NGHIÊN CỨU KHẢ THI THÀNH LẬP TRUNG TÂM ĐÀO TẠO POHE

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DỰ ÁN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP ỨNG DỤNG Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO DỰ ÁN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

DỰ ÁN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP ỨNG DỤNG

Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

DỰ ÁN PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP ỨNG DỤNG

BÁO CÁO NGHÊN CỨU 12

NGHIÊN CỨU KHẢ THI THÀNH LẬP

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO POHE

Tài liệu này được thực hiện bởi Dự án Phát triển Giáo dục đại học theo định hướng nghề nghiệp ứng dụng (POHE) ở Việt Nam (giai đoạn 2) thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam Mã số Dự án: NICHE/ VNM-103

Chỉ đạo biên tập:

Ông Bùi Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo), Giám đốc Dự án Ông Siep Litooij – Đại học Khoa học ứng dụng Saxion, Đồng Giám đốc Dự án

Ông Nguyễn Tiến Dũng - Điều phối viên Dự án

Biên tập: Tên người biên tập (nếu có)

Bản quyền tài liệu thuộc về Dự án POHE 2 Nội dung tài liệu này có thể được trích dẫn một phần với điều kiện nêu rõ nguồn trích và tên tài liệu Nghiêm cấm việc sao chép với mục đích thương mại.

Thông tin trong báo cáo được cập nhật tại thời điểm tháng 02 năm 2014 Dự án POHE 2 không chịu trách nhiệm về bất kỳ sự thay đổi thông tin nào trong tài liệu.

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 1

Mục lục

Lời nói đầu 3

Danh mục bảng 4

Danh mục hình vẽ 4

Tóm tắt 5

Executive Summary 7

1 Bối cảnh và sự cần thiết thành lập trung tâm POHE 8

1.1 Các yếu tố bối cảnh 8

1.1.1 Thời cơ 8

1.1.2 Thách thức 10

1.2 Các yếu tố bên trong các trường đại học 12

1.2.1 Thuận lợi 12

1.2.2 Khó khăn 12

1.3 Sự cần thiết xây dựng Trung tâm POHE 14

2 Sứ mệnh và tầm nhìn của trung tâm POHE 15

2.1 Sứ mệnh 15

2.2 Tầm nhìn 17

3 Mô hình, lĩnh vực hoạt động, sản phẩm và khách hàng của trung tâm POHE 19

4 Nguyên tắc xây dựng và tổ chức hoạt động đào tạo tại trung tâm POHE 21

4.1 Tính phù hợp 22

4.2 Tính hiệu quả 22

4.3 Tính bền vững 22

4.4 Tính khả thi 22

5 Các điều kiện đảm bảo chất lượng 23

5.1 Giảng viên 23

5.2 Tổ chức, quản lý 23

5.3 Chương trình đào tạo 24

2 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

5.4 Tài liệu dạy học 24

6 Lộ trình chuẩn bị thành lập và vận hành trung tâm POHE 24

7 Vai trò của các bên liên quan 26

7.1 Dự án POHE 2 26

7.2 Bộ Giáo dục và Đào tạo 27

7.3 Các trường có trung tâm POHE 27

8 Các đề xuất và kiến nghị khác 27

8.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 27

8.2 Đối với Ban Quản lý Dự án POHE 2 28

Phụ lục 1 Các yếu tố thuận lợi và khó khăn cụ thể của mỗi trường 29

Phụ lục 2 Gợi ý Đề án xây dựng và phát triển Trung Tâm 31

Phụ lục 3 Gợi ý Tiêu chí lựa chọn 5 Trung tâm để POHE 2 hỗ trợ ban đầu 38

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 3

Lời nói đầu

Trong bối cảnh ngành giáo dục triển khai cuộc vận động “Đào tạo theo nhu cầu

xã hội”, giáo dục đại học theo định hướng nghề nghiệp (POHE) là một định hướng đổi mới phù hợp với nhiều cơ sở giáo dục đại học Việt Nam Các chương trình đào tạo POHE lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam từ năm 2005 là thành quả của Dự án Giáo dục đại học Việt Nam – Hà Lan (nay là Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ứng dụng ở Việt Nam giai đoạn 2) Vào thời điểm kết thúc Dự án giai đoạn 1 (tháng 12/2009), đã có hơn 3000 sinh viên thuộc 8 trường đại học đã và đang theo học trong các chương trình đào tạo POHE Với những thành công bước đầu

đã được ghi nhận, các trường đại học tham gia Dự án đã chính thức mở rộng chương trình đào tạo POHE cho các ngành đào tạo khác, hoặc tiếp thu những ý tưởng và phương pháp POHE để đổi mới quá trình tổ chức và quản lý đào tạo trong nhà trường

Trong giai đoạn 2, Dự án POHE hướng tới mục tiêu phát huy những thành tựu

và kinh nghiệm tổ chức, quản lý chương trình POHE đã đạt được từ giai đoạn 1 Theo

đó, Dự án sẽ thành lập 05 trung tâm đào tạo trực thuộc các trường đại học tham gia Dự

án nhằm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên và cán bộ quản lý chương trình POHEgóp phần nhân rộng chương trình đào tạo POHE và phổ biến khái niệm POHE trong toàn

hệ thống giáo dục đại học Việt Nam

Việc thành lập một trung tâm đào tạo trong các trường đại học hiện nay không phải là vấn đề quá phức tạp, song để duy trì và phát triển trung tâm một cách bền vững

sẽ là một thách thức Báo cáo nghiên cứu này được thực hiện bởi ông Vũ Văn Tuấn –Công ty TNHH Tư vấn quản lý và Chuyển đổi tổ chức (T&C Consulting), và ông Marco Verschuur – trường Đại học Van Hall Larenstein (Hà Lan) nhằm phân tích tính khả thi; định hướng phát triển và cách thức, lộ trình thành lập và hoạt động của các trung tâm đào tạo POHE Những thông tin trong báo cáo nghiên cứu này mang tính chất tham khảo cho các trường đại học tham gia Dự án, các nhà quản lý giáo dục và hoạch định chính sách nhằm tích cực chuẩn bị cho việc thành lập và tổ chức hoạt động của các trung tâm đào tạo POHE trong năm 2014 Do thời gian nghiên cứu có hạn, báo cáo này không tránh khỏi những sơ suất, tác giả kính mong nhận được ý kiến phản hồi của quý độc giả tới Văn phòng Ban Quản lý Dự án POHE 2

Vũ Văn Tuấn

4 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

Danh mục bảng

Bảng 1 Sơ bộ tuyên bố sứ mệnh trung tâm POHE ở các trường 16Bảng 2 Sơ bộ xác định Tầm nhìn phát triển trung tâm POHE ở các trường 18Bảng 2 Tổng hợp các lĩnh vực hoạt động, sản phẩm, đối tượng khách hàng của trung tâm POHE 21

Danh mục hình vẽ

Hình 1 Phân tích SWOT đối với thành lập trung tâm đào tạo POHE 15Hình 2 Ý tưởng mô hình hoạt động trung tâm POHE 19

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 5

Tóm tắt

Báo cáo “Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE” nhằm phân tích tính khả thi; định hướng phát triển và cách thức tổ chức, vận hành của các trung tâm POHE

Trong phần mở đầu, tác giả sử dụng phương pháp SWOT để phân tích bối cảnh và sự cần thiết thành lập trung tâm POHE, trong đó nhấn mạnh các yếu tố thuộc về môi trường bên ngoài và các yếu tố thuộc về bản thân các trường đại học tham gia Dự án Qua phân tích các yếu tố cho thấy, trong những năm tới, trước yêu cầu đào tạo theo nhu cầu xã hội và đổi mới giáo dục đại học, POHE sẽ là định hướng phát triển quan trọng của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam Số lượng sinh viên theo học các chương trình POHE rất đông đảo (tương ứng với đó là số lượng giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục tham gia giảng dạy, quản lý trong chương trình POHE sẽ rất lớn) đòi hỏi các trường đại học cần có sự chuẩn bị tích cực về kỹ thuật và đội ngũ từ bây giờ

Do đó, tiềm năng và cơ hội của các trung tâm POHE sẽ tương đối khả quan Bên cạnh

đó, các nhà trường hiện đang có lợi thế lớn về sự ủng hộ, cam kết của lãnh đạo; đội ngũ giảng viên có năng lực và kinh nghiệm về POHE; cơ sở vật chất sẵn sàng; danh tiếng và uy tín của nhà trường Vì vậy, việc thành lập trung tâm POHE vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm của các trường đại học tham gia Dự án POHE 2 trong việc thúc đẩy khái niệm POHE trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam

Tuy nhiên, việc thành lập trung tâm đào tạo POHE vào thời điểm này sẽ khiến các trường gặp nhiều khó khăn trong bối cảnh hệ thống các văn bản pháp lý quy định về tổ chức và hoạt động của chương trình POHE nói chung và của trung tâm POHE nói riêng chưa rõ ràng, đầy đủ Khả năng huy động tài chính bền vững và thiếu đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm hiện là những khó khăn nội tại của các trường đại học cần được giải quyết Điều đó đòi hỏi các trường phải nâng cao tính năng động, tự chủ trong huy động và quản lý các nguồn lực phục vụ cho hoạt động của các trung tâm

Trong phần tiếp theo, tác giả dành phần lớn thời lượng của báo cáo nghiên cứu để phân tích định hướng phát triển và đề xuất cách thức tổ chức hoạt động của trung tâm POHE, bao gồm: sứ mệnh, tầm nhìn; mô hình hoạt động, lĩnh vực, sản phẩm, đối tượng khách hàng; các nguyên tắc xây dựng, tổ chức hoạt động của trung tâm; các

6 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

điều kiện đảm bảo chất lượng; lộ trình chuẩn bị thành lập; vai trò của các bên liên quan; một số đề xuất khuyến nghị

Trong phần phụ lục, tác giả đề xuất một mẫu Đề án khả thi thành lập trung tâm đào tạo POHE (Phụ lục 2), cũng như gợi ý bộ tiêu chí lựa chọn hỗ trợ (Phụ lục 3) để các trường đại học tham gia Dự án và Ban Quản lý Dự án POHE 2 tham khảo trong quá trình chuẩn bị thành lập trung tâm POHE Cần nhấn mạnh rằng, những nội dung trong báo cáo nghiên cứu vừa là kết quả tổng hợp của những nội dung thảo luận trong Hội thảo Định hướng thành lập trung tâm đào tạo POHE (ngày 18/12/2013) kết hợp với ý kiến của tư vấn Vì vậy, các nội dung phân tích chỉ mang tính chất gợi mở, giúp các trường đại học tham khảo Việc xác định và lựa chọn mô hình tổ chức hoạt động hiệu quả, phù hợp hoàn toàn thuộc quyền tự chủ của mỗi nhà trường

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 7

Executive Summary

The working paper “Feasibility Study on Establishing POHE Center” aims to analyze feasibility; development and operation of POHE centers Firstly, the SWOT tool is employed in order to analyze context and necessity of establishing POHE center, especially on contextual factors and internal factors related to participating universities

In years to come, POHE will be an important development of Vietnam higher education institutions The number of POHE students will increase significantly (meanwhile there will be a boost in the number of POHE lecturers and managers respectively) It is suggested that universities should prepare for staff and technique as soon as possible As a results, POHE center’s potential and opportunity is quite remarkable In addition, there has been a wide variety of advantages in universities at this time, such as: leader’s support and commitment, experienced POHE staff, available infrastructure and equipment, university’s prestige and reputation So, POHE center establishment is not only their opportunity but also their responsibility in promoting POHE concept in Vietnam higher education system

However, a number of challenges have been observed, especially in the context of an insufficient national legal framework in the field of POHE training program in general and POHE centers in particular Other internal barriers factors should be taken into considerations are financial capacity and lack of high quality experts It does not seem unreasonable to suggest that universities should be proactive and dynamics in strengthening their autonomy and capacity in mobilizing and managing resources for POHE centers

Next, the author concentrates on analyzing development orientations and suggesting operation options of POHE centers, including: mission and vision, business model, majors, products, perspective customers, principles on developing and operating, quality assurance conditions, establishment pathway, stakeholders’ roles and some recommendations

In the Annex, a format for POHE Center establishment proposal (Annex 2) and a sets

of criteria for selecting 5 centers to be supported by POHE 2 (Annex 3) are presented for participating universities and PMU’s references

8 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

1 Bối cảnh và sự cần thiết thành lập trung tâm POHE

Phần này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới việc thành lập và hoạt động của trung tâm POHE theo phương pháp phân tích SWOT, bao gồm các yếu tố bối cảnh (thời cơ, thách thức) và các yếu tố thuộc về bản thân nhà trường đại học (thuận lợi, khó khăn)

và sự cần thiết thành lập Trung tâm POHE

“Chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở đào tạo do Bộ, ngành quản lý thực hiện việc rà soát,

đánh giá các điều kiện tổ chức đào tạo, chương trình và kế hoạch phát triển đào tạo; thực hiện tốt việc công khai các điều kiện về cơ sở vật chất, nguồn thu, chi tài chính, đội ngũ giáo viên, giảng viên và sớm hoàn thành việc xây dựng, công bố chuẩn đầu ra của các ngành, nghề đào tạo; đẩy mạnh đổi mới nội dung chương trình, phương pháp dạy học Chủ động tổ chức xây dựng và ban hành các cơ chế, quy định nhằm gắn kết

cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, mở rộng hình thức đào tạo, hợp tác nghiên cứu khoa học theo đơn đặt hàng, thu hút doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào công tác đào tạo

nhân lực cho Bộ, ngành mình ” Bên cạnh đó, các trường đại học còn đứng trước yêu

cầu “Đổi mới mạnh mẽ nội dung giáo dục đại học và sau đại học theo hướng hiện đại Chú trọng phát triển năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, đạo đức nghề nghiệp và hiểu biết xã hội, từng bước tiếp cận trình độ khoa học và công nghệ tiên tiến của thế giới” (Nghị quyết 29)

Có thể thấy, những nội dung chỉ đạo thực hiện “đào tạo theo nhu cầu xã hội” và đổi mới giáo dục đại học được quy định trong các văn bản hiện nay khá sát với tư tưởng

và triết lý đào tạo của POHE Vì vậy, việc thành lập trung tâm POHE không chỉ có ý

nghĩa thiết thực đối với các cơ sở giáo dục đại học đang có chương trình đào tạo

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 9

POHE mà cả các cơ sở giáo dục đại học khác Trung tâm POHE sẽ trở thành nguồn

cung cấp, chia sẻ, phổ biến kinh nghiệm và kỹ thuật POHE để các cơ sở giáo dục đại học thực hiện thành công đào tạo theo nhu cầu xã hội và đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học

b Khả năng phát triển của POHE trong thời gian tới

Trong những năm qua, hàng loạt các văn bản pháp lý quan trọng được ban hành đã tạo

ra nhiều thay đổi cho giáo dục đại học Việt Nam, trong đó có những thay đổi liên quan tới chương trình POHE Khái niệm “giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ứng dụng” (POHE) lần đầu tiên được đề cập trong mục tiêu của Nghị quyết 14/2005/NQ-

CP ngày 02/11/2005 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2005-2020 "Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ứng dụng, , đến năm 2020 có 70-80% sinh viên theo học trong các chương trình đào tạo định hướng nghề nghiệp ứng dụng"…

Luật Giáo dục đại học 2012 quy định về phân tầng giáo dục đại học, trong đó hệ thống giáo dục đại học sẽ bao gồm: các cơ sở giáo dục đại học định hướng nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học định hướng ứng dụng, cơ sở giáo dục đại học định hướng thực hành Theo Dự thảo Nghị định hướng dẫn phân tầng các cơ sở giáo dục đại học, các chương trình POHE sẽ tương ứng với tầng “cơ sở giáo dục đại học định hướng ứng dụng”, và

dự kiến chiếm khoảng 70-80% tổng số các cơ sở giáo dục đại học Bên cạnh đó, Quy hoạch mạng lưới phát triển các trường đại học, cao đẳng giai đoạn 2006-2020 đặt ra chỉ tiêu đến năm 2020, tổng quy mô đào tạo đại học – cao đẳng đạt khoảng 2.200.000 sinh viên (tăng khoảng 1,8% so với năm học 2010-2011) và số sinh viên chính quy tuyển mới đạt khoảng 560.000 sinh viên (tăng khoảng 8,2% so với năm 2010) và cả nước có 460 trường đại học và cao đẳng, bao gồm 224 trường đại học và 236 trường cao đẳng Như vậy, đến năm 2020, số lượng sinh viên theo học các chương trình POHE ước đạt khoảng 1.540.000 – 1.760.000 sinh viên, và số lượng cơ sở giáo dục đại học theo định hướng ứng dụng ước khoảng 322- 368 trường

Như vậy, trong thời gian tới, giáo dục đại học sẽ chứng kiến những chuyển biến mạnh

mẽ trong cấu trúc hệ thống và POHE sẽ trở thành định hướng đổi mới của đa số các cơ

sở giáo dục đại học Với số lượng sinh viên theo học các chương trình POHE rất lớn (và tương ứng là số lượng giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục tham gia giảng dạy,

10 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

quản lý chương trình POHE rất lớn), có thể nói việc thành lập các trung tâm POHE

được coi là bước chuẩn bị tích cực của các trường đại học trước tiềm năng phát triển của POHE trong thời gian tới

c Sự hỗ trợ từ Dự án POHE 2

Trong giai đoạn 2, Dự án POHE dự kiến thành lập 5 trung tâm POHE nhằm nhân rộng, phổ biến khái niệm POHE ra toàn hệ thống giáo dục đại học Việt Nam Sự hỗ trợ kinh phí của Dự án chỉ mang tính chất hỗ trợ ban đầu, tuy nhiên quan trọng hơn là

những hỗ trợ kỹ thuật mà Dự án đem lại có ý nghĩa rất lớn trong việc duy trì hoạt động ổn định của trung tâm Do đào tạo đại học định hướng nghề nghiệp ứng dụng là

khái niệm còn chưa phổ biến ở Việt Nam cả về lý luận và thực tiễn, nên hệ thống tài liệu nghiên cứu, tài liệu tham khảo về nội dung này còn khá hạn chế Bên cạnh một số tài liệu nghiên cứu là sản phẩm của Dự án POHE giai đoạn 1, từ năm 2013, Dự án đã tích cực chuẩn bị hệ thống tài liệu kỹ thuật để sử dụng trong các trung tâm POHE như: Cẩm nang hướng dẫn phương pháp dạy học trong chương trình POHE, Cẩm nang hướng dẫn quản lý môi trường học tập, Hướng dẫn phát triển và quản lý chương trình POHE, module đào tạo giới Các báo cáo nghiên cứu theo chủ đề do tư vấn của Dự

án thực hiện cũng là nguồn tham khảo hữu ích cho hoạt động đào tạo tại các trung tâm

Ngoài ra, hoạt động xây dựng Bộ tiêu chuẩn năng lực giảng viên POHE sẽ là căn cứ quan trọng để các trung tâm tổ chức thực hiện các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá giảng viên Ở bước phát triển xa hơn, các tiêu chuẩn này nếu được thể chế hóa thành văn bản pháp lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các trung tâm POHE nói riêng và hoạt động phát triển giảng viên POHE nói chung

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 11

chương trình POHE cũng như việc thành lập và vận hành trung tâm POHE: những xung đột giữa quản lý chương trình POHE và quản lý đào tạo theo hệ thống tín chỉ, khả năng học chuyển tiếp của chương trình POHE lên các trình độ đào tạo cao hơn, các quy định tài chính và học phí trong chương trình POHE, quy định về tổ chức và hoạt động trung tâm POHE

Tâm lý và thói quen trên không chỉ tác động đến người học, mà còn ảnh hưởng đến cả giảng viên, cán bộ quản lý trong các trường đại học Các giảng viên đều coi trọng việc

đi học để có bằng cấp cao, hơn là đầu tư thời gian và công sức cho việc thực hành thực

tế Vì vậy, việc tham gia các chương trình đào tạo tại trung tâm POHE – với tính chất

là một hoạt động bồi dưỡng, nâng cao năng lực giảng dạy, nghiên cứu, quản lý trong chương trình POHE sẽ khó tạo ra sức hút đối với giảng viên, cán bộ quản lý Về phía các cơ sở giáo dục đại học khác, khi người học và xã hội còn chưa có hiểu biết rõ ràng

về POHE thì việc đổi mới theo hướng POHE sẽ là vấn đề còn phải cân nhắc thêm

Qua những phân tích trên cho thấy, nhận thức và tâm lý xã hội có thể ảnh hưởng tới lượng “khách hàng bên ngoài” của các trung tâm đào tạo POHE

12 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

1.2 Các yếu tố bên trong các trường đại học

1.2.1 Thuận lợi

a Sự ủng hộ và cam kết của lãnh đạo

Những thành tựu từ Dự án POHE giai đoạn 1 là minh chứng thực tiễn giúp lãnh đạo các trường mở rộng tầm nhìn, thay đổi tư duy, và gia tăng sự ủng hộ cho các chương trình đào tạo POHE Sự cam kết, sự nhất trí giữa Đảng ủy, Ban Giám hiệu là những yếu tố thuận lợi được hầu hết các trường ghi nhận Lãnh đạo các trường cũng thể hiện

sự ủng hộ việc thành lập các trung tâm đào tạo POHE trong trường

b Đội ngũ giảng viên có năng lực và kinh nghiệm

Qua Dự án POHE giai đoạn 1, các trường đã hình thành đội ngũ giảng viên có nhận thức rõ ràng, có năng lực và kinh nghiệm giảng dạy, nghiên cứu trong chương trình đào tạo POHE Nhiều trường đại học nhận định đây là một yếu tố thuận lợi khi thành lập trung tâm đào tạo POHE

c Cơ sở vật chất sẵn sàng

Tất cả các trường đều có sẵn điều kiện về cơ sở vật chất ban đầu (như phòng học, phòng làm việc, các thiết bị giảng dạy…) đủ để vận hành trung tâm đào tạo POHE của trường

d Danh tiếng, uy tín của nhà trường

Một trong những thuận lợi của các trường đại học khi thành lập trung tâm đào tạo POHE chính là yếu tố danh tiếng, uy tín của trường trong lĩnh vực ngành nghề, địa phương/ khu vực Danh tiếng tốt sẽ giúp các trường có khả năng thu hút lượng “khách hàng bên ngoài” tốt hơn

1.2.2 Khó khăn

a Khả năng huy động tài chính bền vững

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay về phía các trường đại học là khả năng huy động nguồn lực tài chính bền vững cho việc vận hành các trung tâm Ngoài khoản

hỗ trợ kinh phí ban đầu từ Dự án, các trường sẽ tự chủ hoàn toàn trong quản lý tài

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 13

chính của các trung tâm Trong bối cảnh chế độ học phí cho chương trình POHE hiện nay còn hạn chế thì chắc chắn các trường sẽ gặp nhiều khó khăn để cân đối nguồn tài chính dành cho trung tâm

b Thiếu đội ngũ chuyên gia trình độ cao, giàu kinh nghiệm

Mặc dù đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý có nhận thức tốt, có kinh nghiệm về chương trình POHE là một lợi thế khi thành lập trung tâm đào tạo POHE, nhưng nhiều trường đại học cũng xác định gặp khó khăn lớn trong việc huy động đội ngũ chuyên gia trình độ cao, giàu kinh nghiệm để trở thành giảng viên nguồn trong các trung tâm đào tạo POHE

Riêng trường Đại học Sư phạm – Đại học Thái Nguyên, do áp dụng chương trình POHE đối với một ngành đào tạo hoàn toàn mới nên hầu như không có sự kế thừa kinh nghiệm từ giai đoạn 1 Nhà trường thiếu cả giảng viên có kinh nghiệm POHE cũng như các chuyên gia có trình độ cao trong lĩnh vực này

Các yếu tố liên quan tới từng trường đại học được trình bày cụ thể trong Phụ lục 1

Kết luận: Qua phân tích SWOT các yếu tố thời cơ – thách thức, thuận lợi – khó khăn

của việc thành lập trung tâm đào tạo POHE cho thấy:

 Trong những năm tới, trước yêu cầu đào tạo theo nhu cầu xã hội và đổi mới giáo dục đại học, POHE sẽ là định hướng phát triển quan trọng của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam Số lượng sinh viên theo học các chương trình POHE rất đông đảo (tương ứng với đó là số lượng giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục tham gia giảng dạy, quản lý trong chương trình POHE sẽ rất lớn) đòi hỏi các trường cần có sự chuẩn bị tích cực về đội ngũ và kỹ thuật từ bây giờ

Do đó, tiềm năng và cơ hội của các trung tâm POHE sẽ tương đối khả quan

 Hệ thống các văn bản pháp lý quy định về tổ chức và hoạt động của chương trình POHE nói chung và của trung tâm POHE nói riêng chưa rõ ràng, đầy đủ được coi là một thách thức đối với các trường đại học Điều đó đòi hỏi Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đẩy nhanh tiến độ ban hành các văn bản hướng dẫn dưới Luật để POHE có vị thế vững chắc hơn trong hệ thống giáo dục đại học Đó cũng là biện pháp có tác động trực tiếp làm thay đổi nhận thức và tâm lý xã hội, người học, giảng viên, cán bộ quản lý về chương trình POHE, góp phần nâng

14 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

cao khả năng mở rộng các chương trình đào tạo POHE – đồng nghĩa với việc nâng cao khả năng thu hút “khách hàng” cho các trung tâm POHE

 Nếu thành lập trung tâm POHE, các trường đại học sẽ có những lợi thế về: sự ủng hộ, cam kết của lãnh đạo; đội ngũ giảng viên có năng lực và kinh nghiệm

về POHE; cơ sở vật chất sẵn sàng; danh tiếng và uy tín của nhà trường

 Tuy nhiên, khả năng huy động tài chính bền vững và thiếu đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm hiện là những khó khăn nội tại của các trường đại học Điều

đó đòi hỏi các trường phải nâng cao tính năng động, tự chủ trong huy động và quản lý các nguồn lực phục vụ cho hoạt động của các trung tâm

1.3 Sự cần thiết xây dựng Trung tâm POHE

Phân tích trên đây cũng cho thấy sự cần thiết thành lập và phát triển các trung tâm POHE ở các trường, đó là

- Đáp ứng yêu cầu đổi mới cơ bản và toàn diện hệ thống giáo dục đại học, đến năm 2020 có 70-80% sinh viên được học các chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng

- Nhân rộng mô hình POHE cho toàn hệ thống bao gồm các ngành đào tạo khác của các trường đang hưởng thụ Dự án và các trường đại học, cao đẳng khác trong toàn hệ thống

- Chuẩn bị cho phát triển hệ thống GDĐH theo định hướng phân tầng đã được thể chế hoá trong Luật Giáo dục đại học và Nghị định hướng dẫn Luật của Chính phủ

Việc thành lập trung tâm POHE vừa là cơ hội, vừa là trách nhiệm của các trường đại học tham gia Dự án trong việc thúc đẩy khái niệm POHE trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 15

Hình 1 Phân tích SWOT đối với thành lập trung tâm đào tạo POHE

2 Sứ mệnh và tầm nhìn của trung tâm POHE

2.1 Sứ mệnh

Tuyên bố sứ mệnh xác định quan điểm cơ bản của tổ chức Sứ mệnh cung cấp trọng tâm cho việc xác định mục tiêu của tổ chức, lý do tồn tại của nó Chức năng chính của tuyên bố sứ mệnh là xác định tổ chức sẽ làm gì, bản chất và quan điểm cơ bản của tổ chức, cơ sở triết lý của sự tồn tại của tổ chức Hoạt động của các trung tâm POHE

Cơ Hội:

- Chủ trương đào tạo theo nhu cầu xã

hội và đổi mới giáo dục đại học đòi

hỏi các cơ sở giáo dục đại học phải

đổi mới theo tinh thần POHE

- POHE là định hướng phát triển quan

trọng trong thời gian tới, số lượng

sinh viên, giảng viên, cán bộ quản lý

- Sự hỗ trợ từ Dự án POHE 2

Thách Thức:

- Hệ thống văn bản pháp lý về POHE chưa rõ ràng

16 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

hướng tới mục tiêu quan trọng nhất là phổ biến, nhân rộng khái niệm và triết lý đào tạo POHE ra hệ thống giáo dục đại học, góp phần thực hiện đổi mới giáo dục đại học

Các trường đã cơ bản xác định rõ ràng sứ mệnh của Trung Tâm POHE ở trường mình Bảng dưới đây tập hợp tuyên bố ban đầu sứ mệnh của Trung Tâm POHE ở các trường trong Dự án:

ĐH NL Thái

Nguyên

Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và CBQL có phương pháp,

và kỹ năng đào tạo, quản lý theo POHE, góp phần phát triển hệ thống

GD Việt Nam phù hợp với nhu cầu PTKT-XH Trường ĐH

Vinh

TTĐT POHE của trường có sứ mệnh đào tạo đội ngũ CBQL, đội ngũ giảng viên có năng lực quản lý và năng lực đào tạo sinh viên theo định hướng nghề nghiệp ứng dụng cho các ngành nghề đào tạo của trường và một số trường trong khu vực có nhu cầu (nếu có cùng ngành nghề phát triển với trường)

ĐH NL Huế TT tư vấn, đào tạo POHE nhằm góp phần thúc đẩy GD đại học theo

định hướng nghề nghiệp trong hệ thống giáo dục Việt Nam phù hợp với nhu cầu PTKT-XH ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế

ĐH NL TP

HCM

Tên trung tâm: Trung tâm đào tạo hướng nghiệp

Sứ mệnh: phát triển tinh thần định hướng nghề nghiệp trong hệ thống giáo dục phía Nam phù hợp với nhu cầu thị trường lao động

ĐH NN Hà

Nội - Đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao cho nhà trường và xã hội

- Mở rộng và không ngừng phát triển loại hình đào tạo POHE đáp ứng nhu cầu phát triển của XH và đóng góp thiết thực cho sự nghiệp CNH-HĐH nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam

ĐH Kinh tế

QD

TT nghiên cứu và đào tạo nhằm phát triển mô hình POHE trong và ngoài trường góp phần thực hiện chiến lược giáo dục đại học của Việt Nam theo POHE

ĐH Sư Phạm

Thái nguyên

TTĐT POHE trường ĐH Sư Phạm Thái nguyên đào tạo giáo viên, CBQL giáo dục theo tiêu chuẩn nghề nghiệp giáo viên, CBQL giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông và nhu cầu PTKT-VH-XH của khu vực miền núi phía Bắc và trong cả nước

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 17

Nhìn chung, sứ mệnh của các trung tâm được xác định ở các trường là phù hợp và rõ ràng, hướng tới mở rộng mô hình POHE trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam thông qua đào tạo giảng viên, cán bộ quản lý của trường mình và các trường khác, đồng thời trung tâm cũng có nhiệm vụ nghiên cứu cập nhật các khía cạnh ứng dụng của mô hình POHE và tư vấn hướng dẫn thực hiện mô hình này ở các trường quan tâm Trong dự kiến sứ mệnh trên đây, có hai trường: ĐH Nông Lâm TP HCM và ĐH

Sư phạm Thái Nguyên xác định sứ mệnh rộng ra cả phạm vi đào tạo sinh viên của trung tâm Mặc dù mô hình POHE có mục đích cuối cùng là hướng tới đào tạo sinh viên phù hợp với nhu cầu của thế giới việc làm, song đó là sứ mệnh ở qui mô cả toàn trường Trung tâm POHE nên tập trung vào đào tạo giảng viên và cán bộ quản lý Sự tập trung và trọng tâm này sẽ cho phép nâng cao mức độ khả thi và thành công của các trung tâm POHE khi ra đời

2.2 Tầm nhìn

Tầm nhìn là hình ảnh của tổ chức trong tương lai, có vai trò định hướng sự phát triển của Trung Tâm POHE, và khi được chia sẻ, Tầm nhìn có thể “truyền cảm hứng” cho cán bộ nhân viên Trung Tâm Khi xây dựng tầm nhìn, các trường đã tính tới những yếu tố sau:

- Mốc thời gian: Có thể chọn 1 mốc thời gian trong tương lai xa để tổ chức hướng tới, hoặc chia tầm nhìn dài hạn thành nhiều mốc thời gian ngắn

- Phạm vi ảnh hưởng: ngành/ vùng/ quốc gia/ khu vực/ quốc tế?

- Sản phẩm/ dịch vụ sẽ cung cấp

- Đối tượng khách hàng trọng tâm

Bảng 2 dưới đây tổng kết “tầm nhìn của Trung Tâm POHE” của các trường đã sơ bộ xác định:

Trường ĐH

Vinh

- Đến năm 2017: đào tạo năng lực quản lý cho tất cả đội ngũ CBQL của trường và các khoa đào tạo; hoàn thành thí điểm đào tạo giảng

18 Dự án Phát triển giáo dục đại học định hướng nghề nghiệp ở Việt Nam giai đoạn 2

viên cho các ngành đại diện cho các nhóm ngành

- Đến năm 2010: đào tạo đội ngũ giảng viên tham gia tất cả các ngành nghề đào tạo của trường

- Đến năm 2025: tham gia đào tạo đội ngũ CBQL và giáo viên cho các trường trong khu vực

ĐH NL Huế Trong 10 năm tới, TTĐT POHE trường ĐH NL Huế trở thành một cơ

sở đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao POHE có chất lượng cho các trường ĐH-CĐ-Trung học chuyên nghiệp ở Việt Nam và cộng đồng ASEAN

ĐH NL TP

HCM

Trong 5 năm tới, TTĐT hướng nghiệp trường ĐH NL TP HCM sẽ trở thành một trung tâm ở khu vực phía Nam để cung cấp dịch vụ đào tạo hướng nghiệp cho nhu cầu xã hội

ĐH NN Hà

Nội

Trong 10 năm tới, TTĐT POHE ĐH NN Hà Nội phấn đấu trở thành trung tâm trọng điểm về lĩnh vực NN&PTNT ở Việt Nam trong cung cấp nguồn lực GV và CBQL đào tạo POHE chất lượng cao cho các trường ĐH định hướng nghề nghiệp ứng dụng

ĐH Kinh tế

QD

3 năm tới: Nâng cao chất lượng đào tạp POHE trong ngành du lịch

5 năm tới: Trở thành trọng tâm đào tạo và chuyển giao công nghệ POHE (GV, chương trình, quản lý…) có uy tín trong lĩnh vực kinh tế và quản trị kinh doanh tại Việt Nam

10 năm tới: vươn ra khu vực và thế giới

ĐH Sư Phạm

Thái nguyên

Trong 5 năm tới, TTĐT POHE trường ĐH Sư Phạm Thái nguyên sẽ trở thành TT đào tạo, bồi dưỡng giảng viên, giáo viên, CBQL cho các trường đại học, phổ thông, TTGDTX thuộc khu vực miền núi phía Bắc đáp ứng yêu cầu đổi mới GD đại học theo định hường POHE và đổi mới GD phổ thông sau 2015

ĐH Sư phạm

kỹ thuật

Hưng Yên

5 năm:

- Mở rộng đào tạo POHE tất cả các khoa trong trường

- Thiết lập mối quan hệ gắn kết thực tập giữa nhà trường và doanh nghiệp

- Mở rộng phạm vi tư vấn, hoạt động trong toàn quốc

Bảng 2 Sơ bộ xác định Tầm nhìn phát triển trung tâm POHE ở các trường

Nghiên cứu khả thi và định hướng thành lập trung tâm POHE 19

Tương tự như xác định sứ mệnh, các trường đã dự kiến xác định tầm nhìn của trung tâm POHE của trường mình rất rõ ràng, với các mốc thời gian hợp lý, tương ứng với các định hướng mục tiêu mong muốn Tầm nhìn của trung tâm POHE mỗi trường cũng phù hợp với sứ mệnh của trung tâm đã xác định ở phần trên Một lần nữa, hai trường

ĐH Nông Lâm TP HCM và ĐH Sư phạm Thái Nguyên xác định tầm nhìn rộng ra cả phạm vi đào tạo sinh viên Khi các trường này xem xét thay đổi lại sứ mệnh của trung tâm POHE của trường (như đề xuất trên đây), chắc chắn tầm nhìn cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng 3 Mô hình, lĩnh vực hoạt động, sản phẩm và khách hàng của trung tâm POHE

Quan điểm về mô hình hoạt động sẽ quyết định lĩnh vực hoạt động, sản phẩm và đối tượng khách hàng của trung tâm POHE Trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của chuyên gia Hà Lan và của các trường trong Dự án POHE, Mô hình mô tả dưới đây có thể phù hợp với Trung Tâm POHE của các trường

Hình 2 Ý tưởng mô hình hoạt động trung tâm POHE

Mô hình trung tâm POHE gắn kết chặt chẽ với triết lý “đào tạo lấy sinh viên làm trung tâm” hay “đào tạo hướng tới năng lực của sinh viên” Trung tâm POHE, giảng viên và cán bộ quản lý, thế giới nghề nghiệp đều là những thành tố trong hệ sinh thái hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp, tất cả đều hướng tới đối tượng được hưởng lợi

Trung tâm POHE

Giảng viên, cán bộ quản lý

Thế giới việc làm

Sinh viên

Hệ sinh thái hợp tác trường đại học và doanh nghiệp