Xây dựng văn hóa an toàn trong các Doanh nghiệp Việt Nam

Và thực tế từ trước đến nay, an toàn lao động không nhận được sự quan tâm đích đáng của các chủ DN và ngay đến người lao động, những người chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất từ những tai nạn

XÂY DỰNG VĂN HÓA AN TOÀN TRONG CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM

1 Văn hóa an toàn lao động: Bao giờ có trong doanh nghiệp Việt?

Gia nhập WTO, Việt Nam phải chấp nhận 16 hiệp định chính, trong đó có Hiệp định Hàng rào kỹ thuật thương mại liên quan tới các tiêu chuẩn về kỹ thuật đối với hàng hóa và các thủ tục để kiểm tra, đánh giá các tiêu chuẩn đó, bao gồm tiêu chuẩn về an toàn

vệ sinh lao động

Với sự rà soát và đánh giá cho thấy, tiêu chuẩn Việt Nam có liên quan đến an toàn

vệ sinh lao động là 122 tiêu chuẩn nhưng chỉ có 25-26 tiêu chuẩn tương ứng với các tiêu chuẩn quốc tế (ISO quốc tế) còn phù hợp

Và thực tế từ trước đến nay, an toàn lao động không nhận được sự quan tâm đích đáng của các chủ DN và ngay đến người lao động, những người chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất từ những tai nạn lao động (TNLĐ) cũng thờ ơ với chính tính mạng của mình

Tình hình TNLĐ và BNN có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây, nguyên nhân chính bắt nguồn từ việc người sử dụng lao động (NSDLĐ) và NLĐ vi phạm tiêu chuẩn, quy phạm kỹ thuật an toàn, không có quy trình, biện pháp làm việc an toàn Theo

số liệu thống kê, năm 2010, tỉ lệ người chết vì TNLĐ ở Việt Nam gia tăng đáng kể Năm

2010 trên toàn quốc đã xảy ra 5125 vụ TNLĐ làm 5307 người bị nạn Mặc dù số vụ tai nạn giảm 18% so với năm 2009 (6250 vụ) nhưng số vụ TNLĐ có người chết lại tăng 9,27%: Năm 2010 có 554 vụ gây chết người và có tổng cộng 601 người chết; năm 2009

có 507 vụ gây chết người, và có tổng cộng 550 người chết Theo báo cáo của 63/63 tỉnh, thành phố, trong năm 2011, trên toàn quốc đã xảy ra 5.896 vụ tai nạn lao động làm 6.154 người bị nạn, trong đó có 504 vụ tai nạn chết người, 574 người chết, 1.314 người bị thương nặng Số liệu thống kê cơ bản về tình hình tai nạn lao động năm 2011 cho thấy số

vụ tai nạn lao động và số nạn nhân tăng, nhưng số vụ tai nạn lao động có người chết giảm 9,02 và số người chết vì tai nạn lao động giảm 4,49% so với năm 2010

Đấy là chưa kể những vụ tai nạn DN gây ra cho những người dân mà nguyên nhân

là do DN cẩu thả trong sản xuất và thiết kế, xây dựng công trình Việc trang bị các thiết bị cứu trợ an toàn lao động chưa được các DN trong nước chú trọng, đặc biệt là những DN vừa và nhỏ còn rất coi nhẹ vấn đề này

Nhiều DN biện minh mỗi khi xảy ra TNLĐ là do DN không có đủ kinh phí để đầu

tư, trang bị máy móc hiện đại để bảo vệ an toàn cho nhân viên

Nhưng thực tế cho thấy cái thiếu này không nằm ở khía cạnh tài chính mà nằm ở suy nghĩ của các nhà quản lý các cấp! Thực tế, có nhiều DN thường cắt giảm các khoản chi phí, trong đó có việc giảm chi phí trang bị bảo hộ lao động cá nhân, các dụng cụ bảo hiểm cần thiết cho người lao động, khiến việc thực hiện các quy định về an toàn vệ sinh lao động (AT-VSLĐ) không được đảm bảo và là nguyên nhân chính trong việc gây ra các

vụ TNLĐ

2 Yêu cầu bức thiết đối với mỗi DN

Những con số về TNLĐ trong những năm qua tại Việt Nam đã gióng lên hồi chuông báo động về thực trạng yếu kém về văn hóa an toàn lao động trong các DN Việt Yêu cầu bức thiết đối với các DN là cần phải xây dựng một chuẩn văn hóa an toàn lao động, phải xem an toàn lao động là tiêu chuẩn hàng đầu để xây dựng một nền văn hóa DN phát triển bền vững

Các nhà lãnh đạo DN đều hiểu được rằng Văn hóa DN, Văn hóa doanh nhân và Văn hóa an toàn lao động, xây dựng thương hiệu tuy là các khái niệm khác nhau, nhưng

có sự liên quan hữu cơ với nhau trong một chỉnh thể - Văn hóa doanh nghiệp

Theo định nghĩa của Tổ chức Lao động thế giới thì Văn hóa an toàn lao động gồm

3 yếu tố: Hệ thống pháp luật hoàn chỉnh của Nhà nước; việc DN chấp hành pháp luật, tạo điều kiện tốt nhất để thực thi quy trình, quy phạm an toàn lao động; Sự tự giác, tự thân nêu cao ý thức tự bảo vệ mình của người lao động

Rõ ràng Văn hóa an toàn lao động chính là một bộ phận không thể tách rời của Văn hóa DN Văn hóa DN cũng bao gồm các yếu tố: pháp luật và đạo đức Yếu tố pháp luật của DN đương nhiên chính là hệ thống pháp luật hoàn chỉnh của Nhà nước, trong đó

có những quy định cho quy trình, quy phạm về Bảo hộ lao động Yếu tố đạo đức ở đây được hiểu là cái tâm của người chủ DN đối với người lao động, thể hiện ở việc thực thi nghiêm chỉnh những quy trình, quy phạm về Bảo hộ lao động; chăm lo đời sống, tình cảm của người lao động đối với DN

Trên thế giới, các nước ngày càng coi trọng công tác AT-VSLĐ và môi trường

DN Đã có những "tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội" và các "quy tắc ứng xử" (COC) được đưa ra, cùng có 3 điểm chung: "Chăm sóc sức khỏe NLĐ; đảm bảo điều kiện AT-VSLĐ; bảo vệ môi trường" Tất cả những sản phẩm ra đời mà vi phạm 1 trong 3 điểm này đều bị coi là "sản phẩm không sạch" và bị thế giới tẩy chay

Khi kinh doanh không đảm bảo an toàn lao động, DN có thể phải gánh chịu nhiều tổn thất nặng nề Nhưng ngược lại, nếu DN xây dựng được một nền văn hóa an toàn trong

DN, kết quả thu được của DN có khi ngoài cả sự mong đợi

Văn hóa an toàn không chỉ là một nét văn hóa mang đậm chất nhân văn của DN

mà nó còn có thể giúp DN tạo ra những thành tích đáng kể trong kinh doanh Thiết nghĩ, các DN Việt Nam chưa có được cho mình những bộ quy tắc chuẩn về cách thực hiện văn hóa an toàn nhưng điều tối quan trọng nhất các chủ DN cũng phải nhận ra được chân giá trị của văn hóa an toàn Các nhà lãnh đạo cần hiểu rằng văn hóa an toàn phải được xây dựng trước hết bằng cái tâm của người quản lý, và cái tâm đó được thể hiện bằng hành động: làm tất cả những gì có thể làm được vì sự an toàn cao nhất cho người lao động

3 giải pháp xây dựng văn hóa an toàn trong doanh nghiệp

Tạo ra một môi trường làm việc an toàn không chỉ đơn thuần là việc phát hiện và loại bỏ những mối nguy hoặc đưa ra những quy trình làm việc an toàn mà còn hơn thế nữa Bài toán khó nhất trong quản lý an toàn chính là yếu tố con người thể hiện qua thái

độ và hành vi của họ Họ nghĩ gì và họ làm như thế nào để đảm bảo an toàn cho chính bản thân và đồng nghiệp luôn luôn là một câu hỏi làm đau đầu các nhà quản lý Nói một cách khác, con người chính là nhân tố chủ đạo để thiết lập và tạo dựng nên một môi trường làm việc an toàn Và quản lý an toàn nếu hiểu theo nguyên tắc này chính là công cụ và phương pháp quản lý nhằm thay đổi thái độ và hành vi của nhân viên, qua đó xây dựng nền tảng cho suy nghĩ và thực hành an toàn trong sản xuất và kinh doanh

Ý nghĩa của việc xây dựng chương trình đào tạo về an toàn

 Đáp ứng việc tuân thủ đầy đủ các quy định của luật pháp

 Tránh lãng phí do việc đào tạo thừa hoặc không đúng

 Hoạch định chính sách phát triển nguồn nhân lực

 Giúp lên kế hoạch tốt và làm đúng ngay từ đầu

Doanh nghiệp là một “cộng đồng” thu nhỏ bao gồm rất nhiều người với những suy nghĩ, nhận thức và kinh nghiệm thể hiện qua những hành vi rất khác nhau trong công việc Có những cá nhân, do hạn chế về nhận thức và kinh nghiệm nên họ suy nghĩ và hành động theo cách riêng: không có kế hoạch và không kiểm soát Với những cá nhân này, họ chỉ có thể rút ra được bài học cho riêng mình hay tự cải thiện nhận thức sau một sự cố đã xảy ra cho chính bản thân Chúng tôi gọi một doanh nghiệp có nhiều người thuộc nhóm này là “tổ chức bản năng tự nhiên” Tai nạn lao động ở những tổ chức này thường rất cao, nghiêm trọng và kéo dài liên tục

Còn có những cá nhân khác, họ suy nghĩ và hành động với mục đích cá nhân rõ ràng và chỉ dừng lại ở mức độ tuân thủ trong một số trường hợp nhất định Qua thực tế làm việc ở một số doanh nghiệp, chúng tôi nhận thấy rằng nhân viên sẵn sàng vi phạm các quy định về an toàn khi vắng mặt người quản lý, giám sát Họ tuân thủ các quy định về an toàn một cách khiến cưỡng và dưới áp lực buộc phải thực hiện Họ không hề nhận ra sự quan trọng và ý nghĩa của việc tuân thủ để đảm bảo an toàn cho chính bản thân Và khi một tổ chức có nhiều cá nhân như vậy, chúng tôi gọi đó là một “tổ chức phụ thuộc” Tai nạn lao động ở những tổ chức này thường xảy ra bất ngờ khi có sự lỏng lẻo trong công tác quản lý, giám sát

Sự cải thiện và phát triển liên tục các hành vi an toàn ở nhân viên sẽ dần tạo thành một mô hình tổ chức gọi là “độc lập” Trong những doanh nghiệp có mô hình này, nhân viên luôn tự ý thức được tầm quan trọng và ý nghĩa của an toàn với bản thân và gia đình

Họ luôn suy nghĩ và hành động sao cho an toàn nhất để đảm bảo không xảy ra tai nạn lao động cho chính mình Ở mô hình này, sự tôn trọng an toàn và tính mạng của bản thân là trên hết Họ tuân thủ và thực hành an toàn không phải vì có hay không có quản lý, giám sát túc trực bên cạnh mà vì họ không muốn bản thân bị tai nạn, không muốn gia đình họ phải chịu những hậu quả và bất hạnh khi có người thân bị tai nạn lao động Cùng với những cam kết và nỗ lực không ngừng nghỉ của cả một tập thể đoàn kết từ vị trí cao nhất như Chủ tịch, Giám đốc điều hành cho đến những vị trí như nhân viên văn phòng, thư ký…vv và thậm chí cả các vị trí như lao công, bảo vệ…vv, đã có những doanh nghiệp thành công trong việc xây dựng mô hình văn hóa an toàn trong các hoạt động sản xuất và kinh doanh Ở mô hình đó, các nhân viên quan tâm đến nhau, cùng hỗ trợ nhau để phát triển và hoàn thành công việc một cách tốt nhất và an toàn nhất Người ta nhìn thấy hình ảnh của một sự gắn kết tuyệt vời giữa những con người ở những doanh nghiệp nơi

mà tồn tại một thứ văn hóa: đó là văn hóa an toàn Những con người đó, họ không chấp nhận để xảy ra tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp cho chính bản thân và những đồng nghiệp xung quanh

Trong sinh hoạt và công việc hàng ngày, họ quan tâm đến nhau như anh chị em trong cùng một gia đình Sự quan tâm đó thể hiện thông qua thái độ và từng hành động họ thực hiện từng ngày, từng giờ, từng phút ở tại nơi làm việc Thời gian qua đi, những hành

vi này sẽ trở thành thói quen của tất cả mọi người – thói quen quan tâm lẫn nhau, vì sự an toàn của mọi người Một tập thể của những con người vì lợi ích chung đó sẽ gắn kết chặt chẽ, họ sẵn sàng nắm chặt tay cùng nhau vượt qua những khó khăn để đưa tập thể đó vững mạnh và phát triển Đối với họ sự thành công của doanh nghiệp cũng chính là thành

công của mỗi cá nhân và chính bản thân họ cũng cảm thấy tự hào vì những nỗ lực và đóng góp tận tụy mỗi ngày của mình đã mang lại lợi ích cho tập thể Ở Việt Nam đã có những doanh nghiệp xây dựng thành công mô hình này và chúng tôi gọi đó là mô hình “Liên kếtđộc lập”, hay còn gọi là “Văn hóa an toàn”

Trên đây chỉ là một trong số rất nhiều những ví dụ minh họa cho một chân lý: “Con người

là tài sản vô giá của doanh nghiệp” Chính con người và sự tận tụy của họ là con thuyền vững chãi đưa doanh nghiệp vượt qua biển động dông tố và bão bùng để đến bến bờ của

sự phát triển trường tồn Hãy quan tâm đến toàn thể nhân viên và không chỉ giúp họ thỏa mãn nhu cầu cơ bản mà còn hướng tới việc thỏa mãn những mơ ước chính đáng và quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của họ: Đó chính là ước mơ được sống khỏe và được làm việc an toàn Khi đó họ sẽ tin rằng họ đang được quan tâm, được chăm sóc và chỉ khi niềm tin này có được bên trong mỗi nhân viên, doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững và trường tồn

Đến những quyết định hành động của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam

Để có thể xây dựng được một nền văn hóa an toàn không phải là chuyện một sớm một chiều có thể thực hiện mà là cả một quá trình Trước tiên hãy định vị doanh nghiệp bạn đang ở mô hình nào và muốn vươn đến mô hình nào? Và quan trọng là cho dù có làm gì nữa đi nữa, hãy luôn luôn ghi nhớ rằng: “CON NGƯỜI chính là cốt lõi của mọi thành công”

3.1 Tuyên truyền về công tác an toàn, vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ.

Các doanh nghiệp nên có hệ thống băng rôn, khẩu hiệu được treo nổi bật trên những vị trí trang trọng Doanh nghiệp cần xác định việc nâng cao nhận thức cho người lao động là rất quan trọng, cho nên bộ phận chuyên môn nghiệp vụ cùng với Công đoàn -Đoàn Thanh niên nên triển khai nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng, phong phú như: Tháng an toàn, Thi an toàn - vệ sinh viên (AT-VSV) giỏi và huấn luyện nghiệp vụ Đẩy mạnh tuyên truyền về chế độ chính sách pháp luật; phân tích các vụ tai nạn lao động, sự

cố để rút kinh nghiệm và phòng tránh; tổ chức kiểm tra chéo giữa các phân xưởng; tăng cường hoạt động của mạng lưới AT-VSV, thanh niên xung kích; thăm hỏi, động viên các gia đình có người bị tai nạn lao động, giúp đỡ các gia đình có hoàn cảnh khó khăn 3.2 Triển khai thực hiện công tác ATVSLĐ

Các DN nên duy trì các hình thức huấn luyện theo kế hoạch đảm bảo nội dung, thời gian và hình thức theo quy định Việc thực hiện kế hoạch bảo hộ lao động bao gồm biện pháp kỹ thuật - an toàn, PCCN, biện pháp cải thiện điều kiện làm việc, mua sắm trang thiết bị bảo hộ lao động cá nhân, chăm sóc sức khoẻ người lao động, giáo dục

Vào sáng thứ hai hàng tuần tất cả các đơn vị sản xuất trong doanh nghiệp sẽ được kiểm tra, sau khi kiểm tra sẽ tổ chức họp kiểm điểm rút kinh nghiệm, đưa ra những nhận xét, kết luận xử lý những cá nhân vi phạm, thông báo kết luận tại cuộc họp đến toàn thể cán

bộ công nhân viên trong doanh nghiệp biết để rút kinh nghiệm

Song song với đó, các doanh nghiệp nên tăng cường tổ chức nhiều lượt kiểm tra chéo, chấm điểm giữa các bộ phận chuyên môn nghiệp vụ và kiểm tra theo chuyên đề Thành lập đoàn kiểm tra trước và sau ngày nghỉ lễ, kiểm tra toàn diện tất cả các vị trí sản xuất, đảm bảo an toàn mới bố trí công nhân vào làm việc Việc kiểm tra đột xuất cũng sẽ được thực hiện thường xuyên vào các ca 2, ca 3, chủ nhật nhằm ngăn ngừa tình trạng làm bừa, làm ẩu, tình trạng cán bộ chỉ huy sản xuất lơi lỏng, rời bỏ vị trí công tác Tại các bộ phận nghiệp vụ, tổ chức huấn luyện, diễn tập PCCN cho người lao động theo các phương

án giả định đã lập, sẵn sàng xử lý khi có các tình huống cháy xảy ra