Nâng cao ý thức tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường đại học Công nghiệp Hà Nội

Thực tế cho thấy, trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay ởtrường Đại học Công nghiệp vẫn còn tồn tại: Đối với giảng viên: thường cung cấp đủ khối lượng kiến thức trong giáo trìn

DANH MỤC BẢNG 4

MỞ ĐẦU 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỰ HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 10

1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 10

1.2 Đặc điểm của môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 14

1.3 Đặc thù hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 16

1.4 Một số yêu cầu và tiêu chí nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 18

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 23

Chương 2 THỰC TRẠNG TỰ HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CỦA SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI 24

2.1 Thực trạng hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên trường Đại học Công nghiệp Hà Nội 24

2.2 Nguyên nhân của thực trạng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên 34

2.3 Thực nghiệm 40

2.4 Đánh giá hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên trường ĐHCN Hà Nội 43

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 45

Chương 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỰ HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP HÀ NỘI 46

3.1 Nguyên tắc xây dựng biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 46

3.2 Điều kiện thực hiện một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư

tưởng Hồ Chí Minh 47

3.3 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 52

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 71

KẾT LUẬN CHUNG 72

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 74

PHỤ LỤC I 76

PHỤ LỤC II 79

PHỤ LỤC III 82

PHỤ LỤC IV 91

DANH MỤC BẢNGBảng 1 Tầm quan trọng của tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 24Bảng 2 Tâm lý sinh viên trong tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh 26Bảng 3 Phương pháp tự học sinh viên sử dụng trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 28Bảng 4 Sinh viên lựa chọn hình thức tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 30Bảng 5 Biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 31Bảng 6 Những khó khăn và thuận lợi của SV trong tự học môn TT Hồ Chí Minh 33Bảng 7 Nguyên nhân tác động việc tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh 35Bảng 8 Kết quả học tập môn TTHCM sau thực nghiệm của lớp thực nghiệm 41Bảng 9 Kết quả học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của lớp thực nghiệm đối chứng 42

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong bối cảnh đất nước hội nhập và phát triển đặt ra yêu cầu cho giáodục Việt Nam phải có những đổi mới căn bản, toàn diện và hệ thống nhằmđáp ứng nhu cầu xã hội đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao cùng với bảnlĩnh chính trị vững vàng Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng công tác giáodục và đào tạo trang bị cho người học năng lực tự chủ, phương pháp và thóiquen tự học, nhằm phát huy tối đa tiềm năng của con người Quá trình tự học

sẽ giúp SV từng bước chiếm lĩnh tri thức cho riêng mình một cách tự giác,tích cực và độc lập đã trở thành một yếu tố quyết định đến chất lượng đào tạo

Ngay từ Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng KhóaVIII đã nêu rõ “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắcphục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của ngườihọc Từng bước áp dụng phương pháp tiên tiến và phương tiện hiện đại vàoquá trình dạy học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học, tự nghiên cứu chohọc sinh, nhất là sinh viên đại học, phát triển mạnh phong trào tự học, tự đàotạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân, nhất là thanh niên” Đại hộiVII năm 1991 xác định “lấy chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minhlàm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làmnguyên tắc tổ chức cơ bản”

Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội với mục tiêu đào tạo nguồn nhânlực chủ yếu là sinh viên khối ngành tự nhiên nên việc giảng dạy các môn lýluận chính trị có thuận lợi và khó khăn riêng Với đặc điểm môn Tư tưởng HồChí Minh với sự hình thành, phát triển phong trào cách mạng Việt Nam và thếgiới, gắn với thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội; được hình thành từ nhiềunguồn gốc, trải qua quá trình lâu dài với nhiều giai đoạn khác nhau…nênkênh thông tin, tư liệu phục vụ cho việc học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

rất phong phú, đa dạng Việc học tập giúp sinh viên hiểu rõ Tư tưởng Hồ ChíMinh có giá trị về lý luận và thực tiễn phù hợp với cách mạng Việt Nam…nên

để học tập có hiệu quả người học cần phát huy, lựa chọn phương pháp tự họcmôn Tư tưởng Hồ Chí Minh phù hợp là rất cần thiết Mặt khác, căn cứ vàohình thức đào tạo theo tín chỉ việc sinh viên trường Đại học Công nghiệp chútrọng hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh trở nên quan trọng

Căn cứ vào phân bổ chương trình môn Tư tưởng Hồ Chí Minh từ năm

2013 do Khoa Lý luận chính trị và Pháp luật xây dựng Trong mỗi chươngđều có một tiết thảo luận và trong thời lượng cả học phần có hai bài kiểm tratrên lớp, nên muốn học tập tốt môn học sinh viên cần chủ động trong tự học

để chiếm lĩnh tri thức vì thời lượng môn học không nhiều trong khi nội dungkiến thức môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tương đối dài

Qua thực tiễn giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, khoa Lý luậnchính trị và pháp luật; bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như mỗi giảngviên trực tiếp giảng dạy luôn chú trọng đối mới PPDH nhằm phát huy tínhtích cực, sáng tạo của người học; trong đó hoạt động tự học là vấn đề dạy họccần chú trọng đầu tư Nội dung hoạt động tự học cho sinh viên bao gồm: tựhọc ngoài giờ trên lớp như tham quan thực tế, các bảo tàng hoặc tự học tronggiờ chính khoá như: Đọc giáo trình, theo dõi bài giảng, ghi chép theo cáchriêng, làm bài tập, hoạt động thảo luận nhóm

Thực tế cho thấy, trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay ởtrường Đại học Công nghiệp vẫn còn tồn tại:

Đối với giảng viên: thường cung cấp đủ khối lượng kiến thức trong

giáo trình trong các giờ lên lớp; chưa quan tâm đúng mức tới việc tự học của

SV, nên khối lượng kiến thức SV tiếp thu được còn chưa chủ động; thông tin

mở rộng còn hạn chế Mặt khác, do một số giảng viên trẻ chưa có nhiều kinhnghiệm trong dạy học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, vẫn sử dụng PPDH truyền

thống cùng với việc giảng viên đào tạo chưa đúng chuyên ngành dẫn đến việcdạy học còn gặp những khó khăn nhất định

Đối với SV chưa có động cơ, thái độ tự học một cách tích cực môn Tưtưởng Hồ Chí Minh, nên việc tiếp thu tri thức môn học còn thụ động, tâm lýngười học e ngại nên chưa phát huy tính chủ động trong việc tìm tòi, mở rộngtri thức trong học tập Phần lớn SV chưa xác định việc tự học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh mang tính thường xuyên; vì vậy SV chỉ học những kiến thứctrong giờ học trên lớp, việc tự học chủ yếu diễn ra theo mùa thi, trả nợ mônhay học tủ nên kết quả học tập chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra Một số SV chưalựa chọn phương pháp tự học phù hợp nên mất nhiều thời gian nhưng hiệuquả đạt được chưa như mong muốn

Từ những lý do trên, nhóm tác giả chọn đề tài “Biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trường Đại học Công nghiệp Hà Nội” để viết đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường năm 2014.

2 Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài làm sáng tỏ vấn đề tự học và nghiên cứu đề xuất biện pháp nângcao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trường ĐHCN

Hà Nội nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học đáp ứng yêu cầu đổimới giáo dục

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh đối với sinh viên trường ĐHCN Hà Nội

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu một số biện pháp nângcao hiệu quả tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh, cụ thể trong chương V, VIIhọc phần môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Phạm vi địa bàn nghiên cứu: tại trường ĐHCN Hà Nội

Sinh viên đại học, khóa 7, năm thứ hai (KHMT, KTMP, Kế toán, CNmay)

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn biện pháp nâng cao hiệu quả tựhọc môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Khảo sát, đánh giá thực trạng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh chosinh viên trường ĐHCN Hà Nội

Xây dựng một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng HồChí Minh cho sinh viên trường ĐHCN Hà Nội

Thực nghiệm đánh giá kết quả một số biện pháp nâng cao hiệu quả tựhọc môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trường ĐHCN Hà Nội

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận nghiên cứu: chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ

nghĩa duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin

- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: phân tích tổng hợp, logic và lịch sử, so

sánh; phương pháp điều tra xã hội học, quan sát, thực nghiệm, phương phápphỏng vấn;

- Phương pháp toán học: phương pháp thống kê toán học

6 Đóng góp mới của đề tài và sản phẩm tạo ra của đề tài

Đề tài hệ thống lý luận vấn đề tự học; khảo sát và đánh giá toàn diện,

có hệ thống thực trạng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên trongnhà trường;

Đóng góp một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh

7 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, phụ lục,tài liệu tham khảo, đề tài gồm 3 chương:

- Chương 1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của biện pháp nâng cao hiệu quả tựhọc môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

- Chương 2 Thực trạng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viêntrường ĐHCN Hà Nội

- Chương 3 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng HồChí Minh cho sinh viên trường ĐHCN Hà Nội

Chương 1.

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỰ HỌC MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.1 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Khái niệm biện pháp

Trong cuốn “Từ điển Tiếng Việt tường giải và liên tưởng”, tác giảNguyễn Văn Đạm cho rằng: “Biện pháp là cách làm, cách hành động, đối phó

để đi tới một mục đích nhất định” [10, tr 66]

Trong “Từ điển Tiếng Việt” do Hoàng Phê (chủ biên) đưa ra khái niệm

“Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [17, tr 64]

Như vậy, nghĩa chung nhất của biện pháp là cách làm để thực hiện mộtcông việc nào đó nhằm đạt được mục đích đề ra

Để hiểu rõ hơn khái niệm biện pháp, chúng ta cần phân biệt nó với một sốkhái niệm tương tự như phương pháp, giải pháp, cách thức Điểm giống nhaucủa các khái niệm này là đều nói về cách làm, cách tiến hành một công viêc Tuyvậy, giữa các khái niệm cũng có những điểm khác nhau Biện pháp chủ yếu nhấnmạnh đến cách làm, cách hành động cụ thể Phương pháp nhấn mạnh đến trình

tự các bước có quan hệ với nhau (tạo nên một hệ thống) để tiến hành một côngviệc có mục đích Trong “Từ điển Tiếng Việt” do Hoàng Phê (chủ biên) giảithích: “Phương pháp là hệ thống các cách sử dụng để tiến hành một hoạt độngnao đó” Từ điển Tiếng Việt trường giải và liên tưởng của Nguyễn Văn Đạmcũng cho rằng: “Phương pháp là trình tự cần theo trong những bước có quan hệvới nhau khi tiến hành một việc có mục đích nhất định”

Về khái niệm giải pháp, tác giả Hoàng Phê nhấn mạnh dến phươngpháp giải quyết một vấn đề Tác giả Nguyễn Văn Đạm nhấn mạnh ý khắcphục khó khăn Tuy vậy, khái niệm giải pháp không chỉ nói đến cách hànhđộng mà còn nói đến tư tưởng hành động Nguyễn Văn Đạm cho rằng: “Giải

pháp là toàn bộ những ý nghĩ có hệ thống cùng với những quyết định và hànhđộng theo sau, dẫn tới sự khắc phục một khó khăn” [10 tr 325]

Về khái niệm cách thức, tác giả Nguyễn Văn Đạm quan niệm, đó làđường lối phải theo để làm một việc gì đó

Tóm lại, khái niệm biện pháp có những điểm giống so với các kháiniệm nói trên, song cũng điểm riêng là nhấn mạnh đến cách làm, cách hànhđộng cụ thể Biện pháp phải xuất phát từ các giải pháp và sử dụng các phươngpháp cụ thể

1.1.2 Khái niệm tự học

Quá trình dạy học bao gồm hai mặt có quan hệ hữu cơ gồm hoạt độngdạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, trong đó nhấn mạnh vai tròtích cực chủ động của người học - chủ thể của quá trình học tập

Ở Việt Nam, hoạt động tự học thực sự được quan tâm nghiên cứu trong

tư tưởng và hoạt động cách mạng thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh; theoNgười, học tập "phải tự nguyện, tự giác, phải nêu cao tác phong độc lập suynghĩ và tự do tư tưởng" [4, tr 499]

Sự chủ động, tự giác, tinh thần học hỏi, cầu tiến bộ và say mê trong họctập là động lực trực tiếp đảm bảo chất lượng và hiệu quả trong dạy - học Vấn

đề phát huy tính tích cực chủ động tự học của người học nhằm đào tạo nhữngcon người lao động sáng tạo đã được đặt ra trong ngành giáo dục từ những năm

1960 và trong các trường sư phạm đã nêu cao khẩu hiệu "biến quá trình đào tạothành quá trình tự đào tạo" đó cũng chính là định hướng mới về tự học

Tác giả Trần Bá Hoành xác định vai trò, tác dụng của tự học: "nếu bồidưỡng được ý chí và năng lực tự học thì sẽ khơi dậy được tiềm năng to lớntrong người học, tạo ra động lực nội sinh vốn có của quá trình học tập vượtlên trên các kích thích từ bên ngoài như các biện pháp thi đua khen thưởng,trách phạt" [13, tr 44]

Trên cơ sở nghiên cứu, tiếp thu những quan niệm của các nhà lý luận

giáo dục, tổng hợp quan niệm trên có thể hiểu tự học là hoạt động học tập cá nhân có tính độc lập tương đối của người học trên cơ sở phát huy năng lực tự chủ vốn có của bản thân và sự tương tác của những nhân tố khách quan nhằm chiếm lĩnh tri thức

Sự phát triển của con người thông qua con đường học tập là từ tự học

có hướng dẫn phát triển đến cái đích của nó là tự học độc lập để khám phá,sáng tạo, sự phát triển đó có bước đi và tiến trình mang tính quy luật tronghoạt động tư duy của con người Từ tự học có hướng dẫn đến tự học độc lập

để khám phá, sáng tạo đã chứa đựng và thể hiện trong nó Hệ thống phươngpháp tự học, tự học có hướng dẫn của thầy tức là quá trình tự học đã có sựảnh hưởng thiết thực của phương pháp và lối tư duy của thầy mà người họclĩnh hội được đạt đến trình độ độc lập suy nghĩ và khám phá, sáng tạo

1.1.3 Khái niệm phương pháp tự học

Phương pháp tự học được đúc kết từ thực tiễn học hỏi kinh nghiệm, từmối quan hệ biện chứng trong hoạt động dạy và hoạt động học; sự tác độngcủa các nhân tố khách quan đó chính là định hướng, là chỉ dẫn về phươngpháp Bàn về vấn đề hướng dẫn phương pháp tự học, Giáo sư Nguyễn CảnhToàn chỉ dẫn rằng "hướng dẫn tự học chủ yếu là hướng dẫn tư duy trong việcchiếm lĩnh kiến thức, hướng dẫn tự phê bình về tính cách quá trình chiếm lĩnhkiến thức" [21, tr 61]

Hướng dẫn phương pháp tự học và vấn đề tự học cho sinh viên thựcchất là "dạy cho người học cách tự học", là dạy cách nắm bắt và hiểu nội dungtri thức trong việc đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Phương pháp tự học

có nhiều cách thức, biện pháp khác nhau, căn cứ vào đối tượng, nội dung mônhọc để xác định cách thức và biện pháp hợp lý

Phương pháp tự học là dạy cho người học kiên trì, nhẫn nại tìm tòi tư

đời hoạt động cách mạng của Người, tìm từ những mẩu chuyện về đời hoạtđộng của Chủ tịch Hồ Chí Minh có đoạn viết: "Mỗi ngày chín giò tối côngviệc mới xong, anh Ba mệt lử, trong khi chúng tôi nghỉ hoặc đánh bài, anh Bađọc hay viết đến mười một giờ hoặc nửa đêm" [22, tr 60].

Phương pháp tự học mà Hồ Chí Minh đã từng sử dụng trong hành trìnhtìm đường cứu nước là những chỉ dẫn giản dị, rất thực tế, rất tự nhiên có thểđúc kết, khái quát thành một kiểu, một cách thức để phổ biến phương pháp tựhọc cho quảng đại nhân dân, đặc biệt là cho lớp trẻ Thực tiễn sinh động vềtấm gương tự học của Người chính là một phương pháp tự học có hiệu quả vàthiết thực cho người học, trong đó bao hàm cách lập kế hoạch học tập và ý chíquyết tâm thực hiện kế hoạch, cách sử dụng cơ sở vật chất hiện có để tự học

mà chúng ta có thể đưa vào vận dụng trong các nhà trường

Phương pháp tự học là dạy cho người học, biết cách thực hành, ônluyện để ghi nhớ, khắc sâu kiến thức, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ thực tiễn hoạtđộng cách mạng đã đúc kết được những bài học kinh nghiệm quý báu vềphương pháp tự học, có truyện kể về việc học ngoại ngữ khi Người hoạt động

ở nước ngoài rằng: "Sau khi học được nghĩa những từ mới, Người viết vàomột mảnh giấy, dán vào chỗ hay để ý nhất, có khi viết vào cánh tay để lúclàm việc vẫn học được Lại cả khi đi đường, Người cũng nhẩm bài học, banđêm khi chưa ngủ, Người lấy tay viết mò chữ khó xuống chăn cho kỳ nhớmới thôi, và thế là đã học thêm vài từ mới"[6, tr116] Ngày nay, những kinhnghiệm học tập của người trở thành vấn đề lý luận để về phương pháp tự họcnói chung

Trên cơ sở nghiên cứu tiếp thu, lĩnh hội quan niệm của các nhà giáodục về phương pháp tự học, tác giả nêu quan niệm từ góc độ hoạt động tích

cực và chủ động của người học có thể hiểu phương pháp tự học là hệ thống những cách thức, biện pháp, phương tiện, con đường mà người học đúc kết được từ thực tiễn học hỏi kinh nghiệm, được người học lựa chọn và sử dụng

trong quá trình tiếp thu, lĩnh hội và nhận thức hệ thống tri thức cụ thể nhằm đáp ứng mục tiêu và nhiệm vụ học tập trong kế hoạch đề ra của bản thân, đáp ứng yêu cầu đào tạo.

1.2 Đặc điểm của môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Mỗi một môn học có đối tượng và nhiệm vụ khác nhau, vì vậy cónhững đặc điểm riêng tác động đối với hoạt động dạy và học môn học, tạonên những sắc thái riêng cho mỗi hoạt động Phương pháp tự học nhằm pháthuy tính tích cực học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh, sinh viên cần phải nắmvững những đặc điểm của môn học được tiếp cận từ mục tiêu, chương trình,giáo trình môn học; thể hiện ở đặc điểm tri thức

1.2.1 Về mục tiêu của môn học

Theo mục tiêu đào tạo của các trường đại học và cao đẳng "Việc họctập chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là điều cần thiết để nângcao chất lượng đào tạo, giáo dục bộ môn Sinh viên sẽ nắm vững hơn nhữngkiến thức cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, làm cơ

sở phương pháp luận cho việc học tập chuyên ngành khoa học, để vận dụngkiến thức đã học vào cuộc sống, công tác sau khi tốt nghiệp" [14, tr 8] Nhưvậy, sinh viên nắm được nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh là quátrình vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện,hoàn cảnh cụ thể của Việt Nam, từ đó củng cố lòng tin vào cong đường đi lênchủ nghĩa xã hội ở nước ta cho sinh viên, nâng cao lòng tự hào về dân tộc, vềĐảng, về Bác Hồ và có ý thức cống hiến, góp phần tham gia xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc trên cương vị, nhiệm vụ được phân công

Tư tưởng Hồ Chí Minh vừa thực hiện chức năng cung cấp tri thức, bồi

dưỡng thế giới quan và phương pháp luận cho sinh viên, từ đó làm cơ sở choviệc học tập các môn khoa học chuyên ngành, vận dụng kiến thức đã học vàothực tiễn cuộc sống và công tác vừa thực hiện chức năng giáo dục thông quacung cấp tri thức để xây dựng niềm tin vào lý tưởng độc lập dân tộc và chủ

nghĩa xã hội trên cơ sở khoa học, góp phần vào việc nâng cao trình độ giácngộ chính trị cho người học, đồng thời tư tưởng Hồ Chí Minh thực hiện chứcnăng định hướng chính trị và hướng dẫn hoạt động thực tiễn nhằm cải tạo conngười và xã hội

1.2.2 Chương trình môn học

Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh được ban hành theo Quyết định số35/2003/QĐ - BGD & ĐT ngày 31/07/2003 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục vàĐào tạo gồm 7 chương, trong đó bao gồm những kiến thức nền tảng của mônhọc: Đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ, phương pháp; nội dung hệthống tư tưởng Hồ Chí Minh về các lĩnh vực; sự vận dụng và phát triển sángtạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới hiện nay

Theo phân phối chương trình học phần tư tưởng Hồ Chí Minh có thờilượng 30 tiết tín chỉ, mỗi chương được bộ môn thống nhất gồm 01 tiết thảo luận trên cơ

sở căn cứ vào quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về giảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin.

1 Chương mở đầu:Đối tượng, phương pháp nghiên

cứu và ý nghĩa học tập môn tư tưởng HCM 2 2

2 Chương 1:Cơ sở, quá trình hình thành và phát

3

3 Chương 2: Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân

4 Chương 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và

5 Chương 4: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng Cộng

6 Chương 5: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn

7 Chương 6: Tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ và

xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân 3 3

8 Chương 7: Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa,

Năm 2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xuất bản giáo trình “Tư tưởng

Hồ Chí Minh” dùng trong khối các trường đại học, cao đẳng khối khôngchuyên ngành, thể hiện tính khoa học, tính sư phạm, tính thực tiễn

1.2.3 Về nhiệm vụ nghiên cứu môn học

Môn Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống quan điểm, lý luận vềcách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại mới mà cốt lõi là tư tưởng

về độc lập dân tộc; mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn trong hệ thống tưtưởng cách mạng Hồ Chí Minh; mối quan hệ biện chứng về tư tưởng độc lậpdân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội; vấn đề đại đoàn kết dân tộc, về Đảng Cộngsản Việt Nam và Nhà nước của dân, do dân, vì dân cùng với các vấn đề đạođức, nhân văn và văn hóa Đối tượng môn học là kho tàng di sản quý báu màChủ tịch Hồ Chí Minh để lại, chương trình học tập và nghiên cứu đối với sinhviên đại học và cao đẳng có giới hạn song đòi hỏi sinh viên phải phát huy caotinh thần tự giác học tập để nắm vững được kiến thức cơ bản

Căn cứ vào đối tượng nghiên cứu môn tư tưởng Hồ Chí Minh có nhiệm

vụ làm rõ nguồn gốc, quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ ChíMinh; nội dung tư tưởng, bản chất cách mạng và khoa học, đặc điểm và cácluận điểm trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh; làm rõ vai trò nền tảng, kimchỉ nam hành động của tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam

và giá trị tư tưởng của Người trong kho tàng tư tưởng, lý luận cách mạng thếgiới

1.3 Đặc thù hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Trên cơ sở nắm chắc mục tiêu, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứuriêng và hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật, nguyên lý tương ứng Vìvậy, tri thức của môn học Tư tưởng Hồ Chí Minh có tính đặc thù, cụ thể:

Thứ nhất, tri thức môn tư tưởng Hồ Chí Minh có sự gắn bó hữu cơ với tri thức của các bộ môn khoa học Mác - Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh lấy chủ

khoa học cho mọi hoạt động cách mạng của mình; tư tưởng của Người là kếtquả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thựctiễn Việt Nam, là sự phát triển hợp lôgic của chủ nghĩa Mác - Lênin trong thờiđại mới, có thể nói tư tưởng Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Mác - Lênin ở ViệtNam

Thứ hai, tri thức tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính lý luận chính trị, là

tư tưởng triết học, là kết quả của việc khái quát, tổng kết kinh nghiệm thựctiễn ở trình độ tư duy cao, gắn liền với cách mạng của Việt Nam và cáchmạng thế giới; phản ánh những vấn đề cơ bản có tính quy luật của cách mạngViệt Nam; là nền tảng tư tưởng kim chỉ nam cho hành động của Đảng Mặtkhác, từ khi hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh luôn luôn phải đốimặt đấu tranh với những tư tưởng, quản điểm bảo thủ, lạc hậu, những lý luậnsai lầm trong và ngoài nước, bởi vậy tư tưởng Hồ Chí Minh mang giá trị tiến

bộ, điển hình của thời đại

Thứ ba, tri thức môn tư tưởng Hồ Chí Minh là sự gắn bó chặt chẽ giữa

tư tưởng và hành động, giữa tư tưởng lý luận và cuộc đời thực, có sự gắn bó

hữu cơ của tư tưởng cách mạng, khoa học với phương pháp, phong cách củahành động thực tiễn của Người Trên quan điểm "thực tiễn" của học thuyếtMác - Lênin, thấm nhuần triết lý phương Đông trọng "thân giáo" hơn "thưgiáo", chính vì thế Hồ Chí Minh trở thành "một nhà lý luận thực tiễn", tri thứcmôn học không chỉ thể hiện qua các tác phẩm, bài viết, bài nói mà còn thểhiện trong cuộc đời và sự nghiệp hoạt động cách mạng, trong phong cáchsống của Người, thể hiện ở thành quả cách mạng và sự tiến bộ xã hội màNgười tạo dựng

Thứ tư, tri thức môn tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống các quan điểm toàn diện, phong phú, sâu sắc về những vấn đề của cách mạng Việt Nam được

trình bày theo một hệ thống chặt chẽ, là sự kết tinh văn hóa dân tộc và kế thừagiá trị văn hóa nhân loại, phản ánh đa dạng nhiều chiều những vấn đề của đời

sống xã hội, vừa mang tính phổ quát nhân loại, vừa mang tính đặc thù dântộc.

Thứ năm, tri thức môn tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính quốc tế, tính thời đại sâu sắc, phản ánh tầm nhìn thời đại của một danh nhân văn hóa, kiệt

xuất, một chính khách quốc tế, tư tưởng cách mạng của Người không chỉ bóhẹp trong đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc mà là cuộc đấu tranhcho hòa bình nhân loại

Thứ sáu, tri thức môn học tư tưởng Hồ Chí Minh mang tính sáng tạo,

thể hiện ở khả năng phân tích và phản ánh đúng đắn bản chất của hiện thựcchính trị - xã hội đương thời; nêu lên được quy luật và xu hướng vận động củadân tộc gắn liền với quỹ đạo vận động và phát triển của thời đại, là ý tưởng,

mô hình về một xã hội tương lai có đầy đủ cơ sở khoa học, lý luận và thựctiễn để thực hiện trong thực tế

Trên cơ sở đặc điểm môn học, tính đặc thù của tri thức môn tư tưởng

Hồ Chí Minh việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học môn tư tưởng Hồ ChíMinh cũng phải từ tính đặc thù môn học để tìm tòi biện pháp vận dụng phùhợp

1.4 Một số yêu cầu và tiêu chí nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng

học tập bộ môn của người học, thực hiện hoàn thành mục tiêu học tập vànghiên cứu của bản thân đối với môn học

Việc nâng cao hiệu quả hoạt động tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minhcần đảm bảo đáp ứng yêu cầu sau:

Một là: hướng dẫn sinh viên phương pháp tiếp cận tri thức môn tư tưởng Hồ Chí Minh trên cơ sở nền tảng hệ thống tri thức các môn khoa học

Mác - Lênin nói chung, trong chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo về điềukiện để học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh nêu rõ việc học tập tư tưởng HồChí Minh chỉ được thực hiện khi sinh viên đã được học các môn trong hệthống tri thức nền tảng như Triết học, Kinh tế chính trị học, CNXH khoa học.Phải chú ý hướng dẫn người học phương pháp liên kết với hệ thống tri thứcnền tảng, hướng dẫn người học nhận thực một cách đúng đắn các phạm trù,quy luật của triết học, kinh tế chính trị, quy luật của sự phát triển lịch sử xãhội từ đó mới có thể nhận thức đầy đủ tư tưởng và thực tiễn hoạt động củanhà cách mạng Hồ Chí Minh

Hai là: Hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh phải trên cơ sở

hướng dẫn người học phương pháp nắm bắt, nhận thức về sự phát triển của dân tộc, của cách mạng Việt Nam, gắn với phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử

đảm bảo tính khoa học và tính thực tiễn, phương pháp vận dụng lý luận cáchmạng trong thực tiễn gắn với các giai đoạn lịch sử, từng điều kiện cụ thể vốn

là phương pháp mà Hồ Chí Minh luôn luôn coi trọng và sử dụng

Ba là: Hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với việc

trang bị cho sinh viên thế giới quan, nhân sinh quan khoa học và cách mạng,

giúp người học phân tích, đánh giá quy luật vận động và phát triển của lịch

sử, xã hội có quy luật; định hướng giúp sinh viên xác định lập trường tư tưởngvững vàng, xây dựng bản lĩnh chính trị kiên định, tự chủ về kiến thức

Bốn là: Hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh đảm bảo hướng dẫn người học mở rộng phạm vi tự học, tự nghiên cứu một cách tổng thể

nhiều môn khoa học, các lĩnh vực khác của đời sống thực tiễn trong xã hội,

hướng dẫn sinh viên tự làm giàu vốn hiểu biết của bản thân nhằm mở rộngtầm nhìn, khả năng chinh phục và chiếm lĩnh kho tàng tri thức nhân loại

Năm là: Hoạt động tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với việc

hình thành cho sinh viên ý thức và thói quen học hỏi, lĩnh hội, kế thừa những

giá trị cơ bản trong hệ tư tưởng lý luận của các chính trị gia tiến bộ trên thếgiới, nhận thức đúng đắn xu thế vận động và biến đổi của thời đại, nhận thức

và tôn trọng quy luật khách quan, nhằm phát triển tư duy độc lập, sáng tạohình thành những ý tưởng mới, cách làm mới nhằm góp phần lý giải nhữngvấn đề bức xúc hiện nay trong xã hội

Sáu là: Hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm định hướng cho sinh viên nuôi dưỡng ý chí, quyết tâm nắm thật vững tri thức cơ bản cốt lõi, vươn tới khả năng vận dụng, ứng dụng tri thức, hiểu biết về tư

tưởng và thực tiễn hoạt động của Hồ Chí Minh, noi gương Người, học cáchcủa Người để giải quyết những vấn đề đặt ra trong đời sống thực tế, coi đó làbài học lớn mà chính sinh viên phải được bồi dưỡng từ việc học tập nội dung

tư tưởng, hoạt động cách mạng và phương pháp cách mạng của lãnh tụ HồChí Minh

1.4.2 Tiêu chí nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Nhận thức rõ tính đặc thù trong hoạt động tự học môn tư tưởng Hồ ChíMinh, góp phần tạo được sự chuyển biến trong việc nâng cao chất lượng họctập bộ môn từ sự chuyển biến trong ý thức, thái độ học tập, kết quả học tậpmôn học của sinh viên, đến sự chuyển biến trong việc tìm tòi phương phápvận dụng kiến thức môn học thành hành động trong việc rèn luyện nhân cách,xây dựng bản lĩnh, lập trường, bồi dưỡng ý chí của bản thân

Xác định sự cần thiết của hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minhhướng tới đạt được mục tiêu của môn học, cụ thể ở một số tiêu chí sau:

Vấn đề tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần chuyển biến thái

độ học tập của sinh viên đối với môn học như cần cù, siêng năng, có kỷ luật

hơn trong học tập; có nhu cầu mở rộng hiểu biết về tri thức môn học; mongmuốn được giới thiệu thêm tài liệu tham khảo, thông tin, tư liệu mới để tựhọc; mong muốn được hướng dẫn phân tích mở rộng kiến thức đã được tiếpthu , giúp sinh viên phát huy được tính tích cực trong việc tìm tòi tư liệu họctập, chủ động nắm bắt tri thức, nền tảng lý luận một cách có hệ thống, trình tự

và lôgic, đảm bảo không bị rỗng kiến thức Từ ý thức thái độ học tập của sinhviên có sự chuyển biến bản thân sinh viên nắm vững hệ thống tri thức mônhọc, mở rộng, hiểu sâu sắc tri thức làm nền tảng cho việc học tập tốt môn học

Nâng cao hiệu quả tự học là dạy cho người học biết lập kế hoạch tự họccho bản thân, đây cũng là biện pháp hữu ích trong hướng dẫn phương pháp tựhọc Tính kế hoạch trong tự học của lãnh tụ Hồ Chí Minh là bài học sâu sắccho chúng ta về việc nhận thức đúng đắn vai trò của tự học

Hoạt động tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần kích thích tinh thần say mê, hứng thú học tập của sinh viên Trong việc học tập môn tư tưởng

Hồ Chí Minh bản thân sinh viên khi đã đạt mục tiêu tiếp cận khối lượng trithức và nắm vững tri thức đó thì tinh thần say mê, hứng thú học tập sẽ đượckhơi dậy, được phát huy cao đồng thời cũng từ say mê, hứng thú học tập mônhọc sinh viên vươn tới rèn luyện thói quen học tập một cách tự giác, mở rộngkhả năng độc lập, sáng tạo, tự tìm tòi phương pháp, kỹ năng vận dụng tưtưởng Hồ chí Minh vào việc lý giải những vấn đề nhận thức, giải quyết nhữngvấn đề đặt ra trong thực tiễn cuộc sống, gắn kết lý luận với thực tiễn, tư tưởng

phát triển của lịch sử Đó cũng chính là một mục tiêu cần đạt của việc học tập

tư tưởng Hồ Chí Minh trong nhà trường, mục tiêu giáo dục và hình thành kỹnăng sống cho sinh viên trên cơ sở hướng dẫn sinh viên phương pháp tự học

Hướng dẫn tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh góp phần hình thành nhân sinh quan, thế giới quan khoa học cho sinh viên Sinh viên nắm vững tri

thức tư tưởng Hồ Chí Minh là một bước của sự phát triển nhận thức khoa học,

kế thừa và rèn luyện phong cách tư duy, phương pháp phân tích thế giớikhách quan theo phương pháp Hồ Chí Minh, noi gương Người xây dựng nhâncách, lối sống, nếp sống mới phù hợp với điều kiện thực tế Sự hình thành tưduy và nhân cách mới của sinh viên biểu hiện ở quan niệm đúng đắn về conngười, đánh giá con người đúng với bản chất; trong học tập, kế thừa để vậndụng nhân cách cao quý trong sáng lành mạnh của Hồ Chí Minh nhằm xâydựng nhân cách bản thân Đó là mục đích thực của việc hướng dẫn tự họcmôn tư tưởng Hồ Chí Minh

Tóm lại, sự chuyển biến tích cực trong kết quả học tập của sinh viêntrên cả phương diện nhận thức, kỹ năng tư duy và phương pháp hành độngnhằm xây dựng và hình thành nhân cách của những con người mói năngđộng, sáng tạo cho sinh viên chính là mục tiêu nhằm nâng cao hiệu quả tự họcmôn tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng nghĩa với việc đánh giá đúng vai trò, tácdụng hoạt động tự học môn học này nói riêng và các môn học nói chung, từ

đó đòi hỏi mỗi giảng viên, mỗi sinh viên đều phải thật sự quan tâm

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1

Thực chất vấn đề tự học hay cơ sở của việc biện pháp nâng cao hoạtđộng tự học đều có lịch sử và tiến trình phát triển qua các giai đoạn lịch sử, cónguồn gốc lịch sử và luôn được coi là vấn đề trung tâm, quan trọng của quátrình dạy học trước hết nhằm mục đích nâng cao chất lượng dạy và học nóichung, phù hợp xu hướng đào tạo theo học chế tín chỉ hiện nay để phát huytính chủ động, sáng tạo của người học

Vì vậy, sự cần thiết của việc nâng cao hoạt động tự học cho sinh viênkhối ngành không chuyên trong chiếm lĩnh tri thức môn Tư tưởng Hồ ChíMinh là cần thiết Trong chương 1, tác giả tiếp cận vấn đề tự học theo quanđiểm, lý luận dạy học mà các nhà giáo dục đã nghiên cứu, trước đòi hỏi củathực tiễn và yêu cầu đổi mới PPDH theo hướng “lấy người học làm trung tâm”nhóm tác giả khái lược cơ sở lý luận về vấn đề tự học, các khái niệm công cụcủa đề tài như khái niệm biện pháp, tự học; chương trình môn học do Bộ Giáodục và Đào tạo ban hành, đặc điểm và đặc thù của môn Tư tưởng Hồ Chí Minhnhững yêu cầu và tiêu chí nâng cao hoạt động tự học của sinh viên đối với mônhọc này trong điều kiện hiện nay nhằm giúp các em nâng cao ý thức tự học vàthấy được hiệu quả, ý nghĩa và giá trị của môn học đối với bản thân

Nội dung nghiên cứu

- Ý kiến của giảng viên khoa Lý luận chính trị và Pháp luật

- Ý kiến sinh viên trong hoạt động tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh;

- Đánh giá việc tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh với việc kết hợpcác phương pháp dạy học khác trong dạy học

- Xác định những khó khăn ảnh hưởng đến hiệu quả của việc tự họcmôn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên và giảng viên

- Những biện pháp và cách thức nâng cao hiệu quả tự học môn Tưtưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên ở trên lớp và ở nhà;

2.1.1 Nhận thức của sinh viên về tầm quan trọng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Bảng 1 Tầm quan trọng của tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Thực tế đối với các giảng viên giảng dạy môn lý luận chính trị nhậnthức rõ môn tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng về lý luận và thựctiễn trong giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống là cần thiết, song với kết quảđiều tra khảo sát cho thấy một thực tế bộ phận không ít sinh viên chưa nhậnthức sâu sắc về sự cần thiết của việc học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minhtrong chương trình đào tạo tại trường đại học và cao đẳng, cụ thể:

Tỷ lệ sinh viên cho rằng không cần thiết phải học tập môn này chiếm13% trong tổng số sinh viên khảo sát, lý do được giải thích vì khi ra trườngcác em không sử dụng đến kiến thức của môn học này

Tỷ lệ sinh viên cho rằng thế nào cũng được chiếm 4% trong tổng sốsinh viên được khảo sát, lý do được giải thích là có học thì cũng không giúpích nhiều trong chuyên ngành được đào tạo mà không học thì vẫn có cơ hội đểbiết

Tỷ lệ trung bình thấp sinh viên được khảo sát cho rằng việc học tậpmôn tư tưởng Hồ Chí Minh trong chương trình đào tạo là cần thiết chiếm 27%

vì chắc chắn các nhà quản lý, lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Bộ Giáo dục vàĐào tạo đã tính toán rất kỹ mới đưa vào chương trình, học tập môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh góp phần bồi dưỡng cho sinh viên kiến thức xã hội, kinhnghiệm giao tiếp, ứng xử của con người

Tỷ lệ sinh viên nhận thức việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh là cần thiếthoặc không cần thiết đối nghịch và chiếm tỷ lệ thấp 51% và 5% so với tổng sốsinh viên khảo sát, mức độ nhận thức về sự rất cần thiết này tập trung ở bộ phậnsinh viên ham học hỏi và có kết quả học tập khá, tốt, tích cực tham gia hoạt động

xã hội Số sinh viên này cho rằng, học tập môn học trong chương trình chínhkhóa ở đại học mang lại cho các em những hiểu biết nhất định về chính trị xãhội, thời sự, đất nước, của thời đại, có giá trị bổ sung cho việc thực hành côngtác chuyên môn nghiệp vụ và các kỹ năng trong cuộc sống

Như vậy, có thể hiểu sinh viên chưa nâng cao ý thức tự giác học tậpmôn Tư tưởng Hồ Chí Minh, chưa tìm kiếm phương pháp tự học phù hợp dochỗ sinh viên nhận thức vị trí, tầm quan trọng của môn học chưa rõ ràng; bởivậy ý thức tự học chưa cao, chưa có biện pháp tự học hiệu quả nên chất lượnghọc tập chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn Vì vậy, vấn đề đặt ra cho các GV trựctiếp tham gia dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh phải có định hướng cụ thể, sátthực hơn trong dạy và học.

2.1.2 Thực trạng tâm lý sinh viên trong tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Nhóm tác giả khảo sát, điều tra tâm lý của sinh viên trong tự học tập

môn tư tưởng Hồ Chí Minh theo 5 mức độ thu được kết quả như sau:

Bảng 2 Tâm lý sinh viên trong tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Tổng hợp số liệu thống kê cho thấy SV chưa có hứng thú, say mê trongquá trình học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh trong đó mức độ 5 chiếm 8,5%trong tổng số sinh viên được khảo sát các em cho rằng đây là môn học bắt

buộc quy định trong chương trình đào tạo Thực trạng này phản ánh sinh viênchưa nêu cao ý thức tự học không thường xuyên, việc học chưa chuyên cần,đến sát kỳ thi mới học, học để làm cho xong bài thi; chưa có ý thức tự giáchọc tập nhằm mở mang kiến thức và sự hiểu biết.

Đáng lưu ý có một bộ phận SV cho rằng đôi khi có hứng thú chiếm17.5% trong tổng số sinh viên được khảo sát; số SV trả lời ở mức độ này nhậnđịnh đôi khi có hứng thú học tập môn học phụ thuộc các thông tin mới, hấpdẫn, có khả năng thu hút sự chú ý của người học trong bài giảng từ đó đặt racho người dạy tăng cường đổi mới PPDH, cách thức tổ chức dạy học; bổ sungkiến thức trong bài dạy nhằm tăng tính lôi cuốn, hấp dẫn người học

Như vậy, một trong những nguyên nhân dẫn đến chất lượng, hiệu quảhọc tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh chưa cao lí do sinh viên chưa nhận thứcđúng đắn sự cần thiết của môn học, chưa xác định đúng mục đích học tập, thái

độ học tập chưa tốt nên người dạy nắm bắt những yếu tố này và đầu tư hơnnữa trong bài giảng thay đổi tư duy của SV về phương pháp học tập đối vớimôn học

2.1.3 Thực trạng sử dụng phương pháp tự học của sinh viên trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Trên cơ sở phân tích kết quả nhận thức cũng như thực trạng tâm lý củasinh viên trong quá trình học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh Có thể thấynhận thức và tâm lý của sinh viên có tác động và ảnh hưởng sâu sắc đến hiệuquả tự học, ảnh hưởng đến kết quả học tập môn học nói chung

Xét tổng thể, phương pháp tự học sinh viên đã sử dụng đều có ưu điểm

và hạn chế; song yêu cầu đặt ra sử dụng phương pháp tự học nào có khả nănggiúp sinh viên tạo được nhiều lợi thế hơn trong việc nâng cao hiệu quả tự học

là cần thiết, phù hợp yêu cầu thực tiễn

Để chứng minh về sự tác động, ảnh hưởng của nhận thức và thực trạngtâm lý trong quá trình học tập môn tư tưởng Hồ Chí Minh đến việc sử dụng

phương pháp tự học của sinh viên, tác giả điều tra đối với 500 sinh viên gồm

6 phương pháp sau thông qua câu hỏi: Các phương pháp bạn đã sử dụng để tựhọc môn tư tưởng Hồ Chí Minh và thu được số liệu trong bảng 3

Bảng 3 Phương pháp tự học SV sử dụng trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

TT Các phương pháp tự học sinh viên đã sử dụng Tỷ lệ %

1 Học thuộc kiến thức ghi chép được trong giờ học trên lớp 78.5

2 Học những kiến thức trong giáo trình chính 71

3 Làm đề cương sơ lược để học kiến thức trọng tâm 55.5

4 Đọc giáo trình và chuẩn bị bài trước khi nghe giảng trên lớp 41

Xác định phân loại phương pháp tự học theo thứ tự từ 1 đến 3 là phươngpháp tự học truyền thống đã trở thành thói quen lâu nay của người học nóichung, của sinh viên nói riêng Trong dạy học, khi khối lượng kiến thức lĩnhhội còn hạn chế, chưa xảy ra tình trạng bùng nổ thông tin người học có thể sửdụng phương pháp tự học truyền thống mà vẫn có lợi thế, các phương phápnày trên thực tế được sinh viên sử dụng thành thói quen tự học

Các mức độ còn lại là phương pháp tự học mang tính tích cực hơn, là mức

độ đòi hỏi sinh viên phải nêu cao tinh thần tự học tập nhằm phát huy khả năngđộc lập, tự chủ sáng tạo trong điều kiện khối lượng kiến thức được quy định

và thời đại bùng nổ thông tin Ở mức độ 6, mang tính khái quát, tổng hợp baohàm trong nó tất cả các phương pháp ở mức độ trước

Phân tích số liệu thống kê cho thấy, ở mức đánh giá 1, 2 được sinh viên sửdụng nhiều nhất, thường xuyên trong học tập chiếm tỷ lệ tương đối cao(78.5%) ý kiến cho rằng học thuộc kiến thức ghi chép được trong giờ học trênlớp, 71% ý kiến đưa ra học kiến thức trong giáo trình và 55.5% làm đề cương

sơ lược để học kiến thức trọng tâm, ở mức 6 ít được sinh viên thực hiện nhất(35%) Mục đích học để vận dụng kiến thức vào thực tiễn đối với sinh viên

trong môn Tư tưởng Hồ Chí Minh xuất phát từ ngành SV được đào tạo trongtrường nên chiếm tỷ là 39.5% Như vậy, việc lựa chọn phương pháp tự họccủa sinh viên vẫn chủ yếu là tự học theo lối truyền thống đã trở thành thóiquen, phương pháp học thuộc, nhớ một cách máy móc, phụ thuộc quá nhiềuvào kiến thức có sẵn, chưa chú ý hoặc chưa thể hiện nhu cầu mở rộng tri thứcthông qua tìm hiểu, tham khảo thêm tài liệu, chưa phát hiện được tư duy độclập và khả năng sáng tạo của bản thân.

Thực trạng này phản ánh rõ nguyên nhân cơ bản dẫn đến chất lượng họctập môn tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên trường ĐHCN chưa cao, chưađồng đều, đây cũng là một khó khăn lớn đối với giảng viên trong việc tìmkiếm giải pháp hữu hiệu để khắc phục thói quen tự học một cách thụ động đểhướng dẫn sinh viên tiếp cận và sử dụng phương pháp tự học tích cực, sángtạo Việc sử dụng phương pháp tự học truyền thống của đại bộ phận sinh viênhiện nay là điều dễ hiểu song cần khắc phục, điều chỉnh dần dần trên cơ sở kếthừa để phát triển ở mức độ cao hơn đáp ứng xu thế đổi mới giáo dục đào tạotheo học chế tín chỉ ở trường đại học, cao đẳng hiện nay

Tựu chung lại, sinh viên lựa chọn sử dụng các phương pháp tự học môn tưtưởng Hồ Chí Minh ở trường ĐHCN Hà Nội, có thể đánh giá tác động có hệthống xuất phát từ nhận thức về tầm quan trọng của môn học chưa được nângcao dẫn đến tâm lý học tập nảy sinh sự nhàm chán, không có hứng thú và kếtiếp đó là phương pháp học tập, tự học mang tính thụ động là yếu tố kháchquan

Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy điểm lưu ý là trong 500 sinh viên đượchỏi có trả lời việc học tập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là cần thiết ở mức độ 2trong bảng số liệu 1 và sư hứng thú ở bảng 2 cho thấy số sinh viên hứng thú vàthật sự say mê học tập môn học là không tương đương Vấn đề ở chỗ không phải

cứ nhận thức đúng là có thái độ và hành động đúng hoặc ngược lại không phải

cứ sử dụng phương pháp tự học hợp lý thì sẽ khắc phục được vấn đề tâm lý họctập hoặc vấn đề nhận thức.

Trên thực tế, việc sinh viên lựa chọn phương pháp tư học khác nhau chobản thân, qua khảo sát mỗi SV có nhận định về hoạt động tự học cho bản thânthể hiện qua bảng sau

Bảng 4 Sinh viên lựa chọn hình thức tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

tự học ở mức độ nào? Các điều kiện để giảng viên thực hiện đúng chức trách,nhiệm vụ của mình trong hướng dẫn phương pháp tự học môn học Tư tưởng

Hồ Chí Minh cho sinh viên có đảm bảo hay không? Đánh giá việc sinh viên

ưa thích hoạt động tự học môn tư tưởng Hồ Chí Minh như thế nào?

Qua số liệu thu được khi phỏng vấn cho thấy tỷ lệ cao nhất khi sinhviên được hỏi lựa chọn phương thức học ở trên lớp và tự học ở nhà là chủ yếuchiếm (63% và 65%) Cũng vì sinh viên học tự nhiên nên việc tự học thêm tạithư viện và tham gia vào các hoạt động khác giúp việc học tập môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh sinh viên còn ít, có (25% và 19%) ý kiến vì phần lớn thời giancác em dành học môn chuyên ngành và thực hành nghề nghiệp, việc tham giacác hoạt động khác chủ yếu là thi Robocon, hoạt động 5S, mùa hè tìnhnguyện còn các hoạt động phục vụ cho môn học rất ít nên việc các em liên hệkiến thức môn học với thực tiễn còn nhiều hạn chế và chưa thấy được hết ý

nghĩa, giá trị của môn học Để phát huy tính chủ động, sáng tạo của người học

để chiếm lĩnh tri thức, trong quá trình giảng dạy phải phát huy tính tự học củasinh viên ở trên lớp, GV thường sử dụng PPDH tích cực như phương phápthảo luận nhóm để người học hiểu và nhớ bài lâu hơn, có 47% sinh viên đồng

ý với tiếu chí này khi được hỏi

Một thực tế khách quan mang tính quy luật được phản ánh thông qua quátrình điều tra, khảo sát và kết quả phân tích số liệu ở trên cho thấy từ nhậnthức đến thái độ và hành động đúng tác động đến quá trình học tập Từ thực tế

sử dụng phương pháp tự học, lựa chọn hoạt động tư học của sinh viên khácnhau có sự tác động của nhiều yếu tố khách quan và chủ quan Trên cơ sở đó,

GV đưa ra một số biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ ChíMinh thể hiện qua bảng 5

Bảng 5 Biện pháp nâng cao hiệu quả tự học môn Tư tưởng Hồ Chí

Minh

2 Hướng dẫn SV sử dụng giáo trình, tài liệu tham khảo 57.5

3 Hướng dẫn SV tham quan thực tế DTLS, bảo tàng HCM… 17

4 Hướng dẫn SV lập kế hoạch và thực hiện tự học 35

5 SV lập đề cương sơ lược nắm kiến thức cơ bản 12.5

6 SV làm việc nhóm, tổ chức trò chơi theo nội dung, chủ đề

được giao

61.5

Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh gồm 18 GV đều tham gia giảng dạymôn học này, với mục đích nâng cao chất lượng dạy và học mỗi GV đưa rabiện pháp nhằm nâng cao tính tự học của SV Nhóm tác giả trong quá trìnhnghiên cứu đề tài và thực tiễn giờ dạy đã có nhận định cụ thể sau khi đượckhảo sát, cụ thể có 63% GV cho rằng việc SV chuẩn bị bài trước ở nhà làthành công quyết định hiệu quả học tập qua nội dung môn học được giao nhưvậy sinh viên thỏa sức sáng tạo, tìm tòi tri thức mới và nhớ lâu hơn kiến thứcmôn học Thực tế, tài liệu học tập môn học rất phong phú (57.5%) nhưng

không phải SV nào biết lựa chọn, khai thác hiệu quả tài liệu môn Tư tưởng

Hồ Chí Minh hợp lý; với định hướng GV thì SV tìm đọc để mở rộng tri thứctrong giáo trình mà giờ lên lớp GV không thể truyền tải đến người học nhưphục vụ nội dung bài kiểm tra số 1, 2 hay tham gia các hoạt động Đoàn Trênlớp SV tự học, hợp tác với nhau tham gia làm việc nhóm, đóng vai, tổ chứctrò chơi theo nội dung giáo trình được SV ưa thích, hứng thú nên có 61.5%

GV có cùng quan điểm với tiêu chí này Một biên pháp khác có tác dụng lớnđến tự học của SV như hướng dẫn SV tham quan thực tế DTLS, bảo tàngHCM, bảo tàng lịch sử mặc dù có 17% ý kiến đồng thuận vì đòi hỏi tính tựgiác, chủ động trong tự học của SV nhưng không phải GV nào cũng lựa chọnphương pháp này vì mất thời gian, điều kiện phương tiện hạn chế, chưa tổchức quy mô theo lớp nên việc thực hiện đơn lẻ dẫn đến đôi khi chán nản; sau

đó xử lý thông tin đã thu thập được Mặt khác, GV đã tăng cường hướng dẫn

SV lập kế hoạch và thực hiện tự học (35%) để việc tự học của SV phù hợp ởmọi hình thức, ở các thời điểm, lựa chọn các phương pháp tự học hiệu quả vàphù hợp với trình độ của bản thân

2.1.4 Những thuận lợi và khó khăn tác động biện pháp nâng cao hiệu quả

tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên

Trong quá trình hướng dẫn SV thực hiện biện pháp nâng cao hiệu quả

tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh GV thường gặp phải những thuận lợi vàkhó khăn nhất định Kết quả thu được sau khi khảo sát, SV đưa ra quan điểmnhư sau:

Bảng 6 Những khó khăn và thuận lợi của SV trong tự học môn Tư tưởng Hồ Chí

Minh

1 Có ý thức trong tự học ở trên lớp và ở nhà 40.5

2 Nguồn tư liệu phục vụ tự học môn TTHCM phong phú 41

4 GV hướng dẫn, vận dụng linh hoạt các PPDH 79

5 Cơ sở vật chất và phương tiện dạy học thuận lợi 65.5

Khó khăn

7 Chưa tìm được phương pháp tự học phù hợp 67

8 Chưa có kỹ năng hợp tác trong PPDH tích cực (TLN, tổ chức

có phương pháp tự học vì đây là con đường để SV tự tìm ra cho mình cáchthức tự học phù hợp như tự nghiên cứu trước bài ở nhà, cách tự đọc và ghichép tài liệu hay khai thác thông tin phim tư liệu về Hồ Chí Minh hay GVgiao nhiệm vụ tự học qua thâm nhập thực tế qua nhân chứng, vật chứng, địadanh lịch sử ghi dấu ấn cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh; từ

đó SV tự làm việc theo nhóm để trình bày trong giờ học mới và đưa ra ý kiến,câu hỏi cho cả lớp cùng tham gia vào nội dung của nhóm như vậy tăng hứngthú, lôi cuốn người học hơn Có 40.5% và 41% ý kiến của SV cho rằng ý thức

tự học và nguồn tư liệu môn học phong phú là yếu tố thuận lợi trong việc họctập môn Tư tưởng Hồ Chí Minh, SV có thể tìm đọc bài nói, bài viết, phóng

sự, phim tư liệu trên mạng với cơ sở vật chất thuận lợi cho hoạt động học(65.5%) giúp SV dễ dàng gắn kết và hiểu rõ hơn tư tưởng của Người đối vớicách mạng Việt Nam và trong bối cảnh hiện nay ở nước ta

Bên canh đó, những yếu tố khó khăn luôn tồn tại trong hoạt động tựhọc nên từ phía GV và SV cần khắc phục để không ảnh hưởng đến kết quảhọc tập môn học Trong đó khó khăn lớn nhất SV chưa tìm được phương pháp

tự học phù hợp có 67% ý kiến đồng thuận vì nhiều lí do khác nhau như môitrường học tập, kinh nghiệm học tập môn lý luận còn ít ; mặt khác việc tựhọc trên lớp không thuận lợi vì lớp học tín chỉ sĩ số đông khoảng 70 – 100 SV

nên nhiệm vụ, quản lý, tự giác học tập của SV hạn chế ảnh hưởng tới hoạtđộng dạy và học (47%) Nhiều SV chưa có kỹ năng hợp tác trong tự học, tựlàm việc theo nhóm khi được giao nhiệm vụ (18%) ít nhiều ảnh hưởng khôngtốt đến các thành viên trong lớp và trong nhóm khi tham gia bài giảng; khiđược giao nhiệm vụ tự học ở nhà còn thụ động lựa chọn phương pháp tự họchợp lý nên chất lượng và hiệu quả tự học chưa đạt được như mong muốn.

Vì vậy, phát huy những mặt thuận lợi và khắc phục khó khăn mỗi GVphải có lòng yêu nghề, phương pháp sư phạm tốt và hướng dẫn tự học phùhợp đối tượng và mục tiêu môn học

2.2 Nguyên nhân của thực trạng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên

Trước diễn biến của thực trạng tự học và biện pháp nâng cao hiệu quả

tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh ở trường ĐHCN Hà Nội đã phân tích,đánh giá cần phải có biện pháp khắc phục; từ việc nâng cao nhận thức về vịtrí, tầm quan trọng của môn học đến việc xác định đúng đắn mục đích và thái

độ học tập, nêu cao ý thức tự học của cá nhân; đồng thời trách nhiệm củangười dạy cũng phải được lưu tâm đảm bảo cho việc dạy học có khả năng thuhút, tạo tâm lý say mê, hứng thú cho người học

Trước hết phải hiểu rõ thực trạng nào cũng có nguyên nhân của nó, tìmhiểu nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng tự học môn Tư tưởng Hồ ChíMinh chưa phát huy hiệu quả cao, tìm hiểu nguyên nhân trên cơ sở tổ chức,điều tra, khảo sát, lấy ý kiến của cả người dạy và người học

Câu hỏi đặt ra để thăm dò lấy ý kiến của giảng viên và sinh viên lànguyên nhân cơ bản nào trong số các nguyên nhân sau dẫn đến chất lượng vàhiệu quả tự học của sinh viên chưa cao Số liệu thống kê thu được như sau:

Bảng 7 Nguyên nhân tác động việc tự học môn Tư tưởng Hồ Chí

TT Nguyên nhân Tỷ lệ %

5 SV chưa có phương pháp tự học hiệu quả 58.5

8 Chưa có các biện pháp giúp SV tự học có hiệu quả 26.5

Phân tích số liệu thống kê cho thấy thực tế cả giảng viên và sinh viênđều cho rằng có nhiều nguyên nhân tác động đến chất lượng, hiệu quả tự họcmôn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên, cụ thể:

Về phía sinh viên, đa số sinh viên cho rằng có hai nguyên nhân cơ bảntác động đến chất lượng tự học chưa cao của sinh viên đó là: Sinh viên chưa

có phương pháp tự học hiệu quả (58.5%), PPGD của giảng viên chưa có tínhthuyết phục cao (37.5%); khối lượng kiến thức nhiều (27%); tiếp theo dochưa có ý thức và kỹ năng tự học (62.5%); tiếp đến do hình thức tổ chức họctập đơn điệu (68%); ngoài ra do sinh viên ít học hỏi, tham khảo (45%),nguyên nhân do sinh viên coi môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là môn học phụ có(56%); mặt khác, giảng viên chưa định hướng cho sinh viên các biện pháp tựhọc có hiệu quả (26.5%)

Về phía giảng viên, đa số giảng viên có ý kiến xác đinh thứ tự cácnguyên nhân, trong đó ba nguyên nhân cơ bản hàng đầu tác động chất lượnghiệu quả tự học chưa cao của sinh viên: Sinh viên chưa có phương pháp tựhọc hiệu quả; khối lượng kiến thức cần giảm tải; hình thức tổ chức học tậpđơn điệu; ý thức học tập của sinh viên còn thấp; PPGD của giảng viên chưa

có tính thuyết phục cao; mặt khác do sinh viên ít học hỏi, tham khảo; vấn đềkiểm tra, đánh giá môn học chưa thỏa đáng và sau cùng là nguyên nhân vẫncoi môn Tư tưởng Hồ Chí Minh là môn học phụ

Như vậy, tổng hợp kết quả điều tra, khảo sát, phân tích sự tác động qualại của các yếu tố, các quan điểm, các ý kiến của giảng viên và sinh viên cho

kết quả tương đối thống nhất về nguyên nhân cơ bản dẫn đến chất lượng tựhọc môn Tư tưởng Hồ Chí Minh của sinh viên trường ĐHCN Hà Nội chưacao là:

Do sinh viên chưa có phương pháp tự học hiệu quả và phương phápdạy học của giảng viên cũng chưa có tính thuyết phục cao, hai nguyên nhânnày có liên quan chặt chẽ với nhau vì phương pháp tự học của sinh viên chịuảnh hưởng sâu sắc phương pháp dạy học và việc hướng dẫn phương pháp tựhọc của giảng viên theo cách truyền thống mà mà tục ngữ có câu “không thầy

đố mày làm nên”, giảng viên hướng dẫn sinh viên phương pháp tự học tậntình, chu đáo để sinh viên lĩnh hội tri thức Thời gian trước đây, PPDH theolối truyền thụ một chiều đối với các môn khoa học Mác – Lênin nói chung ởcác trường Đại học và cao đẳng nói chung và trong những năm gần đây đốivới môn Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng luôn tạo sức ép lớn trong tâm lýsinh viên; sinh viên tiếp thu tri thức thụ động, phải trình bày diễn giải trongmỗi bài kiểm tra những kiến thức lý luận, lý thuyết nặng nề khiến sinh viên lolắng, không thoải mái trong học tập, tự ti trong việc học, nên đưa ra ý kiến gìcũng lo sai “quan điểm”, không dám sáng tạo, không dám bày tỏ quan niệmcủa mình Thực tế này đã trở thành một thói quen trong sinh viên khi học tậpmôn học nên tuân thủ những kiến thức giảng viên truyền thụ, không nhất thiếtphải phân tích, sáng tạo đó là phương pháp tự học thiếu tự chủ, không có kếhoạch, tham khảo giáo trình, tài liệu ít và vấn đề chuẩn bị bài trước khi lênlớp nghe giảng không phải là cần thiết vì xuất hiện tình trạng ỷ lại trong họctập Đây là một nguyên nhân phải sớm được cải thiện, khắc phục trước hết từtâm lý của sinh viên đồng thời từ phía giảng viên

Cả giảng viên và sinh viên đều đề cập đến một nguyên nhân cơ bản làkhối lượng kiến thức cần giảm nhẹ; trên thực tế khối lượng kiến thức rộng lớnthật sự, hệ thống tri thức tồn tại một cách khách quan, độc lập với những

thống kiến thức trọng tâm Chiều dài lịch sử càng tăng thì khối lượng kiếnthức nhân loại khám phá càng rộng lớn Tuy nhiên trong một thời gian dàichúng ta đã duy trì thói quen là xuất bản nhiều sách, giáo trình tài liệu màchưa chú ý đến vấn đề giá trị và giá trị sử dụng của sách, giáo trình và tài liệutham khảo đó đối với sinh viên như thế nào, ngay cả việc giới thiệu tài liệutham khảo bản thân sinh viên giảng viên khó xác định tài liệu nào là cần thiết,điều này đã tạo ra tâm lý trong sinh viên sự quá tải về việc tiếp thu tri thức.

Đặc biệt đối với môn Tư tưởng Hồ Chí Minh khi đưa vào chương trìnhđào tạo với tư cách là hệ thống tư tưởng lý luận thực sự, cảm nhận của SV về

Tư tưởng Hồ Chí Minh có vẻ như chưa gắn với thực tiễn do nhận thức chưanhất quán thể hiện việc khẳng định giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh là lớn lao,kho tàng tri thức rộng lớn nên một số giảng viên giới thiệu sinh viên nhiềusách, giáo trình, tài liệu tham khảo, phim tư liệu, bài hát…nhưng chưa đề cậpđến trọng tâm chương trình chính khóa là những đơn vị kiến thức nào; dẫnđến sinh viên lo lắng về khối lượng kiến thức lớn

Với thời gian học tập phân phối cho môn học so với khối lượng kiếnthức môn học thì nhìn tổng thể là quá hạn hẹp, thực tế có giảng viên chưa xácđịnh kiến thức trọng tâm của từng chương, từng nội dung để phân phối thờigian hợp lý nên cảm thấy thời gian dạy và học đều thiếu, sinh viên luôn bị sức

ép của lối truyền thụ một chiều

Do việc tổ chức dạy học còn đơn điệu, nguyên nhân này chính giảngviên và sinh viên nhìn nhận rõ nét, khách quan nhất bởi chính họ vừa là chủthể, vừa là đối tượng của việc dạy học, việc hướng dẫn phương pháp tự học,như trên chúng ta đã phân tích về phương pháp dạy học của giảng viên chưamang tính thuyết phục cao do chính giảng viên chưa tự vận động tìm tòiphương pháp tự học hiệu quả do hạn chế về trình độ, tầm nhìn ; nhưng tínhthuyết phục của phương pháp dạy học một phần từ cách thức tổ chức dạy học

ở trong nhà trường còn đơn diệu, một chiều Trên thực tế, các nhà trường

trong một thời gian quá lâu dài đặt lên hàng đầu việc giảng dạy, truyền tải đếnsinh viên thật nhiều nội dung kiến thức của nhân loại theo lối “nghe –ghi, đọc-chép” trong điều kiện sinh viên không có thêm tài liệu tham khảo, không cóthêm thông tin khác để cập nhật, chỉ nghe và tin tưởng một chiều vào điều côchỉ dẫn từ đó cho thấy về mặt hình thức còn đơn điệu, giảng viên thuyết trình,sinh viên nghe, gây tâm lý thụ động.

Mặt khác, trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, các phương tiệnthông tin nhiều, hình thức tuyên truyền, cập nhật tri thức phong phú, sinh viêncho rằng biết rồi nên chủ quan, ít học hỏi, giảng viên lại cho rằng sinh viênbiết nhưng chưa đủ nên cứ giảng giải để cung cấp thêm tri thức, việc dạy họccòn đơn điệu tạo tâm lý nhàm chán, khó có thể lôi cuốn người học Hơn nữa,việc kiểm tra, đánh giá chất lượng tự học môn Tư tưởng Hồ Chí Minh cònnhiều vấn đề cần quan tâm, từ khâu ra đề đến yêu cầu nội dung bài làm cònnặng tính lý thuyêt với những yêu cầu SV sao chép lại kiến thức thông quahọc thuộc, yêu cầu về thực hành, về vận dụng mang tính kích thích khả năngsáng tạo của SV chưa nhiều, sinh viên chưa thực sự làm chủ được kiến thứccủa mình

Ý thức tự học của sinh viên kém, sinh viên ít học hỏi, tham khảo đây làhai vấn đề có liên quan chặt chẽ với nhau để có thể xác định nó là nguyênnhân dẫn đến chất lượng tự học chưa hiệu quả xuất phát từ việc sinh viênchưa được kích thích bởi nhu cầu học tập, không có hứng thú trong học tậpmôn học này suy cho cùng là vấn đề quản lý Đánh giá một cách khách quan

và đúng đắn, đánh giá một cách thuần túy về đa số sinh viên thực sự đủ điểmtrúng tuyển vào học tại các trường đại học với bản chất đa số sinh viên khôngphải ý thức tự học kém mà cần phải nhìn nhận một cách khách quan việc tổchức dạy học ở trong nhà trường tác động đến ý thức tự học của sinh viên

Các nguyên nhân cơ bản trên được thống kê ở bảng số liệu cũng là

dạy học Tư tưởng Hồ Chí Minh nói riêng ở trường ĐHCN Hà Nội và các cơ

sở giáo dục trên phạm vi cả nước

Qua thực tiễn giảng dạy, các giảng viên đã quan tâm đến vấn đề tự họccủa sinh viên đối với môn Tư tưởng Hồ Chí Minh trong việc đào tạo theo họcchế tín chỉ, thời lượng tự học đặt ra yêu cầu bắt buộc đối với sinh viên đểchiếm lĩnh tri thức và đặc biệt đối với sinh viên không chuyên, ngành đào tạo

về kỹ thuật Trên thực tế chưa quan tâm thường xuyên, một bộ phận sinh viênchưa thật sự nỗ lực tiếp thu các phương pháp tự học do GV hướng dẫn nên tựmình chưa phát huy cao tinh thần tự học điều này ảnh hưởng đến hiệu quả tựhọc của sinh viên Sự kết hợp hài hòa, đồng bộ và tích cực giữa việc hướngdẫn tận tình, trách nhiệm, chu đáo, có tính hệ thống của giảng viên với ý thức

tự giác, tích cực của sinh viên đảm bảo sinh viên tự lựa chọn phương pháp tựhọc hiệu quả Chìa khóa để nâng cao chất lượng và hiệu quả tự học môn Tưtưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trường ĐHCN Hà Nội qua việc phân tích

và chỉ ra từng nguyên nhân cụ thể trên cơ sở đó tìm biện pháp khắc phục

2.3 Thực nghiệm

2.3.1 Mục đích thực nghiệm

Thực nghiệm biện pháp nâng cao hiệu quả tự học trong nhà trườngnhằm chứng minh tính xác thực, đúng đắn, là sự vận dụng các biện pháp cùngvới phương pháp tự học cho sinh viên nhằm nâng cao hiệu quả học tập để tạođược sự biến đổi theo xu hướng tích cực kết quả học tập môn Tư tưởng HồChí Minh cho sinh viên trường Đại học Công nghiệp Hà Nội trong việc đàotạo nguồn nhân lực có trình độ cao

Để thực hiện mục đích trên, tác giả tiến hành thực nghiệm ở lớp thựcnghiệm và lớp đối chứng, đối tượng tác động được chia làm 2 nhóm: nhómthực nghiệm và nhóm đối chứng với sinh viên đại học năm thứ 2

2.3.2 Đối tượng và địa bàn thực nghiệm

Tác giả chọn 2 lớp sinh viên đại học may 1, 4 - K8 và lớp sinh viên đạihọc KHMT 1 và KTMP 3 - K8 làm lớp thực nghiệm và lớp đối chứng có kếtquả tương đối đồng đều về nhận thức, về năng lực tiếp thu kiến thức.

Địa bàn tiến hành thực nghiệm tại trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

2.3.3 Nội dung thực nghiệm

Chương V và chương VII trong chương trình môn học để thiết kế bàigiảng và dạy thực nghiệm vận dụng một số biện pháp nâng cao hiệu quả tựhọc môn Tư tưởng Hồ Chí Minh:

- Hướng dẫn cách lập kế hoạch học tập và thực hiện kế hoạch

- Hướng dẫn các sử dụng giáo trình và tài liệu tham khảo

- Hướng dẫn chuẩn bị bài

STT Nội dung chương thực nghiệm Đơn vị kiến thức lựa chọn Số

tiết

1 Chương V Tư tưởng HCM về đại

đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế

Phần I: Tư tưởng Hồ Chí Minh

về đại đoàn kết dân tộc

01

2 Chương VII Tư tưởng Hồ Chí

Minh về văn hóa đạo đức và xây

dựng con người mới

Phần II: Tư tưởng Hồ Chí Minh

2.3.4 Tiến hành thực nghiệm đối chứng

Dạy thực nghiệm theo giáo án thực nghiệm đã thiết kế tại lớp thực

nghiệm và lớp đối chứng

Lớp thực nghiệm dạy học có hướng dẫn phương pháp tự học, lớp đốichứng dạy học mà chưa chú ý hướng dẫn vấn đề tự học Việc tổ chức dạythực nghiệm được tiến hành đảm bảo nguyên tắc đã xây dựng theo kế hoạchđào tạo, biên chế năm học và quy định về hồ sơ đối với môn học

2.3.5 Kết quả thực nghiệm

Bảng 8 Kết quả học tập môn TTHCM sau thực nghiệm của lớp thực nghiệm

Bài kiểm tra Số

sinh viên

Kết quả kiểm tra (%) Điểm A

(8.5 -10) Điểm B (7-8.4) (5.5 -6.9) Điểm C (4.0 -5.4) Điểm D Điểm F < 4 Điểm I

Kết quả TBT

môn học