Đảng bộ đồng nai lãnh đạo công tác đoàn và phong trào thanh niên thời kỳ 1986 2002

Do vậy, việc lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong thời kỳ đổi mới đóng vai trò hết sức quan trọng, mặt khác, Đảng cũng xác định công tác thanh niên khôn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

ĐẶNG MẠNH TRUNG

ĐẢNG BỘ ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ PHONG

TRÀO THANH NIÊN THỜI KỲ 1986-2002

LUẬN VĂN THẠC SỸ LỊCH SỬ ĐẢNG

Mã số: 5 03 16

Người hướng dẫn: TS VŨ QUANG HIỂN

Hà nội - 2004

MỤC LỤC

Trang

Mở đầu 3

Chương 1 ĐẢNG BỘ ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ

1.1 Đồng Nai, những giá trị truyền thống 9 1.2 Yêu cầu của sự nghiệp đổi mới với công tác Đoàn và phong trào

thanh niên Đồng Nai 10 1.3 Những chủ trương và giải pháp lớn của Đảng bộ Đồng Nai đối với

công tác đoàn và phong trào thanh niên 27 1.4 Triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng bộ về công tác đoàn

và phong trào thanh niên 33

Chương 2 ĐẢNG BỘ ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ

PHONG TRÀO THANH NIÊN THỰC HIỆN CÁC CHƯƠNG TRÌNH

2.1 Những thuận lợi, khó khăn của phong trào thanh niên Đồng Nai khi

bước vào thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa 40 2.2 Những chủ trương và giải pháp nhằm phát huy vai trò xung kích của

Đoàn thanh niên 45 2.3 Triển khai thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy về công tác thanh niên 50 2.4 Đa dạng hóa các loại hình, nâng cao chất lượng giáo dục của Đoàn

Thanh niên tỉnh Đồng Nai 63 2.5 Nâng cao chất lượng đoàn viên, chất lượng hoạt động cơ sở Đoàn và

tích cực xây dựng Đảng 68 2.6 Mở rộng mặt trận tập hợp, đoàn kết thanh niên 73

Chương 3 MỘT VÀI NHẬN XÉT VÀ KINH NGHIỆM 77

3.1 Những ưu điểm và hạn chế của Đảng bộ 77

3.2 Những thành tựu nổi bật trong công tác Đoàn và phong trào thanh niên 84

3.3 Một số kinh nghiệm 95

KẾT LUẬN 103

TÀI LIỆU THAM KHẢO 106

PHỤ LỤC 117

BẢNG QUY ƢỚC CHỮ VIẾT TẮT

BCH : Ban chấp hành

BTV : Ban Thường vụ

CKT : Chất lượng, kiểu dáng, tiết kiệm

CNH-HĐH : Công nghiệp hóa - hiện đại hóa

CNVC : Công nhân viên chức

CNXH : Chủ nghĩa xã hội

GD-ĐT : Giáo dục - Đào tạo

HĐND : Hội Đồng nhân dân

TNTP : Thiếu niên tiền phong

TNXK : Thanh niên xung kích

UBKT : Ủy ban kiểm tra

UBMT : Ủy ban mặt trận

UBND : Ủy ban nhân dân

XHCN : Xã hội chủ nghĩa

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Một trong những phát hiện vĩ đại của C.Mác là Học thuyết về sứ mệnh lịch sử toàn thế giới của giai cấp vô sản hiện đại Trong học thuyết của mình C.Mác đã đề cập đến lớp người trẻ tuổi, đánh giá cao vai trò của thế hệ công

nhân đang lớn lên Ông khẳng định: “Nhưng dù sao thì bộ phận giác ngộ nhất

trong giai cấp công nhân cũng nhận thức rất rõ ràng tương lai của giai cấp họ

và do đó là tương lai của cả loài người hoàn toàn phụ thuộc vào việc giáo dục thế hệ công nhân đang lớn lên" [53, tr.118]

Phát triển sáng tạo những luận điểm của C.Mác trong điều kiện lịch sử mới, V.I Lênin đã coi thanh niên là nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng Trong bài báo"Sự khủng hoảng của chủ nghĩa Mensêvic" (ngày 7/12/1906)

V.I.Lênin viết: “Há chẳng phải trong Đảng cách mạng của chúng tôi, thanh niên

chiếm ưu thế là một điều rất tự nhiên sao ? Chúng tôi là một Đảng của tương lai, mà tương lai thuộc về Thanh niên Chúng tôi là Đảng của những người cách tân, mà thanh niên lại luôn luôn đi theo những người cách tân Chúng tôi là Đảng đấu tranh quên mình chống lại chế độ cũ thối nát, mà thanh niên lại luôn quên mình chúng ta sẽ luôn luôn là Đảng của Thanh niên, của giai cấp tiên phong "[51, tr.210]

Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò và vị trí của thanh niên trong

sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Việt Nam Người nói: "Vì lợi ích

mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người" [56,

tr.129] Trong di chúc người căn dặn: "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau

là việc rất quan trọng và rất cần thiết" [58, tr.510]

Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đánh giá đúng đắn vai trò to lớn của thanh niên, luôn tin tưởng vào thanh niên; chăm lo giáo dục, bồi dưỡng và tạo điều kiện cho thanh niên rèn luyện và trưởng thành, xem công tác thanh niên là nhiệm

vụ rất quan trọng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của

Đảng Nghị quyết 26 NQ/TW ngày 4/7/1985 của Bộ Chính trị (khoá V) đánh giá

công tác vận động thanh niên “có tầm quan trọng chiến lược" [16] Nghị quyết

số 25NQ/TW ngày 13/3/1991 của Bộ Chính trị (khoá VI) tiếp tục khẳng định

"Công tác thanh niên là một nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc và vận mệnh của Tổ quốc" [17].

Tại Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII

(14/01/1993), Tổng Bí thư Đỗ Mười khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành

công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng" [18, tr.82]

Trong lịch sử và hiện tại, Đảng luôn xác định việc lãnh đạo công tác thanh niên là trách nhiệm của Đảng Đặc biệt trong thời kỳ đổi mới đất nước, nhiều vấn đề khó khăn và phức tạp, có tác động mạnh mẽ đến thanh niên như: Khủng hoảng trong hệ thống XHCN, các thế lực thù địch tăng cường đánh phá về mọi mặt, tập trung vào thế hệ trẻ; mặt trái của nền kinh tế thị trường đã tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống làm biến đổi những chuẩn mực giá trị xã hội, đạo đức, nghề nghiệp Do vậy, việc lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong thời kỳ đổi mới đóng vai trò hết sức quan trọng, mặt khác, Đảng cũng xác định công tác thanh niên không chỉ là việc của Đảng, của Nhà nước, mà còn của mọi tổ chức, của xã hội và từng gia đình, Nhà nước có trách nhiệm rất lớn trong việc thực hiện chiến lược thanh niên

Xuất phát từ quan điểm đúng đắn của Đảng Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng bộ Đồng Nai xác định trách nhiệm lãnh đạo, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh, xem công tác xây dựng Đoàn là một bộ phận công tác xây dựng Đảng Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Tỉnh lần VI nhiệm kỳ

1996 - 2000 xác định "chú trọng phát triển Đảng viên là Đoàn viên thanh niên

Cộng sản Hồ Chí Minh" [95, tr.88] và phải "Tích cực giáo dục truyền thống yêu

nước, cách mạng truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc cho thanh thiếu niên"

[95, tr.80], nhằm động viên thanh niên tích cực đi đầu thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, động viên tuổi trẻ nỗ lực vươn lên, vượt qua những khó khăn thử thách, tiến hành đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn, chăm lo giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo và phát huy vai trò xung kích của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhằm thực hiện thắng lợi các chương trình phát triển kinh tế, văn hóa

xã hội, an ninh quốc phòng của địa phương

Việc nghiên cứu sự lãnh đạo công tác thanh niên của Đảng bộ Đồng Nai nhằm rút kinh nghiệm cho công tác lãnh đạo của đảng bộ đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đổi mới, nâng cao vai trò lãnh đạo của đảng bộ các cấp đối với công tác thanh niên, để đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung, tỉnh Đồng Nai nói riêng và góp phần giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ Đồng Nai, khai thác nội lực trong thanh niên, bồi dưỡng tài năng trẻ là vấn đề cần thiết Vì vậy, tôi chọn đề tài Đảng bộ Đồng Nai lãnh đạo công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong thời kỳ 1986 - 2002 làm đề tài luận văn thạc sĩ lịch sử của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Để tổng kết, đánh giá phong trào thanh niên Đồng Nai trong thời kỳ đổi mới và khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Đồng Nai đối với phong trào thanh niên từ 1986 đến 2002, đã có một số công trình nghiên cứu và tài liệu liên quan, đó là:

Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Đồng Nai 1930 - 1995,

tập 1 (1997), NXB Đồng Nai, Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam Tỉnh

Đồng Nai 1930-1995, tập 2 (2000) Nxb tổng hợp Đồng Nai, có đề cập sự lãnh

đạo của Đảng bộ đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai

Quy trình thành lập tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam trong các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp

có vốn đầu tư nước ngoài Công trình nghiên cứu khoa học do Ban Thường vụ

Tỉnh Đoàn Đồng Nai thực hiện, nghiệm thu năm 2001

Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh niên tỉnh Đồng Nai 1930 - 2000 Công trình nghiên cứu khoa học do Ban

Thường vụ tỉnh Đoàn Đồng Nai thực hiện, nghiệm thu năm 2003

Các công trình khoa học nghiên cứu về Đảng bộ và Đoàn thanh niên đã tập hợp, hệ thống hóa nhiều tư liệu lịch sử quan trọng về Đảng và Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh ở địa phương, đã tổng kết sâu sắc thành những giá trị truyền thống của Đảng bộ và Đoàn Thanh niên trong công cuộc đấu tranh cách mạng kiên cường của nhân dân Đồng Nai trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp,

đế quốc Mỹ và trong công cuộc xây dựng CNXH dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đồng Nai Kết quả nghiên cứu đã được giới thiệu, phổ biến trong các tài liệu giáo dục truyền thống về Đảng, về Đoàn cho nhân dân Đồng Nai, trong đó đặc biệt là đoàn viên thanh niên Mặt khác, các công trình cũng đã tổng kết thực tiễn, rút ra những kinh nghiệm quý nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của đảng bộ trên một số lĩnh vực nhất định như: lãnh đạo đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính trị, tập hợp thanh niên công nhân ngoài quốc doanh, giáo dục truyển thống cách mạng

Tuy nhiên, hầu hết các công trình trên đều chưa đi sâu vào nghiên cứu một cách hệ thống về vai trò lãnh đạo của đảng bộ Đồng Nai đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai trong thời kỳ đổi mới

3 Mục tiêu và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

- Làm sáng tỏ vai trò của đảng bộ Đồng Nai đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên tỉnh Đồng Nai

- Làm sáng tỏ tình hình công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Đồng Nai

- Bước đầu tổng kết một số kinh nghiệm lịch sử nhằm nâng cao hiệu quả

sự lãnh đạo của đảng bộ đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai trong giai đoạn tiếp theo

3.2 Nhiệm vụ của luận văn

- Tập hợp, hệ thống hóa tư liệu có liên quan đến đề tài từ những nguồn khác nhau

- Trình bày những chủ trương, biện pháp của đảng bộ Đồng Nai qua mỗi giai đoạn lịch sử gắn với những biến động lịch sử cụ thể

- Đánh giá hiệu quả sự lãnh đạo của Đảng bộ Đồng Nai đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Sự lãnh đạo của Đảng bộ Đồng Nai đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai

- Những bước phát triển của phong trào thanh niên Đồng Nai qua các giai đoạn lịch sử

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Những thuận lợi, khó khăn của đảng bộ Đồng Nai trong công tác lãnh đạo Đoàn Thanh niên trong thời kỳ 1986-2002 của sự nghiệp đổi mới

- Nhận thức của đảng bộ Đồng Nai về vai trò, vị trí của Đoàn Thanh niên

và các tầng lớp thanh niên trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương

- Những chủ trương và giải pháp cụ thể nhằm đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn, việc triển khai thực hiện và những kết quả trong quá trình thực hiện các giải pháp đó

5 Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu

5.1 Nguồn tài liệu

- Tài liệu thành văn bao gồm: Các sách đã xuất bản của Mác, Ănghen, Lênin, Hồ Chí Minh bàn về thanh niên; các Nghị quyết của Bộ Chính trị, BCH

Trung ương Đảng, Tỉnh uỷ, UBND Tỉnh Đồng Nai; Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; các sách và công trình nghiên cứu về lịch sử đảng bộ và phong trào thanh niên Đồng Nai; các tài liệu, chương trình công tác của Trung ương Đoàn

và Tỉnh ủy Đồng Nai

- Tài liệu khai thác qua các nhân chứng lịch sử

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Chủ yếu là phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp lôgic

Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, so sánh, quy nạp và diễn dịch, phương pháp trừu tượng hóa và cụ thể hóa

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Đảng bộ Đồng Nai lãnh đạo công tác đoàn và phong trào

Thanh niên giai đoạn 1986 - 1996

Chương 2: Đảng bộ Đồng Nai lãnh đạo công tác đoàn và phong trào

thanh niên thực hiện các chương trình phát triển kinh tế, xã hội giai đoạn 1996 –

2002

Chương 3: Một vài nhận xét và kinh nghiệm

Chương 1 ĐẢNG BỘ ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐOÀN

VÀ PHONG TRÀO THANH NIÊN GIAI ĐOẠN 1986-1996

1.1 Đồng Nai - những giá trị truyền thống

Từ năm 1698, Chưởng cơ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh vâng lệnh Chúa Nguyễn Phúc Chu vào kinh lược xứ Đàng Trong lập nên dinh Trấn Biên (tiền thân tỉnh Biên Hòa sau này) và dinh Phiên Trấn Sau nhiều lần tách, nhập tỉnh Đồng Nai được thành lập từ tháng 1/1976, bao gồm vùng đất các tỉnh: Biên Hòa, Bà Rịa, Long Khánh và Tân Phú Năm 1978, tách huyện Duyên Hải về thành phố Hồ Chí Minh, năm 1979, Vũng Tàu được tách ra thành lập đặc khu Vũng Tàu - Côn Đảo và năm 1991: 03 huyện ven biển của Tỉnh Đồng Nai được tách ra, sáp nhập vào Vũng Tàu để lập tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu Đến nay tỉnh Đồng Nai có 11 huyện, thị, thành, dân số 1.982.000 người bao gồm hơn 40 dân tộc anh em, diện tích rộng 5.866,4km2 Là tỉnh cửa ngõ đi vào vùng đồng bằng rộng lớn Nam bộ Đồng Nai có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, quân sự Vì vậy, trong lịch sử, người dân Đồng Nai không ngừng đấu tranh chống chọi với

thiên tai, địch họa để sinh tồn và phát triển làm nên một “Hào khí Đồng Nai”,

với những giá trị lịch sử truyền thống quý báu

1.1.1 Truyền thống chống giặc ngoại xâm

Đồng Nai là nơi diễn ra những trận đánh oai hùng của nghĩa quân Tây Sơn trên sông Lòng Tàu, tiến về Rạch Gầm, Soài Mút đánh tan 5 vạn quân Xiêm

và 3.000 chiến thuyền vào những năm 1782, 1783 1785; nơi có nhiều tấm gương đấu tranh chống giặc ngoại xâm kiên cường như: Nguyễn Tri Phương, Trương Định, Nguyễn Đức Ứng , nơi diễn ra nhiều trận đánh lẫy lừng: chiến thắng La Ngà (1/3/1948), phá khám Tân Hiệp (2/12/1956), trận đánh Nhà Xanh (7/7/1959), tổng kho Long Bình ( tháng 2 - 3/1967; 12/8/1972), sân bay Biên Hòa (31/10/1964) đó là niềm tự hào mà nhân dân, đặc biệt là thanh niên Đồng Nai luôn trân trọng giữ gìn và phát huy trong quá trình tham gia bảo vệ Tổ quốc XHCN và giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của địa phương

1.1.2 Tinh thần cần cù, sáng tạo, đoàn kết tương thân tương ái trong lao động sản xuất

Sách “Đại Nam nhất thống chí ” còn ghi chép lại những nét văn hóa của

con người Biên Hòa, Đồng Nai trong lao động sinh hoạt “đất đai màu mỡ, sinh

sống dễ dàng, kẻ sỹ chăm học, dân siêng canh cửi”

Ngoài việc khẩn hoang trồng nông nghiệp người dân Biên Hòa-Đồng Nai còn phát triển mạnh mẽ các nghề thủ công truyền thống, mở mang thương cảng

“Nông nại đại phố” sầm uất Trong những năm gần đây, Đồng Nai đã biết phát

huy thế mạnh kinh tế của tỉnh và truyền thống cần cù sáng tạo của người lao động nên đã thu hút rất nhiều dự án của những nhà đầu tư trong và ngoài nước, phấn đấu xây dựng Đồng Nai thành một tỉnh công nghiệp vào năm 2010

1.1.3 Truyền thống văn hóa

Người dân Biên Hòa - Đồng Nai luôn tự hào là nơi có văn miếu Trấn Biên được xây dựng đầu tiên ở phía Nam (1775), nơi có nhà văn hóa Trịnh Hoài Đức

là một trong Gia Định tam gia, nơi có đời sống văn hóa khá phong phú qua các

lễ nghi thờ cúng ông bà tổ tiên, có nhiều di tích văn hóa: đền chùa, đài kỷ niệm, lăng mộ , nơi xuất hiện nhiều nhà văn, nhà thơ cách mạng tiêu biểu như Bình Nguyên Lộc, Dương Tử Giang, Hoàng Văn Bổn, Lương Văn Lực, Lý Văn Sâm

Kế thừa những truyền thống quý báu của người dân Biên Hòa - Đồng Nai, trong giai đoạn hội nhập cộng đồng thế giới, Đồng Nai vẫn không ngừng phát huy những giá trị truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc góp phần tích cực vào sự phát triển tiềm năng kinh tế mạnh mẽ, xây dựng Đồng Nai thành tỉnh công nghiệp trong tương lai

1.2 Yêu cầu của sự nghiệp đổi mới với công tác đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai

1.2.1 Đặc điểm phong trào thanh niên Đồng Nai trước năm 1986

Trước năm 1986, mặc dù Đảng có nhiều chủ trương đổi mới cục bộ, nhưng nền kinh tế rơi vào tình trạng khủng hoảng làm cho tình hình đất nước

gặp nhiều khó khăn: lạm phát tăng vọt trở thành siêu lạm phát (774,7%) đời sống của nhân dân, nhất là những người hưởng lương gặp nhiều khó khăn Hiện tượng tiêu cực trong xã hội ngày càng nhiều, công bằng xã hội bị vi phạm, pháp luật kỷ cương không nghiêm, quần chúng giảm lòng tin đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và điều hành của Nhà nước Đồng Nai cũng không thoát khỏi tình trạng chung của cả nước: sản xuất đình đốn, thanh niên thiếu việc làm, tệ nạn xã hội gia tăng, các tổ chức phản động trỗi dậy hoạt động chống phá cách mạng trong

đó có tổ chức “Lực lượng nghĩa quân phục quốc” của Trần Cao Hùng, một thiếu

úy ngụy quân trốn cải tạo, bị Công an Sông Bé (nay là Bình Dương) truy nã về tội cầm đầu tổ chức phản cánh mạng đã chạy dạt về Đồng Nai, tập hợp lực lượng, lập mật khu tại xã Phú Lộc, huyện Tân Phú

Trước tình hình đó, đảng bộ tỉnh đã có nhiều chủ trương quan trọng, trong

đó có chủ trương xây dựng Đoàn vững mạnh về mọi mặt , phát huy vai trò của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đáng chú ý là công tác tổ chức, được đảng bộ quan tâm chỉ đạo cho Đoàn thanh niên thực hiện nghiêm túc

Nghị quyết Đại hội lần III đảng bộ tỉnh là Phải kiện toàn, củng cố bộ máy BCH

Đoàn từ tỉnh đến tận cơ sở để đủ sức phát huy quyền làm chủ tập thể của tuổi trẻ Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã tập trung

chỉ đạo các cơ sở Đoàn khắc phục tình trạng yếu kém trong công tác xây dựng Đoàn, đoàn kết tập hợp thanh niên, đề ra các giải pháp nhằm động viên lực lượng trẻ xung kích, đi đầu và sáng tạo thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ của

kế hoạch 5 năm lần thứ 3 (1981-1985), ra sức học tập và rèn luyện xây dựng cuộc sống mới, con người mới XHCN, hăng hái thực hiện nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Tuy có nhiều cố gắng trong công tác xây dựng Đoàn, Hội, phát triển thực lực đoàn viên, hội viên nhưng so với yêu cầu nhiệm vụ của phong trào Đoàn có nhiều bất cập, trong đó đáng chú ý là sự mất cân đối nghiêm trọng trong lực lượng đoàn viên nông thôn (đoàn viên nông thôn chỉ đạt 0,8% so với tổng số đoàn viên toàn tỉnh, trong lúc chiếm đến 74% thanh niên toàn tỉnh) Trong khu

vực công nghiệp và các công ty cao su, đoàn viên chiếm tỷ lệ 30% so với tổng số thanh niên, còn trong khu vực sản xuất tiểu thủ công nghiệp, số lượng đoàn viên không đáng kể

Trước những khó khăn về đời sống và tệ nạn xã hội có chiều hướng gia tăng, trước những âm mưu phá hoại nhiều mặt của các thế lực thù địch, một bộ phận không nhỏ đoàn viên thanh niên có những biểu hiện giảm sút ý chí phấn đấu vươn lên, thậm chí còn hoài nghi về con đường đi lên CNXH, mất lòng tin vào sự lãnh đạo của Đảng, có nhiều hành vi tiêu cực: thiếu trách nhiệm công dân, trốn tránh nghĩa vụ, sống buông thả, nhất là trong một bộ phận khá đông thanh niên chưa có việc làm hoặc không muốn lao động, đã phát sinh nhiều kiểu sống thiếu lành mạnh, phi đạo đức, thậm chí vi phạm pháp luật nghiêm trọng: cướp của, giết người

Nhận rõ vai trò của Đoàn và trách nhiệm trước Đảng, trước Nhà nước Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đã chỉ đạo thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ chăm

lo xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở của Đoàn cả 3 mặt: chính trị, tư tưởng và tổ chức Đặc biệt, các cấp bộ Đoàn đã quan tâm đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng sâu rộng trong đoàn viên, thanh niên, làm chuyển biến một bước về nhận thức của đoàn viên, thanh niên về tình hình và nhiệm vụ của cách mạng, về vai trò và trách nhiệm của đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong việc thực hiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN nói chung và tỉnh Đồng Nai nói riêng

Thông qua việc triển khai chương trình giáo dục lý luận chính trị cơ bản cho đoàn viên thanh niên, hơn 300 cơ sở Đoàn đã sáng tạo nhiều hình thức sinh động giúp cho hơn 15.000 đoàn viên thanh niên không chỉ tìm hiểu, nắm vững nội dung cơ bản của 5 bài học chính trị theo quy định mà còn quán triệt đường lối chính sách của Đảng, những chủ trương, giải pháp của Tỉnh ủy về phát triển kinh tế xã hội của tỉnh trong từng giai đoạn Trong số các mô hình giáo dục sáng tạo của Đoàn có mô hình “Hội thi tuyên truyền viên trẻ của Thành phố Biên Hòa

và đợt sinh hoạt chính trị “Tôi - Người đoàn viên thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh” của Thành đoàn Biên Hòa, Long Khánh và các đoàn trực thuộc đã được

đông đảo đoàn viên thanh niên hưởng ứng, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của đông đảo cán bộ, đoàn viên đối với tập thể, gia đình và xã hội

Cùng với việc nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị tư tưởng, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã đẩy mạnh công tác xây dựng cơ sở Đoàn về mặt tổ chức theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần IV “Tổ chức toàn bộ thế hệ trẻ do Đoàn làm nòng cốt” và Nghị quyết Đại hội Tỉnh đảng bộ lần III

Thực hiện chỉ đạo của Tỉnh ủy và Trung ương Đoàn, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đã triển khai mạnh mẽ cuộc vận động “Nâng cao chất lượng đoàn viên, xây dựng cơ sở Đoàn vững mạnh, tiến tới trao thẻ đoàn viên” theo 5 nhiệm vụ của tổ chức đoàn cơ sở và 5 nhiệm vụ của đoàn viên Tuy nhiên, bên cạnh những

ưu điểm đạt được trong quá trình chỉ đạo cuộc vận động, còn bộc lộ những hạn chế: chỉ đạo thiếu chặt chẽ, chạy theo hình thức, đấu tranh phê bình và tự phê bình khi xét tư cách đoàn viên chưa cao, còn nể nang nên đã ảnh hưởng nhiều đến kết quả cuộc vận động Do vậy, ở một số cơ sở Đoàn, sau khi trao thẻ cho đoàn viên đã lâm vào tình trạng sa sút trên nhiều mặt, không thực hiện được vai trò nòng cốt trong tổ chức và động viên thanh niên thực hiện những nhiệm vụ chính trị của Đoàn; đoàn viên thì không tích cực tham gia các phong trào do Đoàn phát động, thậm chí bỏ sinh hoạt Đoàn Tỷ lệ cơ sở đoàn và đoàn viên tham gia cuộc vận động vẫn còn thấp Từ 1981-1985, trong toàn tỉnh chỉ có 62,84% cơ sở đoàn và 54,32% đoàn viên tham gia

Tuy số lượng phát triển đoàn viên hàng năm tăng lên (năm 1981: 2246 đoàn viên mới, năm 1982: 3413 đoàn viên mới năm 1983: 4461 đoàn viên mới, 9 tháng đầu năm 1984: 6.600 đoàn viên mới) nhưng tỷ lệ đoàn viên so với tổng số thanh niên vẫn còn thấp (chỉ đạt 8,88%), cơ cấu lực lượng đoàn viên trong toàn tỉnh vẫn còn mất cân đối nghiêm trọng Trong tổng số 33.447 đoàn viên chỉ có 9.363 đoàn viên sinh hoạt ở khu phố, nông thôn, 650 đoàn viên làm việc trong hợp tác xã, tập đoàn sản xuất nông nghiệp

Để khắc phục tình trạng khó khăn trong công tác xây dựng đoàn, Tỉnh ủy chỉ đạo Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đổi mới tổ chức và hành động, tập trung nghiên cứu áp dụng nhiều giải pháp tích cực trên các mặt công tác của Đoàn thông qua việc thực hiện 6 chương trình hành động của Đoàn:

- Chương trình học tập, rèn luyện và xây dựng cuộc sống mới

- Chương trình tuổi trẻ lao động sáng tạo và tiết kiệm

- Chương trình tuổi trẻ xung kích trên mặt trận sản xuất nông nghiệp, trong đó mũi nhọn là sản xuất lương thực

- Chương trình phân phối lưu thông và quản lý thị trường

- Chương trình hướng nghiệp và giải quyết việc làm cho thanh niên

- Chương trình tuổi trẻ xung kích bảo vệ quốc phòng, bảo vệ an ninh Tổ quốc

Trong mỗi chương trình hành động, tổ chức đoàn các cấp đều có những biện pháp cụ thể nhằm phát huy mọi tiềm năng trong thanh niên và xã hội, phục

vụ cho việc thực hiện thắng lợi các chương trình hành động của đoàn Trong đó, trước tiên là tập trung việc xây dựng củng cố tổ chức cơ sở của đoàn trở thành hạt nhân tổ chức, động viên đoàn viên thanh niên phát huy vai trò xung kích, sáng tạo thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Tỉnh ủy và UBND tỉnh Đó là

cơ sở để Ban Thường vụ Tỉnh đoàn tiếp tục chỉ đạo phong trào thanh niên trong những giai đoạn tiếp theo

1.2.2 Những chủ trương của Đảng, Trung ương Đoàn và trách nhiệm của tổ chức đoàn và đoàn viên thanh niên trong sự nghiệp đổi mới

Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam đã chứng minh: Đảng luôn tin tưởng ở thanh niên, luôn quan tâm, động viên cổ vũ phong trào và thường xuyên lãnh đạo đoàn thanh niên Tại Đại hội đại biểu Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần VI (1992), Đồng chí Đỗ Mười, Tổng Bí thư BCH Trung ương Đảng Cộng

sản Việt Nam đã xác định: “Lịch sử dân tộc chứng minh rằng ở bất kỳ thời kỳ

nào, thanh niên với chí tiến thủ và hoài bão lớn, với lòng yêu nước nồng nàn, luôn đi đầu đáp ứng những đòi hỏi của đất nước” [60, tr.9]

Trong giai đoạn đổi mới đất nước, nền kinh tế - xã hội nước ta đứng trước những khó khăn mới gay gắt và phức tạp Đến giữa những năm 80, đã rơi vào khủng hoảng kinh tế - xã hội: sản xuất tăng chậm, hiệu quả sản xuất và đầu tư thấp, lạm phát ở mức độ cao, ngân sách thâm hụt, phân phối lưu thông rối ren, quan hệ sản xuất XHCN chậm được củng cố, đời sống nhân dân lao động còn nhiều khó khăn, hiện tượng tiêu cực xảy ra ở nhiều nơi, quần chúng giảm lòng tin đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành của Nhà nước

Để khắc phục những sai lầm khuyết điểm đó, tạo sự chuyển biến cơ bản cho cách mạng nước ta trên con đường đi lên CNXH Tháng 12/1986, Đại hội Đại biểu Toàn quốc của Đảng với tinh thần nhìn thẳng vào sự thật, đã đánh giá đúng mức những thành tựu đạt được trong 10 năm xây dựng CNXH và bảo vệ

Tổ quốc, đánh giá đúng những tồn tại và nghiêm khắc tự phê bình sai lầm, khuyết điểm trong lãnh đạo, chỉ đạo quản lý của Đảng và Nhà nước

Thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta là lâu dài, khó khăn, phải trải qua nhiều chặng đường và nhiệm vụ bao trùm, mục tiêu tổng quát của chặng đường đầu tiên là ổn định mọi mặt tình hình kinh tế - xã hội, tiếp tục xây dựng những tiền đề cần thiết cho việc đẩy mạnh công nghiệp hóa trong chặng đường tiếp theo

Đại hội đề ra 5 mục tiêu cụ thể trong những năm còn lại của chặng đường đầu tiên:

1) Sản xuất đủ tiêu dùng và có tích lũy

2) Bước đầu tạo ra cơ cấu kinh tế hợp lý nhằm phát triển sản xuất

3) Xây dựng và hoàn thiện một bước quan hệ sản xuất mới phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

4) Tạo sự chuyển biến tốt về mặt xã hội

5) Bảo đảm nhu cầu củng cố quốc phòng an ninh

Để thực hiện những nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang mà Đảng đã tin cậy giao phó trong công cuộc đổi mới đất nước, thấm nhuần lời dạy của Bác khi nói

về giáo dục đoàn viên thanh niên: “ chúng ta không một phút nào quên được lý

tưởng cao cả của mình là phấn đấu cho Tổ quốc ta hoàn toàn độc lập, cho Chủ nghĩa xã hội hoàn toàn thắng lợi trên đất nước ta ” [57, tr.20], Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứ V Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (11/1987) đã nhất

trí nêu cao quyết tâm thực hiện khẩu hiệu: “ Sống chiến đấu lao động và học tập

theo gương Bác Hồ vĩ đại” góp phần hoàn thành thắng lợi 3 chương trình kinh

tế, đấu tranh chống tiêu cực, thực hiện dân chủ và công bằng xã hội nhằm hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó Đại hội đề ra phương hướng, nhiệm vụ chung của công tác đoàn và phong trào thanh niên nước ta từ năm

1987 đến năm 1991 với nội dung chủ yếu là:

- Động viên tuổi trẻ cả nước tạo ra phong trào hành động cách mạng sôi nổi, rộng khắp nhằm thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược, ba chương trình kinh tế lớn, hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó

- Thông qua lao động, học tập và chiến đấu để bảo vệ, xây dựng cuộc sống mới mà đào tạo, bồi dưỡng cho thanh niên những phẩm chất của con người mới, sống có lý tưởng và đạo đức cách mạng, khát vọng vươn lên, kế tục trung thành sự nghiệp cách mạng quang vinh của Đảng và nhân dân giao phó

- Không ngừng nâng cao sức chiến đấu của tổ chức đoàn, đổi mới nhận thức nội dung và phương thức công tác Đoàn, đổi mới tổ chức và phong cách chuyển hướng mạnh về cơ sở nhằm tập hợp đoàn kết thanh niên và chăm sóc thiếu niên nhi đồng Xây dựng đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức Động viên tuổi trẻ lập thành tích chào mừng kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam và 100 năm ngày sinh của Bác Hồ vĩ đại

- Tăng cường tình hữu nghị, đoàn kết và sự hợp tác toàn diện với thanh niên Liên Xô, Lào, Cămpuchia và các nước XHCN anh em, với thanh niên tiến

bộ và dân chủ trên thế giới

- Động viên đoàn viên thanh niên tham gia tích cực vào công cuộc đổi mới của đất nước Đoàn phải tự đổi mới hoạt động của mình

Để thực hiện những nhiệm vụ trên Đại hội quyết định tiếp tục phát triển

phong trào “Tuổi trẻ xung kích, sáng tạo xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” và triển

khai trong thanh niên 4 chương trình hành động cách mạng:

1) Tuổi trẻ xung kích và sáng tạo trên mặt trận kinh tế, thực hiện thắng lợi

03 chương trình mục tiêu về lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu

2) Tuổi trẻ đi đầu thực hiện các chính sách xã hội và đấu tranh cho công bằng xã hội

3) Tuổi trẻ xung kích trên mặt trận quốc phòng, an ninh bảo vệ Tổ quốc 4) Tuổi trẻ học tập và tiến quân vào khoa học kỹ thuật

Đồng Nai trong những năm đầu đổi mới cũng lâm vào tình trạng khó khăn Trong bối cảnh đó, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IV (1986) đã xác định những mục tiêu, nhiệm vụ của đảng bộ trong giai đoạn 1986 - 1991 với những nội dung cơ bản sau:

1) Trên lĩnh vực kinh tế:

Tập trung giải quyết cơ bản vấn đề lương thực gắn với nhiệm vụ phát triển nông sản hàng hóa, gắn với cơ chế thị trường, từng bước đưa nền sản xuất nông nghiệp của tỉnh từ sản xuất tự cấp, tự túc sang sản xuất hàng hóa và cơ bản giải quyết được nhu cầu lương thực, thực phẩm có phần xuất khẩu

Tăng cường các giải pháp đầu tư, thu hút vốn nước ngoài đầu tư vào Đồng Nai, chú ý điều chỉnh cơ cấu đầu tư theo hướng chủ yếu cho cơ sở sản xuất trọng điểm, xây dựng cơ sở hạ tầng cho các công trình phục vụ 3 chương trình kinh tế

Thực hiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước

2) Thực hiện các chính sách xã hội

Từng bước cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân lao động, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, coi trọng công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân và trẻ em Tiến hành đổi mới các hoạt động về văn hóa, văn nghệ, TDTT, thông tin, truyền thanh, truyền hình, xuất bản báo chí, tạo điều kiện nâng cao dân trí và phục vụ nhiệm vụ chính trị của đảng bộ

3) Bảo đảm thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh quốc gia và bảo vệ pháp luật XHCN

4) Từng bước đổi mới hệ thống chính trị và dân chủ XHCN, cải tiến mối quan hệ giữa Đảng, Chính quyền và các đoàn thể nhân dân, đề cao vai trò của Mặt trận các đoàn thể

5) Từng bước kiện toàn hệ thống tổ chức, đổi mới công tác cán bộ, cải tiến phong cách lãnh đạo của cấp ủy Đảng các cấp, chỉnh đốn làm trong sạch và nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, đủ sức lãnh đạo thực hiện sự nghiệp đổi mới của Đảng

Trong những năm 1987 - 1992, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn đã tiến hành 8 kỳ họp, có những kỳ họp đã dành thời gian bàn sâu về các chuyên đề như: Công tác tư tưởng và tổ chức của Đoàn, công tác tập hợp và đoàn kết thanh niên, củng cố và xây dựng Hội liên hiệp Thanh niên Việt Nam, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và sự nghiệp đổi mới của Đảng, cụ thể là:

Phong trào: “Tuổi trẻ xung kích, sáng tạo, Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

được tập trung vào 4 chương trình hành động cách mạng của Đoàn

Trên lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, tháng 12/1989, Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm cùng Ban Bí thư Trung ương Đoàn ra Chỉ thị 04/CTLT phát động phong trào “Thanh niên nông thôn sản xuất kinh doanh giỏi” và chỉ đạo các cấp bộ Đoàn tổ chức triển khai sâu rộng trong đoàn viên thanh niên Phong trào đã được sự hưởng ứng mạnh mẽ của 9 triệu đoàn viên thanh niên, có trên 5 vạn thanh niên nông thôn đạt thu nhập trên 5 triệu đồng/1 năm Chính nhờ

những kết quả đạt được mà nhiều tổ chức Đoàn đã được Đảng, nhà nước chủ động tạo cơ chế, chính sách để đoàn viên thanh niên có điều kiện đẩy mạnh phong trào sản xuất kinh doanh giỏi

Trong lĩnh vực công nghiệp, tháng 01/1992, Ban Bí thư Trung ương Đoàn

đã phối hợp với Bộ Công nghiệp nhẹ phát động phong trào “Chất lượng tốt, kiểu dáng đẹp, tiết kiệm hạ giá thành” gọi tắt là “C.K.T” Theo chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương đoàn, phong trào đã thu hút 500 cơ sở công nghiệp Trung ương

và hơn 2.500 xí nghiệp địa phương, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tham gia

Tổ chức Đoàn đã biểu dương kịp thời những cơ sở Đoàn có phong trào tốt,

những Đoàn viên thanh niên đạt danh hiệu “Bàn tay vàng”

Trên mặt trận quốc phòng an ninh, Ban Bí thư Trung ương Đoàn đã chỉ đạo các cơ sở Đoàn trong lực lượng vũ trang tích cực hưởng ứng phong trào:

“Xứng danh Bộ đội Cụ Hồ”, “thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy”, “vì điểm tựa tiền tiêu” Phong trào thu hút 80% đoàn viên thanh niên quân đội tích cực tham gia

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Ban Bí thư Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chỉ đạo các cấp bộ đoàn phải luôn phấn đấu tự đổi mới bản thân để làm tròn sứ mệnh tập hợp, đoàn kết thanh niên thành lực lượng vững chắc, phấn đấu cho sự nghiệp xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh; chú ý tập trung thực hiện dân chủ hóa trong sinh hoạt, nơi có điều kiện thì bầu trực tiếp Bí thư Đoàn tại Đại hội Riêng quân đội có 100% cơ sở đoàn bầu trực tiếp Bí thư đoàn tại đại hội

Trong công tác tập hợp đoàn kết thanh niên, Trung ương Đoàn chỉ đạo phải từng bước đổi mới nội dung và hình thức sinh hoạt của Hội LHTN có những cải tiến phù hợp với điều kiện mới Thông qua việc tập hợp thanh niên, Đoàn chủ động tổ chức nhiều chương trình hỗ trợ thanh niên, giải quyết những

vấn đề chính đáng như lập quỹ “Hỗ trợ tài năng trẻ”, quỹ “ Học bổng Sinh

viên”, quỹ “ Vì tuổi thơ”; lập văn phòng giới thiệu việc làm, các trung tâm dạy

nghề thanh niên giúp thanh niên tìm việc làm và dạy nghề cho thanh niên

Cuộc vận động “Xây dựng chi đoàn mạnh” do Hội nghị lần thứ 2 BCH

Trung ương Đoàn (khóa V) phát động nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức cơ sở, đồng thời nâng cao chất lượng đoàn viên, làm tốt công tác tập hợp, đoàn kết thanh niên

Để phát động phong trào thi đua làm theo lời Bác, nhằm tiến tới lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác Hồ kính yêu, ngày 19/5/1988, Hội nghị lần 1

Ban Thường vụ Trung ương đoàn khóa V đã có Nghị quyết về “Động viên tuổi

trẻ cả nước đẩy mạnh các hoạt động tiến tới kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác” và phát động phong trào “Làm theo lời Bác” nhằm bồi dưỡng lý tưởng

cách mạng và niềm tin đối với con đường mà Đảng và Bác Hồ đã chọn Nhiều hoạt động phong phú được các cấp bộ Đoàn tổ chức thu hút khá đông đoàn viên,

thanh thiếu niên tham gia như “Bác Hồ với thanh niên và thiếu nhi”, phong trào

“Nói lời hay, làm việc tốt”, “Xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ”, “Đại hội thanh niên xuất sắc làm theo lời Bác” Qua đó, đã khẳng định những cống hiến tích

cực của đoàn viên, thanh niên trong lao động, học tập và rèn luyện để trở thành những người có ích cho xã hội, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân ổn định đời sống và phát triển sản xuất

Cuộc vận động 03 mục tiêu: dân số, sức khỏe, môi trường là cuộc vận

động nhằm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 BCH Trung ương Đoàn khóa V (1988) về giáo dục hôn nhân và gia đình, về kế hoạch hóa, phát triển dân

số, vừa là nội dung giáo dục mới, quan trọng đối với tuổi trẻ, vừa là một biện pháp cấp bách mà toàn đoàn phải tổ chức thực hiện để góp phần tạo ra phong trào thanh niên xung kích trên mặt trận kinh tế xã hội

Sau Hội nghị lần 2 BCH Trung ương đoàn khóa V, các cấp bộ đoàn cần xây dựng nhiều chương trình hoạt động nhằm thực hiện 3 nội dung giáo dục về dân số, kế hoạch hóa gia đình:

Nâng cao nhận thức trong đoàn viên, thanh niên về dân số - sức khỏe - môi trường

Thực hiện mô hình mỗi gia đình trẻ chỉ có từ 1đến 2 con

Mỗi đoàn viên, thanh niên là một tuyên truyền viên tích cực về dân số, sức khỏe, môi trường

Bên cạnh các phong trào và cuộc vận động 3 mục tiêu dân số - kế hoạch hóa gia đình, Trung ương Đoàn còn chỉ đạo đổi mới hoạt động của đoàn trên các lĩnh vực đời sống xã hội, quan tâm đến đời sống của tuổi trẻ, sáng tạo các mô hình hay như:

Xây dựng lực lượng thanh niên xung phong xây dựng kinh tế, nhằm vận động đoàn viên, thanh niên đi đầu trong khai hoang, phục hóa, trồng rừng, xây dựng đường giao thông nông thôn, xây dựng các vùng kinh tế mới

Xây dựng các trung tâm giới thiệu việc làm cho thanh niên, nhằm giáo dục hướng nghiệp, dạy nghề và giải quyết việc làm cho thanh niên

Tiếp tục đầu tư cho nhà thiếu nhi cấp tỉnh, huyện theo mô hình hoạt động giáo dục tổng hợp

Trong 5 năm từ 1987 - 1992, mặc dù đứng trước những diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và những khó khăn trong nước, nhưng Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và thế hệ trẻ Việt Nam vẫn tiếp tục phát huy bản chất tốt đẹp, truyền thống cách mạng của cha anh, kiên định lý tưởng cách mạng của Đảng, Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn, luôn nắm vững quan điểm, đường lối của Đảng, trên cơ sở đó định hướng cho quá trình hoạt động và đổi mới của đoàn

và phong trào thanh niên

Những năm 1990, trong khi thế giới đang có những chuyển động phức tạp

và đầy thử thách: sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu, sự chống phá cách mạng của các thế lực thù địch Đảng ta vẫn luôn kiên định con đường độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Đại hội Đảng toàn quốc lần VII đã đề ra đường lối và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000 và khẳng định tiếp tục thực hiện sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng XHCN

Trong bối cảnh đó, Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VI (10/1992) đã quyết định những phương hướng nhiệm vụ quan trọng giai đoạn 1992 - 1997 Trong đó tập trung cho việc đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn, tiếp tục phát triển mạnh mẽ phong trào thanh niên Trước hết các cấp bộ đoàn cần thực hiện các công việc sau:

Tăng cường tính tự chủ về tổ chức và hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng, tăng cường khả năng đại diện, bảo vệ quyền lợi và nghĩa vụ của tuổi trẻ, nâng cao chất lượng cán bộ, đoàn viên

Điều chỉnh cơ cấu tổ chức cho phù hợp với mô hình mới của Đoàn, với cơ chế quản lý mới và đáp ứng với yêu cầu mới của công tác thanh niên

Đổi mới nội dung phương thức hoạt động theo những hướng sau:

- Đổi mới quan hệ giữa Đoàn và thanh niên

- Chuyển đổi phong cách hoạt động, công tác, từ phong cách hành chính quan liêu, hình thức sang cách làm mới có điều tra, nghiên cứu, tính toán hiệu quả, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của từng đoàn viên, thanh niên và đoàn cơ sở

- Các phương pháp công tác có tính truyền thống của Đoàn cần được tiếp tục kế thừa và phát triển; đồng thời đề xuất chính sách và tạo điều kiện cho thanh niên thực hiện nhiệm vụ

- Kết hợp việc tác động vào các tập thể lớn với việc tác động trực tiếp đến từng người

- Khắc phục tình trạng đơn điệu, lạc hậu trong phương thức hoạt động, từng bước đa dạng hóa, xã hội hóa, hiện đại hóa các công cụ, phương tiện giáo dục và tập hợp thanh, thiếu niên

Về những biện pháp lớn, Đại hội Đoàn lần VI đã chỉ rõ:

Một là: Tăng cường công tác chính trị tư tưởng trong toàn Đoàn một cách thường xuyên với những biện pháp có hiệu quả

Hai là: Tiến hành củng cố, nâng cao chất lượng đoàn viên, chi đoàn và Đoàn cơ sở

Ba là: Phát triển mạnh mẽ, đa dạng hóa các hình thức tổ chức và hoạt động tập hợp đoàn viên, đoàn kết thanh niên

Bốn là: Xây dựng đội ngũ cán bộ, sắp xếp lại bộ máy từ Trung ương đến tỉnh, huyện

Năm là: Tích cực tham gia xây dựng Đảng, tham gia quản lý kinh tế - xã hội xây dựng nhà nước pháp quyền và chính quyền các cấp

Sáu là: Xây dựng cơ sở vật chất và tạo nguồn kinh phí hoạt động của Đoàn

Bảy là: Đổi mới phong cách chỉ đạo và tăng cường công tác nghiên cứu lý luận vận động thanh niên

Đại hội đã thảo luận và nhất trí với bốn chương trình hành động của Đoàn tham gia thực hiện chiến lược kinh tế - xã hội, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc:

- Chương trình thanh niên làm kinh tế, tham gia giải quyết việc làm

- Chương trình tham gia bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn an ninh trật tự và an toàn

Khẩu hiệu hành động trong toàn Đoàn được Đại hội quyết định là: “Đoàn

kết, xung kích, sáng tạo vì dân giàu nước mạnh, vì hạnh phúc của tuổi trẻ và nhân dân” [34, tr.80]

Sau Đại hội, Ban Thường vụ Trung ương Đoàn đã tập trung chỉ đạo các cấp bộ đoàn triển khai nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VI và quyết

định triển khai nhiều phong trào có ý nghĩa quan trọng cho bước phát triển phong trào thanh niên giai đoạn 1992 - 1997 như:

Hội nghị lần thứ 2 BCH Trung ương Đoàn khóa VI (2/1993) đã nghiên cứu, quán triệt và tổ chức triển khai việc thực hiện Nghị quyết 04 BCH Trung ương Đảng (khóa VII) và Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ VI, trước mắt tập trung một số công việc sau:

- Nâng cao nhận thức cho đoàn viên, thanh niên về vai trò trách nhiệm to lớn của tuổi trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nắm được tinh thần

cơ bản của các nghị quyết và đi đầu thực hiện các nghị quyết

- Thực hiện cuộc vận động xây dựng và củng cố Đoàn, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên và toàn đoàn tham gia xây dựng Đảng

Đặc biệt là Hội nghị đã phát động phong trào lớn “Thanh niên lập nghiệp

và tuổi trẻ giữ nước” với mục đích đoàn kết tập hợp, giáo dục thanh, thiếu nhi và

xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh, đồng thời hướng tới mục tiêu bồi dưỡng và phát huy vai trò của thanh niên

Để triển khai phong trào “Thanh niên lập nghiệp”, Trung ương Đoàn chỉ đạo cho các cấp bộ Đoàn thực hiện các biện pháp sau đây:

- Tạo mọi điều kiện và cơ hội để thanh niên học tập văn hóa, học nghề, kiến thức quản lý khoa học kỹ thuật để có điều kiện lập nghiệp trong nền kinh

tế thị trưởng

- Xây dựng quỹ hỗ trợ vốn giúp thanh niên phát triển sản xuất, phát triển phong trào, đảm nhận và thực hiện các dự án nhỏ, tạo thêm việc làm cho thanh niên Trước mắt năm 1993, Đoàn đảm nhận khoảng 100 dự án, tạo việc làm cho khoảng từ 3-5 vạn lao động trẻ

- Tiếp tục xây dựng Làng thanh niên, Khu kinh tế thanh niên và các đội Thanh niên xung phong làm kinh tế

- Tích cực tham gia thực hiện chương trình khuyến nông và xây dựng nông thôn mới

- Tổ chức triển khai và thực hiện rộng rãi phong trào CKT trong thanh niên các ngành công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp

- Trong lĩnh vực văn hóa, giáo dục, phát triển “Quỹ chăm sóc tài năng

trẻ”, các loại học bổng, giải thưởng khoa học tự nhiên, phối hợp mở cuộc vận

động xây dựng nếp sống văn hóa mới trong thanh niên, thực hiện cuộc vận động

3 mục tiêu về dân số, sức khỏe, môi trường; thực hiện mô hình gia đình trẻ có từ 1-2 con

Để triển khai phong trào “Tuổi trẻ giữ nước”, Trung ương Đoàn chỉ đạo cho các cấp bộ Đoàn thực hiện các biện pháp sau:

- Phối hợp với quân sự, hội cựu chiến binh các cấp làm tốt công tác giáo dục truyền thống Quân đội nhân dân Việt Nam, luật nghĩa vụ quân sự cho đoàn

viên thanh niên, thực hiện cuộc vận động lớn “Nâng cao chất lượng cho thanh

niên nhập ngũ”

- Đẩy mạnh phong trào phấn đấu xứng danh “Anh bộ đội Cụ Hồ” trong

thanh niên Quân đội, phong trào rèn luyện thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy trong thanh niên Công an

- Thực hiện tốt công tác hậu phương quân đội thông qua việc hình thành

quỹ bảo trợ học nghề cho bộ đội xuất ngũ, lập sổ tiết kiệm “Vì người bạn tòng

quân”; tổ chức phong trào “Vì chiến sỹ nơi biên giới, hải đảo” Đẩy mạnh các

hoạt động “Uống nước nhớ nguồn”, xây dựng quỹ tình nghĩa, nhà tình nghĩa, tìm

kiếm và quy tụ mộ liệt sĩ

- Phát triển phong trào rèn luyện thân thể nâng cao thể lực trong Thanh niên

Trong những năm 1990, hai phong trào lớn “ Thanh niên lập nghiệp” và “

Tuổi trẻ giữ nước” đã đạt được kết quả trên nhiều mặt, nhiều lĩnh vực Điều đó

chứng tỏ chủ trương phát động 2 phong trào lớn là đúng đắn và sáng tạo Qua hai phong trào đoàn viên thanh niên được tôi luyện, trưởng thành, các cơ sở Đoàn được củng cố, công tác đoàn kết tập hợp, giáo dục thanh niên và xây dựng tổ

chức Đoàn được thực hiện có hiệu quả và ngày càng phát triển Vai trò, vị trí và tác dụng của tổ chức Đoàn được khẳng định.

Ý thức rõ trách nhiệm của tuổi trẻ, Đại hội Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Đồng Nai lần thứ III (7/1987) đã đề ra nhiệm vụ trọng tâm của công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai là:

Động viên tuổi trẻ Đồng Nai nỗ lực vươn lên, vượt qua những khó khăn thử thách trước mắt, thực hiện thắng lợi đường lối đổi mới của Đảng

Kiên quyết đổi mới nội dung phương thức hoạt động của Đoàn, xung kích thực hiện thắng lợi những mục tiêu kinh tế xã hội do Đại hội lần IV tỉnh Đảng bộ

đề ra, trong đó có việc xung kích thực hiện chương trình lương thực, thực phẩm, chương trình sản xuất hàng tiêu dùng, chương trình sản xuất hàng xuất khẩu, xung kích trên mặt trận quốc phòng an ninh, bảo vệ Tổ quốc

Chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho thanh niên, đẩy mạnh các hoạt động chống tiêu cực, thực hiện công bằng xã hội bảo vệ quyền lợi chính đáng cho thanh niên

Trước yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước Đảng luôn đặt niềm tin to lớn vào lực lượng thanh niên; thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp

xây dựng và bảo vệ Tổ quốc“Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất

nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước đi trên con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện, thế hệ thanh niên” [18, tr.82] Quán triệt quan điểm của Đảng, ngay từ sau

Đại hội Đoàn toàn tỉnh lần thứ III, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã tập trung mọi

nỗ lực, năng động và sáng tạo, chỉ đạo những chương trình công tác trọng tâm, trước hết là tập trung chỉ đạo cuộc vận động xây dựng Chi đoàn mạnh, với nhiều biện pháp đồng bộ và tiến hành đổi mới nội dung, hình thức công tác giáo dục tư tưởng trong Đoàn, đổi mới phương thức tập hợp thanh niên và hướng dẫn thanh

niên tham gia các phong trào hành động của Đoàn, vận động thanh niên xung kích đi đầu thực hiện các chương trình phát triển kinh tế-xã hội của địa phương

1.3 Những chủ trương và giải pháp lớn của Đảng bộ Đồng Nai đối với công tác đoàn và phong trào thanh niên

1.3.1 Nhận thức của đảng bộ về vai trò, vị trí của đoàn viên, thanh niên

và tổ chức đoàn

Vinh dự của tuổi trẻ Việt Nam và Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh là được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp sáng lập, rèn luyện từ “Bước đầu

hiếm hoi chỉ có 8 cháu” Trong các thời kỳ cách mạng, Bác luôn nêu phương

hướng nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng, phát huy sức mạnh thế hệ trẻ, xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp thanh niên, Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, với hệ thống những luận điểm khoa học, cách mạng soi sáng quá trình vận động thanh niên nước ta

Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động thanh niên, Đảng

ta đã ban hành nhiều nghị quyết quan trọng về công tác thanh niên như: Nghị quyết Hội nghị BCH Trung ương Đảng lần thứ 8 (NQ 8b/TW ngày 27/3/1990)

về đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng

và nhân dân, Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 04/7/1985 của Bộ Chính trị (khóa V)

về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên; Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 13/3/1991 của Bộ Chính trị (khóa VI) về đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên Tiếp tục khẳng định công tác thanh niên là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai dân tộc và vận mệnh của Tổ quốc; Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 14/01/1993 (khóa VII) về công tác thanh niên trong thời kỳ mới

Cụ thể hóa những quan điểm của Đảng về công tác quần chúng, các kỳ Đại hội tỉnh đảng bộ khóa IV, V, VI đều đề cao vai trò của Mặt trận và các đoàn thể trong quá trình thực hiện dân chủ trong đời sống chính trị, văn hóa, xã hội, định hướng chỉ đạo các đoàn thể chú ý cải tiến nội dung công tác quần chúng,

hướng về cơ sở, tập trung cho cơ sở, vì vậy, nhiều phong trào của Đoàn thanh niên đã được quần chúng ủng hộ hưởng ứng tích cực, tiêu biểu như: Phong trào thanh niên thực hiện chuyển giao kỹ thuật và thực hành kỹ thuật

Từ Đại hội tỉnh đảng bộ lần IV (1986), Đại hội đã xác định nhiệm vụ của Đoàn thanh niên là “Phải phát huy vai trò xung kích, làm chủ tập thể, xây dựng công trình thanh niên, đảm nhận các việc khó trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội Củng cố xây dựng tổng đội thanh niên xung phong của tỉnh không ngừng lớn mạnh đảm nhiệm xây dựng các vùng kinh tế mới, vùng chuyên canh, trồng và bảo vệ rừng ở những nơi khó khăn nhất Phải tổ chức và tập hợp rộng rãi thanh niên vào Hội liên hiệp thanh niên Đặc biệt quan tâm hơn nữa công tác giáo dục

và tổ chức đội TNTP, đội Nhi đồng Hồ Chí Minh; các cấp uỷ Đảng và chính quyền phải có kế hoạch bảo đảm có việc làm cho thanh niên khi bước vào đời” [93, tr.77]

Đến năm 1996, Đảng bộ tỉnh Đồng Nai xem việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động của đoàn là vấn đề quan trọng, xác định cần phải tiếp tục

“Đẩy mạnh phong trào thanh niên lập nghiệp và tuổi trẻ giữ nước trong thanh

niên” [95, tr.80] trong các hoạt động cần phải hướng nội dung vào việc chăm lo

lợi ích thiết thực, chính đáng về vật chất tinh thần của đoàn viên, hội viên

Các quan điểm của đảng bộ tỉnh về vai trò, vị trí của Thanh niên và tổ chức Đoàn thanh niên tỉnh Đồng Nai như sau:

1) Thanh niên và tổ chức Đoàn thanh niên tỉnh Đồng Nai có vai trò quan trọng trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc XHCN và xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội Đồng Nai

Đảng bộ tỉnh Đồng Nai luôn đánh giá đúng vai trò, vị trị quan trọng của thanh niên và tổ chức Đoàn trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, xác định thanh niên là lực lượng xã hội hùng hậu , là đội quân xung kích cách mạng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội và giữ gìn an ninh chính trị trật tự an toàn xã hội của tỉnh và là lớp người kế thừa trung thành sự nghiệp cách mạng, vì vậy Đảng

bộ tỉnh luôn coi thanh niên giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát huy nhân tố

và nguồn lực con người; luôn luôn đặt niềm tin sâu sắc vào thế hệ trẻ Đồng Nai Trên cơ sở đánh giá đúng đắn bản chất tốt đẹp, thấy được chỗ mạnh, yếu của

thanh niên và tiềm năng to lớn trong thanh niên Đảng bộ tin tưởng “Giao cho

thanh niên đảm đương những nhiệm vụ ở những nơi khó khăn nhất, chỉ đạo cho Đoàn thanh niên xây dựng những công trình thanh niên, đảm nhiệm những việc khó trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội” [93, tr.77], xem việc tăng cường công

tác giáo dục, bồi dưỡng lý luận Mác Lênin, tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh và những quan điểm đổi mới của Đảng đối với lớp trẻ là nhiệm vụ của đảng bộ:

“Tích cực giáo dục truyền thống yêu nước cách mạng, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc cho thanh thiếu niên” [95, tr.80] Trong công tác phát triển đảng viên mới, Tỉnh ủy đã chỉ đạo các cấp ủy Đảng xây dựng kế hoạch bồi dưỡng tạo nguồn, đề ra chỉ tiêu phát triển đảng viên cho cả nhiệm kỳ và hàng năm, trong đó

“chú trọng phát triển đảng viên là đoàn viên Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ” [95, tr.88]

2) Phải chăm lo giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển, trưởng thành của thanh niên

Đảng ta luôn chú ý việc giáo dục, bồi dưỡng và rèn luyện thế hệ trẻ

“Thường xuyên chăm lo giáo dục, bồi dưỡng tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên phấn đấu để hình thành một thế hệ con người mới có lý tưởng cao đẹp, có ý thức trách nhiệm công dân, có tri thức, có sức khỏe, lao động giỏi, có văn hóa và tình nghĩa, giàu lòng yêu nước và có tinh thần quốc tế chân chính” [18, tr.83] Trong các giai đoạn cách mạng, Đảng bộ Đồng Nai luôn chú ý cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng hoài bão lớn, quyết tâm vươn lên chiến thắng đói nghèo, lạc hậu, không ngừng học tập rèn luyện, lao động sáng tạo để nhanh chóng tiếp cận và làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến Chính vì vậy mà trong các văn kiện Đại hội của đảng bộ tỉnh đều đề cập đến vấn đề chăm lo giáo dục, bồi dưỡng thanh niên, “Chú trọng đào tạo nhân tài từ học sinh phổ thông, đưa đi học dài hạn, tạo nguồn cán bộ có nghiệp vụ giỏi, có phẩm chất tốt, có độ tin cậy chính trị cao để

bố trí vào các cơ quan quản lý nhà nước, quản lý kinh tế -xã hội” [95, tr.75] Trong quá trình chăm lo giáo dục, bồi dưỡng thanh niên, đảng bộ tỉnh luôn chỉ đạo các cấp ủy Đảng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển thế hệ trẻ, “Chú trọng đề bạt cán bộ trẻ có triển vọng” [94, tr.77] và “Chăm lo giáo dục bồi dưỡng đào tạo và phát huy vai trò xung kích của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh” [97, tr.116] Đồng thời hình thành lớp thanh niên nam, nữ ưu tú, vững vàng về chính trị, kiên định con đường XHCN, có phẩm chất đạo đức, có tài năng đi đầu trong lực lượng thanh niên, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa

3) Phát huy vai trò quan trọng và tiềm năng to lớn trong Thanh niên

Đánh giá đúng vai trò to lớn của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, Đảng bộ tỉnh luôn đặt niềm tin vào thanh niên Đồng Nai, luôn coi trọng việc tổ chức, phát huy lực lượng và tiềm năng trong thanh niên vì vậy trong các kỳ đại hội của Tỉnh đoàn, Ban Thường vụ Tỉnh ủy luôn thể hiện rõ quan điểm của mình trong đánh giá thanh niên Đặc biệt là trong thực tế, mặt trái của nền kinh tế thị trường đang hàng ngày, hàng giờ tác động đến thanh niên, làm cho trong Đoàn vẫn còn một bộ phận đoàn viên, thanh niên do thiếu rèn luyện, thiếu chí tiến thủ dẫn đến mơ hồ về lý tưởng, sống theo lối sống thực dụng, không hòa nhập vào cuộc sống chung của nhân dân lao động Tỉnh ủy khẳng định: “Đại đa số đoàn viên, thanh niên ta là tốt, vẫn trung thành với lý tưởng của Đảng, của Đoàn và tích cực thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng, lao động cần cù và chiến đấu dũng cảm để xây dựng quê hương, bảo vệ cuộc sống yên lành cho nhân dân” [83, tr.64]

Tỉnh ủy luôn xem thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà, vì vậy luôn chỉ đạo các cấp ủy Đảng chăm lo, bồi dưỡng, giáo dục, rèn luyện thanh niên

có bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức, có năng lực để làm chủ đất nước trong tương lai Bên cạnh đó, đảng bộ tỉnh cũng luôn chỉ đạo đoàn viên thanh niên phải tự mình ra sức rèn luyện, tu dưỡng và phải đổi mới chính mình để vươn lên những đỉnh cao mới về mọi mặt, tổ chức Đoàn phải tổ chức giáo dục truyền thống cách mạng, thông qua các di tích lịch sử, những gương chiến đấu

kiên cường của các bậc cha anh, kết hợp chặt chẽ với việc giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện về tư cách, phẩm chất đạo đức, năng lực và thể lực để trở thành người công dân tốt, có ích cho xã hội, cho đất nước và cho chính bản thân, gia đình mình

Trong mọi thời kỳ, thanh niên luôn là lực lượng to lớn trong nhân dân, là một lực lượng làm chủ xã hội trong hiện tại Phát huy lực lượng và tiềm năng to lớn của thanh niên chính là phát huy vai trò làm chủ xã hội của thanh niên trong hiện tại để thanh niên luôn hoàn thành sứ mệnh vẻ vang của mình mà đảng bộ và nhân dân tin tưởng giao phó

1.3.2 Những chủ trương và giải pháp lớn của đảng bộ về công tác thanh niên

Từ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ IV (1986), Tỉnh ủy đã thể hiện cách nhìn mới về công tác quần chúng, coi trọng việc giáo dục, động viên, phát động từng phong trào hành động của quần chúng gắn với việc xây dựng lực lượng và tổ

chức thực hiện các chỉ thị, Nghị quyết của Đảng: “Đoàn thanh niên đã gắn giáo

dục lý tưởng cộng sản với việc đẩy mạnh phong trào 3 xung kích làm chủ tập thể, làm nòng cốt trong xây dựng kinh tế, quản lý nhà nước” [93, tr.37]

Đảng bộ đã thể hiện cách nhìn mới về vai trò của thanh niên trong sự nghiệp xây dựng CNXH, thường xuyên giáo dục, giác ngộ lý tưởng cách mạng XHCN trong thanh, thiếu niên, có nhân cách, bản lĩnh và lý tưởng theo phương

châm “Sống chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”, biết lao

động sáng tạo, biết chiến đấu và chiến đấu giỏi, sẵn sàng đi bất cứ nơi nào Đảng cần, có lối sống trong sạch, lành mạnh, yêu lao động, say mê học tập văn hóa, chính trị, khoa học kỹ thuật và nâng cao ý chí cách mạng, lòng trung thành với

“chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản” [93, tr.77- 78]

Tiếp thu Nghị quyết 8B/TW của BCH Trung ương Đảng (27/3/1990) về

“Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân”, đảng bộ tỉnh tập trung chỉ đạo các cấp ủy Đảng tiến hành nhiều giải

pháp nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên, tổ chức quán triệt trong toàn Đảng bộ các Nghị quyết của Đảng về công tác quần chúng và công tác thanh niên Riêng các cơ sở Đảng đã tổ chức quán triệt trong đảng viên và BCH các đoàn thể quần chúng, thông qua học tập quán triệt đã uốn nắn kịp thời tư tưởng xem nhẹ công tác quần chúng, đánh giá phiến diện về công tác thanh niên, chưa thấy hết vai trò của thanh niên và công tác thanh niên trong thời kỳ đổi mới Bên cạnh đó các cấp ủy Đảng còn xây dựng các chương trình hành động nhằm thực hiện các Nghị quyết của Đảng, tiến hành sơ kết hàng năm,

5 năm thực hiện Nghị quyết, Chương trình hành động của cấp ủy các cấp

Tiến hành đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với thanh niên được thể hiện qua các hình thức sau:

- Thường xuyên quan tâm lãnh đạo hệ thống chính trị của tỉnh thực hiện công tác thanh niên, chỉ đạo các ban Đảng tiến hành kiểm tra việc thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng bộ về công tác thanh niên

- Tiến hành khảo sát về tình hình đời sống tư tưởng, nguyện vọng của thanh niên phát hiện những vấn đề bức xúc trong thanh niên và công tác thanh niên Định kỳ thường trực các cấp ủy đảng đều tiến hành giao ban với Đoàn thanh niên, lắng nghe các ý kiến của Đoàn về tình hình thanh niên và công tác thanh niên, kịp thời chỉ đạo các cấp ủy tăng cường lãnh đạo tốt hơn về công tác thanh niên

- Coi trọng công tác cán bộ của Đoàn, tăng cường cán bộ lãnh đạo thanh niên có năng lực, trình độ và kinh nghiệm công tác thanh niên, quy định đảng viên trẻ còn trong độ tuổi thanh niên phải tham gia sinh hoạt Đoàn, làm hạt nhân nòng cốt trong các phong trào Đoàn, xem công tác xây dựng Đoàn chính là một phần trong công tác xây dựng Đảng

Chỉ đạo các cấp uỷ Đảng tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức Đoàn phát huy vai trò của mình, mạnh dạn giao cho Đoàn thanh niên thực hiện các chương trình dự án phát triển kinh tế địa phương, nghiên cứu ban hành các chính sách về

phát triển thanh niên, nhằm tạo điều kiện cho thanh niên học tập, rèn luyện, cống hiến và trưởng thành

1.4 Triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng bộ về công tác đoàn và phong trào thanh niên

1.4.1 Thực hiện các chính sách về giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng thanh thiếu niên

Dưới sự lãnh đạo của đảng bộ, UBND Tỉnh đã tập trung chỉ đạo đổi mới quản lý giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục ở các trường trọng điểm cải cách giáo dục, đã thành lập một số trường, lớp dân lập, bán công và dạy nghề tư nhân

do hệ thống giáo dục nhà nước quản lý UBND tỉnh Đồng Nai đã chú trọng chăm

lo đời sống đội ngũ giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất cho ngành giáo dục Chỉ tính riêng 5 năm 1986-1990, đã xây dựng mới hàng ngàn phòng học, đóng mới hàng chục nghìn bộ bàn ghế học sinh Tính đến năm 1996, nâng tổng số trường học trong toàn tỉnh lên 584 trường với 11.966 lớp tăng hơn so với năm 1995 là 241 trường (58%) và 4.874 lớp (58%) [110, tr.78], đào tạo thêm 4.130 giáo viên phổ thông cơ sở, mẫu giáo, cô nuôi dạy trẻ Tính đến năm học 1996, có 11.617 giáo viên, tăng hơn 1985 là 3.956 giáo viên (1985 có 7.661 giáo viên) [110, tr.80] Học sinh theo học ở các cấp học cũng tăng hơn Năm 1985, có 290.055 học sinh, đến 1996 có 469.891 học sinh đến trường [110, tr.81] có 81/163 phường - xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về xóa mù chữ và phổ cập tiểu học Nhờ sự đầu tư của nhà nước cho sự nghiệp giáo dục mà thanh, thiếu nhi Đồng Nai được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và đạo đức Đó cũng chính là điều kiện để phong trào học tập của thanh, thiếu niên phát triển ngày càng mạnh mẽ, giúp cho đoàn viên thanh niên, học sinh xác định động cơ thái độ học tập đúng đắn, giảm dần hiện tượng sa sút về đạo đức, nhiều mô hình và phong trào học tập nhằm nâng cao chất lượng học tập được đông đảo đoàn viên thanh niên học sinh hưởng ứng như:

“Tuần, tháng học tốt, dạy tốt”; phong trào “Xây dựng tập thể học sinh làm theo

lời Bác”, nhiều chương trình hỗ trợ thanh niên học tập được UBND tỉnh khuyến

khích phát triển như “Quỹ hỗ trợ tài năng trẻ”, “Quỹ học bổng cho học sinh

nghèo vượt khó” đã được phát động mạnh mẽ Nếu trong giai đoạn 1986 – 1991,

chỉ huy động được 5.926.310 đồng cho chương trình tương trợ, hỗ trợ học tập, thì đến giai đoạn 1992-1996, quỹ hỗ trợ tài năng trẻ do Tỉnh Đoàn quản lý đã vận động 912.731.000đ, trao 2.225 suất học bổng cho học sinh, sinh viên nghèo học giỏi

Ngoài ra, các chính sách dạy nghề, nhất là cho thanh niên cũng được UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo các ngành chức năng đầu tư phát triển theo hướng

xã hội hóa, cho phép Thành đoàn Biên Hòa thành lập Trung tâm dạy nghề thanh niên năm 1989, trong 3 năm (1989-1992) đã mở 287 lớp dạy nghề và ngoại ngữ cho 7.238 thanh niên; năm 1994, cho phép Tỉnh Đoàn Đồng Nai thành lập Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên Trong 3 năm (1994-1997), đã dạy nghề cho 28.978 thanh niên, giới thiệu việc làm cho 30.916 thanh niên Bên cạnh đó UBND tỉnh cũng đã chỉ đạo các cơ quan chuyên ngành chủ trì triển khai các chương trình mục tiêu của tỉnh, hỗ trợ thanh niên vay vốn, học nghề, tổ chức sản xuất tại chỗ hoặc mở rộng quy mô sản xuất ở vùng nông thôn Chỉ tính trong 5 năm 1992-1996, UBND tỉnh đã chỉ đạo các ngành chức năng cho phép Đoàn thanh niên xây dựng dự án, tín chấp cho 6.670 đoàn viên thanh niên vay 9.074.150.000đ để sản xuất, góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo từ 16,11% năm 1984 xuống còn 12,36% năm 1996

1.4.2 Thực hiện các chương trình phối hợp các ngành nhằm đẩy mạnh phong trào thanh niên

Quán triệt quan điểm chỉ đạo của đồng chí Bí thư Tỉnh ủy tại Đại hội Tỉnh

Đoàn lần thứ IV(8/1992), “Tỉnh ủy yêu cầu các cấp ủy Đảng, chính quyền các

cấp có kế hoạch, phương hướng lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát tạo cho Đoàn những điều kiện thuận lợi và chủ động hoạt động thực hiện các nhiệm vụ” [75, tr.66],

UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở có kế hoạch phối hợp với Đoàn triển khai các chương trình công tác của tỉnh Đồng Nai như:

1) Ngành Giáo dục - Đào tạo: Thống nhất chương trình phối hợp với Tỉnh

Đoàn nhằm khẳng định hoạt động đoàn, đội, Hội liên hiệp thanh niên là một bộ

phận của công tác giáo dục trong nhà trường; động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho đoàn viên, thanh niên học sinh, giáo viên thi đua học tập giảng dạy và rèn

luyện thông qua phong trào “Xây dựng tập thể học sinh làm theo lời Bác”

(1986-1992); phong trào học tập và rèn luyện “vì ngày mai lập nghiệp” (1992-1997) Qua đó, phát hiện năng khiếu và bồi dưỡng tài năng trẻ, bổ sung vào hàng ngũ Đoàn và xây dựng Đoàn vững mạnh; phối hợp chỉ đạo các cơ sở thực hiện các phong trào lớn của Đoàn thanh niên và của ngành giáo dục - đào tạo, đồng thời cũng kiến nghị nhà nước ban hành các quy định cụ thể nhằm nâng cao chất lượng công tác đoàn, chất lượng đào tạo và chính sách bồi dưỡng tài năng

Căn cứ vào chương trình phối hợp chung, từng năm học, Tỉnh Đoàn và Sở Giáo dục - Đào tạo đề ra chương trình công tác cụ thể nhằm giải quyết những nhiệm vụ sau:

Phối hợp đào tạo, bồi dưỡng từ 90% trở lên cán bộ đoàn, đội trường học

và tổng phụ trách đội, hàng năm từng bước đưa môn học về công tác đoàn - đội trường học vào chương trình đào tạo trong các trường sư phạm của tỉnh

Phối hợp triển khai chương trình công tác học sinh, sinh viên nhằm tăng cường công tác giáo dục truyền thống cách mạng, đạo đức, luật pháp trong đoàn viên thanh niên học sinh; đặc biệt là “Năm học Bác Hồ”(1989-1990), “Học tập

tư tưởng Hồ Chí Minh” (1991) đã thu hút đông đảo đoàn viên thanh niên học sinh, sinh viên tham gia Trong giai đoạn(1986 - 1996), trong khối trường học toàn tỉnh đã có 22.879.144 lượt đoàn viên thanh niên tham gia các hoạt động giáo dục của Đoàn Ngoài ra nhiều mô hình hỗ trợ học tập đã được các cơ sở đoàn trường học tổ chức hàng năm như: câu lạc bộ học tập văn học, toán học, ngoại ngữ, sau này là tin học tổ chức các chương trình văn nghệ - thể thao nhân các ngày lễ kỷ niệm lớn của dân tộc như Quốc khánh 2/9, ngày thành lập Đảng 3/2, ngày Nhà giáo Việt nam theo đánh giá của Tỉnh Đoàn hàng năm có hơn 80% cơ sở Đoàn trường tổ chức từ 1-2 hoạt động văn hóa, văn nghệ - TDTT cấp trường Riêng năm học 1995-1996, Tỉnh đoàn và Sở Giáo dục - Đào tạo đã

phát động cuộc vận động “Vì bạn nhỏ vùng xa”, xây dựng 05 phòng học trị giá

212.913.000đ tặng thiếu nhi xã Phước Thái, huyện Long Thành, tặng 15.000 áo trắng cho thiếu nhi nghèo

Phối hợp triển khai chương trình xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học

Từ năm 1986-1994, công tác xóa mù chữ, theo đánh giá của Tỉnh ủy là

“kết quả chưa cao do sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền chưa đúng mức” [95, tr.25] Tuy vậy, những năm 1987 – 1992, Tỉnh đoàn đã phối hợp với ngành Giáo dục - Đào tạo tỉnh tổ chức được 337 lớp học tình thương cho 7.402 thanh, thiếu nhi và từ năm 1994-1996, Tỉnh Đoàn và Sở Giáo dục - Đào tạo đã

thống nhất phối hợp tổ chức chiến dịch “Ánh sáng văn hóa hè” huy động 1.300

đoàn viên tham gia vận động và xóa mù chữ cho 10.737 người

Ngoài các chương trình trên Tỉnh đoàn và Sở Giáo dục - Đào tạo phối hợp tham mưu cho UBND triển khai tốt chương trình công tác hè hàng năm, tham gia các đợt công tác xã hội từ thiện, khám chữa bệnh miễn phí cho đồng bào nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, cứu trợ thiên tai, ủng hộ chiến sỹ biên giới hải đảo, gia đình chính sách với tổng kinh phí từ 1987 đến 1997 là 1.908.044.000đ

2) Ngành Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn từ năm 1987, đã phối hợp

với Tỉnh Đoàn phát triển phong trào thanh niên làm thủy lợi, làm phân hữu cơ, trồng cây gây rừng Chỉ trong 02 năm 1987-1988, Đoàn đã huy động 105.909 ngày công, đào đắp 301.642m3

đất, làm 6.742 tấn phân hữu cơ, trồng 690ha rừng

và 437.174 cây phân tán Từ khi có Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị (4/1988) về việc đổi mới cơ chế kinh tế nông nghiệp, thì hộ kinh tế gia đình xã viên được xem là đơn vị kinh tế tự chủ trên cả 3 mặt: sở hữu, quản lý và phân phối Ngành Nông nghiệp đã hỗ trợ Tỉnh Đoàn đổi mới về phương thức hoạt động của Đoàn,

phát động chương trình “Thanh niên khuyến nông”, tập huấn 352 kỹ thuật viên

trẻ làm nòng cốt chuyển giao khoa học kỹ thuật mới trong sản xuất nông nghiệp, thực hiện 8 điểm trình diễn giống mới gồm IR 50404, đậu nành L2, đậu xanh, bắp đã chứng minh hướng đổi mới phương thức hoạt động của Đoàn phù hợp

với nhu cầu bức xúc của thanh niên; bám sát nhiệm vụ trọng tâm của Đảng bộ, thúc đẩy công tác xây dựng Đoàn ngày càng phát triển vững chắc Trong những năm 1992 - 1997, phong trào thanh niên khuyến nông tiếp tục phát triển với nhiều mô hình ngày càng phong phú như: Tập huấn chuyển giao KHKT, Hội thi chăn nuôi giỏi, Cánh đồng mẫu, Hội thi cấy giỏi, Hội thi Thanh niên bảo vệ thực vật giỏi, Hội thảo đầu bờ đã thu hút đông đảo đoàn viên thanh niên tham gia Qua phong trào đã có 16.083 lượt đoàn viên thanh niên được tập huấn tại 416 lớp khuyến nông, chuyển giao KHKT, thực hiện 157 điểm trình diễn kỹ thuật Đặc biệt, tại các cuộc thi Thanh niên giỏi nghề nông khu vực miền Đông Nam

Bộ và toàn quốc đều đạt giải cao, nhiều thanh niên qua phong trào thanh niên khuyến nông đã vươn lên thoát nghèo và làm giàu chính đáng

3) Lực lượng vũ trang tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với Tỉnh Đoàn từ năm

1982 trong phòng trào “Đoàn kết 3 lực lượng” (Công an - Quân sự - Đoàn thanh

niên) Từ năm 1986, nhất là khi có Chỉ thị 135 của Hội đồng Bộ trưởng và Nghị quyết liên tịch giữa UBMT Tổ quốc Việt Nam và Bộ Nội vụ nhằm đổi mới phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc, Đoàn thanh niên, Bộ Chỉ huy quân sự và Công an tỉnh tiếp tục phối hợp phát động phong trào “Xứng danh anh

bộ đội Cụ Hồ”, “Thực hiện 6 điều Bác Hồ dạy”, “Vì điểm tựa tiền tiêu” Từ năm

1986 đến năm 1998, đã tuyên truyền luật nghĩa vụ quân sự, luật sỹ quan cho 152.361 lượt đoàn viên thanh niên, vận động hơn một vạn thanh niên lên đường bảo vệ Tổ quốc trong đó có 5.690 thanh niên tình nguyện nhập ngũ, những năm 1987-1992, đã xây dựng hơn 831 Đội Thanh niên xung kích an ninh, Đội thanh niên công nhân kiểm tra, Đội Thanh niên cờ đỏ với hàng chục ngàn đoàn viên thanh niên tham gia, những năm 1992-1997, có 2.241 tổ, đội, chi hội thanh niên xung kích an ninh, dân phòng được xây dựng với 21.854 đội viên Từ khi có Nghị quyết liên tịch số 01/NQLT giữa Trung ương Đoàn thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh với Bộ Nội vụ về “Ngăn chặn tội phạm trong lứa tuổi thanh, thiếu

niên” (12/1994); Tỉnh Đoàn và Công an Tỉnh đã ký kết chương trình phối hợp

hành động, triển khai thực hiện đến tận cơ sở Tính đến tháng 6/1996, đã tổ chức tuyên truyền chủ trương chính sách của Đảng và luật pháp của Nhà nước cho

135.806 lượt đoàn viên thanh niên Riêng trong trường học đã tập trung tuyên truyền luật an toàn giao thông và nghị định 36/CP của Chính phủ cho 116.518 lượt học sinh, so với năm 1994, đã giảm 700 vụ tai nạn giao thông (571/1271),

số người chết giảm 09 người (344/353), số người bị thương giảm 1000 người (675/1.675); công tác phối hợp, quản lý giáo dục, cảm hóa giúp đỡ thanh, thiếu niên chậm tiến được tiến hành chặt chẽ với nhiều hình thức phong phú, đa dạng Đoàn và Công an đã phối hợp với các ngành chức năng, kết hợp chặt chẽ với gia đình, tìm hiểu kỹ tâm lý, hoàn cảnh cụ thể từng trường hợp để đề ra biện pháp quản lý giáo dục tối ưu, có khả năng cảm hóa các đối tượng thanh, thiếu niên chậm tiến Vì vậy, đã giáo dục cảm hóa được 873/1.572 em trở thành công dân

có ích cho xã hội, số còn lại được tiếp tục giáo dục cảm hóa ở cơ sở; ngoài ra đã vận động 8.361 thanh, thiếu niên nghèo không có khả năng đến trường và có nguy cơ phạm tội vào học tại 297 lớp tình thương Chỉ tính riêng Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh niên của Tỉnh đoàn, Huyện đoàn Long khánh, Thống nhất và Thành Đoàn Biên Hòa đã dạy nghề cho 3.246 thanh niên, giới thiệu giải quyết việc làm cho 5.082 thanh niên

Ngoài ra trong từng đợt hoạt động, Tỉnh Đoàn đã phối hợp với các ngành liên quan tổ chức nhiều phong trào sôi nổi trong thanh niên như: phối hợp ngành

Văn hóa Thông tin và Thể thao tổ chức các cuộc Hội diễn “Hoa phượng đỏ”,

“Tiếng hát học sinh, sinh viên”, tổ chức các giải bóng đá U11, U12, Thanh niên

công nhân, Giải đua xe đạp tay cầm ngang, Việt dã, ra quân bài trừ văn hóa phẩm độc hại, đồi trụy; phối hợp với UBND, Ủy ban Kế hoạch hóa gia đình(nay

là ủy ban Dân số Gia đình và trẻ em) giáo dục về “Dân số - sức khỏe - môi

trường”, xây dựng câu lạc bộ gia đình trẻ, câu lạc bộ “Tiền hôn nhân”, câu lạc

bộ phòng chống HIV/AIDS

Năm 1986, thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Tỉnh ủy Đồng Nai đã

có nhiều chủ trương nhằm xây dựng Đoàn vững mạnh Trước tiên là phải tập trung sức kiện toàn bộ máy Ban Chấp hành đoàn các cấp, nhất là ở cơ sở, cấp ủy Đảng đã chỉ đạo Đoàn thanh niên tiến hành bầu bổ sung BCH, nơi thiếu cán bộ