viết chữ đẹp mong các em trở thành những con người phát triển toàn diện, cóích cho đất nước.Vì lý do đó tôi đã nghiên cứu đưa ra : “Một số kĩ năng dạy luyện chữ trong quá trình dạy - học
Trang 1“Chữ viết cũng là một biểu hiện của nết người Dạy cho học sinh viết đỳng, viếtcẩn thận, viết đẹp là gúp phần rốn luyện cho cỏc em tớnh cẩn thận, lũng tự trọngđối với mỡnh cũng như với thầy và bạn đọc bài vở của mỡnh ”
Tớnh đến nay, Bộ Giỏo Dục đó nhiều lần ban hành những quy định vềthay đổi chữ viết ở Tiểu học Sau nhiều lần thay đổi, chỳng ta lại quay trở về vớimẫu chữ mềm mại, thanh gọn trước kia nhằm giỳp học sinh viết chữ đẹp và cúthẩm mĩ hơn Tuy nhiờn, sau mỗi lần thay đổi như vậy lại cú những điều làmđược và chưa làm được Thực trạng chữ viết của học sinh hiện nay cũn xấu vàthiếu chớnh xỏc Cỏc em cũn viết sai, viết quỏ chậm hay cú những học sinh viếttốt, nhanh, làm tớnh giỏi nhưng viết quỏ xấu, trỡnh bày khụng sạch sẽ, rừ ràng thỡkhụng thể trở thành một học sinh giỏi toàn diện được Điều đú ảnh hưởng khụngnhỏ đến chất lượng học Tiếng Việt núi riờng và cỏc mụn học khỏc núi chung Là
một giáo viờn đã dạy lớp 2 nhiều năm, tụi nhận thấy phõn mụn Tập viết là một
trong những phõn mụn cú tầm quan trọng đặc biệt
Chớnh vỡ vậy thấy được tầm quan trọng của phõn mụn Tập viết, tụi đó đi
sõu tỡm hiểu, học hỏi và nghiờn cứu ra những yếu tố biện phỏp giỳp học sinh
Trang 2viết chữ đẹp mong các em trở thành những con người phát triển toàn diện, cóích cho đất nước.
Vì lý do đó tôi đã nghiên cứu đưa ra : “Một số kĩ năng dạy luyện chữ
trong quá trình dạy - học phân môn Tập viết cho học sinh lớp 2” để các
đồng nghiệp cùng tham khảo
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Qua đề tài này, tôi muốn góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học
phân môn Tập viết để tìm ra phương pháp giúp giáo viên rèn luyện cho học
sinh lớp 2 có kĩ năng viết đúng hơn, đẹp hơn, nhanh hơn, đặc biệt viết chữ hoatốt hơn
III §èi TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Học sinh lớp 2B và học sinh khối 2, khối 3 – Trường tiểu học Thạch Bình huyện Nho Quan- tỉnh Ninh Bình
-IV ph¹m vi NGHIÊN CỨU:
Việc rèn luyện kỹ năng viết chữ cho học sinh, nhất là học sinh lớp 1, lớp
2, lớp 3 lại càng quan trọng hơn Vậy nên, tôi rất muốn giảng dạy phân môn
Tập viết thật tốt để học sinh viết đúng mẫu hơn, đẹp hơn, nhanh hơn, sáng tạo
Trang 3hơn và cẩn thận hơn Đú cũng là nhằm nõng cao chất lượng dạy- học ở Tiểu họcnúi chung và dạy – học chữ viết núi riờng.
Nh chúng ta đã biết Tập viết vừa là một phân môn trong môn Tiếng
Việt, vừa là môn công cụ giúp học sinh thể hiện những điều tiếp thu đợc ở các
môn học khác qua chữ viết đợc tốt hơn Tôi đã nghiên cứu để đa ra : “Một số kĩ
năng dạy luyện chữ trong quỏ trỡnh dạy - học phõn mụn Tập viết cho học sinh lớp 2” vì tôi nhận thấy đối với ngời Việt Nam thì Chữ viết rất quan trọng
trong cuộc sống, trong học tập và sinh hoạt Nét chữ nết ng“ Nét chữ nết ng ời ”
Bởi thế, việc dạy Tập viết cho học sinh cần phải chú ý tới việc dạy các
em viết đúng mẫu chữ, viết đúng cỡ chữ, viết đúng quy tắc chính tả, viết liềnmạch, viết sạch, viết đẹp, viết thành thạo, nghĩa là phải chú ý đầy đủ tới nhữngyếu tố ngoài ngôn ngữ nhng lại để lại dấu ấn đậm nét trong ngôn ngữ chữ viết
GiảI quyết vấn đề
I Cơ sở lí luận của vấn đề nghiên cứu:
Trang 41 Vị trí của dạy học Tập viết:
Tập viết là một trong những phân môn có tầm quan trọng đặc biệt ở tiểuhọc, nhất là đối với các lớp 1, 2, 3 Phân môn Tập viết trang bị cho HS bộ chữcái và những yêu cầu kĩ thuật để sử dụng bộ chữ cái đó trong học tập và giaotiếp Với ý nghĩa này, tập viết không những có quan hệ mật thiết với chất lợnghọc tập ở các môn học khác mà còn góp phần rèn luyệnmột trong những kĩ nănghàng đầu của việc học Tiếng Việt trong nhà trờng – kĩ năng viết chữ Nếu viết
đúng chữ mẫu, rõ ràng, tốc độ nhanh thì HS có điều kiện ghi chép bài học tốt,nhờ vậy kết quả học tập sẽ cao hơn Viết xấu, tốc độ chậm sẽ ảnh hởng khôngnhỏ tới chất lợng học tập
- Để làm chủ tiếng nói về mặt văn tự, ngời học phải rèn luyện cho mìnhnăng lực đọc thông viết thạo văn tự đó Hai năng lực này có quan hệ mật thiếtvới nhau Học sinh học tiếng Việt phải đọc thông viết thạo chữ quốc ngữ Đâychính là điểm khác biệt giữa ngời đợc học và ngời không đợc học tiếng Việt
- Tập viết là phân môn có tính chất thực hành Trong chơng trình không
có tiết học lí thuyết, chỉ có các tiết rèn luyện kĩ năng Tính chất thực hành cómục đích của việc dạy tập viết cũng góp phần khẳng định vị trí quan trọng củaphân môn này ở trờng tiểu học
Ngoài ra tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho HSnhững phẩm chất đạo đức tốt nh tính cẩn thận, tính kỉ luật và khiếu thẩm mĩ
2 Nhiệm vụ của phân môn Tập viết:
a Nhiệm vụ chung:
- Phân môn Tập viết ở lớp 2 truyền thụ cho HS những kiến thức cơ bản vềchữ viết và kĩ thuật viết chữ hoa Trong các tiết Tập viết, HS nắm đợc các trithức cơ bản về cấu tạo chữ viết hoa ghi âm Tiền Việt, sự thể hiện bộ chữ cái nàytrên bảng, vở… đồng thời đ đồng thời đợc hớng dẫn các yêu cầu kĩ thuậtviết nét chữ, chữcái, viết từ và câu
b Các nhiệm vụ cụ thể:
- Giai đoạn của quá trình viết chữ trong phân môn Tập viết lớp 2 dồntrọng tâm vào dạy viết chữ cái và liên kết chữ cái để ghi tiếng Song song vớiviệc rèn viết chữ hoa, HS cũng đợc rèn viết văn bản Viết văn bản ở đây thựcchất là viết Chính tả ở các thể loại tập chép và nghe đọc Học sinh nhìn một
đoạn văn, đoạn thơ và tập chép lại cho đúng hoặc nghe GV đọc mẫu và chép Từviệc giới hạn nhiệm vụ của việc dạy học tập viết nh vậy chơng trình Tập viêt ởlớp 2 quy định nhiệm vụ cụ thể của phân môn này là:
Trang 5+ Về tri thức: Dạy HS tọa độ chữ viết, tên gọi các nét chữ, cấu tạo chữ cái,
vị trí dấu thanh, dấu phụ, các kgáI niệm liên kết nét chữ hoặc liên kết chữ cái… đồng thời đ
Từ đó hình thành ở các em những biểu tợng về hình dáng, độ cao, sự cân đối,tính thẩm mĩ của các chữ viết
+ Về kĩ năng: Dạy HS các thao tác viết chữ từ đơn giản đến phức tạp, baogồm kĩ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái, tọa chữ ghi tiếng Đồng thời giúpcác em xác định khoảng cách, vị trí cỡ chữ trên vở kẻ ô li để hình thành kĩ năngviếtđúng mẫu, rõ ràng và cao hơn là viết nhanh và đẹp Ngoài ra t thế ngồi viết,cách cầm bút, cách trình bày bài viết cũng là một kĩ năng đặc thùcủa việc dạytập viết mà GV cần thờng xuyên quan tâm
3 Những yêu cầu cơ bản của việc dạy tập viết lớp 2:
a Về kiến thức: Củng cố, hoàn thiện biểu tợng về các chữ cái viết thờng,
chữ số, nắm đợc quy trình viết chữ cái, chữ số Yêu cầu cơ bản là HS nắm đợchình dáng và viết đúng các chữ viết hoa, đồng thời nâng cao kĩ năng viết liềnmạch giữa các chữ cái viết thờng với nhau và giữa chữ viết hoa với chữ viết th-ờng
b Về kĩ năng: Viết đúng mẫu chữ cái viết hoa, thể hiện rõ đặc điểm
thống nhất ở các nét cơ bản trong từng nhóm chữ viết hoa Kĩ thuật viết liềnmạch giữa các chữ cái đợc thể hiện rõ, đều Học sinh biết điều chỉnh về khoảngcách khi viết các chữ cái đứng sau chữ viết hoa không có nét móc
II Cơ sở thực tế:
1 Thuận lợi:
- Trong những năm trở lại đõy, việc rốn luyện chữ viết cho học sinh Tiểuhọc được Bộ Giỏo Dục, Sở Giỏo Dục, Phũng Giỏo Dục, đặc biệt là Ban giỏmhiệu, cỏc thầy cụ và cỏc bậc phụ huynh rất quan tõm Chớnh vỡ thế, mục tiờu rốnchữ cho học sinh lớp 1, lớp 2 cũng như lớp 3 được đặt lờn hàng đầu
- Hiện nay đợc sự quan tâm của Bộ - Sở – Phòng Giáo dục và đặc biệt làtrực tiếp Ban giám hiệu của trờng quan tâm đến đổi mới phơng pháp - đầu t chogiáo viên đi sâu tìm hiểu các phân môn mới Mặt khác việc học tập của học sinhhiện giờ cũng đợc các bậc phụ huynh rất quan tâm Bên cạnh đó phân môn Tậpviết là một phân môn đợc HS háo hức học nhất Chính vì vậy, đó là động lựcthúc đẩy yêu cầu mỗi giáo viên dạy lớp 2 chú ý quan tâm đến việc dạy Tập viếtcho học sinh
Trang 6- Mỗi giỏo viờn được trang bị bộ chữ dạy Tập viết.
- Giỏo viờn và học sinh được tham dự những chuyờn đề về Tập viết vàcỏc cuộc thi “Viết chữ đẹp”, “Triển lóm vở sạch chữ đẹp” để học hỏi và traudồi kiến thức, trau dồi kinh nghiệm
- Hàng tuần, học sinh đều cú thờm tiết học để luyện viết thờm vào cỏcbuổi chiều
- Nội dung cỏc bài Tập viết rừ ràng, phự hợp và cụ thể Đặc biệt, học sinhcũn được luyện thờm về cỏch viết chữ nghiờng
2 Khú khăn:
- Vở Tập viết của học sinh cũn mỏng nờn rất dễ bị nhoố
- Trỡnh độ học sinh khụng đồng đều nờn gặp nhiều khú khăn trong việckốm cỏc chỏu học tập, đặc biệt là trong mụn Tập viết
- Trong năm học 2009 - 2010 tôi đợc phân công chủ nhiệm lớp 2B có 28học sinh trong đó có 16 học sinh nam, 12 nữ Các em nói chung viết đẹp, hamthích luyện chữ Tuy nhiên kỹ năng viết của các em không đồng đều, có một số
em kĩ năng viết còn sai nhiều, cỡ chữ và nét chữ cha đều
- Một số gia đỡnh phụ huynh chưa quan tõm để đầu tư bỳt luyện chữ, vởchất lượng giấy tốt cho con em
- Về đồ dùng dạy học, phơng tiện chủ yếu là bộ mẫu chữ; hạn chế và sửdụng cha thờng xuyên các phơng tiện hiện đại nh máy chiếu, băng hình làm chochất lợng giờ học Tập viết cha có hiệu quả cao
III Các giảI pháp khi thực hiện đề tài:
1 Những căn cứ:
a Vị trớ mụn Tập viết ở Tiểu học (như đó trỡnh bày ở phần I)
b Khả năng viết chữ và thực trạng dạy Tập viết của giỏo viờn Tiểu học
hiện nay:
Về cơ bản, giỏo viờn Tiểu học chữ viết đạt chuẩn theo mẫu Tuy nhiờn tỷ
lệ giỏo viờn viết chữ đẹp chưa cao Cú những giỏo viờn cũn viết theo thúi quen
Trang 7của mình Việc chuẩn bị cho một giờ dạy Tập viết của giáo viên cũng như việccho điểm và nhận xét trong vở học sinh cũng chưa được chu đáo mà việc dạyTập viết của giáo viên ở các lớp Tiểu học phải được tiến hành theo hai khâu cơbản sau:
- Soạn giáo án Tập viết:
- Thực hiện giáo án trong giờ dạy trên lớp
Nhận thức của người lãnh đạo và người dạy về vai trò của môn Tập viết chưasâu sắc Trong môn Tiếng Việt, chưa thực sự coi trọng phân môn Tập viết nhưcác phân môn Tập đọc, Luyện từ và câu Vì thế, chưa tạo được sự hứng thú khidạy và học các phân môn này Ở trong trường khi đi kiểm tra, giáo án Tập viếtvẫn còn một số giáo viên chưa hướng dẫn học sinh một cách cơ bản và tỉ mỉ vềviệc viết chữ đúng mấu, chưa kết hợp nhuần nhuyễn việc dạy viết chữ với việcdãy nghĩa của từ, chưa hướng dẫn học sinh cách trình bày theo từng loại vănbản (thơ, văn xuôi)
2 Một số biện pháp:
- Bước vào tiếp xúc với chương trình lớp 2, việc rèn luyện chữ cho các
em viết phải thật cẩn thận, đúng và đẹp là điều mà tôi đã suy nghĩ rất nhiều Vìvậy, tôi đã nghiên cứu, học hỏi đồng nghiệp để đưa ra những biện pháp giúp họcsinh viết chữ đẹp Sau đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã làm:
1 Những điều kiện về cơ sở vật chất:
- Ánh sáng phòng học, bảng lớp, bàn ghế của học sinh:
Đây là những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến việc viết chữ và sức khoẻcủa học sinh Hiện nay hầu hết các phòng học đều đảm bảo các yêu cầu cơ bản trong đó có cả lớp 2B của tôi - Lớp tiểu học đạt chuẩn nhiều năm Ánh sángtheo tiêu chuẩn học đường có bảng chống loá, có dòng kẻ rõ ràng, bàn ghế đúngkích cỡ tiêu chuẩn đối với học sinh lớp 2
- Đồ dùng học tập của học sinh:
Từ loại bút và mực thích hợp đến cách chọn vở, chọn bảng và phấn viếtcũng được tôi lưu tâm đến Trong hội nghi phụ huynh đầu năm học tôi hướng
Trang 8dẫn học sinh, phụ huynh tìm mua cho các em những quyển vở có đường kẻđều, rõ ràng và được sản xuất với chất lượng cao, giấy không bị thấm mực Đốivới vở tập viết có nhãn vở, có tờ lót tay khi viết để thấm mồ hôi ở tay ra giấytrong mùa hè, mùa thu Tôi tư vấn cho phụ huynh cách chọn mua loại bút máymài ngòi để HS dễ dàng luyện chữ.
Thực tế dạy viết hiện nay cho thấy sử dụng bảng con trong việc rèn chữcho học sinh, đặc biệt là học sinh lớp 2 vẫn là tối ưu nhất Có nhiều học sinhđược bố mẹ mua cho bảng làm chất liệu mêca màu trắng, dùng bút dạ viết bảng.Dùng loại bảng và bút này có nhiều hạn chế: bảng trơn, học sinh viết không chủđộng, mực ra đậm nhạt không đều, khi xoá dễ gây bẩn, mất vệ sinh Hơn nữa,
do bút to quá cỡ tay cầm bút của học sinh khiến các em khó điều khiển ngòi bútkhi viết chữ Cho nên trong buổi họp phụ huynh đầu năm, tôi đưa ra nhữngquyển vở, bút chì, bút mực để phụ huynh tham khảo Riêng bảng con thì tôithống nhất toàn lớp để tránh tình trạng của em này thì có ô to, bảng của em kiathì có ô nhỏ sẽ gây khó khăn khi dạy Tập viết
2 Sử dụng các đồ dùng trực quan khi dạy học Tập viết:
a Những đồ dùng dạy Tập viết hiện nay:
Trong luyện viết cho học sinh thì đồ dùng trực quan có tác dụng khôngnhỏ, nó hỗ trợ và là phương tiện giúp cho việc luyện viết của học sinh Những
đồ dùng này nhằm mục đích là giúp học sinh khắc sâu những biểu tượng về chữviết, có ý thức viết đúng mẫu và tạo không khí sôi nổi, phấn chấn trong quátrình dạy viết chữ theo hướng “Đổi mới phương pháp dạy học” Đồ dùng trựcquan có thể sử dụng trong quá trình dạy bài mới, luyện tập hoặc củng cố bàihọc
- Mẫu chữ trong khung chữ phóng to theo bảng mẫu chữ hiện hành treotrên lớp Bảng mẫu chữ cần cố định thường xuyên để giáo viên có thể chủ động
sử dụng khi cần thiết không chỉ trong giờ Tập viết mà ngay trong cả những mônhọc khác khi có học sinh viết chưa đúng mẫu chữ
- Bộ mẫu chữ in theo quy định cho giáo viên
Trang 9b Đồ dùng tự làm đạt hiệu quả trong việc dạy - học Tập viết:
Để việc dạy Tập viết có hiệu quả, giáo viên có thể nghiên cứu tự làm cácloại đồ dùng trực quan rất hữu ích cho việc dạy học Tập viết như: chữ mẫu phần
từ ứng dụng để học sinh nhìn rõ cách viết, điểm đặt bút từ đâu đến đâu để viếtcho liền mạch và giúp cho thao tác của giáo viên được nhanh hơn
Hay loại đồ dùng tự làm cũng rất tiện lợi cho các loại bảng con có đínhnam châm ở sau để viết trực tiếp lên bảng cho học sinh lên viết cho học sinhngồi dưới lớp dễ dàng quan sát nhận xét
* Đồ dùng lật từng trang hiện ra từng nét (dùng để phân tích chữ mẫu):
+ Mục đích sử dụng của đồ dùng: Giúp học sinh nắm rõ cấu tạo, kích thước của
con chữ:
- Cấu tạo gồm những nét nào?
- Kích thước cao, rộng bao nhiêu ô?
+ Cách làm đồ dùng:
- Giấy bìa cứng khổ A4 (1 tờ)
- Các tờ nhựa trong khổ A4 (số lượng tuỳ thuộc vào số nét chữ trong conchữ)
- Giấy đề can màu đỏ để cắt từng nét chữ rồi dàn lên từng tờ nhựa trong
- Một đến hai gáy xoắn bằng nhựa mềm để đóng các tờ nhựa trong lại
- Màu dạ để kẻ ô vuông lên tờ bìa cứng
+Cách sử dụng: Dùng trong phần giảng bài mới: Viết chữ hoa, chữ thường:
- Giáo viên dùng que chỉ chỉ vào từng nét chữ trên trang nhựa cứng
- Giáo viên nói đến nét nào thì lật từng nét ấy minh họa cho học sinh nhìnrõ
- Giáo viên giới thiệu xong nét nào, yêu cầu học sinh nhắc lại tên nét chữ
ấy và giáo viên chốt lại bằng câu hỏi: “Để hoàn thành một con chữ thì các emcần viết mấy nét và đó là những nét nào?”
+ Tác dụng của đồ dùng:
Trang 10- Giúp giáo viên truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách rõ ràng, dễhiểu, sinh động, hấp dẫn.
- Giúp học sinh nắm rõ cấu tạo, kích thước của con chữ cần viết
- Giáo viên cũng có thể dùng đồ dùng này hướng dẫn học sinh cách viếtmột con chữ hoàn chỉnh
Ví dụ: Trong bài Tập viết “Chữ hoa A” (lớp 2), giáo viên dùng que chỉ vàđưa ra hệ thống câu hỏi:
(?) Các em nhìn lên bảng và cho biết đây là chữ gì? (chữ A hoa)
(?) Chữ A hoa được cấu tạo bởi mấy nét? (gồm 3 nét)
(?) Cho biết nét thứ nhất của chữ A hoa là nét gì? (nét 1 gần giống nét mócngược trái và hơi lượn ở phía trên và nghiêng về phía bên phải) (Gv lật trang cónét đó trong bộ đồ dùng gắn lên bảng.)
(?) Cho biết nét thứ hai của chữ A hoa là nét gì? (nét 2 là nét móc ngược phải ).( Gv lật trang có nét đó trong bộ đồ dùng gắn lên bảng, bên cạnh nét 1.)
(?) Nét thứ 3 là nét gì? (giáo viên lật trang thứ ba ra và yêu cầu học sinh nêu:nét 3 là nét lượn ngang rồi gắn lên bảng giữa thân nét 1 và 2.)
- Giáo viên chốt lại bằng câu hỏi: “Chữ A hoa gồm mấy nét chữ ghéplại?”
* Đồ dùng viết hoàn chỉnh một chữ cái bằng cách di chuyển nam châm (dùng
để hướng dẫn các nét tạo thành con chữ):
+ Mục đích sử dụng của đồ dùng: Giúp học sinh điều chỉnh 1 chữ cái đúng yêu
cầu từ điểm đặt bút đến điểm kết thúc
Trang 11- Giáo viên dùng thao tác viết ở phía sau tờ bìa bằng cách di chuyển viênnam châm không có giấy màu đỏ Di chuyển viên nam châm đúng theo quytrình viết một con chữ từ điểm đặt bút đến điểm kết thúc nét bút để viên namchâm có dán giấy màu đỏ phía trước đúng khi giáo viên viết một con chữ cái.
Ví dụ: Hướng dẫn bài Tập viết “Chữ A hoa”
Giáo viên giảng: Từ điểm đặt bút ở đường kẻ ngang thứ 3, viết nét mócngược trái từ dưới lên, nghiêng về bên phải và lượn ở phía trên, dừng bút ởđường kẻ ngang 6 Từ điểm dừng bút của nét 1, chuyển hướng bút viết nét mócngược phải dừng bút ở đường kẻ ngang 2, (vừa nói, giáo viên vừa di chuyểnviên nam châm ở phía sau tờ bìa)
(?) Đến đây, cô đã viết xong chữ A chưa?
Giáo viên giảng tiếp: Cô lia bút lên khoảng giữa của thân chữ (trên đường
kẻ ngang thứ 3 một chút), viết nét lượn ngang mềm mại chia đôi con chữ
c Tư thế ngồi viết và cách cầm bút:
Để giúp các em viết được những nét chữ, đúng mẫu, đẹp tôi đã hướngdẫn cả lớp tư thế ngồi viết: “Em phải ngồi tư thế ngay ngắn, lưng thẳng, khôngđược tì ngực vào cạnh bàn, đầu hơi cúi, mắt cách trang giấy khoảng 25 – 30cm” Tư thế ngồi viết không ngay ngắn sẽ ảnh hưởng rất lớn đến chữ viết Ngồinghiêng vẹo sẽ kéo theo chữ viết không thẳng, bị lệch dòng Không những thếcòn có hại cho sức khoẻ: sẽ bị cận nếu cúi sát vở, vẹo cột sống, gù lưng, phổi bịảnh hưởng nếu ngồi viết không ngay ngắn Trước mỗi giờ viết bài, đặc biệt làgiờ học Tập viết tôi thường yêu cầu các em nhắc lại tư thế ngồi viết câu hỏi: