Bài giảng chuyên khoa Tai Mũi Họng: CHẢY MÁU MŨI

Đại cương:Chảy máu mũi hay chảy máu cam là một triệu chứng của nhiều nguyên nhân bệnh khác nhau gây ra... Nhắc lại giải phẫu mạch máu vùng mũi:Niêm mạc mũi dễ chảy máu vì có nhiều mạch

BS CKI ĐỖ BẢO

NGỌC

CHẢY MÁU MŨI

Mục tiêu học tập:

Trình bày được nguyên nhân, triệu chứng lâm sàng chảy máu mũi.

Xử trí được bước đầu chảy máu mũi.

Nêu được cách phòng bệnh chảy máu mũi.

1 Đại cương:

Chảy máu mũi hay chảy máu cam là một triệu chứng của nhiều nguyên nhân bệnh khác

nhau gây ra

Nhắc lại giải phẫu mạch máu vùng mũi:

Niêm mạc mũi dễ chảy máu vì có nhiều mạch máu và mạng lưới mao mạch rất dày

Điểm mạch Kisselbach: là một điểm quy tụ

các mạch máu ở vách ngăn, nó năm ở phía

trước và dưới của vách ngăn, cách mũi trước 1,5cm

Các nhánh động mạch nuôi vùng mũi đều

xuất phát từ động mạch (ĐM) cảnh trong

(ĐM sàng trước – ĐM sàng sau) và ĐM cảnh ngoài (ĐM khẩu cái lên, ĐM bướm khẩu cái)

2 Nguyên nhân:

Chấn thương mũi do: ngoáy mũi, ngã dập mũi, véo vặn mũi, do mảnh kim khí dị vật chọc vào mũi

Do bệnh nội khoa: bệnh về máu, cao huyết

áp, giảm tiểu cầu

Do nhiễm khuẩn cấp: cúm, sởi, sốt xuất

huyết, thương hàn

Một số không rõ nguyên nhân

Phân loại chảy máu mũi:

3.1 Chảy máu cam tại vùng điểm mạch Kisselbach:

Thường sảy ra ngay trong khi ngoáy mũi xì mũi hoặc chấn thương nhẹ như va đập vào tháp mũi

Soi mũi trước máu chảy thành tia hoặc ri rỉ từng giọt ở vùng điểm mạch và ít khi chảy xuống vòm họng Thường nhẹ và tự cầm

Phân loại chảy máu mũi

3.2 Chảy máu cam ở động mạch:

 Do tổn thương một trong những động mạch lớn của mũi xoang: ĐM sàng, ĐM bướm khẩu cái, ĐM khẩu cái lên.

Nguyên nhân: do chấn thương, bệnh gan: do

giảm yếu tố đông máu prothrombin, do cao huyết áp.

 Thường xuyên xảy ra ở những người lớn tuổi có

bệnh cao huyết áp hoặc bệnh máu Máu mũi chảy

ra bất cứ lúc nào và hay tái diễn Máu chảy nhiều dai dẳng và gặp nhiều về ban đêm

Người bệnh lo lắng, hốt hoảng nhưng khi đo hyết áp, bắt mạch vẫn bình thường chỉ khi

chảy máu nặng thì mach nhanh, huyết áp hạ

Máu chảy cả mũi trước và mũi sau (người

bệnh nuốt xuống họng)

Đôi khi có nôn ra máu đen, đại tiện phân đen (do nuốt máu xuống đường tiêu hóa)

Soi mũi trước ít khi thấy điểm chảy máu

Đè họng thấy vệt máu chảy từ vòm họng

xuống thành sau họng

Phân loại chảy máu mũi

3.3 Chảy máu cam tỏa lan do mao mạch:

Chảy máu ri rỉ thấm khắp các niêm mạc mũi không tìm thấy điểm chảy rõ rệt

Thường do bệnh nhiễm khuẩn nặng hoặc do siêu vi như: thương hàn, sốt xuất huyết, sốt phát ban, bệnh về máu

4 Điều trị:

Chảy máu mũi cần phải được xử trí cấp cứu cầm máu tại chỗ

 Tìm nguyên nhân điều trị ổn định

4 Điều trị:

4.1 Cầm máu tại chỗ:

Nếu chảy máu nhẹ (chảy máu điểm mạch): ấn cánh mũi ép vào vách ngăn hoặc dùng hai ngón tay bóp hai cánh mũi ép lại, hoặc đặt một đoạn bấc thấm dung dịch antypirin 20% nhét vào

hốc mũi hoặc đốt cautter điện tại điểm mạch

Nằm nghỉ ngơi tại giường

Nếu chảy máu mũi nhiều và nặng: cần chuyển bệnh nhân lên tuyến chuyên khoa tai mũi họng

để điều trị nhét mũi cầm máu:

4 Điều trị

Nhét mũi trước bằng bấc dài 40 - 50cm có tẩm dung dịch dầu Gomenole 2% Nhét lần lượt thứ tự chặt vào hốc mũi theo kiểu đèn

xếp

Thời gian không để lưu quá 48 h phải rút bấc khỏi mũi

Nhét cầm máu mũi sau

4 Điều trị:

4.2 Điều trị toàn thân:

 Dùng các thuốc: vitamin K, C, sistonal (tinh chất tiểu cầu), corticod, truyền máu, kháng sinh

5 Phòng bệnh:

Vệ sinh mũi hàng ngày, bỏ thói quen cậy dỉ

mũi, ngoáy mũi bằng vật cứng

Tích cực điều trị nguyên nhân gây chảy máu mũi

Khi chảy máu mũi cần được sơ cứu ở cơ sở y

tế gần nhất, nếu không cầm máu, cần chuyển đến chuyên khoa tai mũi họng để xử trí cấp cứu./

