Đánh giá tác dụng của phương pháp nhĩ châm trong điều dưỡng chăm sóc bệnh nhân sau phẫu thuật trĩ tại khoa b3 viện y học cổ truyền

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O KHOAăKHOAăH CăS CăKH E PH MăTH ăB́CHăHÀă Mã sinh viên: B00333 ăTÀIăT TăNGHI PăC ăNHÂNăH ăVLVH HÀăN Iă- Thángă12ăn mă2015... B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O KHOAăKHOAăH

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O

KHOAăKHOAăH CăS CăKH E

PH MăTH ăB́CHăHÀă

Mã sinh viên: B00333

ăTÀIăT TăNGHI PăC ăNHÂNăH ăVLVH

HÀăN Iă- Thángă12ăn mă2015

B ăGIÁOăD CăVÀă ÀOăT O

KHOAăKHOAăH CăS CăKH E

PH MăTH ăB́CHăHÀă

Mã sinh viên: B00333

ăTÀIăT TăNGHI PăC ăNHÂNăH ăVLVH

Ng iăHDKH:ăTS.ăPHANăHOÀIăTRUNG

HÀăN Iă– Thángă12ăn m 2015

L IăCÁMă N

hoƠn thƠnh khóa lu n t t nghi p nƠy tr c h t em xin chơn thƠnh cám n

ng y; Ban giám hi u tr ng i H c Th ng Long, ng y; Ban giám đ c Vi n

Y H c C Truy n Quơn i đư t o m i đi u ki n cho em theo h c l p C nhơn đi u

d ng h v a lƠm ậ v a h c

Em xin chơn thƠnh c m n t i giáo s ậ ti n s Ph m Th Minh c, ng i thƠy đáng kính c a bi t bao l p h c sinh gi đư lƠ nh ng ng i thƠy thu c gi i c a ngƠnh y t , ng i đư có nh ng đóng góp to l n trong vi c m l p C nhơn đi u

d ng h v a lƠm ậ v a h c, t o môi tr ng thu n l i cho chúng em theo h c nơng cao tay ngh ; thái đ ph c v b nh nhơn t t h n

Em xin chơn thƠnh c m n t i toƠn th các thƠy cô giáo c a tr ng i h c

Th ng Long nói chung vƠ các thƠy cô giáo b môn đi u d ng nói riêng c

bi t lƠ Th c s V D ng , giáo viên ch nhi m l p đư nhi t tình dìu d t chúng em trong h c t p

Em xin chơn thƠnh c m n Ti n s Phan HoƠi Trung, ch nhi m khoa B3 ậ

Vi n Y H c C Truy n Quơn i, ng i đư nhi t tình giúp đ em hoƠn thƠnh khóa

lu n t t nghi p nƠy

Cu i cùng em xin chơn thƠnh c m n t i gia đình, b n bè, đ ng nghi p nh ng

ng i bên em theo sát; đ ng viên; giúp đ em trong su t quá trình h c t p nƠy

THU TăNG ăVI TăT T

BN : B nh nhơn YHCTQ : Y h c c truy n Quơn đ i YHH : Y h c hi n đ i

M CăL C

T V N 1

CH NG 1:T NG QUAN TĨI LI U 2

1.1 S l c v gi i ph u sinh lỦ, th n kinh h u môn, tr c trƠng vƠ bƠng quang 2

1.1.1 H u môn, tr c trƠng 2

1.1.2 BƠng quang 3

1.2 Nh chơm 4

1.2.1 C s lỦ lu n c a nh chơm theo y h c c truy n 5

1.2.2 Phơn b th n kinh loa tai 6

1.2.3 Nh ng thay đ i b nh lỦ loa tai khi c th có b nh 6

1.2.4 Cách phát hi n nh ng thay đ i b nh lỦ trên loa tai 6

1.2.5 Phơn b vùng trên loa tai 7

1.2.6 Dùng loa tai vƠo đi u tr 9

1.2.7 Dùng loa tai vƠo ch n đoán 10

1.3 Tình hình nh chơm hi n nay 10

1.3.1 T i chơu Ểu 10

1.3.2 T i Chơu ́ 11

1.3.3 T i Vi t Nam 11

CH NG II: I T NG VĨ PH NG PH́P NGHIểN C U 12

2.1 I T NG NGHIểN C U 12

2.1.1 Tiêu chu n ch n b nh nhơn 12

2.1.2 Tiêu chu n lo i tr b nh nhơn kh i nhóm nghiên c u 12

2.1.3 Tiêu chu n ng ng nghiên c u 12

2.2 PH NG PH́P NGHIểN C U. 13

2.2.1 Thi t k nghiên c u mô t ti n c u 13

2.2.2 Ph ng pháp đánh giá, theo dõi lơm sƠng 13

2.2.3 Ph ng pháp ti n hƠnh 15

2.3 X Lụ S LI U 16

2.4 O C NGHIểN C U 17

CH NG III:K T QU NGHIểN C U 18

3.1 K T QU NGHIểN C U M T S C I M LỂM SĨNG 18

3.2 K T QU NGHIểN C U T́C D NG C A NH CHỂM TRểN B NH

NHỂN SAU PH U THU T TR 25

3.2.1 K t qu đánh giá m c đ đau trên các b nh nhơn khi nh chơm 25

3.2.2 K t qu đánh giá m c đ ph c h i ti u ti n trên các b nh nhơn khi nh châm 26

CH NG IV:BĨN LU N 28

4.1 M t s đ c đi m lơm sƠng c a b nh nhơn nghiên c u. 29

4.2 Tác d ng c a nh chơm trên b nh nhơn sau ph u thu t tr 31

K T LU N 33

KI N NGH 34 TÀI LI U THAM KH O

DANHăM CăB NG,ăBI Uă

B ng 2.1 ánh giá m c đ đau 14

B ng 3.1 K t qu nghiên c u phơn lo i theo tu i c a các BN 18

B ng 3.2: K t qu theo dõi s búi tr ph u thu t trên m i b nh nhơn 19

B ng 3.3: K t qu nghiên c u v trí ph u thu t các búi tr trên BN 20

B ng 3.4 K t qu nghiên c u m c đ đau sau ph u thu t c a các BN 21

B ng 3.5 K t qu nghiên c u m c đ RL ti u sau ph u thu t tr c a các BN 22

B ng 3.6 K t qu nghiên c u m c đ RL ti u sau ph u thu t tr theo tu i BN 23

B ng 3.7 K t qu nghiên c u m c đ RL ti u theo s búi tr ph u thu t 24

B ng 3.8: K t qu nghiên c u tác d ng gi m đau h u môn c a nh chơm trên b nh nhân ph u thu t tr 25

B ng 3.9: K t qu nghiên c u tác d ng ph c h i ti u ti n c a nh chơm trên b nh nhơn ph u thu t tr 26

B ng 3.10 K t qu phơn lo i đi u tr sau nh chơm 27

Bi u đ 3.1 K t qu nghiên c u tác d ng gi m đau 25

Bi u đ 3.2 K t qu chung sau đi u tr 27

TăV Nă

Tr lƠ b nh r t th ng g p trong nhóm b nh lỦ vùng h u môn Theo th ng kê

g n đơy nh t b nh tr chi m t l kho ng 50% dơn s ; đ ng hƠng đ u trong c c u

b nh h u môn tr c trƠng [5]

Cho đ n nay, đi u tr b nh tr có 3 ph ng pháp chính lƠ: đi u tr n i khoa,

đi u tr b ng th thu t vƠ đi u tr b ng ph u thu t [3] V n đ đ c bi t quan tơm c a các th y thu c ngo i khoa vƠ ng i b nh sau khi lƠm th thu t ho c ph u thu t tr là: đau, kích thích nhi u t i ch h u môn, r i lo n ti u ti n vƠ đ i ti n …Trong đó đau vùng h u môn vƠ r i lo n ti u ti n lƠ hai tri u ch ng th ng x y ra sau ph u thu t m th t tr Nh ng bi u hi n nƠy lƠm cho ng i bênh lo l ng, gơy nh h ng

đ n m i sinh ho t c a ng i b nh nh : gi c ng , b a n, v n đ ng nh h ng nhi u

đ n quá trình ch m sóc vƠ k t qu đi u tr

Trong chơm c u h c, tác d ng c a chơm c u nói chung vƠ nh chơm nói riêng

đ u theo nguyên lỦ: “Khi chơm kim vƠo huy t s có tác d ng đi u khí, thông qua đó

s đi u hoƠ ch c n ng toƠn thơn vƠ gi m đau”[2] Ph ng pháp nh chơm lƠ m t

lo i hình th c c a chơm c u,mƠ n i chơm lƠ các v trí đ i di n loa tai có liên quan

đ n b nh t t các c quan [7] Nó có u đi m thích ng ch a b nh r ng, thao tác thu n l i, tác d ng ph ít, có hi u qu kinh t , thích h p ng d ng đi u tr nhi u m t

b nh nơng cao ch t l ng ch m sóc vƠ đi u tr b nh nhơn.Trong nhi u n m qua khoa B3 đư ng d ng nh chơm vƠo qui trình đi u tr ch m sóc b nh nhơn sau can thi p vùng t ng sinh môn đánh giá hi u qu ph ng pháp nƠy chúng tôi đi u

d ng viên nghiên c u đ tƠi “ă ánhăgiáătácăd ngăc aăph ngăphápăgƠiăkimăloaă taiă(ănh ăchơm)ătrongăđi uăd ngăch măścăb nhănhơnăsauăph uăthu tătr ” nh m

m c tiêu sau:

́nh gí hi u qu gi m đau v̀ r i lo n ti u ti n c a ph ng ph́p châm loa tai trong th i k sau ph u thu t tr

CH NGă1

T NGăQUANăTÀIăLI U 1.1 S ăl căv ăgi iăph uăsinhăĺ,ăth năkinhăh uămôn,ătr cătrƠngăvƠăbƠngăquang

ng h u môn đi t góc tr c trƠng h u môn t i l h u môn, đo n nƠy có m c quan tr ng đó lƠ đ ng l c ng l c chia ng h u môn thƠnh 2 ph n: ph n van trên vƠ ph n van d i (van bán nguy t)

- Ph n van trên niêm m c đ s m có các đám r i tr n i khá to, ph n d i van bao g m t trên xu ng d i

- Vùng l c cao vƠi milimet, niêm m c nh n m ng, máu xám xanh ph t r t ít

di đ ng do các dơy ch ng treo niêm m c g i lƠ dơy ch ng Park

- C u t o mô h c thì ng h u môn lƠ n i chuy n ti p gi a bi u mô tuy n Lieberrkuhn c a tr c trƠng vƠ l p bi u mô lát t ng s ng hóa c a da Nói cách khác

đo n nƠy đ c bao ph b i m t bi u mô lát t ng không s ng hóa g i lƠ niêm m c Hermann T i đơy có r t nhi u đ u t n cùng c a th n kinh r t nh y c m, đ c bi t lƠ

c m đau vƠ nóng

* Th n kinh h u môn

- V n đ ng: th n kinh giao c m vƠ phó giao c m chi ph i ng h u môn đi t đám r i h v

+ C tr̀n trong nh n th n kinh giao c m, phó giao c m

+ C tr̀n ngoƠi đ c chi ph i b i các nhánh th n kinh c a S3- S4

+ C nơng h u môn nh n t S4

- C m giác: Tr c trƠng có b ph n nh n c m giác c ng ch ng n m trong

l p c vƠ th n kinh phó giao c m t h ch h v ng h u môn có r t nhi u t ch c

th n kinh d i niêm m c, đ ng c m giác v theo th n kinh th n trong

1.1.2 B̀ng quang

- BƠng quang lƠ n i ch a n c ti u t 2 ni u qu n đ xu ng Khi r ng bƠng quang n m trong ph n tr c h ch u, sau x ng mu tr c các t ng sinh d c, tr c

trƠng, trên hoƠnh ch u

- BƠng quang có hình tháp; có 3 m t,1 đáy vƠ 1 đ nh Khi c ng bƠng quang

có hình c u n m trong b ng

- Trong l̀ng bƠng quang có l ni u đ o trong ch g p nhau b i đáy vƠ m t

d i bên ph n bƠng quang xung quanh l ni u đ o trong lƠ c bƠng quang

- Liên quan đ n các c quan

+ M t trên nam liên quan đ n ru t non, k t trƠng sigma n liên quan đ n

th n, t cung khi bƠng quang r ng

+ M t sau nam liên quan đ n ng d n tinh , túi tinh , tr c trƠng n liên quan đ n thƠnh tr c ơm đ o, c t cung

+ L p niêm m c

+ L p d i niêm m c, không có vùng tam giác bƠng quang

+ L p c g m các l p c x p thƠnh 3 l p c v̀ng gi a, c d c ngoài vƠ trong + L p thanh m c lƠ l p phúc m c ho c n i không có phúc m c ph , bƠng quang đ c ph b i l p mô liên k t

- BƠng quang có th giưn ra theo l ng n c ti u trong l̀ng vƠ thay đ i đ

t ng th tích mƠ không t ng áp l c trong l̀ng bƠng quang c ch giưn nƠy không

g p b t c c quan nƠo khác nh ch c n ng đ c bi t c tr̀n thƠnh bƠng quang

vƠ đi u ch nh th n kinh

- Khi n c ti u đ y bƠng quang thì mmootj ph n x lƠm co bóp bƠng quang

đ ng th i m c th t c bƠng quang vƠ n c ti u đ c gi i phóng ra ngoƠi Khi bƠng quang b t n th ng nh t lƠ vùng c bƠng quang khi b kích thích thì n c

ti u r t ít c ng đ gơy ra ph n x đó

1.2 Nh ăchơm

Nh chơm lƠ m t di s n quỦ báu trong chơm c u h c c truy n c a nhơn lo i

Nó có ngu n g c r t xa x a t l i ch a b nh dơn gian c a nhi u dơn t c thu c vùng

a Trung H i vƠo th i đ i v n minh c đ i Ai c p, đ ng th i c ng đ c nêu lên trong kho tƠng y h c c truy n ông ph ng , có tác d ng ch n đoán vƠ đi u tr nhi u n c chơu á, chơu Ểu nh : Ai C p, ụ , Pháp , B Ơo Nha, Nh t B n, Trung

Qu c có ghi vƠo s sách v nh ng tác đ ng váo loa tai đ ch a b nh

1.2.1. C s ĺ lu n c a nh châm theo y h c c truy n

1.2.1.1 M i liên quan gi a tai v̀ ćc kinh m ch

Trong nh ng tƠi li u kinh đi n c a chơm c u đ u có đ c p đ n moois liên quan gi a tai vƠ các kinh m ch Trong Linh khu có nêu “ Tai lƠ n i h i t c a tông

m ch” (Kh u v n) ho c khí huy t c a 12 kinh m ch, 365 l c đ u lên m t đ t i cho 5 quan, 7 khi u, nưo t y đ u m t ….trong đó có khí huy t tách ra đ t i cho tai có th nghe đ c

Nh ng đo n kinh v n sau đơy trong Linh khu vƠ T V n c ng cho th y rõ

m i quan h gi a tai va i kinh m ch , kinh bi t vƠ kinh cân

+ Kinh thi u d ng tay t sau tai đi vƠo trong tai, r i ra tr c tai

+ Kinh thi u d ng chơn t sau tai đi vƠo trong tai , r i ra tr c tai

+ Kinh thái d ng tay có nhánh đ n đuôi m t , r i vƠo trong tai

+ Kinh thái d ng chơn đi qua giáp xa đ đ n tr c tai

+ Kinh nhánh c a quy t ơm tơm bƠo tay đi ra sau tai h p v i thi u d ng Tam tiêu HoƠn c t

+ Kinh cơn thi u d ng chơn v̀ng ra sau tai góc trán

+ Nhánh c a kinh cơn d ng minh chơn k t tr c tai Nhánh c a kinh cơn thái d ng tay vƠo trong tai

Nh ng đo n kinh v n nêu trên cho th y có 5 kinh d ng, 1 kinh bi t, 4 kinh cơn d ng chơn vƠ kinh cơn d ng minh tay liên quan v i tai ng th i chúng

ta c ng bi t r ng m i kinh ơm vƠ kinh d ng chính đ u có 1 kinh nhánh T t c

nh ng kinh nhánh ơm đ u đ vƠo kinh nhánh d ng có quan h bi u lỦ t ng ng

vƠ t t c các kinh nhánh d ng đ u đ vƠo kinh chính c a nó

1.2.1.2 M i liên quan gi a tai v̀ ćc t ng ph

- Th n khí thông ra tai Th n hóa thì tai nghe đ c

- Th n khai khi u ra tai

- T không đ y đ thì 9 khi u không thông

- B nh can h thì tai không nghe đ c, khí ngh ch thì đau đ u chói tai

- Ph khí h thì khí ít … , tai đi c

- Ph ch ơm thanh, lƠm tai nghe đ c ơm thanh

Nh ng ghi ch́p trên cho th y tai có quan h v i t t c các t ng ph vƠ 12 kinh

m ch ơy c ng chính lƠ c s lỦ lu n v YHCT c a ph ng pháp chơm nƠy [2]

1.2.2 Phân b th n kinh loa tai

Loa tai lƠ ngư r c a nhi u đ ng th n kinh lƠm cho nó g n li n m t thi t v i toƠn th n Nh s phơn b th n kinh c m giác c a nó loa tai đ c liên h v i :

- Các đ ng t y: Nh vƠo đám r i c nông lƠ n i đư phát ra dơy th n kinh tai to

- Nưo b ch y u d a vƠo dơy th n kinh sinh ba

- H th n kinh th c v t

+ H giao c m: Có r t nhi u s i c a th n kinh giao c m c đ c ph vƠo các

nhánh c a đám r i t y c nông, c a dơy ph v , c a dơy sinh ba vƠ dơy l i h u Dơy l i h u l i đ c liên h tr c ti p v i đám r i giao c m c a xoang c nh

+ H ph́ giao c m: có các nhánh m ch vƠ bƠi ti t n c b t c a dơy phó

giao c m thu c hƠnh nưo, ph vƠo dơy trung gian , dơy l i h u vƠ ch y u lƠ dơy

ph v qua nhánh tai c a nó

1.2.3 Nh ng thay đ i b nh ĺ loa tai khi c th ć b nh

Bình th ng th y da loa tai đ ng mƠu, c ng có th th y nh ng ch m hay

nh ng m ng s c t Khi c th có b nh t ng vùng da trên loa tai có th thay đ i

(đi m ph n ng trên loa tai) tr nên đ h n ho c tái đi, xù xì,thô ráp, bong v y khác

v i xung quanh T i các vùng hay đi m nói trên đi n tr s th p h n nh ng vùng

g n đ y, khi n n ho c dùng que đ u tù n vƠo, b nh nhơn th y đau h n vùng kê

1.2.4 Ćch ph́t hi n nh ng thay đ i b nh ĺ trên loa tai

Th c ti n lơm sƠng cho th y: Khi c th có b nh trong đa s tr ng h p trên

m t c a loa tai, t i nh ng v trí c a loa tai có quan h v i n i đang b b nh xu t hi n

nh ng vùng ph n ng b nh lỦ i m ho c vùng nƠy có th xu t hi n t lúc b t đ u

có b nh đ n khi kh i b nh Hai tính ch t ph bi n c a đi m ph n ng nƠy lƠ n đau

vƠ đi n tr c a da th p

T̀m đi m n: Dùng đ c kim chơm n v i m t l c v a ph i đ d̀ tìm, khi

đúng vƠo đi m ph n ng b nh lỦ th ng b nh nhơn s chau mƠy , nh n m t ho c nhích đ u ra

- VƠnh tai: b ph n vi n ngoƠi c a tai

- Chơn vƠnh tai: b ph n c a vƠnh tai đi vƠo n m ngang trong xo n tai

- L i c vƠnh tai: ch l i lên c a vƠnh tai n m phía sau

- uôi vƠnh tai: Ch ranh gi i c a đo n cu i vƠnh tai vƠ dái tai

- i vƠnh tai : b ph n n i lên phía trong vƠ đ i x ng v i vƠnh tai, phía

trên nó chia lƠm hai nhánh

- Chơn trên đ i vƠnh tai: nhánh phía trên c a đ i vƠnh tai

- Chơn d i đ i vƠnh tai: nhánh phía d i c a đ i vƠnh tai

- H tam giác : ch lõm hình tam giác gi a chơn trên vƠ chơn d i đ i vƠnh tai

- Thuy n tai: rưnh lõm gi a vƠnh tai vƠ đ i vƠnh tai

- i bình tai: ph n n i lên phía d i đ i vƠnh tai, đ i x ng v i bình tai

- Rưnh trên bình tai; ch lõm gi a vƠnh tai vƠ b trên bình tai

- Rưnh bình tai: ch lõm gi a bình tai vƠ đ i bình tai

- Dái tai : ph n không có s n d i cùng c a loa tai

- Xo n tai trên: ph n trên chơn vƠnh tai c a xo n tai

- Xo n tai d i: ph n d i chơn vƠnh tai c a xo n tai [2]

H̀nh 1: S đ ćc b ph n c a loa tai

1.2.5.2 Phân v̀ng loa tai

Theo Nogier, loa tai đ i bi u cho hình thái c a bƠo thai l n ng c, chúc đ u xu ng chơn trên Do đó, v trí khái quát c a các vùng đ i bi u đ c s p x p nh sau:

- Th n kinh giao c m: đo n che kín c a chơn d i đ i vƠnh tai đi đ n vƠnh tai

- Sinh d c ngoƠi, ng đái , tr c trƠng trên vƠnh tai t ng đ ng v i chơn d i

đ ivƠnh tai x p t trên xu ng

- T cung : trong h tam giác , vùng gi a b phía vƠnh tai c a h tam giác

V trí các vùng trên loa tai, đ i bi u cho các vùng trong c th , h th ng l i theo cách nƠy lƠ h p lỦ vƠ đư đ c th c ti n ki m đ nh nên đ tin c y đ m b o h n

H̀nh 2: S đ phân b huy t trên loa tai

Tr c trƠng, h u môn (H19) V trí n m 1/3 phía trên chơn vƠnh tai Tác d ng: Bí ti u ti n , đái r t , đái bu t

- Giao c m (H25) V trí: ch giáp gi i c a b trên chơn d i đ i vƠnh tai vƠ b bên trong c a vƠnh tai

Tác d ng; dùng cho các b nh sinh ra do th n kinh th c v t (giao c m, phó giao c m) b r i lo n i v i n i t ng có tác d ng gi i tr co th t vƠ tr n th ng

t ng đ i m nh ơy lƠ huy t ch y u dùng trong chơm tê

- Th n môn (H29) V trí: góc h tam giác ch phơn nhánh c a chơn trên vƠ chơn d i đ i vƠnh tai

1.2.6 D̀ng loa tai v̀o đi u tr

Trong đi u tr b ng chơm c u nói chung, có cách chơm vƠo n i đau (A th huy t) đau đơu chơm đ y đ ch a b nh Cách nƠy khá thông d ng đ c dùng riêng

l hay k t h p trong m t công th c huy t Th c ti n cho th y tác đ ng trên huy t A

th huy t đ t đ c k t qu theo Ủ mu n Trong ph ng pháp chơm kim loa tai đ

ch a b nh ng i tƠ th ng dùng 3 cách sau:

- Dùng huy t A th (c ng có ng i s d ng kim chơm các huy t c a 14

đ ng kinh c a c th v a chơm vƠo huy t a th c a loa tai)

- Chơm kim vƠo các vùng loa tai đ c qui c lƠ có quan h v i n i đang

có b nh (Ví d đau d dƠy chơm vƠo vùng d dƠy , đau đ u g i chơm vƠo đ u g i

v v…) Cách nƠy tuy ch a đ y đ nh ng đ n gi n vƠ d áp d ng

- Dùng các đi m ph n ng trên loa tai theo lỦ lu n y h c hi n đ i vƠ y h c c truy n, th c t ch cách nƠy lƠ đem l i k t qu t t

Ví d : au m t đ chơm vùng gan, m t đ bình can giáng h a (theo lỦ lu n y

h c c truy n); t c tia s a chơm vùng tuy n vú, n i ti t đ thông s a (theo y h c

hi n đ i)

NgƠy nay các th y thu c ngƠy Ơng có xu h ng k t h p cách th 3 v i huy t

a th tìm th y trên loa tai trong m t công th c đi u tr [2]

1.2.7 D̀ng loa tai v̀o ch n đón

i m ph n ng b nh lỦ xu t hi n t i các vùng đ i bi u loa tai c a các c quan n i t ng b b nh trong khá nhi u tr ng h p giúp cho th y thu c h ng ch n đoán, xác đ nh c quan t ng ph b b nh Ví d : i m n đau gi a vùng đ i tr ng

vƠ ti u tr ng trong b nh đau ru t th a c p; đi m n đau vùng d dƠy trong c n đau d dƠy c p …

Nói chung s thay đ i loa tai đ n nay đư có nh ng đóng góp nh t d nh vƠo

ch n đoán v trí b nh , nh ng ph i bi t đánh giá vƠ ch n đúng nh ng đi m ph n ng tiêu bi u Trong công trình g n đơy c a mình , Nogiercos gi i thi u m t ph ng

h ng tìm t̀i thông qua s đáp ng c a các đi m ph n ng b nh lỦ trên loa tai đ i

v i kích thích nóng l nh đ xác đ nh tr ng thái hƠn nhi t vƠ h th c c a b nh

Thông th ng các th y thu c k t h p nh ng d u hi u b nh lỦ xu t hi n trên loa tai , các d u hi u trên đ ng kinh ho c các bi u hi n v m ch ch ng khác đ

ch n đoán toƠn di n vƠ chính xác [2]

1 3.ăT̀nhăh̀nhănh ăchơmăhi nănay

1.3.1 T i châu Âu

T n m 1962 khi tr ng phái nh chơm Nogier ra đ i đư t p h p đ c nhi u nhƠ nghiên c u có tên tu i Jarricot, Pellin ….vƠ v i nhi u công trình nghiên c u trên th c nghi m vƠ trên ng i đư ch ng minh đ c s ánh x c a than th vƠ ph

t ng trên loa tai Nh ng nghiên c u c b n nƠy đư lƠm cho nh chơm phát tri n r t

m nh sau 30 n m sau đó T i các h i ngh chơm c u qu c t trong nh ng n m 70

ng i ta đ giƠnh h n m t n a th i gian c a h i ngh cho nh chơm vƠ chơm tê

T i Liên Xô c , ti p theo Vogralick, c ng có nhi u nhƠ nghiên c u Liên Xô công b các công trình nghiên c u v nh chơm nh Ia, Balacan( 1962),

xu t b n c bi t trong cu n đi n chơm ph n x li u pháp c a Portnop( 1982)tác

có gi i thi u nh ng công trình th c nghi m c a mình trên chó vƠ th ch ng minh s

t n t i khách quan c a các khu đ i di n c a các c quan n i t ng trên loa tai đ ng

v t vƠ đ c p t i đi n nh chơm vƠ đi n nh li u pháp

1.3.2 T i Châu ́

- T i Trung Qu c: V n đ nh chơm th t s tr nên đ c quan tơm t sau

nh ng công b c a Nogier N m 1959 xu t b n t p sách nh chơm , ch y u t p h p

m t s bƠi báo ph n nh các công trình c a tr ng phái Th ng H i Th i k nƠy

các nhƠ chơm c u Trung Qu c l y b n đ huy t loa tai c a Nogier lƠm c s

Cho đ n n m 1970, c quan quơn y t nh Qu ng Chơu n hƠnh b tranh chơm

c u có phơng h ng d n 115 huy t loa tai trong đó có nhi u huy t m i ra đ i mang tên theo YHCT nh Th n Môn, Tam tiêu, Can d ng (1 vƠ 2….) ( b n đ huy t v nƠy có nh ng đi m d đ ng v i b n đ huy t v c a tr ng phái Nogier) Nói chung tình hình nghiên c u c a nh chơm Trung Qu c ch y u d a vƠo th c ti n lơm sƠng , ít có nh ng công trình nghiên c u c b n [2]

1.3.3 T i Vi t Nam

T tháng 5 n m 1962 vi n nghiên c u ông y kh i s nghiên c u nh chơm

T i h i thu c nam chơm c u toƠn nghƠnh l n th 2 (tháng 11 n m 1962) khoa chơm

c u c a vi n đư gi i thi u nh ng ńt đ i c ng v nh chơm H i ngh thƠnh l p

H i chơm c u Vi t Nam (1968) t nh chơm c a vi n đư báo cáo t ng k t 5 n m nghiên c u nh chơm trên 1923 đ i t ng, kh o sát di m đau trên loa tai đ ph̀ng

vƠ ch a b nh , kh o sát s đ loa tai, ch n đoán v i máy d̀ huy t tai

N m 1969, NhƠ xu t b n Y h c xu t b n cu n Nh chơm, Th y chơm, mai hoa chơm Tuy nhiên tƠi li u v nh chơm v n ch d ng l i m c đ ph bi n m t

s ki n th c chung nh t công ty Gang th́p Thái Nguyên có nhóm nghiên c u v

nh chơm c a d c s Nguy n Trung Ti n ho t đ ng r t tích c c, nhóm nƠy t l c trang b v các thi t b c n thi t cho nghiên c u nh máy d̀ kinh l c, máy đi n chơm….Trong nh ng n m 1981 - 1984, B môn YHDT c a Tr ng đ i h c Y HƠ

N i có thông báo v k t qu ng d ng chơm loa tai (trên 1000 ca theo dõi nh sau:

+ Chơm loa tai có hi u l c đi u tr rõ r t nhi u lo i ch ng b nh + S ngƠy đi u tr không ḱo dƠi, r t ít tai bi n

T n m 1962 đ n 1992 giáo s Nguy n TƠi Thu đư ti n hƠnh nghiên c u nh châm kh o sát nh ng đi m đau loa tai đ ch n đoán ph̀ng b nh vƠ ch a b nh

T n m 1992 đ n nay, vi n chơm c u Vi t nam đư thƠnh l p nhóm nghiên c u

nh chơm c a vi n đ ti p t c đánh giá tác d ng c a nh chơm

CH NGăII

B nh nhơn nghiên c u g m 69 b nh nhơn ph u thu t tr trong t ng s 692 b nh nhơn đư đ c ph u thu t h u môn t i Khoa B3 - Vi n YHCT Q , t tháng 8/ 2014

đ n tháng 10/ 2015

2.1.1 Tiêu chu n ch n b nh nhân:

- Tu i trên 18 tu i, t nguy n h p tác nghiên c u

- Không phơn bi t gi i, ngh nghi p

- Các b nh nhơn đư đ c ph u thu t tr theo cùng ph ng pháp c a Vi n vƠ cùng ph ng pháp vô c m b ng gơy tê t i h u môn b ng lidocain 0,5%

- u có r i lo n ti u ti n sau ph u thu t các m c đ khác nhau

2.1.2 Tiêu chu n lo i tr b nh nhân kh i nh́m nghiên c u:

- B nh nhơn không h p tác

- B nh nhơn m c b nh tơm th n

- B nh nhơn m c các b nh t i ch : b nh lỦ v loa tai, b nh lỦ v bƠng quang,

ni u đ o vƠ sinh d c (viêm, d d ng l śo, phì đ i ti n li t tuy n )

- B nh nhơn m c các b nh lỦ toƠn thơn nh t ng huy t áp, r i lo n nh p tim

2.1.3 Tiêu chu n ng ng nghiên c u

Sau nh chơm, b nh nhơn không ti u đ c ph i ch đ nh đ t thông ti u ho c

b nh nhơn v n đau, ph i đi u tr ph ng pháp khác B nh nhơn không đ ng Ủ ti p

t c tham gia nghiên c u Bác s đi u tr nh n x́t c n ng ng nh chơm, ho c đ ngh thay b ng ph ng pháp đi u tr khác;

Sau nh chơm kho ng 20 ậ 30 phút, b nh nhơn không ti u đ c ho c ti u r t ít (< 20ml), c u bƠng quang c ng to, ph i ch đ nh đ t thông ti u gi i áp (không theo

dõi, ng ng nghiên c u)

2.2.ăPH NGăPHÁPăNGHIÊNăC U

2.2.1 Thi t k nghiên c u mô t ti n c u

- Các b nh nhơn sau khi đ c ph u thu t tr , đ tiêu chu n s đ c đ a vƠo

di n nghiên c u

- S d ng ph ng pháp th nghi m lơm sƠng đ i ch ng tr c sau đi u tr

- B nh nhơn đ c theo dõi n i trú t i b nh vi n:

B nh nhơn đ c th m khám vƠ theo dõi lơm sƠng tr c, trong vƠ nh t lƠ ngay

sau ph u thu t Các ch s theo dõi đau v̀ t̀nh tr ng ti u ti n đ c ghi nh n liên

t c ngay sau ph u thu t vƠ đánh giá k t qu qua m c đ đau v̀ t̀nh tr ng ti u ti n

sau khi nh chơm

2.2.2 Ph ng ph́p đ́nh giá, theo dõi lâm sàng

Các b nh nhơn đ c theo dõi trên b nh án vƠ m t m u phi u th ng nh t

- Tu i, gi i

- Ph ng pháp ph u thu t vƠ vô c m

- S l ng vƠ v trí các búi tr đ c ph u thu t

- Khám toàn thân

- T n s m ch: đ c xác đ nh m ch quay trên c tay trái m s m ch trong 1 phút n v đo lƠ nh p/phút

- Huy t áp đ ng m ch: đ c đo b ng huy t áp k đ ng h c a Trung Qu c

o t th n m, đ n v đo lƠ milimet thu ngơn (mmHg)

* Ph ng ph́p đ́nh gí m c đ đau c a ćc b nh nhân:

Tình tr ng đau h u môn c a các b nh nhơn khi thay b ng đ c đánh giá theo thang đi m VAS (visual analogue scale) t 0 đ n 10 b ng th c đo đ đau c a hưng Astra- Zeneca [16]

+ 0 đ n 1 đi m : không đau

+ 2 đ n 4 đi m : au ít + 5 đ n 6 đi m : au v a

+ 7 đ n 8 đi m : au nhi u

+ 9 đ n 10 đi m : r t đau

- Nh : b nh nhơn đau rát nh sau ph u thu t, nh ng v n ch u đ c vƠ không

ph i dùng thu c gi m đau vƠ không nh h ng đ n các t th v n đ ng (T ng

- Khó ti u: B nh nhơn c m giác c ng t c nh h v , mót ti u vƠ ti u nhi u l n

nh ng s l ng ít d i 500 ml n c ti u trong 6 ti ng t sau ph u thu t

- Bí ti u: B nh nhơn c m giác c ng t c h v , mót ti u vƠ ti u nhi u l n nh ng

s l ng ít d i 200 ml n c ti u trong 6 ti ng t sau ph u thu t S th y rõ c u bàng quang