdân tốt, những nhân tài cho đát nước, và tình yêu đố cũng không thể táchrời khỏi cuộc đấu tranh vì lợi ích của toàn xã hội, vì sự nghiệp dân giàunước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

Bên cạnh những biểu hiện không nghiêm túc về hôn nhân là hiệntượng đạo đức tình dục bị xâm hại nghiêm trọng Hiện tượng tình dục diễn

ra trước hôn nhân nhất là giới trẻ thuộc các trường chuyên nghiệp, caođẳng, đại học trong tỉnh mà không dẫn tới hôn nhân mà là biểu hiện củatính vụ lợi, thực dụng Từ xưa đến nay, chúng ta thường quan niệm tìnhdục là cái chỉ có sau khi kết hôn và tình dục phải gắn với hôn nhân Nhưnghiện nay do cơ chế giao lưu mơ đã có không ít người quan niệm tách biệtgiữa tình dục và hôn nhân nên có những người đã chấp nhận quan hệ tìnhdục mà không đi tới hôn nhân, coi quan hệ tình dục là biểu hiện của tìnhyêu, có “như vậy” mới thật lòng yêu nhau Và hậu quả để lại là tình trạngnạo phá thai trong giới trẻ của tỉnh ngày càng tăng lên, để lai nỗi day dứtcho cá nhân, gia đình và xã hội

Quan hệ đạo đức hôn nhân trở lên lộn xộn còn thể hiện ở một sốtrường hợp có hành vi vi phạm luật hôn nhân do ngoại tình hay tổ chức mạidâm Sự xuống cấp về đạo đức gia đình đã phát sinh nhiều hiện tượngphạm tội nghiêm trọng: giết vợ giết chồng, hay giết người yêu khi khôngđược thỏa mãn yêu thương,…

Trong quan hệ giữa các thành viên trong gia đình nhất là gia đình

ở thành phố thì chủ nghĩa thực dụng có chiều hướng phát triển Mỗi ngườichỉ biết chăm lo đến lợi ích của riêng mình mà giảm đi thời gian quan tâm

và chăm sóc lẫn nhau của các thành viên trong gia đình Một số gia đìnhtuy song giàu sang nhưng mối quan hệ vợ chồng, cha mẹ, con cái lai thiếu

đi tình thương, sự chăm chút về đời sống tinh thần, tình cảm của nhau, ít

quan hệ gắn bó về tình nghĩa Hoặc nếu cỏ thì chỉ lá quan tâm theo hìnhthức, chiếu lệ.

Trong trường hợp này người ta thường lấy lý do vì bạn côngviệc,thời gian hoc tập nhiều, và phải lo làm ăn kiếm tiền vì gia đình Họlạm dụng ỷ lại tiền bạc để thay thế tình cảm, sự quan tâm dành cho giađình.Ở hải dương tuy không nhiều nhưng cũng có những bậc cha mẹ đãlạm dụng và ỷ lại vào các dịch vụ xã hội để thay thế sụ quan tâm trực tiếpđến tình cảm, tâm lý, sức khỏe, trí tuệ của con cái ( hoặc cảu con cái đóivới cha mẹ đã có tuổi ), không trực tiếp quan tâm chăm sóc nhau mà thôngqua các phương tiện hiện đại, dịch vụ tiện lợi: như thông qua việc cho tiền,thuê ôsin chăm lo, hổi thăm qua điện thoại hoặc thư từ,…

quan hệ giữa cha mẹ với con cái và ngược lại

Trong một số gia đình vẫn quan niệm “ Văn hay chữ tốt không bằngthằng hoc dốt lắm tiền” Cho nên gia đình tập trung làm ăn với bất kỳ nghề

gì miễn sao kiếm được nhiều tiền, rời xa quan niện đạo đức truyền thốngnên không quan tâm, uốn nắn, hướng dẫn kịp thời dến con cái nên nhiều

em đã sa vào các tệ nạn xã hội mà gia đình không biết

Trong một số gai đình kể cả ở nông thôn và ở thành phố trong tỉnhxuất hiện lây ddonhf tiền thay cho việc thực hiện nghĩa vụ, trách nhiệm vớigia đình, phó mặc cho người giúp việc chăm lo, nuôi dưỡng, gióa dục concái, trông coi cha mẹ già

Do hậu quả của tình trạng ly hôn trong tỉnh khá cao đã dẫn đéntình trạng gia tăng số tre em phải sống với một gia đình khuyết thiếu chahoặc mẹ, có khi phải sống cùng ông bà già Những gia đình như vậy bị ảnhhưởng, khr năng của gia đình trong vieech hỗ trợ nuôi dạy con cái bị giảmsút, hoặc các em phải tự bảo vệ cho bản thân

Từ việc quan niệm không đúng về hôn nhân nên hậu quả để lại làviệc gia đình nhanh chóng bị đỏ vỡ, dẫn dến sự thiếu trách nhiệm với gia

đình của các thành viên Tình trang j ly hôn diễn ra với nhiều gia đình trongtỉnh: theo thống kê của phong dân số gia đình năm 2009 thì cứ 8 cặp vợchồng kết hôn thì có 1 cặp ly hôn Xu hướng ly hôn gia tăng, đặc biệt gầnđây nhiều cuộc ly hôn không nhữn tạo nên xung đột trong đạo đức vợchồng mà còn khiến con cái không được giáo dục một cách lành mạnh gâylên những hành vi sai trái về đạo đức, sự nhiễu rỗi, trầm cảm đố với nhiềutrẻ em Kết quả điều tra của phong dân số gia đình Hải Dương năm 2002cho thấy có ba nghuyên nhân hàng đàu dẫn dến ly hôn là:

+ Mâu thuẫn trong lối sống : 31%

-Tình trạng trọng nam khinh nữ trong tỉnh vẫn còn tồn tại và đangngày càng phát triển cùng với sự khôi phục của dòng họ,

Đảng , nhà nước cũng như các cấp, các ngành cơ quan trong tỉnh

đã có những quan điểm rõ rằng về bình đẳng giới Tỉnh đã thực hiện nhiềucải cách pháp luật của Đảng nhằm thuwch hiện bình đẳng nam nữ và đã cónhững thành tựu cơ bản về vấn đề này Tuy nhiên thực tế vẫn còn hiệntượng phân biệt đối xử với con cái, đối với phụ nữ trong tập quán, thóiquen của một số gia đình

lao động, làm việc nhiều hơn con trai, ddieuf đó được thể hiên thông quacác con số về trẻ em gái bỏ học nhiều hơn trẻ em trai