Tội làm, làm trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo luật hình sự việt nam (trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh hà giang)

Chương 3: NHU CẦU VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH TIỀN GIẢ, NGÂN PHIẾU GIẢ, CÔNG TRÁI GIẢ TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VÀ NÂNG CA

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LỤC THẾ HƯNG

TộI LàM, TàNG TRữ, VậN CHUYểN, LƯU HàNH TIềN GIả, NGÂN PHIếU GIả, CÔNG TRáI GIả THEO LUậT HìNH Sự VIệT NAM

(Trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hà Giang)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS TRỊNH QUỐC TOẢN

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội

Vậy tôi viết Lời cam đoan này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

NGƯỜI CAM ĐOAN

Lục Thế Hưng

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các từ viết tắt

Danh mục các bảng

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH TIỀN GIẢ, NGÂN PHIẾU GIẢ, CÔNG TRÁI GIẢ TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 9

1.1 Khái niệm và đặc điểm của tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 9

1.1.1 Khái niệm tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 9

1.1.2 Đặc điểm của tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 11

1.2 Khái niệm tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong Luật hình sự Việt Nam và tác hại của nó đối với chính trị, kinh tế - xã hội của đất nước 13

1.3 Khái quát lịch sử Luật hình sự Việt Nam quy định tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 17

1.3.1 Giai đoạn từ 1945 đến 1985 17

1.3.2 Giai đoạn từ năm 1985 đến trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999 19

1.4 Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong luật hình sự một số nước 23

1.4.1 Pháp luật hình sự Cộng hòa liên bang Đức 23

1.4.2 Pháp luật hình sự Liên bang Nga 26

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 29

Chương 2: CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN

CHUYỂN, LƯU HÀNH TIỀN GIẢ, NGÂN PHIẾU GIẢ, CÔNG TRÁI GIẢ THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999

VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG 30

2.1 Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả công trái giả theo Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 30

2.2 Các dấu hiệu pháp lý của tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo Bộ luật hình sự năm 1999 và đường lối xử lý 35

2.2.1 Các dấu hiệu pháp lý của tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo Bộ luật hình sự năm 1999 35

2.2.2 Đường lối xử lý hình sự đối với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 40

2.3 Thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2011 - 2015 45

2.3.1 Đặc điểm về địa lý dân cư, kinh tế - xã hội của tỉnh Hà Giang có liên quan đến tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 45

2.3.2 Kết quả hoạt động điều tra 48

2.3.3 Kết quả hoạt động truy tố 52

2.3.4 Kết quả hoạt động xét xử 56

2.4 Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trên địa bàn tỉnh Hà Giang và những nguyên nhân của nó 64

2.4.1 Những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trên địa bàn tỉnh Hà Giang 64

2.4.2 Nguyên nhân của những tồn tại, thiếu sót trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 68

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 74

Chương 3: NHU CẦU VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC

QUY ĐỊNH VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH TIỀN GIẢ, NGÂN PHIẾU GIẢ, CÔNG TRÁI GIẢ TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐIỀU TRA, TRUY TỐ, XÉT XỬ TỘI PHẠM NÀY 75 3.1 Nhu cầu hoàn thiện các quy định về tội làm, tàng trữ, vận

chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong Bộ luật hình sự năm 1999 75 3.2 Một số giải pháp hoàn thiện các quy định về tội làm, tàng trữ,

vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong Bộ luật hình sự năm 1999 78 3.3 Một số giải pháp nâng cao chất lượng điều tra, truy tố, xét xử

tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 85

3.3.1 Nâng cao chất lượng hoạt động phát hiện điều tra tội làm, tàng

trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 85 3.3.2 Nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát việc tuân theo pháp luật

trong việc phát hiện, xử lý, truy tố tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 88 3.3.3 Đổi mới hoạt động xét xử tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành

tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 90 3.3.4 Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng trong

điều tra, xử lý tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 92 3.3.5 Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân tham gia phòng

chống tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả 93

KẾT LUẬN 95 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số vụ/số bị can phạm tội tàng trữ, vận chuyển, lưu

hành tiền giả trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2011

Bảng 2.2: Kết quả khởi tố điều tra tội tàng trữ, vận chuyển, lưu

hành tiền giả trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2011

Bảng 2.3: Kết quả truy tố tội phạm tàng trữ, vận chuyển, lưu

hành tiền giả trên địa bàn tỉnh Hà Giang từ năm 2011

Bảng 2.4: Số vụ án đã thụ lý, giải quyết từ năm 2011 đến năm

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (năm 1986) với quyết định chuyển đổi phát triển kinh tế đất nước ta từ quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với phát triển nhiều thành phần kinh tế trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo đã làm cho nền kinh tế chuyển dịch rõ rệt Bộ mặt đất nước thay đổi từng ngày, kinh tế xã hội phát triển, đời sống nhân dân được nâng cao, nước ta đã mở rộng quan hệ với nhiều nước trên thế giới đây là lợi thế để phát triển đất nước nhưng mặt trái của sự phát triển bao giờ cũng là những hiện tượng tiêu cực xã hội, tình hình tội phạm và

vi phạm pháp luật gia tăng Tội phạm trong xã hội hiện đại là một hiện tượng

xã hội - pháp lý phức tạp với những biểu hiện khác nhau, công tác đấu tranh phòng chống tội phạm cũng cần quyết liệt và khó khăn, gian khổ hơn Tình hình tội phạm diễn ra ngày càng phức tạp, nghiêm trọng và có xu hướng gia tăng đột biến, có nhiều loại tội phạm phi truyền thống, tội phạm mới xuất hiện với các thủ đoạn ngày càng tinh vi và xảo quyệt hơn, tính chất của tội phạm ngày càng manh động, trong đó có tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả để nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản và các mục đích khác xuất hiện ngày càng nhiều Tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả đã tác động trực tiếp và làm ảnh hưởng đến nền kinh tế của đất nước, phá hoại chính sách tiền

tệ Người phạm tội thuộc nhiều thành phần khác nhau và thậm chí bao gồm cả người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam Tội phạm này không chỉ xâm phạm trật tự quản lý kinh tế mà còn xâm phạm nhiều quan hệ xã hội, nhiều trật tự quản lý khác, trong đó có trật tự quản lý hành chính Tình hình hoạt động của tội phạm này đã và đang là những vấn đề bức xúc trong toàn xã

hội Chính vì vậy, Đảng, Nhà nước đã đề ra nhiều chủ trương chính sách để ngăn chặn, phòng ngừa "Tội phạm" này và xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, cấp bách và lâu dài đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tích cực tham gia đấu tranh phòng, chống nhằm từng bước ngăn chặn và tiến tới đẩy lùi tội phạm Do vậy, yêu cầu đặt ra với công tác xây dựng pháp luật hình sự là phải xây dựng được một hệ thống pháp luật đồng bộ, hoàn chỉnh, đảm bảo tính khả thi với việc quy định tội phạm và hình phạt để đủ chế tài trừng trị và răn đe cũng như thực tiễn công tác xét xử, áp dụng pháp luật nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ pháp luật Bên cạnh đó, yêu cầu xây dựng hệ thống lý luận, pháp lý làm cơ sở cho việc hoàn thiện các quy định pháp luật quy định về tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả cũng được đặt ra

Bộ luật hình sự (BLHS) năm 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 37/2009/QH12 ngày 19/6/2009) đã dành một chương quy định các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế - Chương XVI, trong đó có tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả được quy định tại Điều 180

Hà Giang là tỉnh vùng cao biên giới cực bắc của Tổ quốc, có vị trí chiến lược quan trọng về An ninh Quốc gia, nơi tập trung chủ yếu dân tộc thiểu số sinh sống, có trên 277km đường biên giới kéo dài trên 34xã/7huyện biên giới; có một cặp cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy (Việt Nam) - Thiên Bảo (Trung Quốc) và nhiều cặp cửa khẩu phụ, lối mở, đường mòn qua lại biên giới Đây là những điều kiện thuận lợi cho Hà Giang phát triển kinh tế - xã hội nhưng cũng chính nơi đây là môi trường, điều kiện thuận lợi cho các loại

tội phạm lợi dụng hoạt động trong đó có tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu

hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả Trước tình hình diễn biến tội

phạm này ngày càng phức tạp trên địa bàn tỉnh, những năm qua dưới sự lãnh

đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và sự nỗ lực của các ngành như Công an (CA), Viện kiểm sát (VKS), Toà án (TA) trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm trên đã đạt những thành tựu nhất định Số vụ về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, công trái giả tuy có giảm về

số lượng, nhưng phương thức và thủ đoạn phạm tội của bọn tội phạm ngày càng tinh vi, áp dụng khoa học công nghệ tiến tiến, gây khó khăn cho công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạm này

Để nhìn nhận và đánh giá đúng thực trạng, tìm ra những giải pháp hữu hiệu khắc phục tình trạng tội phạm này xảy ra trên địa bàn tỉnh Hà Giang, tác

giả chọn đề tài: Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân

phiếu giả, công trái giả theo luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hà Giang) làm luận văn thạc sĩ luật học nhằm đáp ứng yêu cầu

cấp thiết về mặt lý luận và thực tiễn đang đặt ra ở tỉnh Hà Giang hiện nay

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đấu tranh, phòng chống, xử lý tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh

tế nói chung và tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu

giả, công trái giả nói riêng đã được quy định trong BLHS và được một số nhà

Luật học đề cập một cách khái quát trong các bài giảng như: Giáo trình luật

hình sự Việt Nam (phần các tội phạm), của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà

Nội, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2011; Giáo trình luật Hình sự Việt Nam,

tập II, của Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội,

2005; Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự 1999 (phần các tội phạm), của TS

Phùng Thế Vắc, TS Trần Văn Luyện, LS.ThS Phạm Thanh Bình, TS Nguyễn Đức Mai, ThS Nguyễn Sĩ Đại, ThS Nguyễn Mai Bộ, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội, 2001; Bình luận khoa học Bộ luật hình sự 1999 (phần các

tội phạm) của Thạc sĩ Đinh Văn Quế, Nxb thành phố Hồ Chí Minh, 2001;

Luận án tiến sĩ: “Công tác điều tra vụ án tiền Việt Nam đồng giả - những vấn

đề lý luận và thực tiễn” của tác giả Châu Nam Long, Học viện An ninh nhân

dân, 2002; Đề tài khoa học cấp cơ sở: “Nâng cao hiệu quả điều tra các vụ án

làm, tàng trữ, lưu hành tiền giả”, Cục An ninh điều tra, Bộ Công an, 1996;

Đề tài "tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công

trái giả trong Bộ luật hình sự năm 1999 Nghiên cứu thực tiễn trên địa bàn tỉnh Phú Thọ" của tác giả Hà Ngọc Quang, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa

luật - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2014

Ngoài ra, còn có nhiều bài viết đăng trên các tạp chí chuyên ngành như: Tạp chí Kiểm sát, tạp chí Tòa án, tạp chí Công an nhân dân, tạp chí Luật học

Tuy nhiên, các công trình, đề tài nói trên mới chỉ nghiên cứu về mặt lý luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp khoa học ở những cấp độ khác nhau nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự và nâng cao biện pháp đấu tranh phòng chống tội phạm này

Kế thừa các kết quả nghiên cứu khoa học trước, tác giả mạnh dạn tiếp cận và nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn trong quá trình đấu

tranh, phòng chống: Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả,

ngân phiếu giả, công trái giả theo luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở thực tiễn tại địa bàn tỉnh Hà Giang) Tác giả mong muốn tìm ra giải pháp, đề

xuất một số kiến nghị để nâng cao chất lượng trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm nhằm hạn chế mức thấp nhất về tội phạm này xảy ra trên địa bàn tỉnh Hà Giang

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận văn là nghiên cứu các quy định của pháp luật về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả dưới khía cạnh lập pháp hình sự và thực tiễn trong công tác xét xử tại địa phương, từ đó luận văn đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định

về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong luật hình sự Việt Nam, cũng như đề xuất những giải pháp nâng cao hiệu quả trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, luận văn tập trung giải quyết các nhiệm vụ cụ thể sau đây:

- Nghiên cứu, phân tích một số vấn đề lý luận về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả hiện nay ở Việt Nam

- Phân tích các quy định của BLHS về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

- Nghiên cứu tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả ở một số nước trên thế giới

- Nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật hình sự đối với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả ở tỉnh Hà Giang, làm sáng tỏ thực tiễn áp dụng loại tội phạm này, nêu lên những vướng mắc trong điều tra, truy tố, xét xử

- Đưa ra các kiến nghị hoàn thiện BLHS và giải pháp nâng cao hiệu quả

áp dụng các quy định của BLHS về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm

4 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài luận văn là những vấn đề lý luận pháp lý và thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả ở Việt Nam hiện nay, trực tiếp là hoạt động điều tra, truy tố, xét xử loại tội phạm này trên địa bàn tỉnh Hà Giang

Phạm vi nghiên cứu của luận văn:

- Tập trung nghiên cứu tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo Điều 180 Chương XVI BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009)

- Đồng thời, luận văn cũng đi sâu nghiên cứu hoạt động điều tra, truy

tố, xét xử tội phạm này trong vòng 5 năm từ năm 2011 đến năm 2015 trên địa bàn tỉnh Hà Giang

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận văn là các quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo luật hình sự Việt Nam, về đấu tranh phòng chống các loại tội phạm, các quy định của pháp luật liên quan đến tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo luật hình

sự Việt Nam Bên cạnh đó, các quan điểm, kết quả nghiên cứu lý luận và thực

tiễn về tình hình tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo luật hình sự Việt Nam và công tác đấu tranh phòng chống loại tội phạm này của các tác giả đi trước cũng là cơ sở lý luận quan trọng của luận văn

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân và những quan điểm cơ bản của Đảng, Nhà nước về đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự an toàn xã hội

Trong quá trình nghiên cứu luận văn, tác giả đã sử dụng các phương pháp cụ thể và đặc thù của khoa học luật hình sự như: phương pháp phân tích

và tổng hợp; phương pháp so sánh, đối chiếu; phương pháp diễn dịch; phương pháp quy nạp; phương pháp thống kê, điều tra xã hội học để tổng hợp các tri thức khoa học luật hình sự và luận chứng các vấn đề tương ứng được nghiên cứu trong luận văn

6 Những điểm mới và đóng góp của đề tài

Qua kết quả nghiên cứu và phân tích, đánh giá tình hình tội phạm đối với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả, tác giả đã chỉ ra những vướng mắc, bất cập, trong thực tiễn điều tra, truy

tố, xét xử loại tội phạm này Đồng thời, đề xuất hệ thống các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả việc áp dụng những quy định của pháp luật hình sự về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

Những kết quả đạt được của luận văn, các cơ quan chức năng tỉnh Hà Giang có thể nghiên cứu vận dụng vào thực tiễn góp phần nâng cao hiệu quả

áp dụng những quy định của pháp luật hình sự hiện hành về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả Thông qua kết quả nghiên cứu và các đề xuất, tác giả mong muốn đóng góp phần nhỏ

bé của mình vào việc phát triển khoa học luật hình sự nói chung, hoàn thiện

về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả nói riêng

Luận văn đề cập các giải pháp phòng, chống có hiệu quả tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả để các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp có thể tham khảo, hoàn thiện pháp luật xây dựng kế hoạch tổ chức đấu tranh phòng, chống có hiệu quả đối với loại tội phạm này

Bên cạnh đó, luận văn sẽ là một tài liệu tham khảo cần thiết và bổ ích dành cho không chỉ các nhà lập pháp, mà còn cho các nhà nghiên cứu, các cán

bộ giảng dạy pháp luật, các nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên thuộc chuyên ngành Tư pháp hình sự tại các cơ sở đào tạo luật Kết quả nghiên cứu của luận văn còn phục vụ cho việc trang bị những kiến thức chuyên sâu cho các cán bộ thực tiễn đang công tác tại các Cơ quan điều tra (CQĐT), VKS, TA và cơ quan Thi hành án trong quá trình giải quyết vụ án hình sự được khách quan, có căn cứ và đúng pháp luật

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn gồm 03 chương:

Chương 1: Một số vấn đề về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành

tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong luật hình sự Việt Nam

Chương 2: Các quy định về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền

giả, ngân phiếu giả, công trái giả theo Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 và thực tiễn áp dụng

Chương 3: Nhu cầu và một số giải pháp hoàn thiện các quy định về tội

làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong Bộ luật hình sự năm 1999 và nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố, xét xử

tội phạm này

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH TIỀN GIẢ, NGÂN PHIẾU GIẢ, CÔNG TRÁI GIẢ

TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM

1.1 Khái niệm và đặc điểm của tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

1.1.1 Khái niệm tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

Tiền là: “Vật đúc bằng kim loại hay in bằng giấy do ngân hàng phát

hành, dùng làm đơn vị tiền tệ” [30, tr 950] Hiện nay chưa có khái niệm nào

mang tính pháp lý về “tiền” mà chỉ có các khái niệm về “tiền tệ” Tiền được hiểu là một bộ phận của tiền tệ Theo Mác, tiền tệ là một thứ hàng hóa đặc biệt, được tách ra khỏi thế giới hàng hóa, được dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của tất cả các loại hàng hóa khác Nó trực tiếp thể hiện lao động xã hội

và biểu hiện quan hệ sản xuất giữa những người sản xuất hàng hóa Theo các nhà kinh tế học hiện đại tiền là bất cứ cái gì được chấp nhận chung trong việc thanh toán để nhận hàng hóa, dịch vụ hoặc để trả nợ

Căn cứ vào các quy định của Bộ luật dân sự năm 2005 thì tiền là một loại tài sản phổ biến trong giao lưu dân sự, nó thực hiện các chức năng thanh toán thông dụng nhất và tiền chỉ do Ngân hàng Nhà nước phát hành Hiện nay, tiền được lưu hành trên lãnh thổ Việt Nam là tiền giấy, đơn vị tính là Việt Nam đồng, được cấu tạo dưới dạng hợp chất polyme không thấm nước

và khó bị nhàu nát như tiền giấy trước đây [63, tr.24-25]

Ngân phiếu là: “Phiếu có ghi số tiền, dùng làm căn cứ nhận tiền tại

ngân hàng hoặc nhận tiền gửi qua bưu điện” [30, tr.65] Đó là một dạng

phiếu dùng để thay thế tiền mặt, có in mệnh giá và thời hạn lưu hành Trên thực tế thì ngân phiếu, đặc biệt là ngân phiếu nhà nước có tác dụng tích cực

Nó làm giảm khối lượng tiền mặt trong quá trình lưu thông tiền tệ, giúp đối

phó với một số thời điểm khó khăn do hệ thống ngân hàng thiếu tiền mặt tức thời trong thanh toán Ở Việt Nam thì ngân phiếu được giao cho Ngân hàng nhà nước Việt Nam phát hành

Công trái là: “Hình thức nhà nước vay vốn của các tầng lớp nhân dân,

người cho vay được quyền thu lại vốn và hưởng lãi theo quy định” [69] Công

trái được Nhà nước phát hành bằng một giấy tờ gọi là phiếu công trái

“Giả” theo từ điển tiếng Việt là “không phải là thật mà là được làm ra với

vẻ bề ngoài giống như cái thật” [30, tr.369] Theo Nghị quyết số

02/2003/NQ-HĐTP ngày 17 tháng 4 năm 2003 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối

cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS thì: “Tiền giả bao gồm tiền

Việt Nam đồng giả và ngoại tệ giả; ngân phiếu giả, công trái giả bao gồm ngân phiếu, công trái giả ngân phiếu, công trái của Việt Nam hoặc của nước ngoài phát hành nhưng có giá trị thanh toán tại Việt Nam” [31, tr.2]

Đến nay vẫn chưa có một tài liệu khoa học nào đưa ra định nghĩa thế nào là tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả mặc dù tiền giả có một lịch sử tồn tại khá lâu đời, ngay từ khi xuất hiện một loại tài sản làm cơ sở để giao dịch thông thương là tiền thì cũng có sự xuất hiện của tiền giả

Theo định nghĩa tại Bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì “Tiền giả là

tiền được sản xuất mà không có chế tài pháp lý của nhà nước hoặc chính phủ” Tại quyết định số 130/QĐ - TTg ngày 30/6/2003 của Thủ tướng Chính

phủ về bảo vệ tiền Việt Nam thì tiền giả được hiểu là “tiền được làm giống

như tiền Việt Nam nhưng không phải do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tổ chức in, đúc, phát hành” [52, tr.1]

Đối với một số nước trên thế giới, tiền giả được giải thích cụ thể hơn,

đó là: tiền giả là bất cứ vật gì không phải là tiền thật (tiền giấy, tiền xu) mà

được làm giống hay cố tình làm giống hoặc làm cho được chấp nhận như là một đồng tiền thật; hoặc tiền giả là tiền thật nhưng bị sửa đổi bằng cách can

dán, cạo sửa hoặc in lại

Định nghĩa trên cũng chưa thể hiện được tính đầy đủ về bản chất của tiền giả theo pháp luật hình sự Việt Nam bởi ngoài tiền của Nhà nước Việt Nam phát hành thì còn có các đối tượng tiền giả là tiền của nước ngoài nhưng

có giá trị thanh toán tại Việt Nam

Từ những phân tích trên đây, có thể đưa ra định nghĩa khoa học về tiền

giả, ngân phiếu giả và công trái giả như sau:“Tiền giả” là vật đúc bằng kim

loại hay in bằng giấy không phải do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phát hành hoặc nước ngoài phát hành nhưng có giá trị thanh toán tại Việt Nam;

“Ngân phiếu giả” là phiếu có ghi số tiền dùng làm căn cứ nhận tiền tại ngân hàng hoặc nhận tiền gửi qua bưu điện không phải do Ngân hàng nhà nước Việt Nam phát hành mà là được làm giả với vẻ bề ngoài giống như cái thật;

“Công trái giả” là phiếu công trái không phải do các cơ quan chức năng phát hành mà là được giả với vẻ bề ngoài giống như cái thật

1.1.2 Đặc điểm của tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

Đối với Tiền giả có đặc điểm như sau: Về mặt hình thức có thể là tiền giấy hoặc kim loại tuỳ theo loại mà đối tượng làm giả hướng tới, có hình dáng hoa văn tương đối giống với loại tiền thật tương ứng, có khả năng làm cho người tiếp nhận, trao đổi nhầm lẫn với tiền thật

Về nguồn gốc tiền giả được làm ra từ những cơ sở bất hợp pháp, do đó

về bản chất nó không được phép lưu hành

Một số đặc điểm nhận biết tiền Việt Nam giả:

Trước hết, với yếu tố giấy in tiền, tờ tiền giả được in bằng giấy in thông thường, không phải là giấy Polymer Có thể nhận biết điều này qua quan sát hoặc

xé nhẹ bằng tay ở mép tờ tiền; nếu thấy tờ tiền có các vết rách ở mép thì cần kiểm tra cẩn thận vì hiện tượng này ít xảy ra đối với tiền in trên giấy Polymer

Trên tờ tiền giả có cắt dán các hình cửa sổ lớn và cửa sổ nhỏ bằng cách khoét thủng hình hai cửa sổ và dùng màng mỏng nilon trong suốt dán lên

Trong cửa sổ nhỏ không có hình bông hoa sen chìm và khi nhìn dưới ánh sáng đèn đỏ sẽ không có ánh ngũ sắc như ở tiền thật Trên cửa sổ lớn có dập

số 50.000, 100.000, 200.000 v.v những nét thô và không rõ như trên tờ tiền thật Nhìn bằng mắt thường có thể nhận ra vết dán quanh mép hình cửa sổ

Hình bóng chìm chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh và chữ Việt Nam

(nằm dưới vị trí bóng chìm hình chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh) trong tờ

tiền giả đậm hơn nền giấy, không kỹ thuật và rõ nét như tiền thật; không sáng trắng khi soi tờ tiền trước nguồn sáng như trên tờ tiền thật

Về màu sắc của tờ tiền giả, nhìn tổng thể có màu sắc gần giống như màu của tờ tiền thật

Các yếu tố phát quang, tờ tiền giả không có yếu tố mực phát quang khi soi dưới ánh sáng đèn cực tím Cụ thể: mặt trước tờ tiền giả không có cụm số ghi mệnh giá, không màu phát quang dưới ánh sáng đèn cực tím; các chi tiết

màu vàng cam xung quanh chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh (mặt trước) và màu vàng cam ở hình định vị (mặt sau) của tờ tiền giả không phát quang màu vàng dưới ánh sáng đèn cực tím; dòng số seri dọc màu đỏ (kiểu số đều nhau)

trên tờ tiền giả không phát quang màu da cam khi soi dưới ánh sáng đèn cực

tím; dòng số seri ngang màu đen (kiểu số từ nhỏ đến lớn) trên tờ tiền giả

không phát quang màu xanh lơ khi soi dưới ánh sáng đèn cực tím

Yếu tố in nét nổi và định vị: Mặt trước của tờ tiền giả không có yếu tố

in lõm nên không có độ nổi của nét in ở các vị trí: dòng chữ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh, chữ và số mệnh giá

Có thể kiểm tra bằng cách vuốt nhẹ tay lên các yếu tố này Hình định vị trên

tờ tiền giả không khớp khít giữa hai mặt như tờ tiền thật

Để phân biệt tiền giả khi không có điều kiện kiểm tra kỹ, thì cách đơn giản nhất là: (1) xé nhẹ ở mép, nếu dễ bị rách thì có khả năng là tiền giả, nên

kiểm tra kỹ hơn; (2) soi cửa sổ nhỏ trước nguồn sáng đỏ (bóng đèn tròn, ngọn

nến, que diêm cháy sáng), nếu không xuất hiện chữ Việt Nam đối xứng màu

ngũ sắc thì đó là tiền giả

Nhìn tổng thể các yếu tố giấy in, các kỹ thuật bảo an, nhất là các yếu

tố như cửa sổ trong suốt có hình dập nổi, hình bóng chìm, chữ Việt Nam sáng trắng, các loại mực phát quang, hình ẩn nổi trên tờ tiền giả không giống hoặc không có như trên tờ tiền thật; đặc biệt nếu quan sát kỹ 2 cửa sổ của tờ tiền thì có thể nhận biết loại tiền giả này dễ dàng Tuy nhiên, nếu sơ xuất do tâm lý chủ quan là chưa có tiền giả loại Polymer nên tờ tiền giả này bị trà trộn trong số lượng lớn tiền thật, nhất là trong điều kiện trời tối thì cũng có thể bị nhầm lẫn [32, tr.12-14]

Đối với ngân phiếu giả, công trái giả có đặc điểm sau:

- Được làm giả giống có vẻ bề ngoài giống y cái thật, nhìn bằng mắt thường rất khó phân biệt với ngân phiếu thật, công trái thật rất dễ bị nhầm lẫn

- Không phải do cơ quan chức năng phát hành như: Chính Phủ, Ngân hàng

- Cũng giống như tiền giả, ngân phiếu giả, công trái được làm giả từ những

cơ sở bất hợp pháp, do đó về bản chất nó cũng không được phép lưu hành

1.2 Khái niệm tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong Luật hình sự Việt Nam và tác hại của

nó đối với chính trị, kinh tế - xã hội của đất nước

Tội phạm theo quy định tại khoản 1 Điều 8, BLHS năm 1999 (sửa đổi,

bổ sung năm 2009) định nghĩa như sau:

Tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng an ninh, trật tự an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức

khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa [45, tr.43-44]

Định nghĩa tội phạm trên đây có tính khoa học thể hiện quan điểm của Nhà nước ta về tội phạm Định nghĩa này là cơ sở khoa học thống nhất cho việc xác định những loại tội phạm cụ thể quy định trong BLHS Đồng thời là

cơ sở cho việc nhận thức và áp dụng đúng đắn điều luật quy định cho từng tội phạm cụ thể

Tiền giả xuất hiện từ rất lâu đời từ khi xuất hiện tiền trong lưu thông tiền tệ Ngay từ khi nước Việt Nam dân chủ cộng hòa giành được độc lập năm

1945, song song với các vấn nạn, tệ nạn xã hội thì nạn tiền giả đã xuất hiện nhiều và Chính phủ đã phải xây dựng chính sách hình sự về loại tội phạm này

Trong BLHS Việt Nam, tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả được quy định tại Điều 180 BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) Điều đó nói lên rằng nó có hành vi nguy hiểm cho xã hội mà luật hình sự Việt Nam đã quy định là tội phạm Loại tội phạm này xâm hại đến một trong số các khách thể mà BLHS Việt Nam bảo vệ Tội phạm quy định về tiền giả tại Điều 180 thuộc Chương XVI các tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Tuy nhiên, khái niệm về làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả chưa có một văn bản pháp lý nào đưa ra khái niệm về những hành vi này

Theo từ điển tiếng Việt “làm” có nghĩa là: dùng công sức tạo ra cái trước đó không có [30, tr.518]; “Tàng trữ” có nghĩa là: cất giữ một khối lượng [30, tr.858]; “Vận chuyển” có nghĩa là: Mang chuyển đồ vật từ nơi này đến nơi khác, bằng phương tiện hoặc bằng sức [30, tr.1067]; “Lưu hành” có nghĩa là: Đưa ra sử dụng rộng rãi từ người này, nơi này qua người khác, nơi

khác trong xã hội [30, tr.580] Theo thạc sĩ Đinh Văn Quế thì: “Làm, tàng trữ,

vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả là hành vi làm

ra, cất giữ, vận chuyển, sử dụng, trao đổi, mua bán các loại tiền giả, ngân phiếu giả và công trái giả” [41, tr.212]

Từ các khái niệm và quan điểm trên đây, có thể đưa ra một định nghĩa

khoa học về: "Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu

giả, công trái giả” là hành vi làm ra, cất giữ, vận chuyển, sử dụng, trao đổi, mua bán các loại tiền giả, ngân phiếu giả và công trái giả không phải do cơ quan, Nhà nước Việt Nam phát hành hoặc nước ngoài phát hành có giá trị thanh toán tại Việt Nam”

Hiện nay, tình hình hoạt động của tội phạm về tiền giả và các giấy tờ có giá trị thanh toán giả khác (các loại séc, thẻ tín dụng, ngân phiếu, công trái giả) đang diễn ra hết sức phức tạp và có chiều hướng ngày càng gia tăng

Trong 5 năm, từ năm 2010 - 2014 số lượng tiền giả mà Ngân hàng Nhà nước thu được là hơn 10.000 tờ các loại mệnh giá tiền với trị giá gần 15 tỷ Trong đó, mệnh giá 200 nghìn đồng chiếm 50,36% về số lượng tờ, giá trị chiếm 66% Số liệu thống kê mới nhất trong năm 2014 của Ngân hàng Nhà nước, mệnh giá 200 nghìn đồng làm giả chiếm 61% [66]

Tiền giả trong thực tế đã có một quá khứ tồn tại khá lâu đời Nhiều

người nói: “Tiền là căn nguyên của mọi tội ác” và tất nhiên là tiền giả không

nằm ngoài điều ám chỉ ấy

Ở nước ta, song song với việc làm giả tiền Việt Nam đồng, thì các loại ngoại tệ, séc, thẻ tín dụng giả xuất hiện ngày càng nhiều Thực tế cho thấy, tiền Việt Nam đồng giả được in chủ yếu ở nước ngoài Tiền được làm giả chủ yếu theo phương pháp thủ công như vẽ, khắc và in lưới Chúng tách đôi tờ tiền thật rồi dán từng mặt vào một tờ giấy khác Tờ giấy này được phun màu điện tử giống y chang tiền thật Cách làm giả này chủ yếu được các đối tượng trong nước sử dụng Còn các tổ chức làm bạc giả ở nước ngoài lại “ưa thích”

phương pháp in offset hoặc photo màu Sản phẩm được tạo ra từ cách làm này

có độ tinh xảo rất cao, mắt thường khó phát hiện được đâu là tiền giả Đặc biệt với loại mệnh giá 100.000 đồng, chúng đã vô hiệu hóa tác dụng của máy kiểm tra tiền

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, thì số lượng tiền giả ngày một tăng, mỗi năm ngân hàng thu vào hàng chục tỷ tiền Việt Nam đồng giả, chủ yếu là các loại có mệnh giá cao Đây là số tiền giả do các ngân hàng, kho bạc phát hiện và thu giữ Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thì trên thực tế, số lượng tiền giả đang lưu hành trên thị trường còn lớn hơn rất nhiều Ngoài 2 loại tiền giả phổ biến có mệnh giá 50.000 đồng và 100.000 đồng, các

đối tượng buôn bán tiền giả đang “đầu tư” vào loại 20.000 đồng

Tội phạm làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả (sau đây gọi tắt là “tội phạm về tiền giả”) là loại tội phạm xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tính chất mức độ của nó gây ra không những ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ của Nhà nước ta, trực tiếp phá hoại nền kinh tế của đất nước mà còn gây tâm lý hoang mang, lo lắng trong quần chúng nhân dân Thời gian qua, do có lợi nhuận cao, dễ thực hiện nên loại tội phạm này không ngừng gia tăng với thủ đoạn ngày càng tinh vi, đa dạng hơn gây không

ít khó khăn cho công tác phòng chống tội phạm này Tội phạm về tiền giả không chỉ xảy ra ở khu vực thành phố, thị xã, mà bọn tội phạm còn lợi dụng các địa bàn như vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc, các chợ buôn bán tiền ở vùng biên giới để thực hiện tội phạm Đặc biệt, bọn tội phạm đã lợi dụng một số người không có công việc làm, những người nghèo, người già, trẻ em tham gia vào hoạt động phạm tội để kiếm sống làm cho tình hình tội phạm về tiền giả diễn biến ngày càng phức tạp Trong khi đó, quan hệ phối hợp phòng, chống tội phạm về tiền giả giữa các quốc gia còn nhiều hạn chế, bất cập, cho nên cuộc đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này sẽ gặp nhiều khó khăn [56, tr.28]

Càng ngày thì bọn tội phạm càng biết áp dụng những công nghệ hiện đại để làm ra tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả (tội phạm về tiền giả) khiến cho Chính phủ phải vất vả ngăn chặn Hậu quả của việc đưa tiền giả lưu thông ngoài thị trường làm cho nền kinh tế bị lũng đoạn, số lượng tiền giả lưu thông trôi nổi nằm ngoài tầm kiểm soát của Nhà nước, tạo ra số lượng ảo về giá trị đồng tiền, gây tâm lý hoang mang cho người dân khi đang sử dụng và tích luỹ vốn bằng tiền Việt Nam; tiền giả ảnh hưởng đến nền an ninh tài chính, tiền tệ quốc gia, gây mất ổn định chính trị, gây thiệt hại trực tiếp cho chủ sở hữu Nó làm băng hoại đạo đức xã hội vì lợi nhuận của tiền giả mang lại mà kẻ buôn nó, người tiêu thụ nó bất chấp tất cả

1.3 Khái quát lịch sử Luật hình sự Việt Nam quy định tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trước khi ban hành Bộ luật hình sự năm 1999

1.3.1 Giai đoạn từ 1945 đến 1985

Từ sau Cách mạng tháng 8/1945 đã mở ra thời kỳ mới cho đất nước Việt Nam, xóa bỏ hoàn toàn chế độ nửa thuộc địa phong kiến, lập nên Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, Nhà nước của nhân dân lao động do Đảng công sản lãnh đạo Cùng với việc củng cố, bảo vệ chính quyền non trẻ, Đảng

và Nhà nước ta đã quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng và áp dụng pháp luật

để bảo vệ Tổ quốc Do chưa thể có ngay các văn bản pháp luật để điều chỉnh các quan hệ xã hội ở đất nước mới được độc lập, Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã ban hành Sắc lệnh số 47 ngày 10 tháng 10 năm 1945 về việc tạm thời sử dụng luật lệ cũ với điều kiện không được trái với nguyên tắc độc lập của nước Việt Nam và chính thể dân chủ cộng hòa Sắc lệnh này là biện pháp hết sức kịp thời nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những xáo trộn trong cuộc sống của nhân dân, đồng thời đảm bảo duy trì trật tự xã hội, không phương hại đến nền độc lập và nền dân chủ cộng hòa của đất nước mới giành

được chính quyền Do hoàn cảnh chiến tranh và sự thiếu kinh nghiệm xây dựng pháp luật, trong suốt một thời gian dài, để điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong xã hội, các chế tài hình sự ở giai đoạn này, là một tập hợp các văn bản đơn hành với nhiều hình thức tên gọi như sắc lệnh, thông tư, điều lệ mà chưa thể cho ra đời một chính sách Luật hình sự được pháp điển hoá

Ngay khi nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời, tiền đồng cũng chính thức được in và lưu thông để khẳng định chủ quyền của đất nước tự do

Để có thể quản lý được nền kinh tế trong tình hình chính quyền còn non trẻ, ngày 20/12/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra sắc lệnh số 180/SL –

“sắc lệnh ấn định những hình phạt đối với những hành vi phá hoại nền tài chính quốc gia, làm thiệt hại đến giá trị hay khó dễ cho sự lưu hành giấy bạc

Việt Nam” Theo điều 1 sắc lệnh đã quy định: “Những người đầu cơ tiền tệ,

làm giấy bạc giả, lưu hành giấy bạc giả, tàng trữ hay lưu hành những giấy bạc của địch hay đã có lệnh cấm, hoặc có những hành động có tính cách phá hoại nền tài chính quốc gia sẽ bị truy tố trước Toà án quân sự”

Như vậy, mặc dù đất nước mới được tái thiết, các quy định về hình sự nhằm trấn áp tội phạm còn rất hạn chế nhưng Chính phủ đã quan tâm đặc biệt hành vi làm, tàng trữ và lưu hành tiền giả Việc quy định hành vi làm, tàng trữ, lưu hành giấy bạc giả đã đáp ứng yêu cầu đấu tranh chống tội phạm về tiền giả Qua đó thể hiện được tính chất nguy hiểm cho xã hội của loại tội phạm này và thái độ của Nhà nước đối với loại tội phạm này là rất nghiêm khắc Có thể nói đây chính là những quy định đầu tiên của Nhà nước ta về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả Trong quy định này, các nhà làm luật chưa xây dựng định mức trách nhiệm hình sự Tuy vậy, việc ban hành văn bản này là cần thiết và kịp thời trong hoàn cảnh đất nước ta lúc bấy giờ

Thời kỳ 1954 -1975, đất nước ta liên tục có chiến tranh, cả nước tập trung toàn bộ sinh lực vào cuộc chiến đấu bảo vệ đất nước, các văn bản pháp

luật mang tính hình sự ra đời cũng chỉ tập trung vào quy định các tội có liên quan đến cuộc chiến như: tội phản cách mạng, tội xâm phạm tài sản xã hội chủ nghĩa; các tội về kinh tế như tội đầu cơ, buôn bán hàng cấm có ảnh hưởng nhiều tới cuộc chiến tranh Nhằm ổn định thị trường, thắt chặt sự quản

lý của Nhà nước đối với nền kinh tế, Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hoà Miền nam Việt Nam ban hành Sắc luật số 03.SL ngày 15/3/1976 quy định về tội phạm và hình phạt Tại Điều 6 - Tội kinh tế của sắc luật này đã quy định:

“Tội kinh tế là tội gây thiệt hại về tài chính cho Nhà nước, cho Hợp tác xã

hoặc cho tập thể nhân dân, gây trở ngại cho việc khôi phục và phát triển sản xuất, cho việc ổn định đời sống nhân dân, gồm các tội: Làm bạc giả, hoặc tiêu thụ bạc giả;…

Thời kỳ này cũng xuất hiện nhiều tổ chức chuyên in tiền giả nên trên tờ

bạc 200 còn ghi dòng chữ răn đe "Hình phạt khổ sai những kẻ nào giả mạo

giấy bạc do ngân hàng quốc gia Việt Nam phát hành ra" Tuy nhiên các chế

định về hình sự để xử lý về loại tội phạm này còn rất hạn chế Do hoàn cảnh lịch sử mà những sắc lệnh này vẫn được áp dụng trong cả nước cho đến khi

sắc bén góp phần đấu tranh có hiệu quả chống tội phạm để giữ nghiêm pháp luật và kỷ luật của Nhà nước Việc ban hành BLHS đánh dấu bước tiến bộ mới quan trọng trong việc hoàn chỉnh hệ thống pháp luật vì đây là BLHS đầu tiên của Nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Cũng như vậy tội

làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

được quy định tại Điều 98 BLHS 1985 Tại Bộ luật này, tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả được coi là tội xâm phạm an ninh quốc gia với nội dung:

Người nào làm, tàng trữ, lưu hành tiền giả, séc giả, phiếu công trái giả hoặc phá huỷ tiền tệ thì bị phạt tù từ năm năm đến mười lăm năm Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mười năm, tù chung thân hoặc tử hình [43, tr.84]

Trong hơn mười năm có hiệu lực, BLHS năm 1985 đã được sửa đổi, bổ sung bốn lần vào các ngày 28/12/1989, ngày 12/08/1991, ngày 22/12/1992 và ngày 10/05/1997 Trong mỗi lần sửa đổi, bổ sung thì BLHS đều có những thay đổi liên quan trực tiếp đến tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá hủy tiền tệ được quy định ở Điều 98 BLHS năm 1985 Trong lần sửa đổi thứ nhất vào ngày 28/12/1989, do Đất nước mới chuyển hướng nền kinh

tế theo con đường kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nên hướng sửa đổi chủ yếu tập trung vào các tội có tính chất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng có ảnh hưởng lớn đến vận mệnh quốc gia như tội đầu cơ, tội trốn thuế, tội buôn lậu, tội phạm về chức vụ… Đối với quy định về tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá hủy tiền tệ thì cả bốn lần sửa đổi, bổ sung đều không có sự thay đổi về điều luật mà chỉ có sự thay đổi về hình phạt bổ sung đối với loại tội này Cụ thể lần sửa đổi, bổ sung năm 1991 quy định:

Người nào phạm một trong các tội quy định ở các Điều 88,

95, 96 và 99, thì có thể bị phạt tiền từ ba trăm nghìn đồng (300.000

đồng) đến ba triệu đồng (3.000.000 đồng); lần sửa đổi, bổ sung

năm 1992 quy định: Người nào phạm một trong các tội quy định ở

các điều 88, 95, 96, 98 và 99, thì có thể bị phạt tiền từ ba trăm

nghìn đồng (300.000 đồng) đến ba triệu đồng (3.000.000 đồng); lần

sửa đổi, bổ sung năm 1997 quy định: 2 Công dân Việt Nam phạm

một trong các tội thuộc Mục A hoặc một trong các tội quy định tại Điều 87, Điều 88, các Điều từ Điều 94 đến Điều 99, thì bị phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ một năm đến năm năm 3- Người nào phạm một trong các tội quy định tại Điều 88, 95, 96, 98 và 99, thì có thể

bị phạt tiền từ ba trăm nghìn đồng đến ba triệu đồng; phạm tội quy định tại Điều 97, thì bị phạt tiền đến mười lần trị giá hàng phạm pháp 4- Người nào phạm một trong các tội thuộc Mục A, thì bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản; phạm một trong các tội quy định tại Điều 88, các điều từ Điều 94 đến Điều 98, thì có thể bị tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản

Như vậy, qua các lần sửa đổi, bổ sung thì người có hành vi phạm tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá hủy tiền tệ ngoài việc phải chấp hành các hình phạt chính được quy định tại Điều 98 thì họ còn phải chịu hình phạt bổ sung là phạt tiền từ ba trăm nghìn đồng đến ba triệu đồng hoặc

có thể tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản Những quy định mới này làm cho Bộ luật hình sự ngày càng hoàn thiện hơn và thể hiện rõ được mục đích của việc áp dụng chế tài pháp luật về kinh tế là nhằm thu hồi lại tiền hoặc tài sản mà người phạm tội đã gây ra cho Nhà nước Tuy nhiên trong quá trình áp dụng Pháp luật, việc xử lý các hành vi đối với loại tội này đã có những hạn chế nhất định, cụ thể:

Thứ nhất, khách thể của tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả,

tội phá hủy tiền tệ là chế độ quản lý nhà nước về sản xuất, lưu thông tiền tệ Chế độ quản lý nhà nước về việc phát hành, tàng trữ, lưu thông, thu hồi và thay thế tiền tệ là bộ phận của chế độ quản lý nhà nước về kinh tế Như vậy, khách thể loại của tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá hủy tiền tệ là trật tự quản lý kinh tế chứ không phải là an ninh quốc gia Do vậy, việc quy định Điều 98 về tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá hủy tiền

tệ tại chương các tội xâm phạm an ninh quốc gia là không phù hợp

Thứ hai, đối tượng của tội phạm được quy định ở tên tội danh chỉ là

tiền gồm: tiền giả và tiền thật, nhưng đối tượng của tội phạm được liệt kê ở nội dung của điều luật lại bao gồm cả séc giả, phiếu công trái giả Như vậy, ở đây thiếu đi sự thống nhất giữa tên tội danh và nội dung của điều luật

Thứ ba, hành vi phá hủy tiền tệ là hành vi tự gây thiệt hại cho người có

hành vi phá hủy Do vậy, việc Bộ luật hình sự năm 1985 quy định hành vi tự gây thiệt hại cho bản thân mà không gây thiệt hại cho xã hội là tội phạm là không cần thiết Bởi vì nếu phá hủy tiền tệ của người khác thì đã bị xử lý theo quy định tại Điều 138 hoặc Điều 160 Bộ luật hình sự năm 1985 về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản xã hội chủ nghĩa hoặc tài sản của công dân Nếu chiếm đoạt trái phép tiền của người khác rồi mới có hành vi phá hủy tiền tệ thì bị xử lý về tội chiếm đoạt tương ứng (tham ô, trộm cắp tài sản, cướp tài sản, công nhiên chiếm đoạt tài sản, hoặc tuỳ hành vi có thể bị xử lý

về tội cố ý huỷ hoại tài sản hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản…) Tiền cũng là một loại tài sản trong giao lưu dân sự Vì vậy, trong phạm vi quyền của chủ

sở hữu đối với một số tiền nhất định thuộc quyền sở hữu của mình thì hành vi phá hủy tiền tệ cũng chỉ phản ánh tính chất quyền định đoạt của chủ sở hữu với tài sản của mình mà thôi Cho nên, nếu phá hủy tiền của mình (thuộc quyền sở hữu của mình) thì không thể là tội phạm

Thứ tư, BLHS 1985 và các văn bản hướng dẫn chưa phân loại và có

những chế tài khác nhau về hành vi làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá huỷ tiền tệ Như vậy, một đối tượng làm, tàng trữ, lưu hành một

số lượng tiền giả rất nhỏ cũng có thể bị xử lý và chịu một chế tài hình sự rất nặng Mặc dù ngày 06/5/1991, Toà án nhân dân tối cao đã có công văn số 40-NCPL hướng dẫn xét xử tội làm tiền giả Theo hướng dẫn thì các trường hợp

bị coi là: “Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng” theo khoản 2

Điều 98 BLHS 1988 là: “Làm tiền giả bằng phương pháp công nghệ (in

máy); Làm tiền giả với số lượng từ một triệu trở lên; phạm tội có tổ chức, có màng lưới làm tiền giả, lưu hành tiền giả ở nhiều địa phương khác nhau”

Tuy nhiên, quy định trên chưa có sự mở rộng, mới chỉ có hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp phạm tội đặc biệt nghiêm trọng [40, tr.23-29]

1.4 Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong luật hình sự một số nước

1.4.1 Pháp luật hình sự Cộng hòa liên bang Đức

Tội làm tiền giả quy định tại Điều 146 BLHS Cộng hòa liên bang Đức

2 kiếm cho mình tiền giả với chủ định này hoặc tàng trữ để bán

3 đưa vào lưu thông tiền giả như tiền thật mà tiền giả đó đã được làm giả, làm sai lệch hoặc được kiếm theo các điều kiện của

1 hoặc 2

(2) Nếu người thực hiện tội phạm thực hiện có tính chất chuyên nghiệp hoặc thực hiện với tư cách là một thành viên của một băng nhóm đã liên kết để thực hiện liên tiếp tội làm tiền giả thì

bị xử phạt tự do không dưới hai năm

(3) Trong những trường hợp ít nghiêm trọng của khoản 1 thì quyết định hình phạt tự do từ ba tháng đến năm năm, trong trường hợp ít nghiêm trọng của khoản 2 thì quyết định hình phạt tự do từ một năm đến mười năm [51, tr.268 - 269]

Điều 147: Tội đưa tiền giả vào lưu thông

(1) Người nào đưa tiền giả vào lưu thông như tiền thật mà không thuộc các trường hợp của Điều 146 thì bị xử phạt với hình phạt tự do đến năm năm hoặc với hình phạt tiền

(2) Phạm tội chưa đạt bị xử phạt [51, tr.269]

Như vậy, so với pháp luật hình sự Việt Nam về cấu trúc điều luật là

khác nhau Nếu như ở BLHS năm 1999 Việt Nam hành vi: "Làm, tàng trữ,

vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả" quy định tại

một điều luật còn đối BLHS cộng hòa Liên bang Đức người phạm tội thực

hiện ở các hành vi sau: "Làm tiền giả, tàng trữ tiền giả, kiếm cho mình tiền

giả, đưa tiền giả vào lưu thông" được quy định ở hai điều luật riêng biệt khác

nhau tại Điều 146, Điều 147 BLHS Cộng hòa Liên bang Đức

Về chế tài hình sự: đối với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền

giả, ngân phiếu giả, công trái giả ở BLHS Việt Nam năm 1999 quy định ba khung hình phạt đối với người phạm tội Mức thấp nhất của khung hình phạt

là ba năm tù, cao nhất là tử hình (đã bỏ hình phạt tử hình khi sửa đổi, bổ sung

năm 2009) Ngoài ra còn quy định hình phạt bổ sung cụ thể là: "Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản" Về chế tài hình sự được hướng dẫn của

thể tại điểm 3.2 mục 3 phần I Nghị quyết 02/2003/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS, về việc xác định trị giá tiền giả để buộc người lưu hành tiền giả phải chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 180 BLHS

Đối với pháp luật hình sự Đức: do cấu trúc điều luật quy định về tiền giả ở hai tội danh khác nhau nên Điều 146: Tội làm tiền giả có ba khung khác nhau với mức hình phạt thấp nhất bị xử phạt tự do không dưới một năm, khung cao nhất, phạt tự do đến mười năm với ba hành vi:

1 làm tiền giả

2 kiếm cho mình tiền giả

3 đưa vào lưu thông tiền giả [51, tr 268]

Đối với tội đưa tiền giả vào lưu thông chỉ quy định với một khung hình phạt với hai hình thức là: hình phạt tự do và hình phạt tiền Phạt tự do quy định mức cao nhất đến năm năm, điều luật không quy định mức hình phạt thấp nhất về hình phạt tước quyền tự do

Như vậy, so với pháp luật HS Việt Nam, chế tài hình sự của Đức ít nghiêm khắc hơn, khoan hồng với người phạm tội, người phạm tội không bị hình phạt tù mà chỉ là hình phạt tước quyền tự do (quyền tự do đi lại, quyền

bầu cử, ứng cử ) Nếu như cùng một hành vi "làm tiền giả" ở pháp luật hình

sự Việt Nam hiện hành có thể phải chịu mức cao nhất của khung hình phạt tù là: chung thân; còn ở pháp luật hình sự Đức người phạm tội chỉ phải chịu mức cao nhất: hình phạt tự do đến mười năm Bên cạnh đó, ở luật hình sự Việt Nam ngoài chế tài hình phạt chính là hình phạt tù, người phạm tội có thể chịu hình phạt bổ sung là hình phạt tiền, tịch thu toàn bộ tài sản còn ở pháp luật hình sự Đức lại quy định hình phạt tiền là hình phạt chính không quy định là hình phạt bổ sung là hình phạt tiền

Ở pháp luật hình sự Đức không quy định tội: "Làm, tàng trữ, vận

chuyển, lưu hành ngân phiếu giả, công trái giả"

1.4.2 Pháp luật hình sự Liên bang Nga

Ở BLHS Liên bang Nga: Tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hay tiêu

thụ tiền giả hoặc các giấy tờ có giá trị" quy định tại Điều 186 với ba khoản

khác nhau cụ thể:

1 Sản xuất nhằm mục đích tiêu thụ các giấy tờ có giá giả của Ngân hàng trung ương Liên bang Nga, kể cả tiền giấy và tiền kim loại hoặc những giấy tờ giả có giá trị ngoại tệ, cũng như tàng trữ, vận chuyển nhằm mục đích tiêu thụ và tiêu thụ tiền các mệnh giá khác nhau của Ngân hàng trung ương Liên bang Nga bao gồm cả tiền kim loại và tiền giấy, hoặc những giấy tờ giả có giá trị chuyển đổi của Ngân hàng trung ương Liên bang Nga hay ngoại tệ hoặc các giấy tờ giả có giá trị ngoại tệ thì bị phạt tù từ năm năm đến tám năm

có hoặc không kèm theo phạt tiền đến một triệu rúp hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác của người bị kết án đến năm năm

2 Cũng những hành vi trên nhưng được thực hiện với số lượng lớn thì bị phạt tù từ bảy năm đến mười hai năm kèm theo hoặc không kèm theo phạt tiền đến một triệu rúp hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác của người bị kết án đến năm năm hoặc hạn chế tự do đến một năm

3 Cũng những hành vi đã nêu tại khoản 1 hoặc khoản 2 của điều này nhưng do nhóm có tổ chức thực hiện thì bị phạt tù từ tám năm đến mười lăm năm có hoặc không kèm theo phạt tiền đến một triệu rúp hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác của người bị kết án đến năm năm có hoặc không hạn chế tự do đến hai năm [26, tr 330-331]

Như vậy, so với pháp luật hình sự Việt Nam về cấu trúc điều luật của pháp luật hình sự Liên bang Nga có tính chất gần tương đồng với pháp luật hình sự Việt Nam cụ thể: Ở BLHS Việt Nam tội phạm tác động đến đối tượng

của chúng bằng các hành vi được quy định cụ thể trong Điều 180 gồm: "Làm,

tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả" Đối

pháp luật hình hình sự Liên bang Nga người phạm thực hiện ở các hành vi

sau: "Sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hay tiêu thụ tiền giả hoặc các giấy tờ

giả có giá trị" được quy định tại Điều 186

Về chế tài hình sự: Pháp luật hình sự Nga quy định chế tài hình sự

tương đối nghiêm khắc nếu như với mức thấp nhất của khung hình phạt là

năm năm (cao hơn mức thấp nhất ở Việt Nam); mức cao nhất là mười lăm năm tù (thấp hơn mức cao nhất ở Việt Nam)

Về hình phạt bổ sung: nếu như ở pháp luật hình sự Việt Nam quy định

ở một khoản của điều luật (khoản 4 Điều 180) và quy định phạt tiền từ mười triệu đồng đến một trăm triệu đồng, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản Với quy định như vậy, khi áp dụng pháp luật người tiến hành tố tụng phải căn

cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, nhân thân, hoàn cảnh phạm tội để áp dụng hình phạt bổ sung hay không và áp dụng số tiền là bao nhiêu Còn ở pháp luật hình sự Liên bang Nga quy định hình phạt bổ sung ở từng khoản của điều luật, ngoài hình phạt tiền, hình phạt bổ sung còn quy định thêm về hạn chế quyền tự do cụ thể như sau:

1 có hoặc không có kèm theo hình phạt tiền đến một triệu rúp hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác của người bị kết án đến năm năm

2 có hoặc không có kèm theo hình phạt tiền đến một triệu rúp hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác của người bị kết án

đến năm năm và hạn chế tự do đến một năm

3 có hoặc không có kèm theo hình phạt tiền đến một triệu rúp hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác của người bị kết án đến năm

năm có hoặc không hạn chế tự do đến hai năm [26, tr.330-331]

Từ những quy định nêu trên của pháp luật hình sự Nga cho thấy ở Liên bang Nga về hình phạt bổ sung quy định rất rõ ràng đối với người phạm tội bị kết án mức cao nhất là năm năm tù mới chịu hình phạt bổ sung còn trên năm năm không phải chịu, quy định rõ ràng số tiền trong ba khung hình phạt là như nhau một triệu rúp Tuy nhiên, hình phạt bổ sung càng nghiêm khắc hơn theo từng khung của điều luật nếu như ở khoản 1 Điều 186, người phạm tội chỉ bị phạt tiền hoặc bằng lương hay bằng thu nhập khác, còn ở khoản 2 điều luật nếu áp dụng hình phạt bổ sung là hình phạt tiền thì bắt buộc áp dụng thêm hình phạt bổ sung khác nữa là hình phạt hạn chế tự do đến một năm vì

được nối bởi liên từ "và" Khoản 3 điều luật người phạm tội có thể bị phạt tiền hoặc có hoặc không hạn chế quyền tự do đến hai năm

Từ những phân tích trên cho thấy pháp luật hình sự Liên bang Nga về chế tài hình sự rất nghiêm khắc đối với người phạm tội về tiền giả, thậm chí nhiều quy định nghiêm khắc hơn so với pháp luật hình sự Việt Nam và pháp luật Cộng hòa Liên bang Đức

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Pháp luật hình sự về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả được hình thành trong thời gian khá dài và cơ quan lập pháp trong thời kỳ này đã căn cứ vào mặt khách quan của tội phạm được thể hiện ở các hành vi làm giả, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả để định tội danh và áp dụng hình phạt một cách chính xác

Từ nhiều quy định pháp luật về các hành vi phạm tội cụ thể của Luật hình sự trong từng thời kỳ đến quy định về tội làm giả, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả trong BLHS năm 1999 hiện nay là cả một quá trình lâu dài, thể hiện chính sách pháp luật hình sự của Nhà nước ta trong cuộc đấu tranh phòng chống tội này

Chương này của Luận văn đã nêu được khái quát lịch sử lập pháp hình

sự Việt Nam quy định về tội làm giả, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả giai đoạn từ Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến trước khi ban hành BLHS năm 1985; giai đoạn từ khi ban hành BLHS năm

1985 đến trước khi ban hành BLHS năm 1999

Để làm rõ được khái niệm về tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả, luận văn đã nêu được khái niệm, đặc

điểm của tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả để từ đó có thể định tội danh

được chính xác tương ứng với từng hành vi phạm tội xảy ra trong thực tiễn

Bên cạnh đó, tác giả còn nghiên cứu một số quy định về tội làm, tàng

trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả của một số nước trên thế giới để so sánh về tội danh, hình phạt áp dụng với các quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội phạm tiền giả Thông qua đó, cho thấy chính sách hình sự của mỗi quốc gia

Chương 2 CÁC QUY ĐỊNH VỀ TỘI LÀM, TÀNG TRỮ, VẬN CHUYỂN, LƯU HÀNH TIỀN GIẢ, NGÂN PHIẾU GIẢ, CÔNG TRÁI GIẢ THEO

BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 1999 VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG

2.1 Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả công trái giả theo Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999

Trước yêu cầu của công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, BLHS năm

1985 tuy về cơ bản, những chế định, nguyên tắc thể hiện chính sách hình sự của Đảng và Nhà nước ta vẫn giữ được giá trị, thì cũng đã bộc lộ một số mặt hạn chế, khó đáp ứng được đầy đủ yêu cầu của cuộc đấu tranh chống và phòng ngừa các hành vi phạm tội trong tình hình mới BLHS năm 1999 được Quốc hội khoá X, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 21 tháng 12 năm 1999 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2000 là công cụ sắc bén của Nhà nước, của nhân dân, đã phát huy vai trò, tác dụng to lớn trong công cuộc bảo vệ những thành quả của cách mạng, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Kể từ năm 2000 đến nay, BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009)

đã góp phần quan trọng vào việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

So với BLHS năm 1985 thì BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) có rất nhiều quy định mới về tội phạm và hình phạt Các tội xâm phạm

trật tự quản lý kinh tế liên quan đến an ninh quốc gia trước đây đã được quy định tại Chương I (các tội xâm phạm an ninh quốc gia) thì nay quy định tại Chương XVI (các tội xâm phạm trật tự quản lý kinh tế) Việc thay đổi tên chương không đơn thuần chỉ là sự thay đổi về tên gọi, mà nó có ý nghĩa quan trọng về nội dung và bản chất của các tội phạm trong chương này Tội làm tiền giả, tội tàng trữ, lưu hành tiền giả, tội phá hủy tiền tệ, trước đây được quy định tại Điều 98 BLHS năm 1985, thì nay được tách thành hai tội khác nhau, quy định tại Điều 180 (tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả) và Điều 181 (tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác)

Tuy nhiên, để phù hợp với tình hình mới, đến năm 2009 Quốc hội sửa đổi, bổ sung BLHS năm 1999 bỏ hình phạt tử hình đối với tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả

Đối với hành vi làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả, ngân phiếu giả, công trái giả nguy hiểm hơn hành vi làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành séc giả, các giấy tờ có giá giả khác nên nhà làm Luật đã quy định hai hành vi này thành hai tội khác nhau và có khung hình phạt khác nhau Tại Điều 180 BLHS 1999 đã có sửa đổi về hành vi phá huỷ tiền tệ Theo Điều 180 BLHS hiện hành thì hành vi phá huỷ tiền tệ không bị coi là hành vi phạm tội Nếu phá huỷ tiền tệ của người khác thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự

về tội huỷ hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản quy định tại Điều 143 BLHS Tuy nhiên, trên thực tế thi hành BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung 2009) đã bộc lộ nhiều bất cập, hạn chế, đòi hỏi phải sớm khắc phục, cụ thể như sau:

Thứ nhất, do được ban hành từ năm 1999, nên BLHS hiện hành không

thể cập nhật và thể chế hoá được những quan điểm, chủ trương mới của Đảng

về cải cách tư pháp được thể hiện trong Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày 02 tháng 01 năm 2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác

tư pháp trong thời gian tới và Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02 tháng 6 năm

2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, trong đó đáng chú ý là chủ trương: “Hạn chế áp dụng hình phạt tử hình theo hướng chỉ

áp dụng đối với một số ít loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng Quy định là tội phạm đối với những hành vi nguy hiểm cho xã hội mới xuất hiện trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế”

Thứ hai, quy định của BLHS hiện hành về các yếu tố cấu thành của

một số tội phạm (như: các tội phạm về môi trường, các tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin) còn quá bất cập, gây khó khăn cho việc điều tra, truy tố, xét xử tội phạm trên thực tế

Thứ ba, một số quy định của BLHS hiện hành tỏ ra không còn phù hợp

với tình hình phát triển kinh tế - xã hội hiện nay cũng như chưa đáp ứng được yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm trong điều kiện mới, nhất là các quy định về mức định lượng tối thiểu về giá trị tài sản hoặc giá trị thiệt hại để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tội xâm phạm tài sản và một số tội phạm khác có liên quan đến tài sản,

Thứ tư, BLHS hiện hành chưa cập nhật được những hành vi nguy hiểm

cho xã hội đòi hỏi phải xử lý về mặt hình sự mới xuất hiện trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, khoa học, công nghệ và hội nhập kinh tế quốc tế, nhất là trong một số lĩnh vực như: công nghệ thông tin, chứng khoán, tài chính - kế toán, sở hữu trí tuệ, v.v