Skkn PHONG TRÀO xây DỰNG TRƯỜNG học THÂN THIỆN, học SINH TÍCH cực ở TRƯỜNG THPT số 2 bảo THẮNG lào CAI

Nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh trường THPT số 2 Bảo Thắng về phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" 11... Nhận thức của GV về vai trò

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO LÀO CAI TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới Ban giám hiệu trường THPT số 2Bảo Thắng, các đồng chí cán bộ giáo viên, nhân viên và các em học sinh của nhàtrường đã tận tình giúp đỡ để tôi hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này

Do chưa có nhiều kinh nghiệm trong quá trình làm sáng kiến kinh nghiệm

và năng lực còn hạn chế nên đề sáng kiến kinh nghiệm sẽ không thể tránh khỏinhững thiếu sót, chúng tôi rất mong nhận được sự đóng góp của thầy cô vàcác bạn học sinh để sáng kiến kinh nghiệm được hoàn thiện hơn

Bảo Thắng, tháng 5 năm 2014

Người làm sáng kiến

Đào Thanh Bình

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

ATGT: An toàn giao thông

MỤC LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Đối tượng, khách thể nghiên cứu 1

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

5 Phạm vi khảo sát 2

6 Phương pháp nghiên cứu2

Chương 1: LÝ LUẬN VỀ PHONG TRÀO "XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC" Ở BẬC THPT VIỆT NAM 3

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3

1.1.1 Trên thế giới - Quan điểm của UINICEF 3

1.1.2 Ở Việt Nam - Quan điểm của GDH Việt Nam 3

1.2 Những khái niệm công cụ 4

1.2.1 Trường học thân thiện 4

1.3.6 Điều kiện để thực hiện hiệu quả phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” 9

Chương 2: XÂY DỰNG "TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN - HỌC SINH TÍCH CỰC" Ở TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG 10

2.1 Vài nét khái quát về trường THPT số 2 Bảo Thắng 10

2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, học sinh trường THPT số 2 Bảo Thắng về phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" 11

2.2.1 Nhận thức về khái niệm " Trường học thân thiện - Học sinh tích cực" 11

2.2.2 Nhận thức của học sinh về mục đích phong trào " Xây dựng

trường học thân thiện, học sinh tích cực" 13

2.2.3 Nhận thức của học sinh về cảnh quan nhà trường 13

2.2.4 Nhận thức của GV về vai trò của Hiệu trưởng nhà trường đối với việc thực hiện phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" ở trường THPT hiện nay15

2.3 Phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" của GV - HS trường THPT số 2 Bảo Thắng 15

2.3.1 Nội dung, cách thức thích hợp phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" của trường THPT số 2 Bảo Thắng

2.3.6 Thái độ, tính tích cực của học sinh khi lên lớp 20

2.3.7 Ảnh hưởng của phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" đối với công việc của GV trường THPT số 2 Bảo Thắng

21

2.4 Những nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả thực hiện phong trào

"Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

1 Lý do chọn đề tài

Trong sự phát triển của xã hội, giáo dục được coi là yếu tố giữ vai trò

vô cùng quan trọng Đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong

xu thế quốc tế hoá, khu vực hoá hiện nay, vai trò này của giáo dục càng đượckhẳng định Công tác giáo dục trong nhà trường không chỉ nhằm tạo ra lớpngười thích ứng được với sự thay đổi của đất nước mà còn phải thích ứngđược với sự phát triển của khu vực và quốc tế, hoà nhập được vào những mốiquan hệ có tính khu vực và toàn cầu Nhà trường là đơn vị giáo dục cơ sở của

hệ thống giáo dục, thực hiện chức năng phát triển nhân cách con người Vấn

đề xây dựng và phát triển con người mới cần phải đi từ nhà trường, nơi ngườihọc trực tiếp tham gia, học tập, rèn luyện

Thời gian vừa qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã thực hiện công cuộc đổimới và cải cách giáo dục với rất nhiều nội dung, nhằm từng bước đưa nềngiáo dục nước ta hoàn thiện và phát triển cho phù hợp với tình hình của đấtnước, của thời đại

Ngày 22/7/2008, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo - Nguyễn ThiệnNhân đã ra chỉ thị số 40/2008/CT - BGDĐT về việc phát động phong trào thiđua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" trong các trường phổthông giai đoạn 2008 - 2013

Phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" sauhơn một năm phát động đến nay đã thu hút 40.600 trường học trên cả nướctích cực đăng kí tham gia Nhận thức được những hiệu quả mạnh mẽ, nhữngtác động tích cực của phong trào đến sự nghiệp giáo của tỉnh, Sở GD & ĐTtỉnh Lào Cai đã lần lượt khắc phục những khó khăn đó và dần triển khai việctích hợp phong trào vào các trường phổ thông trong toàn tỉnh, trong đó cótrường THPT số 2 Bảo Thắng

Để tìm hiểu quá trình thực hiện phong trào cũng như kết quả của phong

trào tại trường THPT 2 Bảo Thắng, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: Phong trào xây dựng “trường học thân thiện, học sinh tích cực” ở trường THPT

số 2 Bảo Thắng

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về việc thực hiện phong trào "Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực" ở trường THPT 2 Bảo Thắng, chúngtôi đưa ra những khuyến nghị nhằm nâng cao kết quả thực hiện phong trào:

"Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" ở trường THPT hiện nay

3 Đối tượng, khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Thực trạng việc thực hiện phong trào "Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực" ở trường THPT 2 Bảo Thắng

3.2 Khách thể nghiên cứu

Thực hiện phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực" ở các trường THPT 2 Bảo Thắng được nghiên cứu trong 100 khách thể.Trong đó có 20 giáo viên và 80 học sinh

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận về phong trào "Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực" ở trường THPT

- Nghiên cứu về việc thực hiện phong trào "Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực" ở trường THPT 2 Bảo Thắng

- Phát hiện nguyên nhân dẫn đến thực trạng và đề xuất một số khuyếnnghị nhằm nâng cao kết quả thực hiện phong trào "Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực" ở Trường THPT 2 Bảo Thắng

5 Phạm vi khảo sát

- 20 cán bộ giáo viên và 80 học sinh Trường THPT 2 Bảo Thắng

6 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này, chúng tôi đã sử dụng kết hợp các nhómphương pháp sau:

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Chúng tôi tiến hành đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá và khái quáthoá các tài liệu lý luận có liên quan đến việc thực hiện phong trào "Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực" nói chung và đối với trường THPT 2Bảo Thắng nói riêng

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Phương pháp quan sát, đàm thoại

Chúng tôi tiến hành quan sát các biểu hiện bề ngoài và trao đổi với giáoviên, học sinh về việc thực hiện phong trào "Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực" của học sinh trường THPT 2 Bảo Thắng để thu thập các tàiliệu có liên quan phục vụ cho đề tài

6.2.2 Phương pháp điều tra bằng Anket

Đây là phương pháp chính được sử dụng trong đề tài:

Chúng tôi đã xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi xoay quanh việcthực hiện phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" củahọc sinh và giáo viên cũng như cán bộ quản lý của trường THPT 2 BảoThắng, khảo sát việc thực hiện phong trào, nguyên nhân của thực trạng và tácđộng của phong trào đến các hoạt động học tập nói riêng và các hoạt động củatrường THPT 2 Bảo Thắng nói chung

6.3 Phương pháp toán học

Để có những nhận xét khách quan về kết quả nghiên cứu, chúng tôi sửdụng một số công thức toán học: Công thức tính giá trị trung bình, tính tỷ lệ(%), sắp xếp thứ bậc

1.1.1 Trên thế giới - Quan điểm của UINICEF

UINICEF - Tổ chức Nhi đồng của Liên hiệp quốc đưa ra mô hìnhtrường học thân thiện trong bối cảnh tăng cường vận động các quốc gia thựchiện tốt công ước của Liên hiệp quốc về quyền trẻ em và thực hiện Tuyênngôn giáo dục cho mọi người thực hiện Mục tiêu thiên niên kỉ - Themillenium development goals (MDGs)

"Trường học thân thiện" tiếp cận trên cơ sở tôn trọng quyền trẻ em,đảm bảo cho học sinh khoẻ mạnh, hài lòng với việc học tập, được các giáoviên nhiệt tình dạy dỗ cùng với sự hỗ trợ của gia đình và cộng đồng để các em

có thể phát triển hết tiềm năng của mình trong một môi trường an toàn và đầy

đủ dinh dưỡng Trường học thân thiện thực hiện giáo dục theo tính tổng thể

về chất lượng

Yếu tố thân thiện trong trường học thể hiện ở việc động viên khuyếnkhích học sinh, giáo viên và các đối tượng liên quan tham gia xây dựng môitrường giáo dục với tình yêu thương và trách nhiệm nhằm đạt được các mụctiêu giáo dục của nhà trường

1.1.2 Ở Việt Nam - Quan điểm của GDH Việt Nam

Mô hình "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" không hoàn toànmới nhưng cũng không tự nhiên mà có Đây là kết quả của một quá trìnhnghiên cứu, kết hợp lý luận và thực tiễn giáo dục trong nước với việc tiếp thu

có chọn lọc những kinh nghiệm giáo dục tiên tiến của thế giới Đây là một môhình đã có khởi nguồn từ lâu và đã được triển khai có kết quả tốt ở nhiềunước trên thế giới

Việt Nam là nước thứ hai trên thế giới và là nước đầu tiên ở châu Á kívào công ước về quyền trẻ em của Liên hiệp quốc Đặc biệt khi tham gia vàocông ước Việt Nam đã có Pháp lệnh bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em (Banhành 21/11/1979) sau đó nâng lên thành Luật bảo vệ, chăm sóc và giáo dụctrẻ em (Ban hành 16/8/1991).

Ngày 22/7/2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra chỉ thị số 40 về việcphát động phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực" trong các trường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013

Phong trào thi đua này có nền tảng từ cuộc vận động "Học tập và làmtheo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" gắn chặt với các cuộc vận động đãđược phát động từ các năm học trước như: cuộc vận động: "Nói không vớitiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục", cuộc vận động: "Mỗithầy cô giáo là một tấm gương đạo đức tự học và sáng tạo" Phong trào thiđua này ở Việt Nam không giới hạn riêng ở các trường phổ thông mà cho toànngành Trong bức thư gửi các thầy giáo, cô giáo, cán bộ công chức ngànhgiáo dục, các bậc cha mẹ, các học sinh - sinh viên cả nước nhân dịp khaigiảng năm học mới 2008 - 2009, người đứng đầu Nhà nước Việt Nam đãkhẳng định những công việc trọng tâm của ngành: "Đẩy mạnh ứng dụng côngnghệ thông tin Đổi mới quản lý tài chính và triển khai phong trào xây dựngtrường học thân thiện - học sinh tích cực"

Sau này, năm 1955, Người nói đến vấn đề "dân chủ trong nhà trường",nền tảng để có được "trường học thân thiện" theo cách diễn đạt ngày nay.Người dạy: "Trong trường cần có dân chủ Đối với mọi vấn đề, thầy và tròcùng nhau thảo luận, ai có ý kiến gì đều thật thà phát biểu Điều gì chưa thôngsuốt thì hỏi lại cho thông suốt Dân chủ nhưng trò phải kính thầy, thầy phảiquý trò chứ không phải "Cá đối bằng đầu" Đồng thời thầy và trò cần giúp đỡnhững anh chị em phục vụ cho nhà trường Các anh chị em nhân viên thì nênthi đua sao cho cơm lành canh ngon để học sinh ăn no học tốt"

- Toàn tập Sđđ tập 7, T.456

Mô hình "Trường học thân thiện, học sinh tích cực" không hoàn toànmới đối với Việt Nam Theo lời dạy của Bác, từ đầu thập niên 60 của thế kỉtrước, ở Việt Nam đã có Trường cấp 2 Bắc Lý tổ chức được quá trình đào tạovới phương châm "Tất cả vì học sinh thân yêu"

1.2 Những khái niệm công cụ

1.2.1 Trường học thân thiện

- Theo Từ điển tiếng Việt do tác giả Hoàng Phê chủ biên - Nxb ĐàNẵng "thân thiện" là có thiện cảm với nhau, có biểu hiện tỏ ra tử tế

Như vậy, theo từ điển nói trên chúng ta có thể hiểu "thân thiện" là cótình cảm tốt, đối xử tử tế và thân thiết với nhau Bản thân khái niệm "thânthiện" đã hàm chứa sự bình đẳng, dân chủ về pháp lý và sự đùm bọc, cưumang đầy tình người về đạo lý Bởi nếu bất bình đẳng mất dân chủ, vô cảmtrong quan hệ giữa người với người thì đâu còn gọi là "thân", "thiện"

"Trường học thân thiện" là phải thân thiện với địa phương - địa bànhoạt động của nhà trường, phải "thân thiện" trong tập thể sư phạm với nhau;giữa tập thể sư phạm với học sinh

1.2.2 Học sinh tích cực

- Theo từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên: "tích cực" là có tácdụng khẳng định, thúc đẩy sự phát triển, là tỏ ra chủ động, có những hoạtđộng tạo ra sự thay đổi theo hướng phát triển, là tỏ ra nhiệt tình, đem hết khảnăng và tâm trí vào công việc

Như vậy có thể hiểu "Học sinh tích cực" là người học chủ động, tíchcực, sáng tạo trong hoạt động học tập của mình Đổi mới phương pháp dạyhọc theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phươngpháp tự học cho học sinh, làm cho việc học tập của học sinh trở nên nhẹnhàng, thoải mái, hiệu quả Học sinh tích cực không thể nằm ngoài mối quan

hệ với giáo viên tích cực, không thể không chịu ảnh hưởng trực tiếp của mộtmôi trường giáo dục thân thiện Từ những lý giải trên có thể hiểu "Trườnghọc thân thiện - Học sinh tích cực" là trường học đảm bảo cơ sở vật chất phù

hợp với yêu cầu của giáo dục và thoả mãn tâm lý người thụ hưởng, là trườngthân thiện với địa phương - nơi trường đóng, phải thân thiện trong tập thể sưphạm với nhau và giữa tập thể sư phạm với học sinh

1.3 Lý luận về "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" ở bậc THPT Việt Nam hiện nay

1.3.1 Học sinh THPT và đặc điểm về công tác giáo dục bậc THPT hiện nay

1.3.1.1 Học sinh THPT

a) Khái niệm học sinh THPT

Cho đến nay, thuật ngữ của giai đoạn phát triển, ở độ tuổi này chưahoàn toàn thống nhất Dựa trên các tiêu chí khác nhau, các nhà tâm ký họcthường có các ý kiến khác nhau:

Theo tâm lý học lứa tuổi định nghĩa, tuổi học sinh THPT (hay tuổi đầuthanh niên) được hiểu là giai đoạn phát triển bắt đầu từ lúc dậy thì và kết thúckhi bước vào tuổi người lớn Xét theo tuổi sinh học, là giai đoạn con ngườiđạt từ 14, 15 đến 17, 18 tuổi

b) Đặc điểm của học sinh THPT

Nhìn chung thì đây là lứa tuổi các em có cơ thể phát triển cân đối, khoẻ

và đẹp Đa số các em có thể đạt được những khả năng phát triển về cơ thể nhưngười lớn

* Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ

- Sự phát triển của các quá trình nhận thức cảm tính:

Do sự hoàn thiện về cấu tạo và chức năng của hệ thần kinh trung ương

và các giác quan, do sự tích luỹ phong phú kinh nghiệm sống và tri thức, do

yêu cầu ngày càng cao của hoạt động học tập, lao động xã hội nên nhận thứccảm tính của học sinh THPT có những nét mới về chất

Trí nhớ có chủ định, có ý nghĩa chiếm ưu thế Cùng với óc quan sát, trínhớ chủ định, năng lực chú ý chủ định cũng phát triển

- Sự phát triển tư duy, tưởng tượng:

Các kết quả nghiên cứu cho thấy quá trình phân hoá các năng lực trí tuệcủa các em trai được bắt đầu sớm hơn, bộc lộ rõ hơn so với các em gái Họcsinh THPT có kĩ năng suy nghĩ độc lập và bước đầu hình thành khả năng tựhọc Đây là bước phát triển mới so với các lứa tuổi trước

Các thao tác trí tuệ: phân tích, so sánh, tổng hợp, trừu tượng hoá, kháiquát hoá phát triển mạnh, giúp các em lĩnh hội được những khái niệm phứctạp và trừu tượng của chương trình học

* Đặc điểm phát triển của ý thức, thế giới quan, đời sống tình cảm

- Giao tiếp và đời sống tình cảm:

Đời sống xúc cảm, tình cảm của học sinh đầu tuổi thanh niên rất phongphú, đa dạng Trong đó nổi bật nhất là mức độ ngày càng bình đẳng, độc lậptrong giao tiếp với người lớn, bạn bè cùng độ tuổi Đó là một trong những yếu

tố rất quan trọng tạo nên bộ mặt nhân cách của tuổi thanh niên

Một loại tình cảm rất đặc trưng bắt đầu xuất hiện ở độ tuổi này đó làtình yêu nam nữ

1.3.1.2 Đặc điểm về công tác giáo dục bậc THPT hiện nay

- Mục tiêu giáo dục đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện,

có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mĩ, nghề nghiệp, trung thành với lý tưởngđộc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách,phẩm chất, năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ tổ quốc Giáo dục phổ thông không chỉ phát triển học vấn phổthông, học vấn kĩ thuật tổng hợp mà còn tăng cường giáo dục nghề nghiệp,giúp học sinh tham gia vào đời sống xã hội với những hoạt động lao độngphong phú

- Tính chất, nguyên lý giáo dục: Cũng như nền giáo dục nói chung,giáo dục bậc THPT có những tính chất và nguyên lý sau:

+ Nền giáo dục Việt Nam là nền giáo dục xã hội chủ nghĩa có tính nhândân, dân tộc, khoa học, hiện đại, lấy chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng HồChí Minh làm nền tảng

+ Hoạt động giáo dục phải được thực hiện theo nguyên lý học đi đôivới hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáodục gia đình và giáo dục xã hội

- Nội dung và phương pháp giáo dục

+ Nội dung giáo dục phải đảm bảo tính cơ bản, toàn diện, thiết thực,hiện đại và có hệ thống, coi trọng giáo dục tư tưởng và ý thức công dân, kếthừa và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hoá dân tộc, tiếp thu tinhhoa văn hoá nhân loại, phù hợp với sự phát triển về tâm - sinh lý lứa tuổi củangười học

+ Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động,sáng tạo của người học, bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năngthực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên

1.3.2 Mục tiêu của phong trào " Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực"

Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào "Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực" với hai mục tiêu lớn:

- Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhàtrường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phùhợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu của xã hội

- Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập

và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả

1.3.3 Nội dung của phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"

- Xây dựng trường lớp xanh - sạch - đẹp - an toàn

- Dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi học sinh ở mỗiđịa phương, giúp các em tự tin trong học tập

- Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh

- Tổ chức các hoạt động tập thể vui chơi, lành mạnh

1.3.4 Cách thức thực hiện phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"

Bộ GD & ĐT phối hợp với Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch, Trungương đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và các Bộ, Ngành có liên quan

tổ chức triển khai phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực" ở các cấp học phổ thông trong tháng 7/2008 Vụ công tác họcsinh - sinh viên là cơ quan thường trực của Bộ Giáo dục & Đào tạo trong việcphối hợp triển khai thực hiện

Các cơ sở GD & ĐT báo cáo Uỷ ban Nhân dân tỉnh, thành phố trựcthuộc trung ương để thống nhất chỉ đạo thực hiện phong trào tại địa phương,thu hút sự tham gia, hỗ trợ tích cực của Hội khuyến học, Hội cựu giáo chức,Hội cựu chiến binh, Hội phụ nữ, các cơ quan báo chí, các doanh nghiệp, giađình và cá nhân để tổ chức phong trào thi đua

1.3.5 Vai trò của Hiệu trưởng và công tác quản lý trường học trong thực hiện phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"

Trường học thân thiện phải là nơi mọi thành viên đều là bạn, làđồng chí, trường học gắn bó với địa phương và có chất lượng giáo dụctoàn diện với hiệu quả giáo dục không ngừng được nâng cao Để đạt

được điều đó vai trò của người hiệu trưởng là vô cùng quan trọng, tựanhư một "Nhạc trưởng" Vì thế người hiệu trưởng cần phải có cả vềphẩm chất đạo đức lẫn nghiệp vụ quản lý để triển khai phong trào đúngtiến độ và đảm bảo duy trì tốt phong trào.

Người hiệu trưởng nhà trường trước hết là một nhà sư phạm, songbên cạnh vai trò nhà sư phạm, hiệu trưởng còn là người hoạt động xã hộigắn nhà trường với đời sống cộng đồng, huy động sức mạnh của cộng đồngcho mục tiêu phát triển nhà trường Hiệu trưởng cũng phải có tư duy kinh

tế góp phần phát triển kinh tế vì nhà trường là nơi tạo ra "nhân cách - nhânlực" cho xã hội

1.3.5.1 Xây dựng trường lớp xanh - sạch - đẹp - an toàn

a) Ý nghĩa

Nhu cầu "an toàn" với con người là một trong năm nhu cầu trọng yếu.Trong đó "an toàn" xếp thứ hai (bao gồm: Tồn tại sinh thể; an toàn; giao lưu;được khẳng định)

Hiệu trưởng là nhà sư phạm tinh tế thường rất chú ý đến nhân tố môitrường dạy học của nhà trường và có quyết tâm có sáng kiến để hoá giải cáckhó khăn đang có Công việc cải tạo trường học để mọi nhà trường có môitrường xanh - sạch - đẹp không phải dễ dàng Tuy nhiên nếu người hiệutrưởng nhà trường biết phối hợp với chính quyền địa phương biết dựa vào cha

mẹ học sinh, các đoàn thể, hội, có kế hoạch chấn chỉnh từng bước thì tìnhhình nhà trường sẽ được cải thiện đáng kể

b) Những việc cần làm để thực hiện nội dung này

- Đảm bảo trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh thoáng mát ngày càngđẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh

- Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc câythường xuyên

- Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường họcđược giữ gìn sạch sẽ

- Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinhcác công trình công cộng

1.3.5.2 Tổ chức dạy và học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh ở mỗi địa phương, giúp các em tự tin trong học tập

b) Những việc cần làm cho nội dung này

- Thầy cô giáo tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyếnkhích sự chuyên cần, tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên rènluyện khả năng tự học của học sinh

- Học sinh được khuyến khích đề xuất sáng kiến, cùng các thày cô thựchiện các giải pháp để việc dạy và học đạt hiệu quả cao

1.3.5.3 Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh

a) Ý nghĩa

Kĩ năng sống trong phạm vi tuổi học đường dựa trên trục quan hệtrên Nó gắn liền với phạm trù kiến thức và thái độ mà học sinh được rènluyện trong quá trình giáo dục Tiến hành một bài học trong nhà trườngbao giờ giáo viên cũng phải nêu ra được những yêu cầu về kiến thức, về

kĩ năng, về thái độ

b) Những việc cần làm để thực hiện nội dung trên

- Rèn luyện kĩ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống,thói quen và kĩ năng sinh hoạt, làm việc theo nhóm

- Rèn luyện sức khoẻ và ý thức bảo vệ sức khoẻ, ý thức phòng chốngtai nạn giao thông, chết đuối và tai nạn khác

- Rèn luyện kĩ năng ứng xử văn hoá, chung sống hoà bình, phòng ngừabạo lực và các tệ nạn xã hội

1.3.5.4 Tổ chức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh

a) Ý nghĩa

Hoạt động vui chơi là cầu nối cho hoạt động nhận thức và hoạt độngcải tạo thực tiễn, nó bổ sung, phối hợp cho hai hoạt động trên thực hiện đượcmục tiêu nhân cách của nhà trường mà ngày nay trong chủ trương xây dựngnhà trường thân thiện gọi là “hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh”

b) Những việc cần làm để tổ chức hoạt động trên

- Tổ chức các hoạt động văn nghệ thể thao một cách thiết thực khuyếnkhích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh

- Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tíchcực phù hợp với lứa tuổi học sinh

1.3.5.5 Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương

b) Các nội dung cần thực hiện

- Mỗi trường có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống văn hoá dântộc và tinh thần cách mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh, phối hợpvới chính quyền đoàn thể và nhân dân địa phương phát huy giá trị của các ditích lịch sử, văn hoá, cách mạng cho cuộc sống cộng đồng ở địa phương

1.3.6 Điều kiện để thực hiện hiệu quả phong trào “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”

Để phong trào thi đua xây dựng “Trường học thân thiện - học sinh tíchcực” có tác dụng tốt đến sự nghiệp “đổi mới giáo dục hiện nay” có nhiều điềuphải quan tâm, song phải đảm bảo đủ 3 điều kiện sau:

- Đảm bảo về mặt quan điểm

- Đảm bảo về mặt tài chính

- Đảm bảo về mặt quản lý

Chương 2 QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN PHONG TRÀO

"TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN - HỌC SINH TÍCH CỰC"

Ở TRƯỜNG THPT SỐ 2 BẢO THẮNG 2.1 Khái quát về khảo sát thực trạng

2.1.1 Vài nét khái quát về trường THPT số 2 Bảo Thắng

Trường THPT số 2 Bảo Thắng mà tiền thân là trường phổ thông liêncấp 2+3 Tằng Loỏng được thành lập ngày 10/11/1990 theo quyết định số:437/QĐ.UB ngày 24/8/1990 của UBND Tỉnh Hoàng Liên Sơn Những ngàyđầu lúc mới thành lập trường chỉ có 3 lớp THPT với 64 học sinh, sau đótrường được nhận bàn giao thêm 5 lớp học sinh THCS Đội ngũ giáo viên củanhà trường những ngày mới thành lập chỉ có 15 thầy cô giáo ( 02 cán bộ quản

lý, 5 thầy cô chuyển từ trường PTTH Bảo Thắng vào, 3 thầy cô từ thị xã LàoCai xuống và 5 thầy cô mới được tuyển vào ngành) do thầy Lý Văn Đại làm

Hiệu trưởng

Sau 8 năm thành lập, năm học 1988-1989, do quy mô tăng mạnh và để

phù hợp với quá trình phát triển của sự nghiệp Giáo dục- Đào tạo, trườngđược UBND tỉnh Lào Cai ra quyết định số: 199/1998/QĐ.UB ngày18/8/1998, tách thành một đơn vị độc lập và đổi tên là trường PTTH BảoThắng 2 Tuy nhiên cũng phải mất mấy năm sau trường vẫn phải sử dụng

chung cơ sở vật chất với trường THCS Tằng Loỏng Đến năm học 2004-2005,

sau nhiều năm đứng chân trên địa bàn thị trấn Tằng Loỏng, trường chính thứcchuyển về địa điểm mới tại thôn Giao Bình, xã Xuân Giao để tiếp tục đảmnhiệm sứ mệnh của mình

Hiện nhà trường đó được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất, trang thiết

bị phục vụ tốt nhất cho hoạt động dạy và học Với 2 dãy nhà lớp học cao tầng

có đủ các phòng học bộ môn, phũng thực hành thí nghiệm Một hệ thống sânchơi, bãi tập, một dãy nhà làm việc chức năng trên một diện tich đất hơn 3

trường Năm học 2013-2014 trường có quy mô 24 lớp, gần 800 học sinh và 64cán bộ, giáo viên, nhân viên Đội ngũ các thầy giáo cô giáo của nhà trườnghôm nay đều có những phẩm chất đạo đức tốt, say mê, tận tụy và có ý thức vềnghề nghiệp, được học sinh mến mộ và các bậc phụ huynh tin tưởng

Những năm qua, mặc dự còn gặp rất nhiều khó khăn do điều kiện Kinh

tế - Xã hội và trình độ dân trí ở địa phương Nhưng với tinh thần vượt khó và

sự đoàn kết nhất trí cao, đội ngũ thầy cô giáo nhà trường qua các thế hệ luôntích cực trau dồi về chuyên môn, nghiệp vụ, dành hết tâm huyết cho sự nghiệp

“trồng người” cao quý Chính vì thế, chất lượng giỏo dục của nhà trường ngàycàng có nhiều chuyển biến tích cực Nhiều năm qua, nhà trường đó duy trì và

ổn định tỉ lệ học sinh có hạnh kiểm khá, tốt đạt từ 85 - 90%; tỉ lệ chuyển lớpđạt 90- 95%, tỉ lệ học sinh khá, giỏi hằng năm đạt 20- 25%, tỉ lệ đỗ tốtnghiệp lớp 12 hằng năm ổn định từ 85% trở lên, năm học 2013- 2014 tỉ lệ đỗtốt nghiệp của học sinh khối 12 là trên 98%, đây là những cố gắng, nỗ lực của

cả thầy và trò nhà trường

2.2 Nhận thức của cán giáo viên, học sinh trường THPT số 2 Bảo Thắng

về phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"

2.2.1 Nhận thức về khái niệm " Trường học thân thiện - Học sinh tích cực"

Phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" đượcphát động nhằm khuyến khích học sinh giáo viên và các đối tượng liênquan tham gia xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, hiệu quả, làm chohọc sinh thấy "Mỗi ngày đến trường là một ngày vui" Tuy nhiên quanđiểm về "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" vẫn còn làmột vấn đề trừu tượng, chưa có một khái niệm cụ thể Nhưng có nhận thứcđược đúng về khái niệm "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực" mới có thể có những định hướng và cách làm đúng đắn góp phần thựchiện hiệu quả phong trào

Để tìm hiểu thực trạng nhận thức của GV - HS về khái niệm "Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực" chúng tôi đã đưa ra câu hỏi điều tra

với cùng một nội dung: "Thầy, cô (bạn) hiểu như thế nào là "Xây dựng trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực"?" Kết quả thu được thể hiện ở bảng 1

Bảng 1 Nhận thức của GV - HS trường THPT số 2 Bảo Thắng về khái

niệm "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"

1

Là trường học có chất lượng GD toàn diện,

hiệu quả giáo dục không ngừng được nâng

cao Đội ngũ giáo viên phải thân thiện trong

giảng dạy, không ngừng trau dồi, cập nhật tri

thức khoa học, trình độ nghiệp vụ, nâng cao

nghề chuyên môn, áp dụng phương pháp dạy

học tích cực, khơi gợi lòng hứng thú, chủ

động tìm tòi, sáng tạo trong học tập cho học

sinh, làm cho mỗi tiết học là nơi lôi cuốn, hấp

dẫn học sinh

2

Là trường có môi trường sống an toàn, lành

mạnh, mọi thành viên phải ứng xử thân thiện

với nhau, phải có môi trường sống, xây dựng

trường xanh - sạch - đẹp Phải bài trừ mọi thái

độ, hành vi không thân thiện: thái độ ứng xử

thờ ơ, lạnh nhạt, quấy rối dẫn đến hành vi

bạo lực học đường phải góp phần bài trừ

bạo lực theo truyền thống tương thân, tương

ái

3 Là trường có cơ sở vật chất cần thiết phục vụ

những nhu cầu thiết yếu: ánh sáng, nước sạch,

phòng y tế, nhà vệ sinh, sân chơi, bãi tập,

dụng cụ phòng cháy chữa cháy, các phương

tiện phục vụ hoạt động VH - VN - TDTT

STT Các quan điểm SL GV % Học sinh SL %

Các thành viên trong trường phải cùng lên án,

bài trừ mọi tệ nạn xã hội, đảm bảo ATGT

4

Là trường học tạo lập sự bình đẳng giới, giáo

dục sự biểu biết cần thiết về giới tính trên tinh

thần nhân văn, xây dựng và giáo dục hành vi

ứng xử tôn trọng bình đẳng nam - nữ

5

Trường giáo dục kĩ năng sống, giáo dục cho

học sinh thói quen rèn luyện thân thể, biết bảo

vệ sức khoẻ, biết sống khoẻ mạnh an toàn

6

Phải là trường huy động có hiệu quả sự tham

gia của học sinh, giáo viên, phụ huynh học

sinh, chính quyền đoàn thể, các tổ chức kinh

tế - xã hội và nhà trường, phải tổ chức cho

giáo viên, học sinh tham gia các hoạt động

của cộng đồng một cách phù hợp: lễ hội dân

gian, kỉ niệm ngày lễ lớn, ngày truyền thống

- Về phía học sinh: có 58/100 ý kiến (chiếm 73%) lựa chọn phương án

7 "Tất cả các nội dung trên" Điều này thể hiện học sinh có nhận thức tươngđối toàn diện về khái niệm "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực", nắm được đầy đủ về khái niệm này sẽ tạo điều kiện cho các em thựchiện có hiệu quả việc xây dựng phong trào "Xây dựng trường học thân thiện,học sinh tích cực" Có 22/80 ý kiến (chiếm 27%) lựa chọn 1 trong số các quanđiểm về "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Mỗi quan điểm

đưa ra trong bảng trên đều phản ánh một phần về nội hàm của khái niệmnhưng chưa thật đầy đủ

- Về phía GV: Đây là lực lượng đóng vai trò vô cùng quan trọng trongviệc xây dựng phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực" Các giáo viên không chỉ là những người chỉ đạo, hướng dẫn học sinhthực hiện phong trào mà chính hành động của mỗi thầy cô sẽ vừa là tấmgương cho học sinh, vừa góp phần xây dựng phong trào

Qua kết quả ở bảng trên cho thấy: tất cả các thầy cô được hỏi đều nhậnthức đúng về khái niệm "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực",thể hiện: 20/20 (100%) ý kiến lựa chọn đúng phương án 7 "Tất cả các nộidung trên"

Sự nhận thức đúng đắn của các thầy cô giáo là cơ sở quan trọng để địnhhướng, tổ chức hiệu quả việc thực hiện phong trào ở trường THPT số 2 BảoThắng

2.2.2 Nhận thức của học sinh về mục đích phong trào " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"

Để nắm được thực trạng nhận thức của học sinh trường THPT số 2 BảoThắng về mục đích của phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinhtích cực" chúng tôi đã đưa ra câu hỏi: "Theo bạn, Bộ GD & ĐT đã phát độngphong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" nhằm mụcđích gì?" Kết quả thu được thể hiện ở bảng 2

Bảng 2 Nhận thức của học sinh về mục đích của phong trào "Xây dựng

trường học thân thiện, học sinh tích cực"

1 Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong

và ngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục

an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện

của địa phương và đáp ứng nhu cầu của xã hội

2 Phát huy tính chủ động, sáng tạo, tích cực của học 2 3

Kết quả ở bảng 2 cho thấy: nhìn chung các em học sinh đều có nhậnthức tương đối đầy đủ về mục đích của phong trào "Xây dựng trường học thânthiện, học sinh tích cực" Thể hiện: có 75/800 (chiếm 93%) ý kiến trả lời đúngmục đích của phong trào gồm 2 nội dung do Bộ GD & ĐT xây dựng; có 5/80(chiếm 7%) ý kiến lựa chọn 1 trong 2 nội dung trong mục đích của phong tràonày

2.2.3 Nhận thức của GV - HS trường THPT số 2 Bảo Thắng về cảnh quan nhà trường

Phong trào "Xây dựng trường lớp xanh - sạch - đẹp - an toàn" là mộttrong 5 nội dung lớn và quan tọng nhất của phong trào "Xây dựng trường họcthân thiện, học sinh tích cực" Để đánh giá về cảnh quan nhà trường đã đảmbảo các yếu tố cần thiết cho việc xây dựng "Trường học thân thiện, học sinhtích cực" hay chưa? Chúng tôi đã xây dựng các tiêu chí tương ứng với 4 yêucầu "xanh - sạch - đẹp - an toàn" trong nội dung của phong trào và đưa ra câuhỏi dành cho GV - HS: "Thầy, cô (bạn) đánh giá cảnh quan đã đảm bảonhững yếu tố nào dưới đây?"

Kết quả thu được thể hiện ở bảng 3

Bảng 3: Nhận thức của GV - HS về cảnh quan nhà trường

STT Các tiêu chí về cảnh quan nhà

trường

1 Trường có cây xanh, thoáng mát,

an toàn, có sân chơi cho học sinh 20 100 70 88