Một số biện pháp tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường trung học cở sở

Việc bồi dỡng học sinh giỏi - học sinh năng khiếu, ơm trồng những hạtgiống nhân tài cho đất nớc là một nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết vì nhữngngời tài bao giờ cũng là nhân tố quan

Việc bồi dỡng học sinh giỏi - học sinh năng khiếu, ơm trồng những hạtgiống nhân tài cho đất nớc là một nhiệm vụ rất quan trọng và cần thiết vì nhữngngời tài bao giờ cũng là nhân tố quan trọng để thúc đẩy xã hội phát triển.

Thực hiện tốt Nghị quyết Trung ơng II khóa VIII, trong đó vấn đề bồi ỡng, đào tạo học sinh giỏi là vấn đề hết sức cấp bách bởi vì chỉ có những nhân tàimới nhanh chóng tiếp thu thành tựu khoa học mới của nhân loại, phát minh rasáng kiến để phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa

1.6 Chính sách phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu ở

233.5 Biện pháp tổ chức xây dựng, bảo quản và sử dụng cơ sở vật chất - thiết

bị dạy học phục vụ việc bồi dưỡng học sinh giỏi 283.6 Tổ chức hoạt động dạy học trong đội tuyển học sinh giỏi 28

3.8 Biện pháp tổ chức thi đua khen thởng về việc bồi dỡng học sinh giỏi 30

Tuyển chọn, đào tạo, bồi dỡng ngời tài là nhiệm vụ cao cả của toàn xã hội,song trách nhiệm trực tiếp là của những ngời làm công tác giáo dục Công tácbồi dỡng học sinh giỏi là một việc làm thờng xuyên và cấp thiết đối với mỗi cấphọc nói chung và đối với cấp trung học cơ sở (THCS) nói riêng Nó tạo điều kiệncho ngời thầy giáo qua đó bồi dỡng cho mình vốn kiến thức sâu sắc hơn, phongphú hơn Đối với học sinh thông qua việc học nhằm tạo cho mình niềm say mêham hiểu biết, giúp cho các em rèn luyện óc t duy sáng tạo, trí thông minh, đứctính kiên trì chịu khó tìm tòi, tạo tiền đề cho việc bồi dỡng học sinh giỏi các cấphọc tiếp theo Việc bồi dỡng học sinh giỏi phải mang lại hiệu quả thiết thực chobản thân học sinh, cho giáo viên cũng nh các bậc cha mẹ học sinh ở trờngTHCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng bình, việc bồi dỡng học sinh giỏi là mộttrong những nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu về chất lợng và hiệu quả bồi dỡngngày càng cao và cấp bách hơn

Trong những năm gần đõy trường THCS Sơn Thủy đó đạt được một sốthành tớch đỏng tự hào, nhất là chất lượng dạy và học, trong đú chất lượng họcsinh giỏi tăng cao Để đạt được điều đú, Ban giỏm hiệu nhà trường đó cú nhiềubiện phỏp chỉ đạo cú hiệu quả cụng tỏc tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi

Xuất phát từ những nhận thức trên bản thân tôi không khỏi trăn trở, suynghĩ tìm các biện pháp để tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi đạt hiệu quả Trong

phạm vi đề tài này, tôi mạnh dạn đa ra “Một số biện pháp tổ chức bồi dỡng học

sinh giỏi ở trờng trung học cơ sở Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình" mà tôi

đã và đang áp dụng

2 mục đích nghiên cứu:

Mục đích của đề tài là nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn để tăng thêm

sự hiểu biết về công tác bồi dỡng học sinh giỏi, đồng thời đánh giá đợc thựctrạng và làm rõ yếu kém, qua đó đề ra một số biện pháp góp phần nâng cao hiệuquả của việc tổ chức bồi dỡng học sinh ở trờng THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy -Quảng Bình

3 Khách thể và đối tợng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu: Việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng

THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

3.2 Đối tợng nghiên cứu: Một số giải pháp tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở

trờng THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

4.1 Xác định cơ sở lý luận của việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờngTHCS

4.2 Thực trạng việc bồi dỡng học sinh giỏi ở huyện Lệ Thủy hiện nay

4.3 Thực trạng việc bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS Sơn Thủy - LệThủy - Quảng Bình.

4.4 Hệ thống hóa và đề xuất một số giải pháp tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi

ở trờng THCS Sơn Thủy - Lệ Thủy - Quảng Bình

5.2 Nhóm phơng pháp điều tra thực tiễn

5.3 Nhóm phơng pháp quan sát

5.4 Nhóm phơng pháp chuyên gia

5.5 Nhóm phơng pháp toán học để thống kê và xử lý các số liệu đã thu thập

đợc

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu:

Do điều kiện về thời gian cũng nh khả năng của bản thân nên việc nghiên cứucủa tôi chỉ tiến hành ở trờng THCS Sơn Thủy và chỉ nghiên cứu chức năng tổchức bồi dỡng học sinh giỏi Bên cạnh đó đề tài có tham khảo đối chiếu ở mộtvài trờng khác

Phần nội dung

1 Chơng I Những cơ sở lí luận của việc tổ chức bồi dỡng học sinh

giỏi trong trờng trung học cơ sở.

1.1 đặt vấn đề:

Xuất phát từ yêu cầu của xã hội đối với giáo dục là "Nâng cao dân trí,

đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài" nhằm đào tạo đợc một lớp ngời lao động tự

chủ, năng động, sáng tạo, có năng lực giải quyết các vấn đề do thực tiễn đặt ra,

tự lo liệu đợc việc làm, lập nghiệp và thăng tiến trong cuộc sống qua đó gópphần xây dựng đất nớc giàu mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Theo quan điểm của Đảng và Nhà nớc ta, ngành giáo dục mang tính chínhtrị cao và nó luôn gắn liền với đờng lối, chính sách của Đảng Đờng lối chínhsách của Đảng và Nhà nớc ta đã xác định giáo dục là mục tiêu quan trọng vừacấp bách vừa chiến lợc lâu dài đảm bảo sự phát triển bền vững của một nền trithức công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH - HĐH) Muốn thế phải đào tạo ra một

đội ngũ các nhà khoa học đủ mạnh, đảm bảo cả về lợng và chất, hoặc đội ngũnhững ngời trực tiếp lao động cũng phải đợc đảm bảo về chất Điều này phải đầu

t cho giáo dục nhân tài quốc gia Từ xa ông cha ta đã nói: "Hiền tài là nguyên

khí quốc gia" Muốn hoàn thành mục tiêu CNH - HĐH đất nớc cần phải u tiên

phát triển nguồn nhân lực bởi chính họ là ngời thực hiện, ngời quyết định thànhcông của sự nghiệp CNH - HĐH Trớc mắt cần phải có nguồn nhân lực có đức cótài, có tri thức khoa học kỹ thuật, ham học hỏi, thông minh, sáng tạo , đợc đàotạo về chuyên môn một cách bài bản, có kỹ năng nghề nghiệp tốt, biết ứng dụngkhoa học vào lao động sản xuất một cách sáng tạo Muốn có nguồn nhân lựcphải đầu t cho giáo dục, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, mở rộng quy mô tr-ờng lớp và các loại hình đào tạo, phải đầu t cho giáo dục một cách đồng bộ, coikhoa học tự nhiên và khoa học xã hội nh nhau Đào tạo phải đi đôi với sử dụngnguồn nhân lực hợp lý

Quan tâm đầu t đến phát triển nền tri thức trẻ, nhiều chính sách u tiên cho

sự nghiệp giáo dục, các loại hình đào tạo đợc mở rộng Những năm gần đây,

Đảng và Nhà nớc ta đã có chính sách hỗ trợ bằng cách cho sinh viên nghèo vayvốn để học tập, đó là chính sách khuyến học khuyến tài đầu t cho lực lợng sảnxuất nền kinh tế tri thức Bên cạnh đó Đảng và Nhà nớc đã đón đầu trong sựnghiệp phát triển nền tri thức trẻ nh những năm gần đây ngành giáo dục đào tạoluôn cải cách sách giáo khoa cho phù hợp với thời kỳ hội nhập quốc tế

1.2 cơ sở lý luận của việc tổ chức quản lý bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS.

1.2.1 Mục đích của việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi:

Việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi và thi chọn học sinh giỏi nhằm độngviên khích lệ những học sinh giỏi và các giáo viên dạy giỏi; góp phần thúc đẩyviệc cải tiến, nâng cao chất lợng dạy và học, chất lợng của việc quản lý, chỉ đạocủa các cấp quản lý giáo dục; đồng thời phát hiện học sinh có năng khiếu để tiếptục bồi dỡng ở cấp học cao hơn, nhằm đào tạo nhân tài cho đất nớc

1.2.2 Tầm quan trọng của việc tổ chức học sinh giỏi trong trờng trung học cơ sở và vai trò của hiệu trởng trong việc này:

Quản lý trờng THCS thực chất là quản lý quá trình dạy học, trong quátrình dạy học thì việc chú ý tới sự phát triển của từng học sinh luôn là yêu cầu cơbản Bởi vậy việc phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ của từng nhàtrờng mà cụ thể là từng nhà quản lý, từng giáo viên giảng dạy Năng khiếu củahọc sinh nếu đợc phát hiện và bồi dỡng sớm sẽ định hớng phát triển và dần địnhhình trở thành những học sinh giỏi Ngợc lại, mầm móng năng khiếu của các em

bị thui chột và ít có khả năng trở thành học sinh giỏi Tiến sĩ Đào Duy Huân đã

viết: “Chất xám là một tài nguyên quan trong bậc nhất của đất nớc nhng thứ tài

nguyên quan trọng này chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định của một

đời ngời Không sử dụng nó, không phát huy nó rồi tự nó cũng biến mất".

Tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS là phát huy hết “khả năngphát triển tiềm tàng” của trẻ, là tạo nguồn học sinh giỏi cho cấp học tiếp theo,thực hiện chiến lợc “bồi dỡng nhân tài” cho đất nớc Mặt khác chất lợng giáo dục

đại trà hiện nay đã đợc nâng lên một bớc đáng kể thì kết quả tổ chức bồi dỡnghọc sinh giỏi là một tiêu chí không thể thiếu để đánh giá sự phát triển của trờng.Thành tích giáo dục “mũi nhọn” khẳng định uy tín của nhà trờng, mỗi học sinhgiỏi không những là niềm tự hào của cha mẹ, thầy cô mà còn là niềm tự hào củacả cộng đồng

Hiệu trởng là ngời “đầu tàu” chịu trách nhiệm chỉ đạo việc bồi dỡng họcsinh giỏi Vì vậy cần phải nhận thức đầy đủ cơ sở khoa học của việc này Hiệu tr-ởng phải biết tác động tới các yếu tố của quá trình bồi dỡng học sinh giỏi nh:Giáo viên giỏi, học sinh giỏi, cha mẹ học sinh, chơng trình bồi dỡng, tài liệu,…sao cho phát huy đợc các điều kiện thuận lợi để việc bồi dỡng học sinh giỏi củatrờng đạt kết quả cao nhất

1.2.3 Đặc điểm của tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS:

Trong quản lý giáo dục theo tài liệu quản lý trờng phổ thông cơ sở thì hoạt

động tổ chức gồm 5 loại hoạt động sau đây:

- Xác định cơ cấu tổ chức hợp lý của đối tợng quản lý trong nhà trờng thì đó

là tập thể giáo viên và học sinh

- Xác định cấu trúc tổ chức hợp lý của chủ thể quản lý trong nhà trờng thì

đó là xác định bộ máy quản lý và lãnh đạo trờng học

- Tạo một mạng lới các quan hệ tổ chức giữa những ngời trong hệ quản lý

và hệ đợc quản lý

- Tuyển lựa, sắp xếp, bồi dỡng, đào tạo cán bộ trong hệ quản lý và trong hệ

Năng lực là những đặc điểm tâm lí cá biệt ở mỗi con ngời, tạo quy định tốc

độ, chiều sâu, cờng độ của việc lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo để đáp ứng yêucầu hoàn thành xuất sắc một hoạt động nhất định Năng lực chỉ tồn tại trong quátrình phát triển vận động của hoạt động cụ thể

1.3.2 Tài năng: Theo Từ điển Giáo dục học, NXB Từ điển bách khoa, Hà

Nội năm 2001, tài năng đợc hiểu nh sau:

Tài năng là sự kết hợp hoàn thiện nhất các năng lực nổi trội bẩm sinh và đợc

bồi dỡng tạo thành tiền đề thuận lợi cho hoạt động đạt đợc những kết quả đặcbiệt cao trong một hoặc vài lĩnh vực nhất định Tài năng có yếu tố mang tínhbẩm sinh, nhng chỉ đợc hình thành trong quá trình hoạt động thực tiễn với một ýchí, quyết tâm rất cao thực hiện các mục tiêu đã định

1.3.3 Năng khiếu: Năng khiếu là tập hợp những t chất bẩm sinh - di

truyền trong một cấu trúc tâm sinh lý của cá nhân làm tiền đề nảy sinh vàphát triển những tiềm năng đặc biệt nổi trội, làm cơ sở hình thành những nănglực vợt lên trên khuôn khổ bình thờng cho phép sáng tạo những giải pháp độc

đáo, đem lại những kết quả lớn lao khác thờng

1.4 Các giai đoạn phát triển của một tài năng

Con ngời nói chung và ngời tài năng nói riêng, hình thành, phát triển, trởngthành, cống hiến cho xã hội thờng trải qua ba giai đoạn chính:

1.4.1 Giai đoạn 1: Giai đoạn sinh học.

Bắt đầu từ lúc mẹ mang thai đến lúc đứa trẻ ra đời Đây là giai đoạn hìnhthành các tổ chức cấu trúc tế bào, gắn bó chặt chẽ với việc hình thành và pháttriển thai nhi, cũng nh việc nãy sinh (hoặc thui chột) các mầm móng ban đầu củatài năng ở mỗi con ngời Trong giai đoạn này vai trò di truyền, sức khỏe, vậtchất, tinh thần, những hiểu biết về điều kiện sống, làm việc của ngời bố và nhất

là của mẹ…có ảnh hởng quyết định tới việc phát triển thai nhi đặc biệt là sự pháttriển trí tuệ và tình cảm sau này của đứa trẻ

1.4.2 Giai đoạn 2: Giai đoạn sinh - xã hội học.

Bắt đầu từ lúc đứa trẻ ra đời cho đến lúc đứa trẻ trởng thành Đây là giai

đoạn nảy sinh bộc lộ phát triễn và xác lập năng lực Trong giai đoạn này vai tròcủa môi trờng vĩ mô: "Gia đình, nhà trờng, xã hội’’ nơi đứa trẻ sống, học tập vàgiao tiếp hàng ngày là cực kì quan trọng, trong đó vai trò của bố mẹ, của bạn bè

và nhất là của thầy cô giáo có vai trò quyết định

1.4.3 Giai đoạn 3: Giai đoạn xã hội học.

Đây là giai đoạn tài năng đợc thể hiện, đợc sử dụng trong thực tiễn, mang

lại các kết quả, các cống hiến cụ thể Trong giai đoạn này vai trò của môi trờng

vĩ mô (Đờng lối, chủ trơng, cơ chế, chế độ, chính sách, cách tổ chức, quản lý, chỉ

đạo…của nhà nớc, xu thế của dân tộc và của thời đại), đặc biệt có tác động và

ảnh hởng lớn tới sự phát triển sức sáng tạo và cống hiến tài năng của mỗi ngời

Ba giai đoạn trên đây kế tiếp, đan xen tạo điều kiện cho nhau phát triển Vìvậy trong mỗi giai đoạn cần có chủ trơng, phơng hớng, biện pháp tốt và tác động

đúng, kịp thời, để năng lực của từng ngời phát triển nảy nở

Giai đoạn thứ hai phù hợp với học sinh trung học cơ sở, nếu nh gia đình,nhà trờng và xã hội biết quan tâm, chăm lo cho học sinh ngay ở giai đoạn này thì

sẽ có tác dụng kích thích sự phát triển của các tài năng, tạo tiền đề cho các tàinăng phát triễn làm cơ sở cho các bậc học cao hơn

Tài năng hình thành trong quá trình phát triển của cá nhân, liên quan đếnnhững điều kiện xã hội cần thiết và những khả năng phát triển trong hoạt động t-

ơng ứng đợc tổ chức phù hợp về mặt s phạm Việc đào tạo, bồi dỡng tài năng đợchiểu là sự thực hiện phơng pháp tác động s phạm nhằm phát triển tài năng baogồm các khâu phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dỡng tài năng

1.5 Quan niệm về học sinh giỏi

1.5.1 Quan niệm về học sinh năng khiếu:

Giáo dục phổ thông là nền tảng văn hóa của dân tộc, tạo nguồn nhân lựccho đào tạo nghề Đảng và Nhà nớc ta có chủ trơng tổ chức hệ thống trờngchuyên ở bậc trung học phổ thông để bồi dỡng học sinh năng khiếu, tạo điều kiệncho những học sinh có mầm móng năng khiếu đợc bộc lộ và có cơ hội phát triển.Nhà trờng phải làm sao để những học sinh có năng khiếu đều đợc phát hiện vàchăm sóc, bồi dỡng để trở thành học sinh giỏi, trở thành tài năng của đất nớc

Học sinh năng khiếu là học sinh cùng bỏ một thời gian tơng đơng với số

đông các bạn cùng lứa tuổi để học tập hoặc làm việc nhng thờng đạt kết quả caohơn Học sinh có năng khiếu có cơ sở trở thành học sinh giỏi nếu đợc phát hiện,bồi dỡng có kế hoạch và bản thân có sự học tập chăm chỉ và luôn đạt kết quả tốt

về các môn học sở trờng

Qua nghiên cứu, phân tích nhiều học sinh năng khiếu khác nhau trên nhiềulĩnh vực, ngời ta thấy ngoài năng lực đặc thù trên từng lĩnh vực, những học sinhnăng khiếu đều có những nét chung giống nhau Chúng đợc quy tụ vào ba tiêuchuẩn sau:

a Thông tuệ :

Những học sinh năng khiếu thờng thông minh, trí tuệ phát triển, có nănglực t duy tốt Họ tiếp thu vấn đề nhanh, nhớ lâu, có khả năng suy diễn, quy nạp,khái quát hóa, trừu tợng hóa Họ thờng hiểu sâu, rộng nhiều vấn đề, nhất lànhững vấn đề có liên quan đến chuyên môn của mình Thờng trớc các vấn đề họphản xạ và giải quyết nhanh, linh hoạt, đạt kết quả cao

b Sáng tạo:

Học sinh năng khiếu có óc t duy độc lập, có óc phê phán, không t duy theo

đờng mòn, luôn luôn muốn đi vào bản chất, tìm ra quy luật của các hiện tợng, sựkiện; có khả năng dự báo, sáng tạo ra những giải pháp mới, đạt hiệu quả tối u.

c Một số phẩm chất nổi bật:

Say mê tò mò khoa học, hoạt động có mục đích rõ ràng, trung thực, kiêntrì, thích tìm tòi cái mới, giàu lòng vị tha và tính nhân văn, có ý chí phấn đấu vơnlên tự hoàn thiện, tinh thần vợt khó và tinh thần tự chủ cao

Sơ đồ biểu diễn cấu trúc của năng khiếu tài năng

Ngời ta biễu diễn cấu trúc năng khiếu, tài năng chung với ba yếu tố :Thông tuệ - sáng tạo - một số phẩm chất nổi bật bằng ba vòng tròn giao thoanhau mà tâm chúng là đỉnh của tam giác đều Thể giao thoa của ba vòng tròn nóilên rằng học sinh năng khiếu phải có đồng thời ba yếu tố với chất lợng từng yếu

tố phải không dới 75% yêu cầu về từng tiêu chuẩn

Từ đó có thể định nghĩa : Học sinh năng khiếu là ngời thông tuệ, có một sốphẩm chất nổi bật, giàu tính sáng tạo và có một số năng lực chuyên biệt nổi trộihẳn lên Thực ra quan niệm trên đây đã vừa kế thừa, vừa phát triển quan niệmtruyền thống: ‘Đức - Tài’’ của lịch sử

1.5.2 Quan niệm về học sinh giỏi ở THCS:

Có nhiều cách hiểu và quan niệm về học sinh giỏi nói chung và học sinhgiỏi THCS nói riêng Một cách chung nhất thì quan niệm về học sinh giỏi THCSlà:

Học sinh giỏi về môn nào đó là sự đánh giá, ghi nhận kết quả học tập màcác em đạt ở mức độ cao so với mục tiêu môn học ở từng lớp và ở cả cấp THCS.Kết quả mỗi môn học của học sinh đợc thể hiện qua kiến thức và kĩ năng mà các

em có đợc, đồng thời còn thể hiện ở trình độ t duy, thể hiện qua thái độ và cáchứng xử, qua cách vận dụng kiến thức và kĩ năng vào cuộc sống hàng ngày

Nhà nớc ta yêu cầu các trờng THCS dạy đủ các môn, tạo điều kiện để họcsinh học đủ và học đều các môn, tạo điều kiện để các em học tập đạt kết quả cao

ở tất cả các môn theo quy định trong mục tiêu và kế hoach giáo dục Những họcsinh đạt loại giỏi theo yêu cầu mới nh vậy gọi là học sinh giỏi THCS

Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới việc tổ chức thi học sinh giỏi ở cấpTHCS việc bồi dỡng học sinh giỏi cũng đợc chuyển hóa theo hớng toàn diện Đ-

Thông tuệ

Sáng tạo

Phẩm chất

ơng nhiên mỗi học sinh khó có thể giỏi tất cả các môn nh nhau mà ở mỗi em cóthiên hớng riêng, nhng đã là học sinh giỏi THCS thì không thể có môn học nàochỉ đạt kết quả trung bình.

1.5.3 Đánh giá học sinh giỏi THCS :

Yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng:

ở trờng THCS, trong quá trình học tập, tất cả học sinh đều đợc đánh giáxếp loại theo văn bản của Bộ GD&ĐT và theo yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩnăng của từng môn học Yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng có tính chất chuẩncủa các môn học hiện nay là mặt bằng tối thiểu về chất lợng giáo dục của từnglớp và cả cấp THCS, và ở cuối cấp THCS là trình độ phổ cập giáo dục THCS Đó

là yêu cầu chung cho học sinh THCS cả nớc, không phân biệt học sinh ở thànhthị hay nông thôn, đồng bằng hay miền núi… và để mọi em đều đạt đợc yêu cầutrình độ giáo dục THCS

Học sinh giỏi phải đạt trình độ THCS (đạt chuẩn):

Đối chiếu theo quy định Học sinh giỏi đạt trình độ THCS (đạt chuẩn) là

những học sinh từ trung bình trở lên, trong đó có những em đạt vợt yêu cầu (tiêuchuẩn), đợc phân định thành hai mức độ: khá và giỏi Những em trong độ tuổicha đợc đi học và học sinh học tập cha đạt chuẩn qui định thì gia đình, nhà trờng

và xã hội phải có biện pháp giúp đỡ, tạo điều kiện cho các em đợc đi học và học

đạt kết quả, đạt trình độ THCS

Học sinh giỏi THCS (học lực đạt loại giỏi):

Đó là những học sinh đạt điểm trung bình các môn học từ 8,0 trở lên, trong

đó có ít nhất 1 trong 2 môn Toán, Ngữ văn từ 8,0 điểm trở lên Không có mônhọc nào điểm trung bình dời 6,5 Học sinh học các môn học nào, thuộc chơngtrình nào, kể cả môn tự chọn, đều đợc đánh giá theo môn học đó, thuộc chơngtrình đó Những học sinh đợc công nhận đạt danh hiệu học sinh giỏi học kỳ hoặccả năm học nếu đạt hạnh kiểm loại tốt và học lực loại giỏi

Chất lợng học tập của học sinh, học sinh giỏi cấp THCS không chỉ thể hiện

và đợc đánh giá bằng điểm số qua các bài kiểm tra, qua các bài thi, mà cơ bản vàquan trọng hơn cả là các em trởng thành và phát triển nh thế nào, các em có đợcphẩm chất gì thuộc nhân cách đang hình thành, các em có đợc năng lực gì để tiếptục phát triển Vì thế không nên so sánh giữa học sinh này với học sinh khác, họcsinh trờng này với học sinh trờng khác theo một vài tiêu chí, một vài biểu hiện,

mà chỉ nên đối chiếu với mục tiêu giáo dục để tạo điều kiện và động viên các emhọc tập theo hớng làm cho học sinh nào cũng chăm, ngoan tiến bộ

1.6 Chính sách phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu ở việt Nam

Hiện nay cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đã đạt đợc những thànhtựu rực rỡ, xu thế quốc tế hóa mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con ng-

ời diễn ra hết sức nhanh chống Giáo dục và đào tạo sao cho phát hiện đợc hếtnăng khiếu và bản sắc cá nhân của từng con ngời đang đợc coi trọng Vấn đề

“nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài” đang trở thành quốc sách

của nhiều nớc trên thế giới ở Việt Nam việc bồi dỡng học sinh giỏi ở cấp THCSrất đợc quan tâm Ngành giáo dục và đào tạo đã chú ý tới khâu phát hiện, tuyểnchọn và bồi dỡng học sinh giỏi với một hệ thống các chế độ chính sách phù hợpnhằm tăng số lợng và nâng cao chất lợng học sinh giỏi ở trờng THCS Báo cáochính trị của Ban chấp hành Trung ơng Đảng tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ

VI đã nêu: “Nhân tài không là sản phẩm tự phát mà phải đợc phát hiện và bồi ỡng công phu Nhiều tài năng có thể bị mai một nếu không thể phát hiện và sửdụng đúng lúc và đúng chỗ”

d-Nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban chấp hành Trung ơng Đảng khóa VIIIcũng đã chỉ rõ: “Mục tiêu chủ yếu là giáo dục toàn diện đức dục, trí dục, thể dục,

mĩ dục ở tất cả các bậc học” (Văn kiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hànhTrung ơng Đảng khóa VIII - Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Hà Nội 1997 -Trang 3)

Trong chỉ thị số 32/1999/CT-BGD&ĐT ngày 07/8/1999 của Bộ trởng Bộgiáo dục và Đào tạo chỉ rõ: “Tổ chức tốt kì thi chọn học sinh giỏi”

Các Nghị quyết và Chỉ thị nêu trên chứng tỏ Đảng và Nhà nớc ta đã rấtquan tâm đến việc phát hiện, bồi dỡng nhân tài và bồi dỡng học sinh giỏi

2 Chơng II:

Thực trạng việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở

tr-ờng THCS Sơn Thủy - lệ Thủy - Quảng Bình.

2.1 Tình hình bồi dỡng học sinh giỏi của huyện Lệ Thủy Quảng Bình.

-2.1.1 Đặc điểm tình hình.

Lệ Thủy là huyện nằm ở phớa nam của tỉnh Quảng Bỡnh Phớa Nam tiếpgiỏp với tỉnh Quảng Trị, phớa Tõy giỏp với nước Cộng hũa Dõn chủ nhõn dõnLào, phớa Bắc giỏp với huyện Quảng Ninh và phớa Đụng giỏp biển Lệ Thủy cúsuối nước khoỏng Bang, và là mảnh đất sản sinh ra nhiều anh hựng của dõn tộcđặc biệt là vị tướng tài ba Võ Nguyên Giỏp Có tổng diện tích 1.416,11 Km2Tổng dõn số: 140.170 người và có 28 xó phường Dân số sống bằng nhiều nghề,chủ yếu làm nghề nông

Trên mảnh đất giàu truyền thống anh hùng và hiếu học này, các cấp lãnh

đạo, giáo viên và cha mẹ học sinh luôn có nhận thức sâu sắc, đúng đắn về việc

bồi dỡng học sinh giỏi Họ luôn phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ: Nâng caodân trí, đào tạo nhân lực, bồi dỡng nhân tài cho huyện nhà và cho đất nớc.

2.1.2 Một số thành tựu :

Trong những năm qua, cùng với sự lớn mạnh không ngừng của huyện nhà,ngành Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy đã từng bớc phát triển, đáp ứng đợc yêu cầucủa các giai đoạn của từng thời kì đổi mới nói riêng và của đất nớc nói chung.Những thành tích nhiều mặt của ngành Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy trải quacác giai đoạn khác nhau, từ những kết quả nhỏ bé sơ khai ban đầu đến nay đã cómột tầm vóc xứng đáng, đặc biệt vài năm trở lại đây

Cụ thể năm học 2010 - 2011 tỉ lệ giáo viên của ba bậc học đạt chuẩn vàtrên chuẩn cao: 98% (trong đó trên chuẩn 45%)

Năm học 2010 - 2011 tiếp tục là năm ngành giỏo dục huyện nhà đượcnhiều thành tớch trong cụng tỏc bồi dưỡng giỏo viờn giỏi ở tất cả cỏc cấp học,ngành học, sự chuyển biến tớch cực trong cụng tỏc giỏo dục và đào tạo trongnăm học 2010 - 2011 đó diễn ra khỏ toàn diện trờn cỏc mặt, tất cả cỏc cấp học,ngành học đó gúp phần đảm bảo cỏc điều kiện để nõng cao chất lượng giỏo dụctoàn diện trờn nền chất lượng đại trà, chất lượng mũi nhọn được quan tõm tạođiều kiện thuận lợi cho việc phỏt triển đội ngũ học sinh giỏi, giỏo viờn giỏi

Năm thứ năm liờn tục ngành giỏo dục huyện nhà thực hiện đạt 15 tiờu chớtrong đú cú 13 tiờu chớ xuất sắc, giữ vững vị thế là một trong những đơn vị dẫnđầu khối cỏc Phũng GD&ĐT huyện, thành phố trong tỉnh

Duy trỡ, ổn định tốt kết quả phổ cập giỏo dục THĐĐT và phổ cập giỏo dụcTHCS giai đoạn 2001 – 2010 ở 28/28 xó thị trấn, cú 2 xó đạt chuẩn PCGDTHĐĐT đạt mức 2; chất lượng phổ cập giỏo dục tiểu học ĐĐT cao nhất tỉnh Tỷ lệhọc sinh bỏ học thấp nhất từ trước đến nay

Chất lượng tuyển sinh vào cỏc trường THPT xếp thứ nhỡ toàn tỉnh; Tỷ lệtốt nghiệp THPT và BTTH cao nhất trong toàn tỉnh

Cụng tỏc thi đua khen thưởng: năm cú nhiều tập thể cỏ nhõn được khenthưởng cao: 3 trường được nhận Huõn chương lao động hạng Ba (TH Mỹ Thủy,THCS Kiến Giang, THCS An Thủy), Phũng GD-ĐT và 2 trường, 6 cỏ nhõnđược Thủ tướng chớnh phủ tặng bằng khen

Trang thụng tin điện tử (Website) của Phũng GD&ĐT được đổi mới,nõng cấp, cú 16 trường THCS và 8 trường Tiểu học mở Website của trường, cỏcwebsite đi vào hoạt động đạt hiệu quả tốt Cú 20 trường TH, 4 trường THCS xõydựng được phũng học Tin- Anh

Nhiều hội thi cấp tỉnh đạt giải cao như: Hội thi HSG bậc THCS kết quảxếp thứ nhỡ trong toàn tỉnh Đội tuyển Violympic Tiếng Anh bậc Tiểu học xếp

thứ nhỡ toàn tỉnh (trong đú cú 01 học sinh đạt điểm cao nhất tỉnh), cú học sinhtham gia cấp Quốc gia đạt huy chương bạc Đội tuyển giải toỏn qua mạng THCSđạt kết quả cao nhất tỉnh, cú học sinh tham gia cấp Quốc gia và đạt 2 huychương Bạc Hội thi giỏo viờn giỏi cấp tỉnh bậc Tiểu học xếp thứ nhất Hộikhỏe Phự Đổng đạt nhỡ toàn đoàn Hội thi Quản lý Mầm non đạt nhỡ tỉnh; Hội thi

“Điểm đến an toàn” đạt giải nhất toàn tỉnh

Triển khai cú hiệu quả cỏc cuộc vận động và phong trào thi đua củangành; trong đú, chủ đề năm học và cỏc cuộc vận động đó được thực hiện cúhiệu quả rừ rệt, cú những bước đột phỏ mới trong cụng tỏc ứng dụng CNTT.Cụng tỏc chăm lo cho giỏo dục dõn tộc, vựng cao được đẩy mạnh và đạt hiệuquả thiết thực Chi bộ Phũng GD&ĐT là chi bộ tiờu biểu trong thực hiện cuộcvận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chớ Minh" và được tỉnh

ủy tặng Bằng khen

Có đợc những thành tích nh trên phải kể đến nghị lực, quyết tâm và sự nổlực phấn đấu của thầy và trò toàn ngành, sự hổ trợ, giúp đỡ của các cấp lãnh đạo,các ban ngành và toàn xã hội

2.1.3 Một số tồn tại và khó khăn.

Lệ Thủy là nơi có số lợng dân c đông, diện tích trờng lớp ít có khả năngtăng thêm Vì vậy rất khó khăn cho việc xây dựng trờng đạt chuẩn quốc gia Mặtkhác việc khai thác sử dụng thiết bị dạy học ở một số trờng còn hạn chế, cácthiết bị thực hành bắt buộc còn bị cắt xén, h hỏng Điều này ảnh hởng trực tiếp

đến khả năng thực hành của học sinh, đến phơng pháp dạy học mới Bên cạnh đóhiện tợng tiêu cực trong dạy thêm học thêm vẫn còn Tất cả những tồn tại và khókhăn trên đã làm kìm hãm một phần sự phát triển giáo dục ở Lệ Thủy

2.2 Thực trạng việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ờng THCS Sơn Thủy - Lệ thủy - Quảng Bình

Tr-2.2.1 Đặc điểm tình hình Trờng THCS Sơn Thủy - Lệ thủy - Quảng Bình.

Trờng THCS Sơn Thủy là đơn vị nằm trong vùng trung du trên địa bànMiền Tây huyện Lệ thủy Năm học 1992 - 1993 trờng THCS Sơn Thủy đợc tách

ra từ trờng PTCS Sơn Thủy Nhờ có sự quan tâm đặc biệt của chính quyền địaphơng, nhà trờng đã có một cơ sở vật chất khá đầy đủ, bao gồm 2 dãy nhà tầngvới 8 phòng học 2 ca và một số phòng chức năng nh : phòng th viện, phòng thiết

bị dùng chung, các phòng thực hành, phòng vi tính, phòng đội, đặc biệt nhà ờng còn có 4 phòng học cấp 4 dành riêng cho việc bồi dỡng học sinh giỏi Tổngdiện tích toàn trờng là 8.567 m2, trong đó có sân chơi và sân tập thể dục cho họcsinh

tr-Trong những năm học gần đây trờng luôn giữ vững danh hiệu Tập thể lao

động tiên tiến

2.2.2 Đội ngũ giáo viên.

Trờng THCS Sơn Thủy gồm có 35 cán bộ giáo viên, nhân viên Trong đú

có 100% giáo viên đạt chuẩn và trên chuẩn, có 6 giáo viên đang theo học Đạihọc Trờng có 2 cán bộ quản lý, 1 tổng phụ trách đội, 2 tổ chuyên môn, ngoài racòn có 2 giáo viên hợp đồng

Trờng THCS Sơn Thủy có đội ngũ giáo viên đoàn kết, nhất trí, nhiệt tình

có tinh thần trách nhiệm cao, có ý thức cầu tiến, bám trờng, bám lớp, hết lòng vìhọc sinh thân yêu

Đặc biệt, trờng THCS Sơn Thủy năm học vừa qua có 02 đồng chí đạt giáoviên dạy giỏi cấp tỉnh, 02 đồng chí thi đồ dùng dạy học cấp huyện đạt kết quảcao (1giải nhất, 1 giải nhì), có 03 đồng chí đạt danh hiệu chiến sĩ thi đua cấp sở

Nhà trờng phối hợp với Hội đồng đội xã, Hội chữ thập đỏ và các lực lợngkhác giáo dục học sinh tham gia tích cực các hoạt động từ thiện, đền ơn đápnghĩa, bảo vệ môi trờng… Qua đó tăng cờng, rèn luyện cho học sinh ý thức tổchức kĩ luật, trung thực trong học tập, có lòng nhân ái, tình yêu đối với quê hơng,

đất nớc….từ đó giúp các em học tập đạt kết quả cao

Kết quả học lực và hạnh kiểm trong những năm gần đây nh sau:

TT Năm học Giỏi KháHọc lực (%)TB Yếu Kém Tốt Hạnh kiểm (%)Khá TB Yếu

1 2008 - 2009 7,8 29,6 53,6 8,6 0,4 68,4 23.6 7,6 0,4

2 2009 - 2010 13,4 28,8 53,1 4,7 0,0 70,6 24,7 4,7 0,0

Trong những năm học gần đây năm học nào trờng cũng có nhiều học sinh

đạt giải trong các kì thi học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh Tỉ lệ học sinh tốtnghiệp THCS đạt 99% - 100% Tỉ lệ học sinh đợc tuyển sinh vào lớp 10 THPTcao (Năm học 2009 - 2010 xếp thứ 9/28 trờng THCS trong huyện, thứ 16/164 tr-ờng THCS trong tỉnh)

Có đợc thành tích nh vậy một phần là nhờ sự cố gắng của giáo viên và họcsinh trong trờng, đặc biệt phải kể đến sự chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhàtrờng

Mặc dự vậy, chất lượng đại trà so với yờu cầu vẫn cũn cha cao, số lượnghọc sinh, cơ cấu giáo viên chưa hợp lớ, cơ sở vật chất cho dạy và học cũn nhiềukhú khăn Vỡ vậy, vấn đề bồi dưỡng học sinh giỏi vẫn cũn nhiều bất cập.

2.2.4 Một số thành tựu trong việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCS Sơn Thủy:

Mỗi chúng ta đều có sở trờng gì đó có thể đang “ngủ yên” Ngời ta chabiết hết trong mỗi ngời có những sở trờng gì, tiềm năng gì Thậm chí có nhữngmầm móng xuất chúng, thiên tài mà nếu không có những cơ hội thì không xuấthiện đợc Chính việc bồi dỡng học sinh giỏi đã giúp cho ngời ta phát hiện ranhững sở trờng, những khả năng đó mà đối với mỗi cá nhân là cả cuộc đời, cókhi là nghề nghiệp, là sự cống hiến Đội ngũ giáo viên trờng THCS Sơn Thủy đãnhận thức đúng về điều đó Qua điều tra, 100% giáo viên đều cho rằng việc bồidỡng học sinh giỏi là “rất quan trọng, rất cần thiết” và nó trở thành một nhu cầucủa mỗi giáo viên trong trờng

Lãnh đạo nhà trờng luôn quan tâm sát sao đến mọi hoạt động của nhà ờng, trong đó có việc bồi dỡng học sinh giỏi Với nhận thức rằng: Muốn trờng có

tr-“tên tuổi”, nhiều ngời biết đến thì phải đa chất lợng học tập của học sinh lên caovì: “Sản phẩm của quá trình giáo dục là học sinh” với thái độ “cầu học, khiêmtốn, tìm tòi, sáng tạo” với kỹ năng tự học, tự nâng cao trình độ cá nhân trong mọitình huống

Hiệu trởng xây dựng kế hoạch bồi dỡng học sinh giỏi và thống nhất tronghội đồng s phạm ngay từ đầu năm học Trong kế hoạch, hiệu trởng đã chú trọngmột số khâu then chốt nh làm rõ nội dung biện pháp tuyển chọn, nội dung dạyhọc, trên cơ sở bám sát chỉ đạo chuyên môn của Phòng giáo dục và cấp trên phùhợp với từng năm học Đặc biệt chú ý từ khâu tổ chức tuyển chọn học sinh trong

đội tuyển đến khâu tổ chức học sinh đi thi đều xác định rõ yêu cầu, nhiệm vụ đốivới từng giáo viên Vì thế mỗi giáo viên đều hiểu rõ trách nhiệm của mình trongviệc bồi dỡng học sinh giỏi

Việc bồi dỡng học sinh giỏi đợc thực hiện bằng hai hình thức: Bồi dỡngtrên lớp học đại trà và bồi dỡng trong đội tuyển Để bồi dỡng học sinh giỏi ngaytại lớp một cách có hiệu quả, nhà trờng rất quan tâm đến việc đổi mới phơngpháp dạy học của giáo viên sao cho phát huy tối đa tính tích cực học tập của họcsinh

Nhà trờng chọn giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh, cấp huyện nhiệt tình, có kinhnghiệm để phụ trách bồi dỡng học sinh giỏi trong đội tuyển

Cùng với các biện pháp tác động bồi dỡng giáo viên của nhà trờng mộtcách thờng xuyên, liên tục thì mọi giáo viên đều nhận thức đợc chỉ có rèn luyệnchuyên môn nghiệp vụ thật vững vàng mới có thể đáp ứng đợc yêu cầu ngàycàng cao của học sinh, gia đình, xã hội Mọi ngời luôn tự giác học hỏi và có tinhthần giúp đỡ nhau cùng tiến bộ

Học sinh trong đội tuyển đợc tập trung bồi dỡng đều đặn ngay từ đầu nămhọc 2 buổi/tuần, luôn duy trì tốt nề nếp bồi dỡng Các tiết học diễn ra sôi nổi,thoải mái, nhẹ nhàng tạo nên sự hứng thú học tập của học sinh Học sinh học tậpmột cách nghiêm túc, tích cực, chủ động, sáng tạo luôn tìm ra những cách làm

mới, cách giải độc đáo Vì vậy kết quả học tập của đội tuyển bồi dỡng học sinhgiỏi rất đáng đợc khích lệ.

Nhà trờng làm tốt việc huy động cộng đồng tham gia vào việc bồi dỡnghọc sinh giỏi, phối hợp với các lực lợng tạo nên sức mạnh tổng hợp góp phầnnâng cao kết quả công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Bằng cách chỉ đạo tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi đã nêu ở trên, trờngTHCS Sơn Thủy có đội ngũ giáo viên giỏi các cấp nh sau:

* Năm học 2009 -2010 có 25 giáo viên giỏi các cấp:

- Giáo viên giỏi cấp tỉnh: 01 đồng chí

- Giáo viên giỏi cấp huyện: 9 đồng chí

- Giáo viên giỏi cấp trờng: 15 đồng chí

Với đội ngũ giáo viên vững vàng nên số học sinh giỏi ở trờng trong nhữngnăm học qua đã đạt đợc kết quả đáng khích lệ:

* Năm học 2009 -2010 có số học sinh giỏi các cấp là:

- Học sinh giỏi cấp tỉnh: 04 em

- Học sinh giỏi cấp huyện 28 em

- Học sinh giỏi cấp trờng: 68 em

- Giải đồng đội cấp huyện: 1 giải nhất: 1 giải nhì; 1 giải ba và 3 giải KK.Qua số liệu phân tích ở trên tôi nhận thấy tỉ lệ học sinh giỏi ở trờng THCSSơn Thủy chiếm tỉ lệ cao so với các trờng khác trong huyện Lệ Thủy Điều này

có đợc là nhờ sự nổ lực của giáo viên và học sinh trong trờng cùng với sự phốihợp giúp đỡ giao dục của cha mẹ học sinh và các đoàn thể khác

Một số thành tựu trong việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCSSơn Thủy cho thấy hiệu trởng rất quan tâm đến công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Việc huy động các nguồn lực cho việc bồi dỡng học sinh giỏi còn cha đạtyêu cầu nh mong muốn

Việc bồi dỡng giáo viên cha đợc quan tâm đầy đủ các mặt nh bồi dỡngchuyên môn, bồi dỡng năng lực s phạm, bồi dỡng kiến thức kinh nghiệm thực tế

và kiến thức bổ trợ

* Những vấn đề đặt ra trong việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi:

Xuất phát từ thực trạng việc tổ chức bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng THCSSơn Thủy một vấn đề đặt ra cho nhà trờng là phải nghiên cứu để tìm ra các giảipháp nhằm nâng cao chất lợng bồi dỡng học sinh giỏi của trờng Cụ thể là:

- Nâng cao nhận thức về việc bồi dỡng học sinh giỏi