BÁO cáo THỰC tập CÔNG NGHỆ tế bào THỰC vật mến

Sự tăng trưởng của nền kinh tế Nền kinh tế Việt Nam những năm qua phát triển vượt bậc đã nâng cao mức sống của người dân nhất là dân cư các thành phố lớn trong cả nước.. Hiện nay Việt Na

BÁO CÁO THỰC TẬP CÔNG NGHỆ TẾ BÀO THỰC VẬT

Mục lục

Lời cảm ơn

ĐẶT VẤN ĐỀ

Phần 1: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

I.1 giới thiệu chung về cây Lan Thạch hộc tía

I.2 Phân loại, nguồn gốc, phân bố

I.3 Đặc điểm của cây Lan Thạch hộc tía

I.4 Giá trị cây lan Thạch hộc tía

I.5 Một số nghiên cứu nổi bật về chọn, tạo, nhân giống đối với cây lan thạch hộc tía

II. Mục tiêu, nội dung và phương phương pháp nghiên cứu

II.1 Mục tiêu nghiên cứu

II.2 Nội dung nghiên cứu

II.3 Vật liệu, địa điểm, điều kiện bố trí thí nghiệm

II.4 Phương pháp nghiên cứu

II.5 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của auxin NAA lên quá trình nhân chồi lan Thạch hộc tía

II.6 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của kinetin lên quá trình nhân chồi lan Thạch hộc tía

II.7 Nghiên cứu sự ảnh hưởng của auxin IBA lên quá trình nhân chồi lan Thạch hộc tía

III. Kết quả

III.1 Kết quả thí nghiệm

III.2 Kết

I, Đặt vấn đề

Là một loài hoa có nguồn gốc từ thiên nhiên, một trong những biểu tượng của nét đẹp vương giả, tinh tế và hiếm thấy nên hoa lan ngày nay được rất nhiều người ưa chuộng Nét đẹp quyến rũ cộng thêm một chút kiêu sa, huyền bí làm cho người ta không khỏi tò mò, thích thú và phong cho một tước danh cao sang như vẻ đẹp vốn có của nó “ nữ hoàng các loài hoa”

Và với những người yêu thích vẻ đẹp đặc biệt của loài hoa này thì không chỉ thể hiện vẻ đẹp, hoa lan còn có những ý nghĩa riêng của nó

theo:

http://www.trungtamqlkdg.com.vn/Index.aspx?urlid=newsdetail&itemid=363

Ở Việt Nam theo các tài liệu lưu hành, hoa lan được biết đến và trồng dưới thời vua Trần Anh Tông nhưng hoa lan Việt Nam vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ Hầu hết các nghiên cứu về hoa lan Việt Nam đều do các nhà khoa học nước ngoài thực hiện Mới đây, qua bộ sách Cây cỏ miền Nam Việt Namcủa GS Phạm Hoàng

Hộ đã liệt kê và bổ sung thêm các loài phong lan nâng tổng số lan có ở

Việt Nam lên 755 loài

Sản xuất hoa lan tại Việt Nam

Trước những năm 1986, nghề trồng hoa của Việt Nam chỉ tập trung ở một vài làng nghề ở Hà Nội, Hải Phòng, TP HCM, Đà Lạt và một vài tỉnh miền Tây Nam bộ Diện tích trồng hoa của Việt Nam theo số liệu thống kê năm 1993 chỉ chiếm 0,02% tổng diện tích đất nông nghiệp (# 1.585 ha) Trong thập niên 80, ngành trồng hoa ở ViệtNam chỉ là ngành kinh doanh nhỏ của các nhà vườn nhỏ cung cấp cho thị trường nội địa là chính Diện tích trồng hoa của Việt Nam theo thống kê năm 1993 như sau:

Hà Nội: 500ha, Hải Phòng: 320 ha, TP HCM: 200 ha, Đà Lạt: 75 ha, Các tỉnh khác: 490 ha Tổng cộng diện tích trồng hoa của Việt Nam là 1.585 ha

Hà Nội có các vùng trồng hoa là: Ngọc Hà, Quang Ân, Nhật Tân, Tây Tựu và làng Vĩnh Tuy Hải Phòng có Đặng Hải, An Hải TP HCM có quận Gò Vấp, Quận 12,

Củ Chi, Bình Chánh tập trung ở quận 11 và 12 và Đà Lạt nổi tiếng như là 1 thành phố hoa Trồng hoa cho thu nhập gấp 10 – 12 lần hơn gạo nên mức sống của người dân ở những nơi trồng hoa thường cao hơn mức sống của vùng nông nghiệp khác Tuy nhiên trong số các loại hoa được trồng nhiều ở Việt Nam như hoa hồng, cúc, lay-ơn hoa lan chỉ chiếm xấp xỉ 10% Hầu hết hoa được trồng trên những mảnh vườn mở không có lưới và các phương tiện phòng chống mưa, bão, lụt rất thô sơ

nên chất lượng và thời vụ thu hoạch bị ảnh hưởng rất nhiều Hoa lan tuy cũng được trồng trong vườn có lưới che mát nhưng cũng không có các phương tiện bảo vệ tránh gió mưa, bão gây hại cho hoa

Đà Lạt hiện nay đang trở thành điểm thu hút các nhà đầu tư kinh doanh hoa do sự thành công của các công ty nước ngoài đầu tư vào cách đây hơn 10 năm như Dalat Hasfarm chuyên trồng hoa ôn đới; công ty Lâm Thăng Đài Loan chuyên về

Phalaenopsis (lan Hồ Điệp) Vùng Sapa, Tam Đảo rất thích hợp cho việc trồng hoa

ôn đới như hồng, Lyly, lay ơn Riêng hoa lan nhiệt đới, qua các năm từ 2003-

2005 đã tăng từ 20 ha lên 50 ha (tăng 150%) Xu hướng tiêu dùng hoa lan đã tăng lên đáng kể và dự đoán sẽ tăng mạnh trong thập niên tới do Việt Nam đã là thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO sẽ là yếu tố tăng mạnh đầu tư nước ngoài làm tăng các dịch vụ du lịch, tổ chức hội nghị quốc tế

Tiềm năng ngành sản xuất hoa lan ở Việt Nam

1. Sự tăng trưởng của nền kinh tế

Nền kinh tế Việt Nam những năm qua phát triển vượt bậc đã nâng cao mức sống của người dân nhất là dân cư các thành phố lớn trong cả nước Do đó nhu cầu tiêu dùng hoa cắt cành trong đó có hoa lan ngày càng tăng Hầu hết hoa lan được trồng

và tiêu thụ trong nước nhất là vào các dịp lễ hội như Tết, Giáng Sinh, ngày Phụ

Nữ, Quốc khánh, ngày nhà giáo, sinh nhật, hội nghị khách hàng v.v

Hiện nay Việt Nam đã là thành viên của WTO tạo điều kiện cho ngành sản xuất hoa lan của Việt Nam có nhiều cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế trong các lĩnh vực: kỹ thuật trồng, lai tạo giống, nhân giống (cấy mô), bảo quản sau thu hoạch

để thúc đẩy công nghiệp hoa lan phát triển

Tuy công nghiệp hoa lan ở Việt Nam chưa được qui hoạch trong chiến lược phát triển kế hoạch 5 năm của quốc gia nhưng xu hướng phát triển của hoa lan lại rất nhiều triển vọng vì hầu như cung không đủ cầu: làn sóng đầu tư đổ vào Việt Nam trong đó có Mỹ, Nhật, Trung Quốc và các quốc gia khác, các resort đang tạo một cảnh quan du lịch sinh thái, các hội nghị quốc gia cũng như các diễn đàn quốc tế tổ chức tại Việt Nam với tần suất ngày càng tăng khiến cho nhu cầu hoa lan tăng thêm và hầu như Việt Nam hàng năm phải đổ ra hàng tỷ đồng để nhập khẩu hoa lan từ các nước láng giềng cũng chỉ để đáp ứng cho thị trường nội địa

2. Thu nhập từ trồng hoa lan

Hiệu quả kinh tế nói chung của vườn lan cao hơn các loại cây trồng nông nghiệp khác; nhất là tại những vùng đất sản xuất nông nghiệp không hiệu quả như

đất bạc màu, chua phèn hay nhiễm mặn vì cây lan không cần đến đất Đặc biệt Việt Nam có các tỉnh duyên hải và Bến Tre là nơi tập trung trồng dừa và vỏ dừa khô chính là giá thể tốt nhất để cây lan phát triển Xơ dừa là vật liệu rẻ tiền giúp cho việc đầu tư vào sản xuất giảm đi rất nhiều so với các quốc gia khác Các vật liệu khác như lưới che mát, than, tre nứa cũng đã sản xuất được ở Việt Nam góp phần làm giảm chi phí đầu tư cho người sản xuất

Hiện nay người trồng lan có thu nhập cao gấp nhiều lần so với người trồng lúa, gấp 4 -5 lần so với người trồng rau cải, cỏ cho chăn nuôi Theo số liệu thống

kê của vụ kế hoạch thuộc Bộ NN &PTNT nếu trồng lan cắt cành Dendrobium và Mokara 1 ha có thể cho doanh thu 500 triệu - 1 tỉ đồng/ha-năm

3. Thu nhập cao từ kinh doanh hoa lan:

Các cơ sở kinh doanh hoa lan, cây kiểng tăng nhanh kể từ năm 2003 từ 264 điểm đến nay đã trên 1.000 cơ sở lớn nhỏ trên địa bàn TP.HCM Riêng trên toàn quốc, số lượng các cửa hàng hoa tăng gấp nhiều lần so với năm 2000 cho thấy nhu cầu tiêu dùng hoa của người dân tăng nhanh Theo thống kê của Sở NN & PTNT

TP HCM trong năm 2003 doanh số kinh doanh hoa lan cây kiểng chỉ đạt 200-300

tỉ đồng nhưng đến năm 2005 đã tăng đến 600-700 tỉ đồng và ngay từ đầu năm 2006 doanh số đạt được là 400 tỉ đồng

4. Điều kiện khí hậu, lao động, đất đai:

Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh lân cận có khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm cao nên thích hợp cho việc trồng các giống Dendrobium và Mokara Đặc biệt là việc trồng Mokara tại TP HCM cho thấy Mokara tăng trưởng và ra hoa tốt hơn trồng tại Thái Lan

Ngoài ra, lực lượng lao động cho việc trồng lan không cần nhiều, có thể sử dụng lực lượng nông nhàn để theo dõi, chăm sóc cho cây hoa cũng là một lợi thế cho ngành hoa lan Việt Nam

Những vùng đất phèn nặng hoặc bạc màu là địa điểm thích hợp để người dân chuyển đổi từ sản xuất trồng lúa hoặc rau cải cho thu nhập thấp sang trồng hoa lan cho thu nhập cao Diện tích những vùng đất phèn nặng và bạc màu chiếm số lượng lớn ở TP HCM đang được TP HCM đưa vào qui hoạch những vùng cần chuyển đổi cơ cấu kinh tế cây trồng sẽ giúp cho hàng ngàn nông dân thay đổi tập quán canh tác từ cây lúa, cây rau sang cây hoa có giá trị kinh tế cao

Các nhân tố ảnh hưởng chính đến sự phát triển công nghiệp hoa lan Việt Nam

1 Giống

Để nhân nhanh các giống lan, phương pháp nhân giống bằng nuôi cấy mô đang được các quốc gia trên thế giới áp dụng Việt Nam cũng có các phòng nuôi cấy mô nhưng ở qui mô nhỏ, nên nguồn giống chủ yếu là nhập từ Thái Lan, Đài Loan và một vài quốc gia Tây Âu như Bỉ, Hà Lan Vì vậy giống lan tại Việt Nam tùy thuộc rất nhiều vào nguồn giống ngoại nhập Đây là một thực tế đáng lo ngại cho ngành sản xuất hoa lan của Việt Nam nếu tương lai Việt Nam tham gia vào thị trường xuất khẩu hoa lan trên thế giới

Việc nhập khẩu giống từ các nguồn khác nhau gây ra nhiều vấn đề khó khăn cho

sự phát triển của ngành công nghiệp hoa lan như chất lượng hoa, sâu bệnh lan truyền qua nhập khẩu và bản quyền tác giả sẽ làm cho giá thành của hoa lan Việt Nam cao hơn các nước trong khu vực và rủi ro trong nuôi trồng cũng nhiều hơn

2 Công nghệ sinh học

Khi trồng các loại hoa cắt cành như hồng, cúc, cẩm chướng sau khi thu hoạch nông dân Việt Nam có xu hướng giữ lại hạt làm giống cho vụ sau Trái lại việc nhân giống hoa lan phải nhờ đến công nghệ sinh học Hiện nay cũng có vài công ty

tư nhân đang đầu tư trong lĩnh vực cấy mô, lai tạo giống phong lan Dendrobium, Mokara hay Oncidium để tạo ra nguồn giống riêng của Việt Nam mặc dù hướng

nghiên cứu gene phong lan ở Việt Nam chưa được chú ý đến Tuy nhiên, nếu việc

lai tạo các giống phong lan thành công thì đây là bước khởi đầu cho công nghiệp hoa lan Việt Nam và cần được sự hỗ trợ của nhiều ngành khoa học đặc biệt là công nghệ gene trong nông nghiệp

3 Công nghệ canh tác, sản xuất hoa lan

Tuy hoa lan không cần đất để phát triển nhưng việc ứng dụng công nghệ canh tác tiên tiến rất quan trọng với mục đích tạo ra những hoa lan có màu sắc, kích thước,

số lượng hoa trên cành, tính bền, khả năng ra hoa và tính kháng bệnh của cây với chất lượng cao và giá thành thấp

Vai trò của hoa lan và hoa cắt cành ở Việt Nam mới chỉ trở nên quan trọng trong những năm gần đây, nhưng các qui trình công nghệ tiên tiến áp dụng trong lĩnh vực hoa lan chưa được chọn lọc và nghiên cứu đầy đủ trong điều kiện sinh thái của Việt Nam Hầu hết là học tập và mô phỏng theo cách trồng của Thái Lan ở qui mô

cá thể với diện tích chưa đủ lớn để tạo ra sự thay đổi sâu sắc trong tập quán trồng hoa của nông dân Việt Nam, trong đó vấn đề sâu bệnh hại là yếu tố quyết định cho sản xuất lan công nghiệp

Đa số nông dân Việt Nam trồng hoa lan ở qui mô hộ gia đình từ vài m2 đến vài ngàn m2 Cá biệt có vài hộ sản xuất kinh doanh trồng trên 1 – 2 ha Chính do qui

mô nhỏ lẻ và nguồn giống phân tán nhập từ nhiều nguồn khác nhau nên đã dẫn đến chất lượng hoa lan không đồng đều, số lượng trên mỗi giống hoa không đủ cho thị trường, nhất là thị trường xuất khẩu trong tương lai

4 Công nghệ sau thu hoạch

Hoa lan là sản phẩm của ngành nông nghiệp (khác với lan rừng thu hái từ tự nhiên) nên nó cần một công nghệ bảo quản sau thu hoạch để giữ cho hoa bền, lâu tàn Trong điều kiện khí hậu Việt Nam thích hợp cho việc canh tác hoa lan nhiệt đới thì cũng chính khí hậu nóng ẩm của ta cũng dễ ảnh hưởng đến chất lượng hoa lan Đa

số nông dân cắt hoa và giao hoa ngay trên những phương tiện vận chuyển thô sơ, không có kho mát hay phòng mát và cũng chưa có dụng cụ chứa dinh dưỡng để cắm mỗi cành hoa vào để giữ cho hoa lâu tàn

5 Thị trường và các biện pháp xúc tiến thương mại

5.1 Thị trường trong nước

Hoa lan và các loại hoa cắt cành khác đang được phân phối trên thị trường trong nước qua các kênh bán sỉ tại các chợ đầu mối hoa Các cửa hàng kinh doanh hoa mua trực tiếp từ các vườn hoặc thông qua các cơ sở tư nhân thu gom từ các vườn lan

Hiện nay tuy chưa có một tổ chức hay doanh nghiệp nào đứng ra tổ chức hệ thống thu mua và phân phối hoa lan cho thị trường trong nước, nhưng các hộ kinh doanh

hoa, các cửa hàng bán hoa đã rất nhạy bén nắm bắt tâm lý của người trồng hoa là

cần có đầu ra ổn định nên đã có những thỏa thuận ở mức sơ khai của hình thức hợp đồng kinh tế, lấy uy tín là chính và việc đặt cọc tiền giữa 2 bên chỉ có giá trị tượng trưng cho sự thỏa thuận giữa hai bên Cho đến hiện nay chưa có hợp đồng nào có giá trị ở mức cao và cũng chưa có thỏa thuận nào bị “bể” giữa bên bán và mua do cầu lúc nào cũng cao hơn cung đối với hoa lan

5.2 Thị trường xuất khẩu:

So với các quốc gia trong khu vực, hoa cắt cành của Việt nam cũng đã có thị trường xuất khẩu và mức tăng trưởng hàng năm đều tăng cao hơn so với năm trước Tuy nhiên đối với hoa lan, nhất là hoa lan nhiệt đới thị trường xuất khẩu vẫn còn là thị trường tiềm năng Để có thể tiến vào thị trường hoa lan cắt cành hay lan chậu của thế giới, ngành công nghiệp hoa lan Việt còn rất nhiều vấn đề cần phải quan tâm Thị trường xuất khẩu hoa lan trên thế giới ngày càng mở rộng Kim

ngạch thương mại hoa lan cắt cành thế giới năm 2000 đạt 150 triệu USD trong đó Nhật Bản là nước nhập khẩu hoa lan cắt cành số 1 thế giới, thứ hai là Ý, kế đến là Pháp, Đức đứng thứ tư và thứ năm là Mỹ

Thị trường xuất khẩu thế giới có thể liệt kê như sau:

1 Nhật; 2 Ý; 3 Pháp; 4 Đức; 5 Mỹ; 6 Anh; 7 Hà Lan; 8 Áo; 9 Bỉ; 10 Hy lạp;

11 Ba lan; 12 Tây Ban Nha; 13 Thụy Điển; 14 Canada; 15 Phần Lan; 16 Đan Mạch; 17 Thụy Sĩ

Thị trường xuất khẩu hoa lan hiện nay rất lớn và đầy triển vọng Ngày nay người tiêu dùng có xu hướng mua hoa lan có giá thành hạ mà không cần biết xuất xứ vì vậy thị trường hoa lan thế giới luôn có chỗ cho những quốc gia mới tham gia miễn

là giá hạ, hoa bền lâu và màu sắc đúng thị hiếu của đa số người tiêu dùng

6 Xu hướng phát triển mới của ngành thương mại hoa lan thế giới

Điều đầu tiên phải kể đến là sự gia tăng diện tích của các trại lan, nhất là ở Thái Lan đã có những trang trại chuyên trồng loài Dendrobium rộng đến 39 ha

Thứ hai là qui mô các dự án đầu tư cho ngành thương mại hoa lan đang gia tăng như tại Panama đang có dự án với vốn đầu tư lên đến 200.000 USD

Thứ ba là sự phát triển của việc lai tạo giống hoa lan, nhất là Dendrobium tạo ra các phát hoa dài, hoa lớn và đa dạng màu sắc

Thứ tư là sự phát triển các loại hoa lan ôn đới như Cymbidium, Dendrobium ôn đới

và Oncidium cho những phát hoa có thể cắm trong bình đến 1 tháng

Cuối cùng là sự thay đổi mạng lưới phân phối: ngày nay người ta ưa chuộng loại hình vận chuyển FedEx hơn để giao hàng đến tận tay khách hàng

Theo:

http://vnmoney.nld.com.vn/chuyen-lam-an/viet-nam-se-tro-thanh-ha-lan-cua-nganh-trong-hoa-chau-a-20150827143616035.htm

Trong 10 năm trở lại đây, lượng xuất khẩu hoa của Việt Nam sang thị trường lớn thứ ba thế giới là Nhật Bản đã tăng gấp bốn lần

Ngày nay, hoa Việt Nam không chỉ bắt đầu chiếm lĩnh Nhật Bản - thị trường hoa lớn nhất châu Á, mà còn tăng cường thâm nhập vào nhiều thị trường khác như Trung Quốc và các nước Đông Nam Á

Trong 10 năm gần đây, xuất khẩu hoa của Việt Nam sang Nhật đã tăng gấp bốn

lần Theo Nikkei, điều này bắt nguồn một phần là từ việc các công ty Đài Loan và

Nhật Bản đã mang kỹ thuật và kinh nghiệm trồng hoa đến với người nông dân Việt

Các cửa hàng hoa tại Tokyo thường chuộng hoa lan hồ điệp của Việt Nam, do thích hợp để làm quà tặng Các bó hoa cao cấp gồm 30 nhánh lan trắng có giá 30.000 yen (240 USD) là sản phẩm khá hút hàng Lượng cây giống đến từ Việt Nam cũng đang ngày một gia tăng

Trên thị trường hạt giống hoa lan tại Nhật Bản, Đài Loan hiện đang chiếm 60% thị phần, còn Việt Nam đã vươn lên chiếm 40% còn lại

Các thách thức trong quá trình phát triển

Mặc dù các cơ hội phát triển hoa lan Việt Nam đã được đề cập ở trên nhưng các nhân tố đó cũng chính là những thách thức cần được quan tâm cho sự phát triển của ngành công nghiệp hoa lan còn non trẻ của Việt Nam như:

a Sản xuất lai tạo giống lan trong nước bằng phương pháp nuôi cấy mô chưa có đột phá mới Phần lớn các phòng cấy mô chỉ cấy chuyền các giống nhập từ nước ngoài ở dạng chồi/phôi, do đó ngành kinh doanh lan Việt Nam luôn bị động và có xu hướng nhập khẩu là chính

b Chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng còn cao nên việc mở rộng diện tích trồng lan cần phải có sự quan tâm hỗ trợ của các tổ chức tín dụng

c Chưa có công nghệ sản xuất tiên tiến, sản xuất canh tác hoa ổn định không theo mùa vụ sẽ giúp bình ổn giá hoa trên thị trường

d Công nghệ sau thu hoạch và kỹ thuật đóng gói phù hợp chưa sẵn sàng

e Chi phí lao động có kỹ thuật tăng cao

f Dịch vụ hậu cần tại các cảng xuất hàng còn yếu kém như chưa có kho mát tại sân bay

g Các yêu cầu kiểm dịch nghiêm ngặt của các nước nhập khẩu hoa trong khi Việt Nam chưa có hệ thống và biện pháp kiểm tra hoa nhập khẩu từ các nước khác

h Hệ thống thông tin, tiếp thị hầu như chưa có nên rất khó khăn trong việc hoạch định sản xuất theo nhu cầu thị trường

i Công nghiệp hoa lan chưa được quan tâm đúng mức của các cấp chính quyền nên chưa có những biện pháp hỗ trợ, thúc đẩy ngành hoa lan phát triển

Bên cạnh ứng dụng ưu việt của lan làm hoa cây cảnh còn ứng dụng rất quan trọng trong vấn đề chăm sóc sức khỏe con người Một số loài lan có vị ngọt, tính mát, tác dụng bổ âm nhuận phế, có tác dụng tăng cường sức khỏe, làm khí huyết lưu thông, làm mát phổi, mát máu, an thần, kháng khuẩn, chữa các bệnh viêm phế quản, viêm gan mạn tính, chữa các chứng bệnh như ho khạc ra máu, thần kinh suy nhược, gây mất ngủ, kém ăn, trị lao phổi, tiêu hóa kém, chán ăn, phổi kết hạch Ngoài ra, còn chữa tăng huyết áp, suy thận, di tinh, đau lưng, phong thấp, tiêu đờm, giải độc, giải nhiệt…

Một trong những loài lan có nhiều hữu ích với con người là lan Thạch Hộc Tía Thạch hộc tía (Thiết bì) với đặc trưng vỏ cây có màu xanh tía, là cây thảo bản phụ sinh lâu năm, sống bám vào cây gỗ lớn rừng nguyên sinh có

độ ẩm cao hoặc ở vách đá ẩm ướt, ưa khí hậu ẩm và râm mát, có giá trị độc đáo về dược phẩm

Giới thiệu về la Thạch hộc tiá

1.2 Phân loại, nguồn gốc, phân bố

Thạch hộc tía có tên khoa học Dendrobium officinale Kimura et Migo, thuộc chi Thạch hộc, họ Lan (Orchidaceae), phân bố tự nhiên chủ yếu ở vùng rừng có độ cao 1.000 - 3.400 m so với mặt biển, thường phụ sinh vào cây gỗ hoặc vách đá có mọc rêu dưới tán rừng Đặc trưng hình thái

và phân bố Trong điều kiện môi trường tự nhiên độ ẩm 70%, nhiệt độ không khí bình quân năm 12 - 18 độ C, lượng mưa 900 - 1.500 mm, thường tập trung sống ở phần dốc núi râm mát, độ ẩm cao và vách đá chua Thạch hộc là cây phụ sinh mọc trên cây gỗ hay vách đá, cao 30 - 50

cm, thường mọc thành khóm Thân hơi dẹt, có rãnh dọc, phía trên hơi dày hơn, có đốt dài 2,5 - 3,0 cm, có vân dọc Thân thạch hộc tía có màu tía, thân các thạch hộc khác có màu xanh Lá mọc so le thành dây đều hai bên thân, thuôn dài, hầu như không cuống, đầu lá hơi cuộn hình móng, có

5 gân dọc, dài 12 cm, rộng 2 - 3 cm Cụm hoa ở kẽ lá Hoa to màu hồng, mọc thành chùm trên những cuống dài, mang 2 - 4 cánh hoa có cánh môi

hình bầu dục, nhọn, cuốn thành phễu trong hoa, ở họng hoa có những điểm màu tím Quả nang hơi hình thoi, khi khô tự mở Hạt rất nhiều và nhỏ như bụi phấn Mùa hoa tháng 2 - 4, mùa quả tháng 4 - 6 Cây mọc hoang ở rừng núi trên cây gỗ, được trồng làm cảnh ở Việt Nam Trên thế giới họ Lan có 1.400 loài, trong đó Trung Quốc có 81 loài Trong chi Thạch hộc có nhiều loài dùng để làm thuốc quý Ở Trung Quốc chi

Thạch hộc có 14 loài và 12 loài phụ, trong đó chỉ có 11 loài làm thuốc quý nhưng Thạch hộc tía là loại làm thuốc tốt nhất, được bán với giá cao nhất trên thị trường

Công dụng và hiệu quả kinh tế Thành phần hóa học: Thạch hộc làm thuốc có nhiều hoạt chất có hoạt tính sinh học quý Thạch hộc tía giàu polysacarit thạch hộc, alkaloit thạch hộc, các acid amine và nhiều chất khoáng kali, canxi, magie, mangan, đồng, titan và nhiều nguyên tố vi lượng, trong đó polysacarit thạch hộc tới 22%, hàm lượng các acid amine như glutamic, asparagic, glucin chiếm tới 35% tổng lượng acid amine Ngoài ra Thạch hộc tía còn có những hợp chất đặc thù như phenanthryn, bibenzyl , keton, ester và các chất nhầy, hợp chất amidon Trong thân Thạch hộc tía có hàm lượng alkaloit sinh học chiếm tới 0,3%, trong đó những chất amine đã được giám định cấu trúc gồm dendrobine,

dendramine, nobilonine, dendrin, 6-hydroxy-dendroxine, shiunin,

shihunidine và muối amoniac N-methyl-dendrobium, 8-epidendrobine, các chất này có vị hơi đắng Thân Thạch hộc có dầu bay hơi, trong đó có chất manool của hợp chất ditecpen chiếm hơn 50% Chỉ có kiểm nghiệm các thành phần hợp chất trên mới khẳng định được đúng là loài Thạch hộc tía, tránh nhầm lẫn với hàng giả Giá trị: Trong cổ thư đông y Trung Quốc cách đây hơn 1.000 năm đã xác định ở Trung Quốc có 9 loại tiên dược được xếp theo thứ tự như sau: Thạch hộc, Tuyết liên, Nhân sâm, Thủ ô, Phục linh, Tùng dung, Linh chi, Ngọc trai, Đông trùng hạ thảo, trong đó Thạch hộc xếp đầu bảng Giá trị của thạch hộc có 2 loại công năng chủ yếu:

- Làm thuốc: Thạch hộc tía có giá trị độc đáo và công năng bảo vệ sức khỏe, đã trở thành sản phẩm bổ dưỡng từ lâu đời Nghiên cứu về dược lý hiện đại, Thạch hộc tiá có tác dụng chống ung thư, chống lão hóa, tăng sức đề kháng của cơ thể, làm dãn mạch máu và kháng đông máu, được sử dụng rộng rãi trong lâm sàng và làm các bài thuốc Thạch hộc tía có thể dùng đơn độc hoặc phối trộn với các dược liệu khác, đã có hơn 100 bài thuốc từ Thạch hộc được thị trường đón nhận Trong dược điển có đề cập