Bài giảng công nghệ thông tin và nền kinh tế mới thái thanh sơn

CƠ GIỚI HOÁ có tác động:* Giải phóng phần lớn lao động cơ bắp nặng nhọc của con người và vật nuôi để lao động * Tăng năng suất và hiệu quả lao động * Tạo giá trị gia tăng lớn * Hệ quả: -

VÀ

NỀN KINH TẾ MỚI

THÁI THANH SƠN

Hà nội – Tháng 5/2009

…Lịch sử phát triển của nhân loại:

Loài linh trưởng tiến bộ nhất đã chính thức trở thành NGƯỜI từ khi biết sử dụng LỬA, biết chế tạo CÔNG

CỤ, tiếp đó từ cuộc sống SĂN BẮN – HÁI LƯỢM hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên, họ đã biết TRỒNG

TRỌT- CHĂN NUÔI

 Truyền thuyết lịch sử Trung quốc

về Tam hoàng:

TOẠI NHÂN tìm ra lửa (Toại: khoan gỗ toé ra lửa) phát minh vĩ đại nhất trong lịch sử loài người

PHỤC HI và thời kỳ săn bắn và hái lượm buổi bình minh sơ khai của nhân loại …

 THẦN NÔNG – Viêm đế (Vua xứ nóng)- dạy dân nghề trồng trọt (truyền thuyết các dân tộc phía Nam)

 Thời kỳ phát triển Nông nghiệp - Thủ công nghiệp ,

qua hàng nghìn năm trên toàn thế giới.

ế kỷ 17:

– 1679 : DENIS PAPIN (Pháp :1647 -1712) phát minh

ra nguyên lý hoạt động của động cơ hơi nước

25/06/2014 6

– Gần một thế kỷ sau JAMES WATT (Scotland :

1736 - 1819) sáng tạo ra mẫu động cơ hơi

nước đầu tiên sử dụng trước hết cho tầu

thuỷ…

– Một thời kỳ mới mở ra trong lịch sử nhân

loại: Kỷ nguyên cơ giới hoá và NỀN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP

Mô hình sản xuất Giá trị gia tăng trong nền Kinh tế công nghiệpThiên nhiên, Nông, Lâm, Ngư…

Nguyên liệu Sản xuất

Sản phẩm(+ GTGT)

Nguyên liệu Sản xuất Sản phẩm+GTGT

CƠ GIỚI HOÁ có tác động:

* Giải phóng (phần lớn) lao động cơ bắp nặng nhọc của con người (và vật nuôi để lao động)

* Tăng năng suất và hiệu quả lao động

* Tạo giá trị gia tăng lớn

* Hệ quả:

- Sự ra đời của

NỀN KINH TẾ CÔNG NGHIỆP – CƠ GIỚI HOÁ

- Thay thế nền kinh tế Nông nghiệp – Thủ công nghiệp trước đây

 THAY THẾ không có nghĩa là phủ định!

 Ý nghĩa của sự thay thế:

– Tạo ra phần lớn GDP và giá trị gia tăng của từng quốc gia (>70%)

– Thúc đẩy sự phát triển (về giá trị tuyệt đối) của mọi ngành kinh tế trong xã hội, bao gồm

cả Nông, Lâm, Ngư nghiệp,… Thủ công

nghiệp… và các dịch vụ khác

– Biến đổi cơ bản diện mạo của toàn xã hội

 Các công cụ tính toán đã ra đời khá sớm trong lịch sử: bàn tính TQ, máy tính quay ổ cam,… nhưng chỉ có chức năng hỗ trợ tính toán

 Năm 1942 chiếc Máy tính điện tử đầu tiên ra đời tại IOWA do John Atanasoff sáng tạo

* Từ chiếc máy tính điện tử đầu tiên, không còn

là MÁY TÍNH (Calculator) nữa mà dần trở thành một công cụ “hỗ trợ tư duy - hỗ trợ ra quyết

định” (Ordinator) ngày càng hoàn hảo hơn

Để nâng cao hiệu quả sử dụng , người ta kết nối nhiều MT thành Mạng MT nhằm:

– Sử dụng chung các thiết bị ngoại vi đắt tiền

– Chia sẻ tài nguyên phần mềm

– Hợp tác giải các bài toán cỡ lớn,yêu cầu kết quả nhanh

– Đặc biệt, MMT là một mạng truyền thông:

 Đa phương tiện

 Giao tiếp hai/nhiều chiều

 Giao tiếp đồng bộ/không đồng bộ

 Tốc độ nhanh

 Dung lượng lớn

 Chi phí rẻ

 Để nâng cao hơn nữa hiệu suất sử dụng MMT,

người ta kết nối những “liên mạng MT” ngày

càng lớn

 10/1969 Robert Taylor khởi xướng và xây

dựng mạng nghiên cứu quốc phòng ARPANET

(Advanced Research Project Agency Network)

 Thoạt đầu ARPANET liên kết MMT của 3 trường ĐH: Uni of California-LA, Utah Uni, Uni of Cali-

Santa Barbara và Stanford Research Institute

 1972, kết nối với NORSAR – Na uy và 1973 với

Uni College of London, sau đó mở rộng…

 1980 : MILNET-mạng quốc phòng và NSFNet

-mạng nghiên cứu khoa học quốc gia

 1985 -90: Châu Âu : Mạng X 25…

 Internet: Liên mạng toàn cầu ( lấy năm thành lập là

1969)- Xa l ộ thông tin siêu t ố c

 12/1997: Việt Nam gia nhập Internet

 Sự phát triển như vũ bão của máy tính điện tử, Mạng máy tính và Internet trong vòng 4 thập

kỷ nay - từ những năm 80 của thế kỷ 20 đến nay – đã tạo nên một

THỜI KỲ BÙNG NỔ CỦA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Sự bùng nổ của CNTT có tác động:

* Giải phóng (phần lớn) lao động tư duy của con người

* Tăng năng suất và hiệu quả lao động

* Tạo giá trị gia tăng rất lớn

* Hệ quả:

Sự ra đời của một NỀN KINH TẾ MỚI

-NỀN KINH TẾ THÔNG TIN,

- Một lần nữa, thay thế nền kinh tế Công

nghiệp–Cơ giới hoá

 THAY THẾ không có nghĩa là phủ định!

 Ý nghĩa của sự thay thế:

– Tạo ra phần lớn GDP và giá trị gia tăng của từng quốc gia (>70%)

– Thúc đẩy sự phát triển (về giá trị tuyệt đối) của mọi ngành kinh tế trong xã hội, bao

gồm cả Công, Nông, Lâm, Ngư nghiệp,… Thủ công nghiệp… và các dịch vụ khác

– Biến đổi cơ bản diện mạo của toàn xã hội

ĐỘ BẤT ĐỊNH VÀ LƯỢNG THÔNG TIN

* Thông tin là gì? Làm sao đo lượng thông tin?

* Thông tin không thể đo bằng khối lượng vật chất của vật thể vật lý mang nó:

- Độ dài một bản tin?

- Thời gian của một bản báo cáo?

* Ta thường nói : Thu được một lượng

thông tin sau khi tiến hành một quan sát (đọc bài báo, nghe buổi phát thanh, xem trận bóng đá…)

Xét một quan sát ngẫu nhiên có n kết cục có thể xẩy ra:

S = <s1, s2, ……sn>

với pi = P{si} là xác suất xuất hiện của si

Ta gọi ĐỘ BẤT ĐỊNH hay ENTROPY của S là

biểu thức: H(S) = p1loga1/p1 + p2loga1/p2 +

…+ pnloga1/pn

H(S) -> Max khi p1=p2= …= pn = 1/n

H(S) = 0 khi chỉ p1 = 1, còn pi = o với mọi

i =/= 1

 Trước khi tiến hành quan sát S, ta có độ bất

định về S

 Sau khi tiến hành quan sát S ta “thu được

một lượng thông tin”: Lượng thông tin thu

được sau quan sát làm giảm độ bất định ban đầu

 Thông tin và độ bất định là 2 đại lượng khác nhau về bản chất, đối lập với nhau, thông tin

dùng để khử độ bất định – nhưng độ lớn tỷ lệ

thuận với nhau: có thể đo cùng bằng một loại

đơn vị

 So sánh như lực và trọng lực trong Vật lý học

 Thông thường, chọn đơn vị đo thông tin

(entropy) là thông tin do một quan sát nhị

phân – quan sát có 2 kết cục đồng khả năng –mang lại : p1 = p2 = ½

 Đơn vị đó gọi là đơn vị nhị phân – binary

NỀN KINH TẾ THÔNG TIN – INFORMATION ECONOMY

Nền Kinh tế mới ngày nay thường gọi là nền KINH TẾ THÔNG TIN vì:

1/ Thông tin đã trở thành môt loại “hàng hoá có giá trị cụ thể”

 Nền KINH TẾ MỚI cũng thường được gọi là”

Nền KINH TẾ TRI THỨC – The Knowledge

Economy

Giữa Thông tin và Tri thức

có quan hệ rất mật thiết và thường có thể hiểu lẫn lộn hai khái niệm đó

THÔNG TIN VÀ TRI THỨC

Thông tin (đầu vào)

được xử lý

tạo thành Tri thức (đầu ra)

So sánh Thông tin và Tri thức

NỀN KINH TẾ TRI THỨC – KNOWLEDGE ECONOMY

BIỂU HIỆN CỦA TRI THỨC:

* Nghiệp vụ

* Tay nghề

* Bí quyết nghề nghiệp

* Sản phẩm trí tuệ…

Gọi nền kinh tế mới là nền KINH TẾ TRI THỨC là vì:

1/ Hàng hoá thông tin trong nền kinh tế mới thực chất

là hàng hoá tri thức

2/ Giá trị hàng hoá trong nền kinh tế mới chủ yếu phụ

thuộc “hàm lượng tri thức” của hàng hoá đó

Thí dụ (của Thomas Friedman):

Để thu được 500 US$ :

- Người công nhân khai thác phải bán 5 tấn than

- Người nông dân bán 2 tấn lúa

- Người Trung quốc bán 1 xe máy nặng 100kg

- Người Nhât bản bán 1 ĐTDĐ nặng 100g

- Hãng Intel bán 1 con chip điện tử nặng 0,5g

- Người lập trình/anh nhạc sĩ bán một phần

mềm/bản nhạc nặng 0g

SO SÁNH CƠ CẤU LAO ĐỘNG XÃ HỘI:

• Tháp lao động trong nền kinh tế trước đây:

- Công trình sư & Nhà quản lý

- Kỹ sư (trí thức)

- Nhân viên kỹ thuật

- Công nhân lành nghề

- Lao động phổ thông

Phân bố lao động trong

Các Khu Công nghệ cao:

- Công trình sư/Nhà quản lý

- Lao động trí thức

- Lao động phổ thông

HỌC TẬP TRONG XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

* Quá trình : Thu thập thông tin đầu vào - Xử

lý - Tạo ra tri thức mới, chính là HỌC TẬP

* Từ xa xưa Học tập đã gắn liền với xã hội loài

người (kể cả loài vật cũng có quá trình học tập

để tồn tại và phát triển)

* Đặc điểm nổi bật của nền kinh tế mới - nền

kinh tế thông tin - là khối lượng thông tin mới xuất hiện mỗi ngày lớn chưa từng có trong lịch sử

trình học tập, sau một thời gian chỉ còn khoảng 50% sử dụng được, 50% còn lại bị lạc hậu,

không còn giá trị: Khoảng thòi gian đó gọi là

CHU TRÌNH BÁN HUỶ của tri thức

• Trong những thế kỷ trước thông tin đổi mới

không quá nhanh, chu trình bán huỷ xấp xỉ

bằng khoảng thời gian tham gia lao động của đời người (20 -30 năm)

• Những năm gần đây,chu trình đó ngắn dần,

thậm chí đối với một số lĩnh vực chuyên ngành, chỉ còn là vài ba năm…

Trong tác phẩm HỌC TẬP – KHO TÀNG TIỀM ẨN ( Learning – The Treasure within), Cương lĩnh giáo dục Thế kỷ 21 của UNESCO do Jacques

Delors chủ biên đã phân tích:

* Trong xã hội cũ, có thể chia cuộc đời con

người làm 3 giai đoạn khá rõ rệt

- Tuổi ấu thơ và vị thành niên gắn liền với học tập

- Tuổi trưởng thành (thanh niên & trung niên): Lao động

- Tuổi già : nghỉ ngơi

thông tin chóng mặt, con người có nhu cầu cập nhật, đổi mới kiến thức cho mình trong mọi giai đoạn của

cuộc đời: hình thành nhu cầu HỌC SUỐT ĐỜI

(lifelong learning) để nâng đỡ toà nhà kiến thức của mỗi con người dưa trên 4 cột trụ:

- Học để biết (Learning to Know)

- Học để làm ( …to Do) Knowledge

- Học dể tồn tại ( …to Be)

- Học để chung sống (…to Live

together)

Lifelong Learning

NỀN KINH TẾ HỌC TẬP – LEARNING ECONOMY

Để nhấn mạnh nhu cầu Học tập suốt đời

-thường xuyên đổi mới, cập nhật kiến thức của mọi con người trong toàn xã hội người ta cũng gọi nền kinh tế mới là

NỀN KINH TẾ HỌC TẬP

và xã hội ngày nay là

XÃ HỘI HỌC TẬP

NỀN KINH TẾ SỐ DIGITAL ECONOMY

* Trong những năm gần đây người ta thường gắn Công nghệ Thông tin với Kỹ thuật Truyền

thông thành một liên ngành: Công nghệ

thông tin - truyền thông – ICT –

(Information Communication Technology)

* Chính ICT là động lực thúc đẩy sự bùng nổ công nghệ trong mấy mươi năm gần đây

 Công nghệ truyền thông trong những năm gần đây có bước phát triển nhảy vọt thần kỳ là nhờ sự phát triển mạnh mẽ của Kỹ thuật số (Digital technology) hầu

như đã thay thế trọn kỹ thuật tương tự (Analog) trước đây.

 Kỹ thuật số đã làm tăng vọt năng lực truyền thông về các mặt:

– Tốc độ cao

– Dung lượng rất lớn

– Số hoá truyền thông đa phương tiện

– Đa kênh hoá

– Chi phí rất thấp

* Trên cơ sở kỹ thuật số hoá, một loại hàng hoá xuất hiện, ngày càng phát triển về số lượng,

chủng loại và chiếm tỷ trọng ngày càng lớn

trong rổ hàng hoá: HÀNG HOÁ SỐ

* Hàng hoá số là những hàng hoá “phi vật thể”

có thể số hoá để chuyển giao các phiên bản

mềm – soft copy - qua mạng máy tính hoặc

ghi thành các phiên bản cứng - hard copy - sử dụng băng từ, thẻ nhớ, đĩa mềm, CD, VCD,

USB để chuyển giao theo phương thức giao

dịch truyền thống

* Giáo dục trực tuyến và tư liệu giáo dục

* Tư vấn pháp lý quốc gia, quốc tế

* Tư vấn, chẩn đoán và hỗ trợ điều trị y tế trực tuyến

* Du lịch : đặt chỗ khách sạn, tour, vé phương tiện đi lại

NỀN KINH TẾ SỐ DIGITAL ECONOMY

Là tên gọi ưa chuộng của các nhà kỹ thuật và công nghệ nhằm nêu bật vị trí và vai trò của Kỹ thuật số đối với nền kinh tế mới

Thời đại hiện nay cũng được gọi là

Thời đại số

hay là Kỷ nguyên số ( The Digital Era)

TIÊU CHÍ CỦA MỘT NỀN KINH TẾ MỚI

1/ Tỷ trọng GDP > 70% do công nghệ cao mang lại

2/ >70% giá trị gia tăng do tri thức tạo ra 3/ >70% lao động là lao động tri thức, lao động có kỹ năng cao

4/ >70% tư bản là tư bản con người

Đặc điểm của N ền Kinh tế mới :

- Áp dụng mạnh mẽ ICT

- Doanh nghiệp tri thức và khu công nghệ cao

- Toàn cầu hoá

- Thúc đẩy dân chủ hoá thông tin

MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI ẢO

• Thương mại điện tử, E-commerce, giảm

thiểu chi phí, tạo thuận lợi cho toàn xã hội

• Đào tạo điện tử, E-training, phục vụ nhu

cầu Học suốt đời

• Dịch vụ hành chính công điện tử,

E-government, gắn kết người dân với cơ quan

quản lý công quyền

 Nền kinh tế toàn cầu hoá: Thách thức và

cơ hội : THOMAS FRIEDMAN – THE

LEXUS and THE OLIVE TREE.

 Toàn cầu hoá : hội nhập không hoà tan

 Thế giới phẳng – THE WORLD IS FLAT

 Cư dân mạng - NETIZEN : Khoảng

cách văn hoá – văn minh và sự huỷ diệt

ngọt ngào

Dù còn rất nhiều khó khăn trở ngại, về vật chất không nhỏ mà về tinh thần còn lớn hơn…nhưng

NỀN KINH TẾ MỚI – KINH TẾ THÔNG TIN

là mục tiêu và là bước phát triển tất yếu của

toàn thể nhân loại trong thế kỷ 21

Với Việt Nam chúng ta hiện nay, mục tiêu đó

còn khá xa

Nhưng nhất thiết cũng phải là mục tiêu tất yếu

và hiện thực cần hướng tới và nhanh chóng đạt đến trên con đường hội nhập toàn cầu hoá với những tổn thất nhỏ nhất!

SỰ CHÚ Ý CỦA QUÝ VỊ!

THÁI THANH SƠN

AIRDI