Chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nước ngoài vào phát triển kinh tế của một số nước và bài học cho việt nam

Kinh nghiệm thu hút lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài của Singapore và Trung Quốc là hết sức cần thiết trong điều kiện Việt Nam hiện nay bởi chúng ta có thể học hỏi đƣợc cách thức qu n

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài:

Phát triển nguồn nhân lực là một trong những vấn đề quan trọng và luôn được ưu tiên hàng đầu trong chính sách phát triển của mỗi quốc gia Để phát triển nguồn nhân lực có thể thực hiện theo hai cách, cách thứ nhất là thông qua giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ, cách thứ hai là thu hút đội ngũ lao động chuyên môn cao ở nơi khác đến Di chuyển lao động nư c ngoài chuyên môn cao giữa các quốc gia đang là một hiện tượng ph iến trên th trư ng o tác động của toàn cầu h a, cuộc cách mạng khoa học công nghệ và sự thiếu hụt cung cầu trên th trư ng lao động quốc tế Tuy nhiên, i chuyển lao động quốc tế luôn c t nh hai m t, uộc các ch nh phủ ph i c những ch nh sách can thiệp của nhà nư c để phát huy t nh t ch cực của lực lượng lao động chuyên môn cao nư c ngoài trên thế gi i, đồng th i hạn chế những tiêu cực n y sinh Hiện nay trên thế gi i, nhiều quốc gia đã coi ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài là một trong những ch nh sách hàng đầu để đẩy nhanh tốc độ phát triển kinh tế Tại một số nư c châu Á như Singapore, Trung Quốc, lao động chuyên môn cao nư c ngoài có những đ ng g p quan trọng đối v i

sự phát triển kinh tế, b sung sự thiếu hụt lao động chuyên môn cao trong nư c,

đ ng g p t ch cực cho tăng trưởng kinh tế và năng suất lao động, góp phần tích cực vào quá trình chuyển d ch cơ cấu kinh tế, hình thành nền t ng công nghệ m i cho quá trình công nghiệp hóa và tạo hiệu ứng tốt cho phát triển nguồn nhân lực trong

nư c Tuy nhiên, qu n lý lao động chuyên môn cao nư c ngoài đòi hỏi các nư c

ph i có những chiến lược bài b n, rõ ràng để tránh những tác động xấu đến nư c tiếp nhận, đ c biệt trong vấn đề gi i quyết xung đột tranh chấp giữa lao động trong nư c

và lao động nư c ngoài, hạn chế tiếp nhận lao động không đúng kỹ năng và nhu cầu của đất nư c v.v… Trung Quốc và Singapore là hai nư c châu Á điển hình có những điểm tương đồng và khác biệt trong ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao, nhưng c hai nư c đều g p hái được những kết qu tích cực trong phát triển kinh tế do nguồn lao động chuyên môn cao nư c ngoài mang lại

Tại Việt Nam, ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài bắt đầu được chú trọng từ năm 2003 đến nay, nhưng chưa đồng bộ và thống nhất Những hạn chế của các chính sách này còn nhiều, gây ra những kh khăn, vư ng mắc trong thu hút và qu n lý lao động chuyên môn cao nư c ngoài Là một nư c đông ân, Việt Nam rất cần ph i có hệ thống chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c

2

ngoài thống nhất, ch t chẽ để tránh những hệ lụy khó tháo gỡ trong việc qu n lý lao động nƣ c ngoài, đ c biệt là lao động kỹ năng thấp nhập cƣ ngày càng nhiều vào Việt Nam Kinh nghiệm thu hút lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài của Singapore

và Trung Quốc là hết sức cần thiết trong điều kiện Việt Nam hiện nay bởi chúng ta

có thể học hỏi đƣợc cách thức qu n lý lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài bài b n (nhƣ ở Singapore – nƣ c có dân số ít) và học hỏi đƣợc chính sách thu hút trí thức ngoại kiều về nƣ c làm việc (nhƣ ở Trung Quốc – nƣ c có dân số đông) V i những

lý o đ và từ thực tiễn hiện nay đ t ra, đề tài “Chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nước ngoài vào phát triển kinh tế của một số nước và bài học cho Việt Nam” là mang tính cấp thiết nhằm đánh giá những ch nh sách và tác động của chính

sách thu hút lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài ở một số nƣ c và rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu cho Việt Nam trong việc hoạch đ nh và thực thi chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài trong th i gian t i Đây cũng ch nh là

lý do cho việc lựa chọn đề tài nghiên cứu của luận án

2 Tình hình nghiên cứu:

Nghiên cứu ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài là một trong những chủ đề đƣợc nhiều nhà khoa học trong và ngoài nƣ c àn đến, phần sau đây tôi xin trình ày một số nghiên cứu của các tác gi trong và ngoài nƣ c

2.1 Nghiên cứu trong nước:

Ở Việt Nam, việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài còn rất ít và m i chỉ dừng ở giai đoạn nghiên cứu

an đầu và mang tính t ng quan, ph quát Đây cũng là điều dễ hiểu bởi m ng đề tài nghiên cứu về lao động chuyên môn cao nƣ c ngoài m i đƣợc Việt Nam chú trọng

và nhấn mạnh kể từ đầu thập niên 2000 khi đất nƣ c bắt đầu chuẩn b thực thi chính sách tuyển dụng lao động nƣ c ngoài Có thể kể đến một số tác phẩm tiêu biểu là:

- “Di chuyển lao động quốc tế”, tác gi Nguyễn Bình Giang (chủ biên), NXB

Khoa học xã hội, Hà nội 2011 Cuốn sách phân tích những vấn đề n i bật trong di chuyển lao động trên thế gi i thập niên đầu thế kỷ XXI, những xu hƣ ng cơ n của

di chuyển lao động quốc tế, các chính sách mà các chính phủ thƣ ng sử dụng, những tác động chủ yếu của di chuyển lao động quốc tế đối v i nƣ c tiếp nhận và nƣ c gửi lao động, xu hƣ ng di chuyển quốc tế đến năm 2020 Tác phẩm này đem lại những kiến thức cơ n về dòng di chuyển lao động ra thế gi i của nhiều quốc gia điển hình Tuy nhiên, thực trạng di chuyển lao động chuyên môn cao quốc tế không đƣợc phân tích sâu và không đi vào những kinh nghiệm cụ thể

3

- “Chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nước ngoài của Trung Quốc”, tác gi Lại Lâm Anh – Nguyễn Minh Phương, tạp chí Những vấn đề kinh tế

và chính tr thế gi i, số 7/2010 Bài nghiên cứu này phân tích chính sách nhân tài của Trung Quốc trong thu hút lao động chuyên môn cao ngư i Hoa kiều về quê hương làm việc, đ c biệt ở hai thành phố Bắc kinh và Thượng H i Tuy nhiên, bức tranh

t ng thể về Ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài của Trung Quốc trong c hai khía cạnh: thu hút lao động nư c ngoài và thu hút lao động Hoa Kiều chưa được làm rõ và chưa cập nhật tình hình

- “Chiến lược nhân tài của Trung Quốc từ năm 1978 đến nay”, Nguyễn Th

Thu Phương (chủ biên), Nhà xuất b n chính tr quốc gia, Hà Nội, 2009 Cuốn sách góp phần làm sáng tỏ một số vấn đề về khái niệm nhân tài và cơ sở hình thành chiến lược nhân tài của Trung Quốc, đánh giá về thành tựu trong chiến lược nhân tài của Trung Quốc từ năm 1978 đến nay và rút ra một số bài học kinh nghiệm cho chiến lược phát triển nhân tài của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

- “Chính sách thu hút nhân tài của Singapore: bài bản và chuyên nghiệp”, tác

gi Hà Minh, đăng trên Dân tr ngày 24/1/2008 Bài viết phân tích những chính sách tuyển dụng tài năng trong nư c và ngoài nư c của Singapore trong nhiều lĩnh vực kinh tế, chính tr , xã hội, những đ c điểm cơ n của chính sách Tuy nhiên, các chính sách cụ thể để thu hút nhân tài nư c ngoài và tác động của các ch nh sách đ đối v i phát triển kinh tế Singapore chưa được đề cập đến

- “Kinh nghiệm trọng dụng nhân tài để hình thành nền kinh tế tri thức của một số quốc gia châu Á và những gợi ý cho Việt Nam”, tác gi Lê Th Hồng Điệp,

Tạp chí Khoa học Đại học quốc gia Hà nội, số 25, năm 2009 Bài viết đã t ng kết kinh nghiệm trong dụng nhân tài của một số quốc gia châu Á, trong đ c Singapore

và Trung Quốc, trong đ c những kinh nghiệm thu hút nhân tài nư c ngoài của Singapore bằng những ưu đãi và ràng uộc thông qua kênh giáo dục đại học của Singapore và những kinh nghiệm trong thu hút Hoa kiều tài năng của Trung Quốc, từ

đ đề xuất 5 gợi ý cho Việt Nam trong thu hút và trọng dụng nhân tài

Ngoài các tác phẩm, bài viết tiêu biểu kể trên, những công trình nghiên cứu trong nư c về kinh nghiệm thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài và bài học rút ra cho Việt Nam còn rất thiếu vắng Chỉ có thể kể tên một số bài viết trên báo chí

Việt Nam như: Văn Hòa (2005), Chính sách chiêu mộ nhân tài là Hoa Kiều của Trung Quốc, Báo công an nhân dân, ngày 28/9, chuyên mục An ninh thế gi i; HSBC (2012), Các chuyên gia nước ngoài giàu có đổ về khu vực Đông Nam Á, Tin News

4

Release, ngày 10/11; Mai Lan (2011), Chuyên viên kỹ thuật ngày càng thiếu, Báo Tuần Việt Nam, ngày 11/9; Vũ Nguyên (2010), Chuyên gia ở Bình Dương phải thuê nhà ở Thành phố Hồ Chí Minh, Báo Sài gòn Tiếp th , ngày 2/7…

2.2 Nghiên cứu ngoài nước:

Nghiên cứu ngoài nư c về vấn đề liên quan để đề tài “Chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nước ngoài vào phát triển kinh tế của một số nước và bài học cho Việt Nam” tương đối nhiều, mỗi tài liệu đề cập một nội dung cụ thể khác nhau

Về cơ sở lý thuyết của đề tài, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu như:

“Labour migration and risk aversion in less developed countries”, tác giả Katz và Stark (1986), đăng trên Journal of labor economics, trang 131-149; “Economic developement with unlimited supplies of labour”, tác gi Lewis w.Arthur (1954),

đăng trên The Manchester School of economic and social studies, trang 139-191;

“International mobility of highly skilled”, tác phẩm của OECD năm 2001 Những tác

phẩm này đã phân t ch về những khái niệm và nguyên nhân xuất hiện di chuyển lao động chuyên môn cao nư c ngoài, những tác động cơ n của dòng di chuyển này Tuy nhiên, các nội dung phân tích còn r i rạc, chưa mang tính hệ thống, chưa nêu bật được vấn đề luận án cần quan tâm

Về kinh nghiệm thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài, có thể kể đến

một số tác phẩm như: “International mobility of the highly skilled: the case between Eurrope and Latin America”, tác gi An res Solimano, Molly Pollack (2004) đăng trên Working Papers, No 1, Santiago, Chile; “Foreign labour in Singapore: trends, policies, impacts and challenges”, tác gi Chia Siow Yue (2011), đăng trên Discussion paper series No 2011-2014, Philippine; “Singapore’s structural dependence on foreign talent: causes and consequences”, tác gi Kris Terauds

(2008), đăng trên Graduate institute of international and development studies,

Geneva, Switzarland; “China’s competition for global talents: strategy, policy and recommendations”, tác gi Huiyao Wang (2012), đăng trên Asia Pacific Foun ation

of Canada, May 24; ho c tác phẩm của McKinsey & Company (2005), Addressing China’s looming talent shortage, McKinsey Glo al Institute, Octo er….Những tác

phẩm nghiên cứu này phân tích những ch nh sách cơ n mà các nư c đang phát triển thư ng sử dụng để thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài, đ c biệt là Trung Quốc và Singapore, tác động của ch nh sách đ c về m t tích cực lẫn tiêu cực đối v i nư c tiếp nhận Đây là những tài liệu cơ n để tác gi luận án có những luận

cứ và dữ liệu phân t ch các ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài

5

của Trung Quốc và Singapore, từ đ rút ra kinh nghiệm và kiến ngh chính sách cho Việt Nam

2.3 Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước:

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đây c về m t lý thuyết lẫn thực tiễn đã gi i quyết những vư ng mắc về cơ sở lý luận, thực tiễn và kinh nghiệm một

số nư c trong thực hiện ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài,

đ c biệt là ở Trung Quốc và Singapore So v i các công trình nghiên cứu ngoài

nư c, thì các công trình nghiên cứu trong nư c còn khá ít, m i chỉ dừng ở cung cấp thông tin và những đánh giá ư c đầu Chưa c tác phẩm nghiên cứu nào đánh giá hoàn thiện về hệ thống ch nh sách và tác động của hệ thống chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở Trung Quốc và Singapore, vì vậy các kinh nghiệm và các đề xuất kiến ngh ch nh sách không được phân t ch đánh giá một cách bài b n, hữu ích và kh năng áp ụng trên thực tế Ngay trong m ng nghiên cứu

ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở Việt Nam cũng còn thiếu vắng trong các công trình nghiên cứu trong nư c, vì thế không phát hiện được toàn diện những yếu kém của hệ thống chính sách này và những hệ lụy đối v i phát triển kinh tế xã hội ở Việt Nam

Các công trình nghiên cứu ngoài nư c tương đối phong phú, cung cấp những thông tin, dữ liệu cần thiết cho luận án Tuy nhiên, các công trình này được phân tích

ở nhiều quan điểm khác nhau, trong đ c c những quan điểm của nư c chủ nhà thực hiện ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài, c các quan điểm của các chuyên gia nư c ngoài, các nhà đầu tư, oanh nghiệp trong nư c v.v… Quan điểm đa chiều, số liệu chưa cập nhật và hệ thống, hàm lượng phân tích về các bài học rút ra cho các nư c đang phát triển (trong đ c Việt Nam) không nhiều

Từ việc tìm hiểu tình hình nghiên cứu trong và ngoài nư c có thể thấy, các công trình nghiên cứu nói trên còn r i rạc, chưa hệ thống, chưa cập nhật, còn nhiều kho ng trống về m t lý luận và thực tiễn, chính sách và tình hình thực thi chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở một số nư c như Trung Quốc, Singapore Đ c biệt, từ trư c t i nay, Việt Nam chưa c công trình nghiên cứu riêng biệt, chuyên sâu nào về ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở Singapore, Trung Quốc và rút ra bài học và kiến ngh chính sách cho Việt Nam Do

vậy, đề tài của luận án là hoàn toàn mới và mang tính cấp thiết

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu:

6

Đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài của khu vực châu Á, điển hình là Singapore, Trung Quốc, Việt Nam

Tác gi luận án lựa chọn khu vực châu Á là đối tượng nghiên cứu (chứ không lựa chọn các nư c khác trên thế gi i) ởi vì Việt Nam là nư c nằm trong khu vực này, c sự tương đồng và phụ thuộc v i nhiều nư c châu Á về cơ cấu kinh tế, cơ cấu xuất nhập khẩu, th trư ng lao động, nên rất cần xem x t khu vực châu Á c những

ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài như thế nào để c thể rút ra

ài học kinh nghiệm Tác gi luận án lựa chọn Trung Quốc và Singapore làm trư ng hợp nghiên cứu điển hình là vì: Singapore là nư c châu Á có hệ thống chính sách thu hút lao động nư c ngoài chuyên môn cao bài b n nhất châu Á, có thể học tập được nhiều kinh nghiệm trong hoàn thiện chính sách cho Việt Nam; còn Trung Quốc có nhiều điều kiện tương đồng v i Việt Nam ( ư thừa lao động, có lực lượng ngoại kiều tri thức l n ở nư c ngoài, rất có nhu cầu thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài…), vì vậy có thể học tập được kinh nghiệm của Trung Quốc trong thu hút ngoại kiều trí thức về nư c làm việc

Việt Nam cũng là một đối tượng nghiên cứu của luận án nhằm mục đ ch so sánh, đối chiếu và rút ra ài học kinh nghiệm sau khi nghiên cứu các trư ng hợp điển hình ở châu Á là Trung Quốc và Singapore

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về thời gian: Luận án chủ yếu tập trung nghiên cứu trong giai đoạn từ năm

2000 đến nay Cụ thể là:

+ Trung Quốc: Nhấn mạnh từ 2002 đến nay khi Trung Quốc thực hiện Kế hoạch xây dựng nhân tài quốc gia

+ Singapore: Nhấn mạnh giai đoạn từ sau năm 1998 đến nay khi Singapore có những thay đ i trong cơ chế qu n lý lao động nư c ngoài

+ Việt Nam: Nhấn mạnh từ năm 2008 khi Việt Nam thực hiện Ngh

đ nh 34 về lao động chuyên môn cao nư c ngoài

+ Về không gian: Luận án chỉ tập trung nghiên cứu chính sách thu hút lao

động chuyên môn cao nư c ngoài ở Trung Quốc và Singapore qua a kh a cạnh: nguyên nhân ẫn đến việc thực hiện ch nh sách, các ch nh sách cơ n và tác động của các ch nh sách đ Luận án xin phép không nghiên cứu chính sách qu n lý lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở hai nư c này và không nghiên cứu tác động đối

v i nư c gửi lao động chuyên môn cao ra nư c ngoài

4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu:

7

- Mục đích nghiên cứu:

Làm rõ các vấn đề lý luận cơ n và thực tiễn trong chính sách thu hút lao động chuyên môn cao trên thế gi i, để từ đ xem x t kinh nghiệm thu hút lao động chuyên môn cao của của một số nư c, trong đ nhấn mạnh hai trư ng hợp điển hình

là Trung Quốc và Singapore Phân tích các ch nh sách cơ n trong thu hút lao động chuyên môn cao của Trung Quốc và Singapore, những tác động của ch nh sách đ ,

sự tương đồng khác biệt, thuận lợi kh khăn trong thu hút lao động chuyên môn cao

ở hai nư c này, từ đ rút ra những bài học kinh nghiệm và kiến ngh chính sách cho Việt Nam

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là thực hiện được các công việc sau:

Thứ nhất, nghiên cứu, phân tích các vấn đề có tính lý luận về chính sách thu

hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài của một số nư c trên thế gi i và tác động

của ch nh sách đối v i nư c tiếp nhận lao động chuyên môn cao nư c ngoài

Thứ hai, nghiên cứu, phân t ch, đánh giá ch nh sách thu hút lao động chuyên

môn cao của hai nư c điển hình là Trung Quốc và Singapore So sánh hai mô hình thu hút lao động chuyên môn cao của Trung Quốc và Singapore để thấy rõ điểm tương đồng, khác biệt và nguyên nhân của nó Phân tích kết qu và hạn chế của

ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao của hai nư c điển hình là Trung Quốc

và Singapore

Thứ ba, phân tích ch nh sách và kết qu thu hút lao động chuyên môn cao của

Việt Nam trong th i gian qua, ưu điểm và hạn chế của ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao của Việt Nam và nguyên nhân của nó

Thứ tư, từ thực tiễn của Trung Quốc và Singapore, kết hợp v i tình hình thực

tiễn trong thu hút lao động chuyên môn cao của Việt Nam, luận án đưa ra các ài học kinh nghiệm trong ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao của Trung Quốc

và Singapore, c bài học thành công lẫn không thanh công để từ đ nêu các gi i pháp

có tính khuyến ngh trong ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cho Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu:

Đề tài dự kiến sử dụng các phương pháp nghiên cứu cơ n sau:

(i) Các phương pháp uy vật biện chứng, phương pháp duy vật l ch sử, và các phương chung trong nghiên cứu khoa học xã hội, trong kinh tế học, phương pháp trừu tượng hoá khoa học

(ii) Các phương pháp thống kê, phân tích, t ng hợp

8

(iii)Phương pháp so sánh để làm rõ hơn về ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao ở các nư c trên thế thế gi i cũng như so sánh v i Việt Nam, để đưa

ra các dự áo và làm rõ hơn đ c điểm, b n chất, nội dụng nghiên cứu

(iv) Luận án sử dụng phương pháp Swot (phân t ch điểm mạnh, điểm yếu) trong chính sách của Trung Quốc và Singapore

(v) Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu diện (rộng) và không gian nghiên cứu điểm (trư ng hợp điển hình: Trung Quốc, Singapore)

+ Ở phương pháp nghiên cứu diện, tác gi luận án chủ yếu phân tích những

ưu tiên ch nh sách và chiến lược của một số nư c trên thế gi i trong thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài (Mỹ, EU, Nhật B n, một số nư c châu Á), từ đ phân

t ch tình hình lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở một số nư c châu Á trong th i gian vừa qua, những nhân tố dẫn đến di chuyển lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở một số nư c châu Á và một số tác động cơ n đối v i nư c châu Á tiếp nhận lao động chuyên môn cao nư c ngoài

+ Ở phương pháp nghiên cứu điểm, tác gi luận án tập trung nghiên cứu

ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài ở Singapore và Trung Quốc

và những tác động đối v i Trung Quốc và Singapore;

6 Những đóng góp khoa học của luận án:

Luận án có những đ ng g p khoa học sau đây:

- Khái quát và hệ thống hóa những vấn đề lý luận về di chuyển lao động chuyên môn cao quốc tế, phân biệt rõ lao động chuyên môn cao và lao động ph thông; hệ thống chính sách biện pháp chủ yếu để thu hút lao động chuyên môn cao quốc tế; những tác động chủ yếu (tích cực và tiêu cực) của òng lao động chuyên môn cao nư c ngoài đối v i nư c tiếp nhận lao động Đúc rút một số xu hư ng và

đ c điểm của òng lao động chuyên môn cao trên thế gi i hiện nay

- Đánh giá khách quan, khoa học và phát hiện ra các vấn đề cần gi i quyết trong ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài của Trung Quốc và Singapore, có sự so sánh hiệu qu , hạn chế của hai mô hình này

- Rút ra những bài học kinh nghiệm hữu ích cho Việt Nam (c bài học thành công và bài học thất bại), từ đ nêu những kiến ngh quan điểm, chính sách, biện pháp cho Việt Nam nhằm thu hút hiệu qu òng lao động chuyên môn cao nư c ngoài trong tương lai

7 Kết cấu luận án:

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham kh o, luận án gồm 3 chương:

9

Chương 1: Nêu những vấn đề lý luận cơ n và thực tiễn về chính sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài

Chương 2:Trình bày ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao nư c ngoài của Trung Quốc và Singapore

Chương 3: Nêu bài học kinh nghiệm trong Ch nh sách thu hút lao động chuyên môn cao của thế gi i, đ c biệt của Trung Quốc và Singapore, và khuyến ngh chính sách cho Việt Nam

10

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH THU HÚT LAO

ĐỘNG CHUYÊN MÔN CAO NƯỚC NGOÀI

1 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CHÍNH SÁCH THU HÚT LAO ĐỘNG CHUYÊN MÔN CAO NƯỚC NGOÀI

1.1.1 Những vấn đề lý luận về lao động chuyên môn cao và lao động chuyên môn cao nước ngoài

1.1.1.1 Khái niệm

- Chuyên môn:

Theo từ điển tiếng Việt, chuyên môn là lĩnh vực kiến thức riêng của một ngành khoa học, kỹ thuật

- Lao động chuyên môn:

Có rất nhiều đ nh nghĩa liên quan đến lao động chuyên môn của các t chức quốc tế OECD cho rằng lao động chuyên môn là lao động có kỹ năng Theo đ nh nghĩa của OECD (2001), lao động kỹ năng là những ngư i có kỹ năng làm việc cho những lĩnh vực nhất đ nh trên th trư ng lao động Nhìn chung, lao động kỹ năng

ph n ánh trình độ nguồn nhân lực trên th trư ng lao động Lao động kỹ năng cao đồng nghĩa v i phát triển nguồn nhân lực Kỹ năng được ph n ánh rất đa ạng, từ những việc làm đòi hỏi một nh m ngư i để hoàn thành một nhiệm vụ được giao liên quan đến các công việc cần sự phối hợp bằng tay và mắt, sự khéo léo và sức mạnh, đến các công việc liên quan đến kỹ năng nhận thức (phân tích, t ng hợp, kỹ năng toán học, kỹ năng n i ) và kỹ năng phối hợp (lãnh đạo, tư vấn )[77]

T chức phân loại tiêu chuẩn quốc tế về giáo dục (ISCED – International standard classification of education,1997), thuộc UNESCO cho rằng lao động chuyên môn là lao động ph i qua đào tạo Lao động có chất lượng ph n ánh trình độ nhất đ nh về giáo dục ho c bằng cấp chính thức của một cá nhân trên th trư ng lao động [49]

Từ các đ nh nghĩa trên, c thể đưa ra khái niệm như sau: Lao động chuyên môn là những lao động thực hiện các công việc chuyên môn, ph i qua đào tạo Lao động chuyên môn là những công việc đòi hỏi ph i được thực hiện bởi chỉ một loại