Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình theo pháp luật hình sự việt nam (TT)

Bằng việc quy định các tội phạm về bạo lực, đặc biệt là các trường hợp người phạm tội và người bị hại cùng là thành viên gia đình, từ đó áp dụng trách nhiệm hình sự TNHS đối với các hành

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Trong những năm gần đây, tình hình bạo lực gia đình (BLGĐ) diễn biến phức tạp, có chiều hướng gia tăng về số lượng và ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn về tính chất và mức độ vi phạm BLGĐ xâm hại đến các quyền cơ bản của thành viên gia đình, nhiều gia đình bị tan vỡ, ảnh hưởng đến

sự phát triển lành mạnh và hài hòa của xã hội

Nhận thức được tính chất nguy hiểm của BLGĐ đối với gia đình và xã hội, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra và thực hiện nhiều giải pháp, trong đó nổi bật là việc ban hành và tổ chức thực hiện Luật phòng, chống bạo lực gia đình Trong số các biện pháp đấu tranh phòng, chống BLGĐ thì biện pháp đấu tranh bằng pháp luật hình sự luôn giữ vai trò quan trọng Bằng việc quy định các tội phạm về bạo lực, đặc biệt là các trường hợp người phạm tội và người bị hại cùng là thành viên gia đình, từ đó áp dụng trách nhiệm hình sự (TNHS) đối với các hành vi này, pháp luật hình sự đã trở thành công

cụ sắc bén để đấu tranh với hiện tượng BLGĐ Tuy nhiên, do nhận thức về tính nguy hiểm của hành vi BLGĐ nói chung

và tội phạm BLGĐ nói riêng vẫn còn hạn chế, trong khi đó, việc điều chỉnh các mối quan hệ có liên quan đến BLGĐ lại được quy định rải rác tại các văn bản quy phạm pháp luật khác nhau; các văn bản này còn mang tính quy định chung, chưa bao quát hết những nội dung liên quan đến hoạt động phòng, chống BLGĐ Kết quả là tình hình BLGĐ, đặc biệt

là tội phạm về BLGĐ không những không suy giảm mà có

xu hướng ngày càng diễn ra nghiêm trọng, phức tạp hơn Phòng, chống BLGĐ đang đặt ra những nhiệm vụ cấp bách

và lâu dài, đòi hỏi phải áp dụng nhiều giải pháp và biện pháp khác nhau

Thực tiễn xử lý các tội phạm BLGĐ cho thấy do nhận thức về TNHS chưa đầy đủ và thống nhất dẫn đến quá trình xây dựng pháp luật hình sự và áp dụng pháp luật hình sự đối với các hành vi phạm tội phạm BLGĐ còn hạn chế, việc áp dụng hình phạt còn quá nặng hoặc quá nhẹ, nhiều đối tượng phạm tội được hưởng án treo, một số bản

án tuyên phạt nhưng không được chấp hành nghiêm chỉnh Bên cạnh đó, việc áp dụng các hình thức khác của TNHS cũng chưa được chú trọng áp dụng dẫn đến làm giảm hiệu quả đấu tranh với tình trạng BLGĐ bằng pháp luật hình sự, pháp luật hình sự đã không còn là vũ khí răn

đe, cảnh tỉnh và trừng phạt đích đáng đối với nhiều người

có tiềm năng và thực tế đã phạm tội BLGĐ Nói cách khác, trong trường hợp này pháp luật hình sự đã không đáp ứng được mục đích xã hội của nó

Xuất phát từ các lý do nêu trên, việc nghiên cứu TNHS trong đấu tranh phòng, chống tội phạm BLGĐ đang là một yêu cầu bức thiết Nhận thức được điều đó, tác giả đã mạnh

dạn lựa chọn đề tài: “Trách nhiệm hình sự đối với các tội

phạm bạo lực gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam”

làm nội dung nghiên cứu cho Luận án Tiến sĩ luật học

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lí luận và thực tiễn về TNHS đối với tội phạm BLGĐ theo pháp luật hình sự Việt Nam hiện nay, nội dung của các quy định pháp luật hình sự, những bất cập, hạn chế về tội phạm BLGĐ và TNHS đối với các tội phạm BLGĐ, nguyên nhân của những hạn chế, bất cập đó, Luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng TNHS đối với tội phạm BLGĐ

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Thứ nhất, phân tích những vấn đề lí luận về BLGĐ, TNHS

nói chung, TNHS đối với các tội phạm BLGĐ nói riêng; nêu và phân tích làm rõ các khái niệm đó, đặc điểm liên quan

Thứ hai, khái quát thực trạng quy định TNHS đối với các

tội phạm BLGĐ trong pháp luật hình sự Việt Nam trước khi ban hành Bộ luật hình sự hiện hành

Thứ ba, đánh giá thực trạng quy định TNHS đối với các tội

phạm BLGĐ trong pháp luật hình sự Việt Nam năm 1999 và thực tiễn áp dụng

Thứ tư, đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp

luật hình sự và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng TNHS đối với các tội phạm BLGĐ ở Việt Nam; đề xuất cụ thể về hoàn thiện pháp luật và các giải pháp khác nhằm nâng cao hiệu quả

của TNHS đối với các tội phạm BLGĐ ở Việt Nam hiện nay

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

3.1 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài Luận án được thực hiện dưới góc độ luật hình sự và

tố tụng hình sự Các số liệu được sử dụng phục vụ nghiên cứu đề tài được thu thập, thống kê từ dữ liệu của lực lượng Công an nhân dân, Tòa án nhân dân, các tạp chí, các báo mạng và báo giấy từ năm 2009 đến 2015

Thời gian nghiên cứu: từ năm 2009 đến 2015

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề lí luận và thực tiễn của TNHS nói chung và TNHS đối với các tội phạm BLGĐ nói riêng

4 Phương pháp nghiên cứu đề tài

4.1 Hướng tiếp cận của Luận án

Luận án sử dụng phương pháp tiếp cận của chuyên ngành Luật hình sự và tố tụng hình sự; phương pháp tiếp cận lịch sử; phương pháp tiếp cận hệ thống, chuyên ngành và liên ngành khoa học xã hội Đồng thời, nghiên cứu các quy định về TNHS,

TNHS đối với các tội phạm BLGĐ trong thời gian qua để đưa ra các giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu như: Phương pháp phân tích tổng hợp, thống kê, so sánh, điều tra, khảo sát, hệ thống hoá, tọa đàm khoa học, phỏng vấn chuyên gia, bảng câu hỏi điều tra xã hội học, phương pháp phân tích dự báo khoa học… để nghiên cứu nhằm làm rõ những vấn đề lí luận và áp dụng pháp luật về TNHS đối với các tội phạm BLGĐ và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

5 Đóng góp mới về khoa học của Luận án

Một là, đưa ra các luận cứ, cơ sở khoa học của các quy định

pháp luật về BLGĐ và pháp luật hình sự về TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

Hai là, đánh giá thực trạng quy định TNHS đối với các tội

phạm BLGĐ hiện hành, các hạn chế, bất cập của pháp luật, thực tiễn áp dụng pháp luật và TNHS đối với các tội phạm BLGĐ, Luận án đã đưa ra hệ thống giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật hình sự cũng như áp dụng pháp luật hình sự nhằm nâng cao

hiệu quả TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

Ba là, Luận án góp phần vào việc nghiên cứu TNHS và xây

dựng các quy phạm pháp luật về hình sự Việt Nam trong thời gian tới

6 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài Luận án có ý nghĩa lý luận và thực tiễn, Luận án là công trình đầu tiên nghiên cứu trực tiếp và

tổng thể vấn đề “Trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo

lực gia đình theo pháp luật hình sự Việt Nam” Kết quả nghiên

cứu đề tài Luận án có thể vận dụng và áp dụng vào thực tiễn xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật hình sự, phục vụ có hiệu quả cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm BLGĐ

trong giai đoạn hiện nay Luận án là công trình khoa học có giá trị tham khảo cho việc nghiên cứu, giảng dạy, học tập những nội dung liên quan đến BLGĐ và tội phạm BLGĐ

ở Việt Nam hiện nay

7 Kết cấu của Luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, Luận án được kết cấu gồm 4 chương, cụ thể như sau:

Chương 1 Tổng quan về tình hình nghiên cứu

Chương 2 Những vấn đề lý luận về trách nhiệm hình sự đối

với các tội phạm bạo lực gia đình

Chương 3 Thực trạng quy định trách nhiệm hình sự đối với

các tội phạm bạo lực gia đình theo pháp luật hình sự và thực tiễn

áp dụng

Chương 4 Hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự

về trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Đã có một số công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về TNHS nói chung, TNHS đối với các hành vi phạm tội BLGĐ nói riêng Tuy nhiên, TNHS đối với các tội phạm BLGĐ là một nội dung mới, phức tạp và cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu cụ thể, chuyên sâu về TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

1.2 Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến Luận án

1.2.1 Về những ưu điểm, những kết quả nghiên cứu mà luận án sẽ kế thừa, tiếp tục phát triển

- Các công trình đề cập đến lý luận về TNHS như: khái niệm, cơ sở của TNHS, các hình thức TNHS nói chung sẽ giúp

tác giả có những phân tích sâu hơn về TNHS và cơ sở của TNHS, các hình thức của TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

- Các công trình được tác giả tham khảo, kế thừa, trong đó

đã nêu bật được tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi bạo lực nói chung, tội phạm BLGĐ nói riêng, vốn được coi là cơ sở pháp lí của TNHS đối với loại hành vi này

1.2.2 Những vấn đề chưa được giải quyết thấu đáo hoặc cần phải tiếp tục nghiên cứu

Thứ nhất, phần lớn công trình nghiên cứu mới chỉ đề cập

đến BLGĐ nói chung và cách thức, biện pháp, phương tiện phòng, chống nhằm ngăn chặn, đẩy lùi BLGĐ ra khỏi đời sống

xã hội

Thứ hai, rất ít các công trình có đề cập nghiên cứu trực tiếp

TNHS đối với tội phạm BLGĐ Một số công trình có đề cập nghiên cứu vấn đề này nhưng thường chỉ tập trung vào khái niệm, các dấu hiệu pháp lý của các hành vi BLGĐ

Thứ ba, các công trình nghiên cứu nói trên khi phân tích cơ

sở của TNHS đối với các tội phạm BLGĐ chỉ mới tập trung phân tích cơ sở pháp lý của nó là cấu thành tội phạm (CTTP) tương ứng được quy định trong BLHS mà chưa tập trung phân tích cả

cơ sở thực tế của nó, tức hành vi phạm tội đã xẩy ra trên thực tế Hơn thế, chưa phân tích đặc điểm của mối quan hệ giữa chủ thể thực hiện tội phạm và người bị xâm hại Điều này sẽ được tác giả tiếp tục làm rõ trong Luận án này

1.3 Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

1.3.1 Cơ sở lý thuyết nghiên cứu đề tài

1.3.1.1 Câu hỏi nghiên cứu

- Khái niệm bạo lực, BLGĐ là gì?

- Khái niệm TNHS, TNHS đối với các tội phạm BLGĐ là gì?

- Thực trạng tội phạm BLGĐ ở Việt Nam hiện nay như thế nào?

- Những giải pháp gì đảm bảo cho việc áp dụng TNHS đối với các tội phạm BLGĐ có hiệu quả?

1.3.1.2 Lý thuyết nghiên cứu

Luận án được thực hiện trên cơ sở học thuyết Mác - Lê nin

và tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam về quyền con người, bình đẳng giới, bảo vệ quyền của phụ nữ, trẻ em cũng như quan điểm của Đảng

và pháp luật của Nhà nước về vấn đề BLGĐ nói chung và vai trò của pháp luật hình sự đối với tội phạm BLGĐ nói riêng

1.3.1.3 Giả thuyết nghiên cứu

Thứ nhất, TNHS đối với các tội phạm BLGĐ là một dạng

trách nhiệm pháp lý, có mục đích ngăn chặn, hạn chế nạn BLGĐ, nâng cao chất lượng sống của mỗi cá nhân và thúc đẩy tính ổn định xã hội

Thứ hai, trong thực tiễn lập pháp ở nước ta, tội phạm BLGĐ

đã được quy định trong các BLHS qua các thời kì nhưng còn quy định rải rác ở các chương khác nhau Do đó, thiếu tính hệ thống, chuyên biệt nên phần nào đã ảnh hưởng tới việc đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này

Thứ ba, mong muốn nâng cao hơn nữa hiệu quả áp dụng

TNHS đối với các tội phạm BLGĐ theo hướng: bổ sung một số tội phạm xuất phát từ các hành vi nguy hiểm cho xã hội xuất hiện thời gian gần đây thành các tội phạm BLGĐ trong BLHS,

đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng TNHS đối với các tội phạm BLGĐ

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Đã có một số công trình nghiên cứu có đề cập đến TNHS đối với các tội phạm BLGĐ Tuy nhiên, các công trình này chỉ mới dừng lại ở mức độ phân tích khái niệm, các hình thức TNHS, chứ chưa đi sâu vào bản chất, đặc điểm, giới hạn, yêu cầu cần phải có của TNHS đối với các tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cao như các tội phạm BLGĐ Đồng thời, các công trình nghiên cứu đó chưa đưa ra được những đề xuất cụ thể nhằm góp phần hoàn thiện các quy định về TNHS nói chung và

TNHS đối với các tội phạm BLGĐ nói riêng Ở trong các chương

tiếp theo tác giả Luận án đặt nhiệm vụ là sẽ làm rõ những vấn đề này

CHƯƠNG 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM HÌNH

SỰ ĐỐI VỚI CÁC TỘI PHẠM BẠO LỰC GIA ĐÌNH

2.1 Khái niệm và cơ sở của trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình

Tác giả Luận án cho rằng tội phạm BLGĐ là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS, do người là thành viên gia đình có năng lực TNHS thực hiện một cách cố ý bằng hình thức bạo lực xâm phạm tới tính mạng, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của các thành viên khác trong cùng gia đình Việc quy định tội

phạm BLGĐ trong BLHS sẽ không có ý nghĩa nếu không kèm theo các hình thức tác động là TNHS TNHS là phạm trù của luật hình sự bao hàm nhiều hình thức tác động khác nhau đến tội phạm và người phạm tội nhằm bảo vệ các quan hệ xã hội mà luật hình sự có mục đích bảo vệ Đó là hình phạt với tư cách là biện pháp cưỡng chế nghiêm khắc nhất của Nhà nước, ngoài ra là các biện pháp tư pháp khác, hay biện pháp miễn hình phạt Với một trong các hình thức tác động nào như đã nêu thì TNHS cũng đều

là hậu quả pháp lý bất lợi mà người phạm tội về BLGĐ phải

gánh chịu Từ đó, có thể đưa ra khái niệm TNHS đối với các tội

phạm BLGĐ là một dạng TNHS được quy định và áp dụng đối với các tội phạm BLGĐ, thể hiện ở nghĩa vụ của một người là thành viên gia đình phải gánh chịu hậu quả pháp lý bất lợi trước Nhà nước về hành vi phạm tội của mình đối với thành viên khác trong gia đình, theo đó người phạm tội bị tước bỏ hoặc bị hạn chế quyền và lợi ích nhất định theo bản án kết tội của Tòa án

Theo Điều 2 của BLHS năm 1999 và Điều 2 của BLHS năm 2015 thì “chỉ người nào phạm một tội đã được BLHS quy

định mới phải chịu TNHS”, theo đó, người phạm tội BLGĐ là người phạm một trong các tội danh được quy định trong BLHS

và phải chịu TNHS đối với tội đã phạm Để kết án một người nào đó có tội hay không, phạm vào tội nào được quy định trong BLHS và hình phạt áp dụng đối với họ như thế nào thì phải xác định được có thỏa mãn hay không các yếu tố của CTTP cụ thể CTTP chính là cơ sở pháp lý của TNHS và một người chỉ có thể phải chịu TNHS đối với tội phạm BLGĐ khi hành vi của họ có

đủ yếu tố cấu thành một tội phạm Cụ thể, để phân biệt hành vi

bị coi là tội phạm với hành vi không bị coi là tội phạm, khoản 4 Điều 8 BLHS năm 1999, tương tự là khoản 4 Điều 8 BLHS năm

2015 đã quy định “Những hành vi tuy có dấu hiệu tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho xã hội không đáng kể nên không

bị coi là tội phạm và được xử lý bằng các biện pháp pháp lý khác”

Như vậy, hành vi bị coi là tội phạm khi thỏa mãn 4 dấu hiệu là tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội, tính có lỗi, tính trái pháp luật và tính phải chịu hình phạt CTTP là tổng hợp những dấu hiệu chung có đặc tính đặc trưng cho loại tội phạm cụ thể được quy định trong luật hình sự Việc kết tội một người nào đó phạm tội theo BLHS và buộc người đó phải chịu TNHS chỉ có thể dựa trên cơ sở pháp lý là CTTP CTTP gồm 4 yếu tố, tồn tại không tách rời nhau, nhưng được phân chia gồm: khách thể của tội phạm, mặt khách quan của tội phạm, chủ thể của tội phạm, mặt chủ quan của tội phạm Trong sự thống nhất của mình, bốn yếu tố nêu trên thể hiện đầy đủ bản chất, nội dung chính trị - xã hội của tội phạm Một điểm đáng lưu ý là tuy BLHS năm 2015

đã bổ sung nhóm chủ thể phạm tội mới là pháp nhân thương mại, song do các tội phạm BLGĐ loại trừ nhóm chủ thể này, nên tiếp sau chúng tôi sẽ không để cập đến

Các dấu hiệu bắt buộc phải có trong mọi CTTP bao gồm: hành vi nguy hiểm cho xã hội thuộc yếu tố khách quan của tội phạm; lỗi thuộc yếu tố mặt chủ quan của tội phạm; đạt một độ

tuổi nhất định và năng lực TNHS thuộc yếu tố chủ thể của tội phạm

Các dấu hiệu không bắt buộc phải có trong mọi CTTP bao gồm: hậu quả nguy hiểm cho xã hội; địa điểm phạm tội; thời gian phạm tội; công cụ phạm tội; động cơ phạm tội; mức độ phạm tội các dấu hiệu này có thể là bắt buộc đối với một số CTTP nhất định, nhưng không phải là bắt buộc đối với mọi CTTP

Tương tự như cơ sở TNHS nói chung, cơ sở TNHS đối với các tội phạm BLGĐ cũng xuất phát từ hành vi phạm tội và CTTP BLGĐ

Căn cứ vào các nhóm quan hệ xã hội khác nhau được luật hình sự bảo vệ mà BLHS đã phân chia tội phạm thành các nhóm tội, quy định tại các chương khác nhau của BLHS với các CTTP

cụ thể CTTP BLGĐ nằm rải rác tại một số chương khác nhau của BLHS, với 38 điều luật của BLHS năm 1999 và 42 điều theo BLHS năm 2015 Mặc dù, BLHS không có chương riêng quy định tội phạm BLGĐ, song để thuận lợi cho việc nghiên cứu, căn cứ vào yếu tố khách thể của tội phạm, theo quan điểm cá nhân, tác giả Luận án đã chia các tội phạm cụ thể (38 tội danh liên quan) thành các nhóm tội xâm phạm thể chất, xâm phạm tình dục, xâm phạm tinh thần, xâm phạm quyền tự do, dân chủ, xâm phạm sở hữu, xâm phạm chế độ hôn nhân và gia đình và nhóm các tội khác

2.2 Các hình thức của trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình

Đối với các tội phạm BLGĐ, hình thức TNHS cũng được biểu hiện chủ yếu qua các quy định về hình phạt được quy định trong từng tội danh cụ thể

2.2.1 Hình phạt - hình thức cơ bản và chủ yếu của trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình

Hình phạt là biện pháp quan trọng được Nhà nước ta sử dụng để đấu tranh với tội phạm, là một trong những biện pháp

cưỡng chế nghiêm khắc nhất được áp dụng đối với người hoặc pháp nhân có lỗi trong việc thực hiện tội phạm nói chung và tội phạm BLGĐ nói riêng (đối với cá nhân)

2.2.2 Các loại hình phạt được áp dụng đối với các tội phạm bạo lực gia đình theo luật hình sự Việt Nam

Do tính chất phức tạp và đa dạng của các tội phạm BLGĐ nên hình phạt quy định cho các tội phạm này cũng đa dạng và có mức độ nghiêm khắc khác nhau: nghiêm khắc nhất là hình phạt

tử hình và nhẹ nhất là hình phạt cảnh cáo Bên cạnh các hình phạt chính thì đối với các tội phạm BLGĐ còn có các hình phạt bổ sung nhất định

Hình phạt chính được quy định ở các tội danh tương ứng bao gồm: cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn, tù chung thân, tử hình Các hình phạt bổ sung bao gồm: cấm đảm nhiệm chức vụ, hành nghề hoặc làm công việc nhất định; cấm cư trú; quản chế; tịch thu tài sản, phạt tiền khi không phải là hình phạt chính

2.2.3 Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt - những hình thức khác của trách nhiệm hình sự đối với các tội phạm bạo lực gia đình

2.2.3.1 Miễn trách nhiệm hình sự

Đối với các tội phạm về BLGĐ, chế định miễn TNHS được

áp dụng khá phổ biến, vì đặc trưng của tội phạm BLGĐ là ngoài việc gây ra lỗi thì các thành viên trong gia đình thường có sự ràng buộc lẫn nhau về mặt tình cảm, tâm lý

2.2.3.2 Miễn hình phạt

Đối với các tội phạm BLGĐ được quy định trong BLHS năm 1999 và BLHS năm 2015 khung hình phạt đối với các tội này có sự khác biệt giữa các nhóm tội Phân tích các quy định của pháp luật hình sự hiện hành có thể thấy khung hình phạt đối với các nhóm tội xâm hại thể chất là rất cao, bởi tính chất nguy hiểm

và tác hại lớn cho các thành viên gia đình, cho xã hội Bởi vậy, chính sách hình sự của Nhà nước ta đối với những tội thuộc các

nhóm tội nêu trên là rất nghiêm khắc Còn đối với nhóm tội xâm hại tinh thần thì do mức độ nguy hiểm của hành vi thấp hơn, hình phạt đối với các tội thuộc các nhóm này cũng thấp hơn so với các nhóm xâm phạm thể chất và nhóm xâm phạm tình dục…

2.2.3.3 Các biện pháp tư pháp

Thực tiễn áp dụng pháp luật đối với các tội phạm BLGĐ trong những năm qua cho thấy, các biện pháp tư pháp đã hỗ trợ rất lớn cho việc phòng ngừa tội phạm và giáo dục người phạm tội, đặc biệt là các biện pháp buộc công khai xin lỗi, bắt buộc

chữa bệnh

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

TNHS bắt đầu từ thời điểm đưa một người truy cứu TNHS

và kết thúc từ thời điểm xóa án tích hoặc từ thời điểm miễn TNHS Một người phải chịu TNHS về tội phạm BLGĐ, vốn

được hiểu “là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định

thành các tội phạm cụ thể (mang tính bạo lực) tại các chương: XII, XIII, XIV, XV, XVII, XIX của BLHS năm 1999 và Chương XIV, Chương XV, Chương XVI, Chương XVII, Chương XX, mục

3 Chương XXI của BLHS năm 2015

Luận án cho thấy, cơ sở pháp lý của TNHS chính là CTTP,

là điều kiện cần và đủ của TNHS CTTP của một tội phạm nói chung và CTTP của tội phạm BLGĐ nói riêng bao gồm: khách thể của tội phạm, mặt khách quan của tội phạm, chủ thể của tội phạm, mặt chủ quan của tội phạm Một trong các đặc điểm của các tội phạm BLGĐ chính là chủ thể thực hiện hành vi phạm tội

là thành viên trong gia đình xâm hại quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên khác trong gia đình

TNHS được ghi nhận và thể hiện thông qua nhiều hình thức

mà hình phạt là hình thức chủ yếu, cơ bản nhất, với mục đích trừng trị, cải tạo, giáo dục người phạm tội trở thành người có ích cho xã hội