Trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập vào nền kinh tế thế giới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, vai trò của báo chí và nhà báo không ngừng nâng cao. Báo chí đã đồng hành với dân tộc, đất nước trong sự nghiệp dựng xây, đấu tranh không khoan nhượng với cái trì trệ, cái ác, cái xấu; cổ vũ kịp thời các phong trào hành động cách mạng, những điển hình tiên tiến. Đặc biệt, báo chí đã làm tốt chức năng phản biện xã hội đối với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; là cầu nối giữa Đảng với dân, dân với ĐảngVới vai trò và chức năng của mình, báo chí đã và đang có những tác động to lớn đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhằm định hướng cho công chúng đi đến những chuẩn mực của xã hội.Một tờ báo mà sản phẩm của họ nhận được sự ủng hộ của nhiều công chúng thì cơ quan báo chí đó được coi là hoạt động hiệu quả, ngược lại một tờ báo mà sản phẩm của họ không nhận được sự ủng hộ, hay nhận được ít sự ủng hộ của công chúng thì cơ quan báo chí đó được đánh giá là hoạt động kém hiệu quả.Nhận thức được điều này các cơ quan báo chí đã không ngừng đổi mới về cả nội dung lẫn hình thức để đáp ứng nhu cầu của công chúng, trong quá trình đổi mới này các cơ quan báo chí đã đặc biệt chú trọng đến tâm lý tiếp cận các sản phẩm báo chí của công chúng, bởi đó là yếu tố quyết định đến sự thành công của sản phẩm báo chí và sự phát triển của cơ quan báo chí.Với sự hướng dẫn của giảng viên tôi tiến hành khảo sát chuyên trang Thăng Long – Hà Nội của báo Hà Nội mới trong thời gian từ 22 >28112010, để tìm hiểu rõ hơn về những yêu cầu cơ bản trong viết báo tiếp cận tâm lý công chúng.
Trang 1A - PHẦN MỞ ĐẦU
Trong sự nghiệp đổi mới và hội nhập vào nền kinh tế thế giới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, vai trò của báo chí và nhà báo không ngừng nâng cao Báo chí đã đồng hành với dân tộc, đất nước trong sự nghiệp dựng xây, đấu tranh không khoan nhượng với cái trì trệ, cái ác, cái xấu; cổ vũ kịp thời các phong trào hành động cách mạng, những điển hình tiên tiến Đặc biệt, báo chí đã làm tốt chức năng phản biện xã hội đối với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước; là cầu nối giữa Đảng với dân, dân với Đảng
Với vai trò và chức năng của mình, báo chí đã và đang có những tác động to lớn đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhằm định hướng cho công chúng đi đến những chuẩn mực của xã hội
Một tờ báo mà sản phẩm của họ nhận được sự ủng hộ của nhiều công chúng thì cơ quan báo chí đó được coi là hoạt động hiệu quả, ngược lại một
tờ báo mà sản phẩm của họ không nhận được sự ủng hộ, hay nhận được ít
sự ủng hộ của công chúng thì cơ quan báo chí đó được đánh giá là hoạt động kém hiệu quả
Nhận thức được điều này các cơ quan báo chí đã không ngừng đổi mới về cả nội dung lẫn hình thức để đáp ứng nhu cầu của công chúng, trong quá trình đổi mới này các cơ quan báo chí đã đặc biệt chú trọng đến tâm lý tiếp cận các sản phẩm báo chí của công chúng, bởi đó là yếu tố quyết định đến sự thành công của sản phẩm báo chí và sự phát triển của cơ quan báo chí
Với sự hướng dẫn của giảng viên tôi tiến hành khảo sát chuyên trang Thăng Long – Hà Nội của báo Hà Nội mới trong thời gian từ 22 ->28/11/2010, để tìm hiểu rõ hơn về những yêu cầu cơ bản trong viết báo tiếp cận tâm lý công chúng
Trang 2B – PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG I KẾT QUẢ KHẢO SÁT
I Đánh giá chung.
Nhìn chung những bài viết đăng trong chuyên trang Thăng Long –
Hà Nội của báo Hà Nội mới trong thời gian khảo sát là đáp ứng được nhu cầu, thị hiếu của công chúng, chỉ có một số ít bài là không đáp ứng được yêu cầu này
Nhiều tác phẩm có thông điệp rõ ràng, định hướng công chúng đến
với những giá trị tốt đẹp của cuộc sống, như tác phẩm “Một thoáng Hà Nội
ở Paris”, ra chủ nhật, ngày 28/11/2010, bên cạnh đó cũng có những tác phẩm chưa có thông điệp rõ ràng, như tác phẩm “ có hay không việc “phá hoại di tích”?”, ra thứ sáu, ngày 26/11/2010
Một số tác phẩm có đầu đề gây được sự tò mò cho công chúng, như tác phẩm “trùng di tích bao giờ có chuẩn?”, ra thứ tư, ngày 24/11/2010 Cách dẫn dắt của những tác phẩm ấy có khả năng hướng dẫn công chúng tiếp cận với nội dung thông điệp của tác phẩm
Các bài viết có cách trình bày rõ ràng, thể loại hơp lý, ngôn ngữ dễ hiểu thích hợp với mọi đối tượng
Hầu hết các tác phẩm là được tiếp cận ở góc độ con người, phục vụ lợi ích của công chúng, hướng công chúng đến những giá trị tốt đẹp của xã hội
Nhiều bài báo có các chi tiết gây được ấn tượng mạnh mẽ đối với công chúng, lối phân tích của các bài ấy cũng khá sâu sắc
Các bài báo có sự phối hợp giữa tính khách quan và tính chủ quan,
có những bài nghiêng về những chi tiết khách quan, có những bài nghiêng
về những chi tiết chủ quan
Chỉ có một số ít tác phẩm là làm tăng được uy tín của tác giả và sản phẩm báo chí, bởi hầu hết các tác phẩm mới chỉ mang tính chất thông tin phản ánh bình thường
Trang 3Nhìn chung các bài báo về cơ bản là đáp ứng được những đòi hỏi đặc thù của loại hình báo chí nhằm tác động hiểu quả đến cơ chế tác động thông tin đến công chúng, tuy nhiên vẫn cần phải phát huy hơn nữa để nâng cao vai trò và vị thế của mình trong làng báo chí
II Phân tích một số tác phẩm tiêu biểu trong chuyên trang
1 Tác phẩm “Một thoáng Hà Nội ở Paris”, ra chủ nhật, ngày 28/11/2010
(HNM) - Những ngày này, người Hà Nội như tôi tự hào biết mấy khi có mặt ở thủ đô Paris (Pháp) để được tham gia giới thiệu về thành phố nghìn năm tuổi của mình với người dân Pháp và du khách quốc
tế đến xem triển lãm "Hà Nội 1010-2010: 1000 năm lịch sử" Được trưng bày tại một địa điểm lịch sử nổi tiếng thế giới - Cung điện Invalides, những hình ảnh về đất và người Hà Nội trở nên rực rỡ, trang trọng biết bao.
Triển lãm nằm trong chùm hoạt động kỷ niệm 1000 năm Thăng Long
- Hà Nội tại Pháp, bao gồm cả hội thảo quốc tế về Hà Nội và biểu diễn âm nhạc Việt Nam Hơn 100 bức ảnh và ghi chú về Hà Nội của nhiếp ảnh gia người Pháp Michel Klein ấm áp trong không gian cổ kính của Cung điện Invalides, như mời gọi người xem một chuyến viễn du khám phá thành phố
Hà Nội trên ba phương diện: Hà Nội với vai trò Thủ đô qua các giai đoạn lịch sử; Hà Nội ngày nay; Hà Nội với những ảnh hưởng của văn hóa và kiến trúc Pháp.
Những dấu ấn trong lịch sử của Hà Nội qua 1000 năm hiện lên rõ nét, từ những hình ảnh, tư liệu mô phỏng sự kiện vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long, hình ảnh Hà Nội thời Pháp thuộc với vai trò trung tâm chính trị và hành chính của Đông Dương, nét oai hùng của Hà Nội trong chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ với tư cách là biểu tượng của cuộc đấu tranh vì độc lập Ở đây, phần trưng bày "Hà Nội của những
Trang 4người anh hùng" khá nổi bật Thủ đô nước Việt, nền văn hóa và lịch sử Việt Nam hiện lên qua tên phố - tên anh hùng dân tộc, danh nhân, những câu chuyện về Hai Bà Trưng, Nguyễn Trãi, Hoàng Hoa Thám, Tổng đốc Nguyễn Tri Phương, người nổi danh khí tiết thà chết chứ không chịu đầu hàng trong cuộc chiến bảo vệ thành Hà Nội.
Nhiếp ảnh Michel Klein đem đến những bức ảnh màu về Thủ đô ngày nay từ nhiều góc nhìn Có những cảnh phố cổ nhộn nhịp, những không gian thơ mộng và yên tĩnh tại Công viên Bách Thảo, Hồ Tây, các di tích lịch sử - văn hóa như đền Quán Thánh, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long… Tác giả lột tả sinh động cảnh sinh hoạt thường ngày rất đỗi thân thuộc của người Hà Nội… Tất cả cho phép người xem hình dung về một thành phố năng động, giàu truyền thống.
Bên cạnh đó là dấu vết của một thời quá khứ quãng hơn một trăm năm Hà Nội chịu ảnh hưởng của kiến trúc và văn hóa Pháp Dấu xưa lưu lại ở nhiều công trình, ở thắng cảnh của thành phố này, đến với người xem qua những tác phẩm của nhiếp ảnh gia người Pháp Ông miêu tả sự thay đổi tích cực và cả những điều chưa phù hợp của Hà Nội dưới thời Pháp thuộc qua hình ảnh về các công trình xây dựng thời ấy còn tồn tại cho đến ngày nay, từ các tòa nhà, đường phố, hệ thống cống thoát nước… Giữa những công trình mang đậm dấu ấn của các kiến trúc sư người Pháp là nỗi niềm của người Việt khi phải chứng kiến nhiều công trình văn hóa thuần Việt bị mất đi Các bức ảnh màu được trưng bày xen kẽ với hình đen trắng, cảnh Hà Nội xưa xen lẫn ngày nay, chúng mang lại cho người xem một sự khám phá và so sánh thú vị Theo Michel Klein: "Người Việt Nam đã cố gắng gìn giữ dấu xưa dù họ phải nếm trải nhiều biến cố lịch sử Sức mạnh của văn hóa Việt là ở chỗ biết tiếp thu Dù rất khác nhau nhưng thật đáng ngạc nhiên là hai nền văn hóa Việt - Pháp lại có nhiều đặc tính gần gũi".
Ông Philippe Dumont, Tổng Biên tập tạp chí "Sổ tay Việt Nam", một
Trang 5khách thăm triển lãm đã vui vẻ thốt lên rằng: "Tôi đã đến thăm Việt Nam nhiều lần và thấy cuộc triển lãm này rất thú vị Tôi nghĩ nó đem nhiều thông tin mới và gây sự tò mò cho người xem, làm họ muốn biết thêm và muốn đến thăm Việt Nam"
Theo Ban tổ chức, họ quyết định tổ chức triển lãm bởi Hà Nội là
"một trong những thủ đô diễm lệ và thân thiện nhất Đông Nam Á" Cuộc trưng bày này chỉ mới hé "một thoáng Hà Nội", nhưng để lại dấu ấn đặc biệt trong lòng người xem về một thành phố có lịch sử trải dài qua 1000 năm, từng đối mặt với biết bao thử thách.
Văn Đức Sơn Phân tích:
Vấn đề mà bài báo đưa ra là đáp ứng được nhu cầu của đại đa số công chúng của tờ báo, công chúng chính của tờ báo đó là người dân Hà Nội, Thông điệp mà bài báo muốn gửi tới độc giả là thể hiện lòng tự hào
về thủ đô ngàn năm văn hiến, mỗi con người ở Hà Nội nói riêng và người dân Việt Nam nói chung phải ra sức giữ gìn và phát huy những bản sắc văn hóa những giá trị cao đẹp của thủ đô ngàn năm tuổi
Đầu đề của bài báo chưa có sự đột phá trong quá trình gây sự tò mò cho công chúng của tờ báo, tuy nhiên cách dẫn dắt vào đề của bài báo lại rất ấn tượng, nó có khả năng hướng dẫn công chúng tiếp cận với nội dung thông điệp của tác phẩm
Bài báo này thuộc thể loại tin sâu, cách trình bày rõ ràng, mạch lạc, thông tin đầy đủ chính xác, ngôn ngữ thích hợp với mọi công chúng
Bài báo được tiếp cận ở góc độ con người, bài báo vừa thể hiện niềm
tự hào dân tộc vừa là nguồn động lực để mỗi con người Việt Nam có những việc làm thiết thực để xây dựng và phát triển đất nước
Bài báo chỉ mang tính chất thông tin vì vậy nó không có những chi tiết đặc biệt cũng như lối phân tích sâu
Trang 6Tác phẩm này có sự kết hợp chặt chẽ giữa tính khách quan và tính chủ quan, sự kết hợp này làm cho thông tin của bài báo có độ tin cậy cao hơn Vĩ dụ về chi tiết mà tác giả sử dụng chi tiết mang tính khách quan
“Ông Philippe Dumont, Tổng Biên tập tạp chí "Sổ tay Việt Nam", một khách thăm triển lãm đã vui vẻ thốt lên rằng: "Tôi đã đến thăm Việt Nam nhiều lần và thấy cuộc triển lãm này rất thú vị Tôi nghĩ nó đem nhiều thông tin mới và gây sự tò mò cho người xem, làm họ muốn biết thêm và muốn đến thăm Việt Nam"
Tác phẩm chưa làm tăng được uy tín của tác giả cũng như sản phẩm báo chí, bởi tác phẩm này chỉ mang tính chất thông tin về cuộc triển lãm
“1000 năm Thăng Long – Hà Nội” ở Pháp
Nhìn chung tác phẩm này thỏa mãn được những đòi hỏi đặc thù của loại hình báo hí nhằm tác động hiệu quả đến cơ chế tác động thông tin đến công chúng
2 Tác phẩm “ có hay không việc “phá hoại di tích”?”, ra thứ sáu, ngày 26/11/2010
(HNM) - Trước ý kiến cho rằng tường Thành cổ Sơn Tây đang bị phá đi xây mới, hôm qua (25-11), UBND thị xã Sơn Tây (Hà Nội) đã
tổ chức hội nghị lấy ý kiến cơ quan quản lý, giới khoa học về dự án chỉnh trang tường thành cũ và phục hồi cổng đông của Thành cổ Sơn Tây Sau khi kiểm tra thực tế, 100% ý kiến tại hội nghị nhất trí phương án mà Ban Đầu tư xây dựng thị xã Sơn Tây (BĐT) đang thực hiện.
Không thể không cải tạo
Ông Nguyễn Ngọc Chất, chuyên gia khảo cổ của Bảo tàng Lịch sửViệt Nam, người trực tiếp nghiên cứu, thám sát tường và cổng Thành cổ Sơn Tây cho biết: Thành được xây dựng năm 1822 dưới thời Vua Minh Mạng,
Trang 7theo kiến trúc Vauban (một loại thành quân sự của Pháp) Tường thành cao 4,5m, dày từ 1,25-1,35m, xây vát lên bằng đá ong, phía trong đắp đất theo kiểu thoải dốc chân đê để giữ tường thành Đây là thành quân sự điển hình, phên dậu cho phía tây Hà Nội xưa Hiện nay, hầu hết các đoạn tường thành đã bị sạt lở nghiêm trọng, chỉ còn chân móng.
Trong báo cáo kết quả thám sát di tích vào tháng 9-2010, ông Chất đề nghị phát quang, làm lộ rõ hiện trạng của những đoạn tường thành còn lại Với những cây cổ thụ trên mặt tường thành, phải có phương án bảo tồn vì bản thân chúng là minh chứng lịch sử; các bụi cây cần triệt hạ để không gây hại đến tường thành Còn đối với tường thành, việc trước mắt nên làm
là bảo tồn nguyên trạng phần móng còn lại, xây xếp thêm đá ong lên những đoạn bị sạt nhiều để có thể tái hiện toàn bộ hệ thống tường thành Cổng đông của thành đã bị triệt giải nhưng kết quả khai quật khảo cổ cho thấy cổng có quy mô, kết cấu tương đồng với cổng phía tây, nam, bắc hiện vẫn còn Đây là căn cứ khoa học để phục dựng cổng đông
Như vậy, có thể nói việc chỉnh trang tường thành cũ và phục hồi cổng đông là cần thiết ở thời điểm hiện tại.
Phương án đang triển khai là khoa học
Tại hội nghị, ông Nguyễn Quang Sơn, Chủ tịch UBND thị xã Sơn Tây khẳng định: Chính quyền, nhân dân thị xã nhận thức được giá trị lịch
sử, văn hóa, kiến trúc quý giá của Thành cổ nên đã xin phép và được UBND thành phố Hà Nội cho phép lập dự án cải tạo, chỉnh trang tường thành cũ và phục hồi cổng đông Trên tinh thần đó, BĐT đã phối hợp với các cơ quan chức năng lập báo cáo kỹ thuật, báo cáo kết quả thám sát và
có Tờ trình số 370/TTr - BĐTXD ngày 6-11-2009 gửi Sở VH,TT&DL Hà Nội và đề nghị Sở có công văn gửi Bộ VH,TT&DL xem xét dự án này.
Ông Trần Đức Minh, Trưởng ban BĐT cho biết thêm, việc phát quang thí điểm 117,5m tường thành cho thấy đa số đoạn tường chỉ còn vài
Trang 8viên gạch, nên không thể thực hiện phương án "trồng cây thành hàng rào chạy dọc theo vị trí tường thành bị mất để khách tham quan có thể hình dung được tường thành cũ"… như hướng dẫn của Bộ VH,TT&DL tại văn bản số 1699/BVHTTDL-DSVH ngày 12-5-2010 Theo ông Minh, làm như vậy sẽ không thể đắp đất phía sau tường thành; hơn nữa, nước mưa đọng lại ở móng tường thành lâu ngày sẽ phá hủy tường thành gốc Việc tái định
vị các viên đá ong cũ cũng không thể thực hiện được vì không còn đá ong gốc Bởi vậy, Thị ủy, HĐND, UBND thị xã Sơn Tây đã có văn bản số 952 ngày 7-10-2010 đề nghị Bộ VH,TT&DL, Cục Di sản văn hóa cho phép tu
bổ 117,5m tường thành đã phát lộ Phương án đặt ra là giữ nguyên tường thành cũ, xếp đá ong mới thụt vào 3-5cm so với tường thành cũ để có thể phân biệt được đâu là tường thành cũ, đâu là phần mới Phía trong tường đắp đất theo kiểu thoải chân đê, trồng cỏ và làm cống thoát nước phía dưới Toàn bộ cây cổ thụ, cây quý trên mặt tường thành được giữ nguyên,
117,5m tường được chỉnh trang theo cách này nhưng việc làm đó đã bị dư luận lên án là "phá hoại di tích" và vào ngày 19-11, Cục Di sản văn hóa
đã yêu cầu tạm dừng việc chỉnh trang tường thành.
Tiếp tục thực hiện việc tu bổ
Tuy nhiên, sau khi đi kiểm tra thực địa, GS Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội KHXH Việt Nam, Chủ tịch Hội Sử học Hà Nội đánh giá phương án mà BĐT đang triển khai là bài bản, khoa học Song, ông cũng lưu ý đơn vị thi công nên chú ý đến các chi tiết nhỏ hơn, như chọn đá ong ở vùng nào là phù hợp; nên trồng cây gì, hoa gì lên tường đất phía trong…
Ông Trần Đình Thành, Phó Trưởng phòng Quản lý di tích (Cục Di sản văn hóa) cho biết: Cục nhận được hồ sơ dự án này trước khi các đoạn tường thành phát lộ nên chưa có đủ căn cứ kiểm định Ông cũng ghi nhận việc cải tạo tường thành mà BĐT đang làm không ảnh hưởng đến yếu tố gốc của di tích Về yêu cầu tạm dừng thi công đối với dự án này vào ngày
Trang 919-11 vừa qua, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa khẳng định: Cục chỉ yêu cầu tạm dừng xếp đá ong lên tường thành, còn việc làm phát lộ tường thành vẫn tiếp tục được thực hiện UBND thị xã Sơn Tây có trách nhiệm phối hợp với các ngành chức năng lập báo cáo chi tiết, tiếp tục lấy ý kiến các nhà khoa học chuyên ngành rồi báo cáo Cục Di sản văn hóa trong thời gian sớm nhất Căn cứ tình hình, Cục sẽ đưa ra những kết luận cuối cùng.
Minh Ngọc
Phân tích:
Vấn đề mà bài báo đưa ra là đáp ứng được nhu cầu thị hiếu của đại
đa số công chúng, vấn sửa chữa các di tích mà vẫn giữ được những nét độc đáo vốn có của nó là một vấn đề không chỉ những cơ quan chức năng mà toàn xã hội quan tâm
Bài báo chưa có thông điệp rõ ràng, bài này cũng mới chỉ mang tính chất thông tin một cách khách quan về hội nghị lấy ý kiến cơ quan quản lý, giới khoa học về dự án chỉnh trang tường thành cũ và phục hồi cổng đông của Thành cổ Sơn Tây của UBND thị xã Sơn Tây (Hà Nội)
Đầu đề của bài báo gây được sự tò mò cho công chúng, đặc biệt là cụm từ “phá hoại di tích”, đầu đề của bài cũng rõ ràng hợp lý
Bài báo này thuộc thể loại tin, tác phẩm có cách trình bày rõ ràng, dễ hiểu, ngôn ngữ toàn dân, thích hợp với mọi công chúng, kể cả công chúng
có ít học thức
Vấn đề đưa ra chưa được tiếp cận ở góc độ con người, bởi tác phẩm này mới là sự đưa tin chứ nó chưa có sự định hướng công chúng
Bài báo để lại ấn tượng bằng nhiều chi tiết đặc biệt Vĩ dụ “ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa khẳng định: Cục chỉ yêu cầu tạm dừng xếp đá ong lên tường thành, còn việc làm phát lộ
Trang 10nhiệm phối hợp với các ngành chức năng lập báo cáo chi tiết, tiếp tục lấy ý kiến các nhà khoa học chuyên ngành rồi báo cáo Cục Di sản văn hóa trong thời gian sớm nhất Căn cứ tình hình, Cục sẽ đưa ra những kết luận cuối cùng.”, tuy nhiên bài báo chưa có sự phân tích sâu vấn đề
Bài báo có sự kết hợp giữa tính chủ quan và tính khách quan, tính khách quan được thể hiện nhiều hơn trong tác phẩm này Vĩ dụ về một số chi tiết mang tính khách quan trong tác phẩm “Tại hội nghị, ông Nguyễn Quang Sơn, Chủ tịch UBND thị xã Sơn Tây khẳng định: Chính quyền, nhân dân thị xã nhận thức được giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc quý giá của Thành cổ nên đã xin phép và được UBND thành phố Hà Nội cho phép lập dự án cải tạo, chỉnh trang tường thành cũ và phục hồi cổng đông…” hay đoạn “Ông Trần Đức Minh, Trưởng ban BĐT cho biết thêm, việc phát quang thí điểm 117,5m tường thành cho thấy đa số đoạn tường chỉ còn vài viên gạch, nên không thể thực hiện phương án "trồng cây thành hàng rào chạy dọc theo vị trí tường thành bị mất để khách tham quan có thể hình dung được tường thành cũ"…”
Tác phẩm này chỉ mang tính chất thông tin và chưa có thông điệp rõ ràng vì vậy mà nó chưa làm tăng uy tín của tác giả và sản phẩm báo chí
Tác phẩm này chưa thỏa mãn đặc thù của loại hình báo chí nhằm tác động hiệu quả đến cơ chế tác động thông tin đến công chúng