Tiếp nối chuyên mục kinh nghiệm thực tập về bệnh lao. Phần 2 chúng tôi sẽ chia sẻ kinh nghiệp làm cách nào khi xét nghiệm để nhận biết bệnh lao và mức độ nguy hiểm của nó ở giai đoạn nào. Ngoài ra chúng tôi còn đưa ra hình ảnh và đặc điểm của vi trùng lao để bạn nhận biết.
Trang 1XÉT NGHIỆM TRONG CHẨN
ĐOÁN LAO
Trang 2I-MỤC TIÊU
Nắm được các xét nghiệm trong chẩn đoán lao
Trang 3MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT
MOTT: Mycobacteria Other Than
Tuberculosis (Mycobacteria không lao).
AFB:Acid Fast Bacilii
PCR : Polymerase Chain Reaction
MGIT: Mycobacteriae Growth Indicator Tube
MODS: The Microscopic Observation Drug Susceptibility
MDRTB: Multi Drug Resistant Tuberculosis
Trang 4 PPD:Purified Protein Derivertive.
ADA: Adenosine Deaminase Activity
QFT: Quanti Feron – Tuberculosis
TST: Tuberculin Skin Test: Phản ứng lao tố
Trang 5II-SƠ LƯỢC VỀ VI TRÙNG LAO
Bệnh lao có từ rất lâu đời, bằng chứng trong
các xác ướp Ai Cập cổ đại
Thời kỳ Hypocrate ( từ thế kỷ V trước CN) ,đềcập đến lao, “Bệnh phấn trắng”
Trang 6II-SƠ LƯỢC VỀ VI TRÙNG
LAO
Năm 1882 Robert Koch ,người Đức, tìm ranguyên nhân gây bệnh lao là loại trực khuẩnbằng phương pháp nhuộm Zeihl Neelsen
Gọi tên BACILLUS DE KOCH, viết tắt BK
Trang 7III-ĐẶC ĐIỂM CỦA VI TRÙNG
LAO
Tồn tại 3-4 tháng trong môi trường tự nhiên
Tồn tại 1,5 giờ dưới ánh sáng mặt trời
Tồn tại 2-3 phút dưới tia cực tím
Tồn tại 3 phút trong cồn 90 độ
Trang 8III-ĐẶC ĐIỂM VI KHUẨN LAO
Nhiệt độ 42ºC ngưng phát triển
ở 80ºC chết trong 10 phút
Đun sôi 5 phút mới tiêu diệt
Trang 9IV-QUI TRÌNH CHẨN ĐOÁN
LAO
Khám lần I ( XQ, 2 mẩu AFB, HĐ,VS…)
CTCLQG AFB (+) AFB(-)
thử lạiAFB , cấy kháng sinh
có AFB (+) , Cấy (+) không bớt
nếu AFB(-) , cấy (-): Hội chẩn, hoặc lao AFB(-)
Trang 10V-TIÊU CHUẨN WHO CHẨN
ĐOÁN LAO PHỔI
LAO PHỔI AFB (+) :
Một trong 3 tiêu chuẩn sau:
1- Có 2 mẫu AFB(+)
2-Có 1 mẫu AFB(+) kèm XQ phổi có tổn thươngtiến triển
3-Có 1 mẫu AFB(+) và nuôi cấy (+)
*Riêng người HIV (+) CẦN CÓ ÍT NHẤT MỘT TIÊU BẢN XN ĐỜM (+)
Trang 11V-TIÊU CHUẨN CHẨN ĐOÁN
LAO PHỔI AFB(-)
Thỏa mãn 1trong 2 tiêu chuẩn sau
1/ AFB(-) qua 2 lần khám, mổi lần XN 2 mẫu
đờm cách nhau 2 tuần, và có tổn thương nghilao tiến triển trên XQ, và được hội chẩn BS
chuyên khoa lao
2/AFB(-) nhưng nuôi cấy (+)
Trang 12VI- CÁC XÉT NGHIỆM
A/XÉT NGHIỆM THƯỜNG QUI
B/XÉT NGHIỆM TÌM BẰNG CHỨNG LAO1-Phản ứng lao tố
-Mantoux- IDR
a-Định tính
b-Định lượng
-TST
Trang 13- Kỷ thuật Kinyoun: là phương pháp nhuộm
lạnh bằng cách cho nhiều phenol vào dung dịchnhuộm để tăng tính thấm thành tế bào
Mycobacteria
-
Trang 14-Cả hai phương pháp nhuộm tế bào vi trùng laobắt màu đỏ nổi bật trên nền xanh Methylene
- Phương pháp nhuộm Fluorchrome: Dùng thuốcnhuộm Auramin- Rhodamine
Nhuộm Auramine : vi khuẩn lao có màu vàng
sáng trên nền đen và dễ dàng thấy dưới vật
kính 25
b-Soi trực tiếp thuần nhất : dùng NaOH làm
loãng đờm , quay ly tâm , tìm BK
- Soi dưới kính huỳnh quang
Trang 15HÌNH TRỰC KHUẨN LAO
Trang 19TRỰC KHUẨN LAO
Hình ảnh vi khuẩn lao điển hình có dạng sần sùi súp lơ, màu trắng đục, mọc chậm sau ít nhất 2 tuần
Hình ảnh khuẩn lạc vi khuẩn lao điển hình
Trang 20CÁC XÉT NGHIỆM
Bactec MGIT 960: Môi trường MGIT là môitrường Middle brook 7H9 cải tiến thêm vàooleic acid, albumin, dextrose, catalase
Cấy MGIT : Cho kết quả khoãng 10 ngày
Trang 22CÁC XÉT NGHIỆM
5- Các phương pháp khác
- Quanti FERON®-TB:Nguyên lý của xét
nghiệm là định lượng Interferogama được tiết
ra bởi Lympho T , sau khi ủ qua đêm với
PPD(Purified Protein Derivative) Tuy nhiênhạn chế của xét nghiệm này cũng giống nhưtest da là không có tiêu chuẩn vàng để chẩnđoán lao tìm ấn, để đối chứng
Trang 23CÁC XÉT NGHIỆM
- Phương pháp MODS:
+ Vi khuẩn lao mọc nhanh ở môi trường lỏng+ kính hvi phát hiện sớm hơn là chờ đến khi
khúm vi trùng mọc trên moi trường đặc
+INH, RIFA có thể thêm vào nghiệm pháp nàynhằm phát hiện trực tiếp vi khuẩn lao khángthuốc… Kết quả 9 ngày
Trang 24CÁC XÉT NGHIỆM
6- Gene Xpert:
- Là kỷ thuật 3 công nghệ tách, nhân, và nhậnbiết Gene Kỷ thuật này còn cho biết vk cókháng RIFA hay không
-kết quả sau 2 giờ
7-Hain test
Trang 25CÁC XÉT NGHIỆM
8-Huyết thanh chẩn đoán
- ICT Tuberculosis : Rapid test TB
- Tuberculosis IgA EIA
- Pathozyme –TB Complex
- Pathozyme Myco IgG
- Pathozyme Myco IgA
- Pathozyme Myco IgM
Sensitivities 16- 57 %, Specificities 62- 100 %
Trang 26BỆNH PHẨM
Các mẫu thử được lấy để soi; cấy… tìm vi khuẩn lao hoặc bằng chứng của lao ; tùy
trường hợp bệnh lý cụ thể , mẫu thử là: Đàm, máu, dịch màng phổi, dịch màng bụng , dịchkhớp, dịch não tủy, dịch rửa phế quản, nướctiểu, tủy xương, mủ, mô bệnh phẩm…
Trang 27 Mẫu thử để soi cấy tìm vi khuẩn lao phải đượcđựng trong dụng cụ vô khuẩn,nhanh chóng
đem đến phòng xét nghiệm và xử lý ngay
Tất cả mẫu thử trên nếu không xử lý ngay thìbảo quản ở 4ºC-10ºC
Trang 28 Có thể lấy dịch dạ dày vào sáng sớm nếu
không khạc được đàm( nhất là đối với trẻ nhỏ), dịch dạ dày cần được xử lý trong 4 giờ, nên
cho thêm Sodium carbonate hoặc muối đệm đểtrung hòa bớt acide dịch vị bảo vệ vi khuẩn lao
có trong mẫu thử, ngoài ra có thể lấy dịch rửaphế quản
