Kiến thức về điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính tại nhà trong giai đoạn ổn định của bệnh nhân bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính bệnh viện thanh nhàn

1 T V Nă B nhăph iăt căngh năm nătínhăBPTNMTălƠăb nhăđ ngăhôăh păcóăđ cătínhăchungălƠăt căngh năđ ngăth ăkhôngăh iăph căhoƠnătoƠn,ăcònăg iălƠăCOPDăChronic Obstructive Pulmonary Disease.ă

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

B GIÁO D CăVÀă ÀOăT O

- TôiăxinăbƠyăt ălòngăkínhătr ngăvƠăbi tă năt iăThS Nguy năTh ăNh ăMaiăđưăđ nhă

h ng,ăh ngăd năt nătìnhăđ ătôiăhoƠnăthƠnhăkhoáălu n

- Tôiăxinăt ălòngăbi tă năt iăgiaăđình,ăb năbè,ăcùngăt păth ăl păKTC6ă- Tr ngăiăh căTh ngăLongăđưăđ ngăviên,ăgiúpăđ ătôiăr tănhi uătrongăquáătrìnhăh căt păvƠăhoƠnăthƠnhăkhoáălu n

- Tôiăc ngăxinăchơnăthƠnhăc mă năs ăh pătácăr tănhi tătình,ăquí báuăc aăcácăb nhănhân đưăthamăgia nghiênăc u

Sinh viên

Nguy năMaiăH ng

L IăCAMă OAN

Emăxinăcamăđoanăk t qu nghiên c u c a em hoàn toàn trung th c và không trùng

l p v i b t k k t qu nghiên c uănƠoăđưăđ c công b tr căđơy

Sinh viên

Nguy năMaiăH ng

iii

M C L C

T V Nă 1

CH NGăI: T NG QUAN TÀI LI U 2

1.1.ă nhăngh a 2

1.2.ă căđi m d ch t h c 2

1.2.1 Tình hình d ch t h c th gi i 2

1.2.2 Tình hình d ch t h c Vi t Nam 2

1.3 Nguyên nhân gây b nh 3

1.4 Y u t nguyăc 3

1.4.1 Các y u t liênăquanăđ nămôiătr ng 3

1.4.2 Các y u t liênăquanăđ năc ăđ a 4

1.5 Tri u ch ng 5

1.5.1 Tri u ch ng lâm sàng 5

1.5.2 C n lâm sàng 6

1.6 Ti n tri n và bi n ch ng 6

1.7.ă i u tr 6

1.7.1.ă i u tr BPTNMTăgiaiăđo n năđ nh 6

1.7.2.ă i u tr đ t c p BPTNMT 7

1.8 M t s n i dung giáo d c s c kh e c th cho b nh nhân b nh ph i t c ngh n m n tính 8

1.8.1 Kh n ngăkh i b nh 8

1.8.2 S d ng thu c x t d phòng 8

1.8.3 Tái khám 10

CH NGăII: IăT NGăVÀăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 11

2.1.ă iăt ng nghiên c u 11

2.1.1 Tiêu chu n l a ch n 11

2.1.2 Tiêu chu n lo i tr 11

2.2 Th iăgianăvƠăđ aăđi m nghiên c u 11

2.3 Thi t k nghiên c u 11

2.4 C m uăvƠăph ngăphápăch n m u 11

2.5.ă căđi m c aăđ iăt ng nghiên c u 11

2.6.ăPh ngăphápăthuăth p s li u 12

2.6.1 Công c thu th p s li u 12

2.6.2 Ti n hành thu th p s li u 12

2.6.3 Các bi n s nghiên c u 13

2.7 X lý và phân tích s li u 15

2.8.ă oăđ c trong nghiên c u 15

CH NGăIII: K T QU NGHIÊN C U 16

3.1.ă căđi m c aăđ iăt ng nghiên c u 16

3.2 Ki n th c c a b nh nhân 18

3.2.1 Ki n th c chung v đi u tr BPTNMT giaiăđo n năđ nh 18

3.2.2 Ki n th c v s d ng thu c d phòng: 21

CH NGăIV: BÀN LU N 23

4.1.ă căđi măđ iăt ng nghiên c u 23

4.1.1 Tu i và gi i 23

4.1.2 T rìnhăđ h c v n 24

4.1.3 Ngh nghi păvƠăn iă 24

4.1.4 Th i gian m c b nh 24

4.1.5 Ngu n thông tin v b nh 25

4.1.6 Vi căđ căh ng d n s d ng bình x t thu c d phòng 25

4.2 Ki n th c c a b nh nhân 25

4.2.1 Ki n th c chung v đi u tr BPTNMT giaiăđo n năđ nh 25

4.2.2 Ki n th c v s d ng thu c d phòng 27

4.3 H n ch c a nghiên c u 29

K T LU N 30

KHUY N NGH 31

TÀI LI U THAM KH O 32

v

DANH M C B NG

B ng 3.1 Thông tin v nhân kh u h c 16

B ng 3.2: Thông tin v b nh 17

B ng 3.3: Ki n th c v h n ch ti n tri n c a b nh 19

B ng 3.4: Ki n th c c a b nh nhân v vi c tái khám theo h n 20

B ng 3.5: Ki n th c v th iăđi m c năđiăkhámătr c l ch h n c a bác s : 20

B ng 3.6: Ki n th c c a b nh nhân v thayăđ i li u thu c x t n u b nh n ng lên 21

1

T V Nă

B nhăph iăt căngh năm nătínhă(BPTNMT)ălƠăb nhăđ ngăhôăh păcóăđ cătínhăchungălƠăt căngh năđ ngăth ăkhôngăh iăph căhoƠnătoƠn,ăcònăg iălƠăCOPDă(Chronic Obstructive Pulmonary Disease).ă ơyăc ngălƠă m tă nhómă b nhăhôăh păth ngăg pătrênăth ăgi iăc ngănh ă ăVi tăNam.ăV iăt ăl ăm căb nhăcao,ăti nătri năḱoădƠi,ăchiăphíă

đi uătr ăcaoăvƠăh uăqu ăgơyătƠnăph ăn ngăn ,ăBPTNMTăđưăth căs ătr ăthƠnhăv năđ ăl nă

v ăs căkh eăc aătoƠnănhơnălo i

B nhăkhôngăth ăđi uătr ăkh iăhoƠnătoƠnăvƠăti nătri năliênăt căv iăt căđ ăch m.ăDùăkhôngăđi uătr ăkh iăhoƠnătoƠn,ăcácăch măsóc,ăđi uătr ăvƠăt păluy năđúngăs ăgiúpăh nă

ch ăt căđ ăti nătri năc aăb nh.ăB nhănhơnătrongăgiaiăđo nă năđ nhăđ căđi uătr ăt iănhƠă

b ngăthu căd ăphòngăvƠăth căhi năl iăs ngăc ngănh ăt păluy năphùăh păđ ăng năch nă

đ tăc p,ăng năch năti nătri năc aăb nh.ăVi căb nhănhơnăđi uătr ăt iănhƠătrongăgiaiăđo nănăđ nhăcóăhi uăqu ăhayăkhôngăph ăthu cănhi uăvƠoăcôngătácăh ngăd năc aănhơnăviênăyăt ăvìăkhiăb nhănhơnăv ănhƠ,ănhơnăviênăy t ăkhôngăgiám sátăđ căvi căđi uătr

T iăB nhăVi năThanhăNhƠn,ăs ăb nhănhơnăm căBPTNMTăđangăgiaăt ng.ăH uă

h tă cácă b nhă nhơnă đ uă thamă giaă Cơuă l că b ă henă vƠă COPDă đ ă đ că dùngă thu că d ăphòngătheoăb oăhi măvƠăđ cănơngăcaoăki năth căphòngăch ngăBPTNMT.ă Ch aăcóănhi uă nghiênă c uă đánhă giáă v ă ki nă th că c aă b nhă nhơnă BPTNMT t iă Vi tă Namă vƠă

ch aă t ngă cóă nghiênă c uă nƠoă t ngă t ă đ iă v iă b nhă nhơnă BPTNMTă t iă b nhă vi năThanh Nhàn

Chínhăvìăv y,ănh măgópăph nănơngăcaoăhi uăqu ăgiáoăs căkh eăv ăđi uătr ăt iănhƠăchoăb nhănhơnăBPTNMTătrongăgiaiăđo nă năđ nh,ăchúngătôiăti năhƠnhănghiênăc uă

đ ă tƠi:ă ắKi nă th că v ă đi uă tr b nhă ph iă t că ngh nă m nă tínhă t iă nhƠă trongă giai

đo nă năđ nhăc aăb nhănhơnăb ăb nhăph iăt căngh năm nătínhăB nhăvi năThanhă NhƠn” v iăm cătiêu:

1 Mô t ki n th c chung c a b nh nhân v đi u tr b nh ph i t c ngh n m n

tính giai đo n n đ nh

2 Mô t ki n th c c a b nh nhân b nh ph i t c ngh n m n tính v s d ng

thu c d phòng t i nhà

CH NGăI

T NG QUAN TÀI LI U

1.1.ă nhăngh a

B nhăph iăt căngh năm nătínhălƠăm t tìnhătr ngăb nhălýă ăph i,ăđ cătr ngăb iăs ă

t căngh năl uăl ngăkhíăth ăraăkhôngăh iăph căhoƠnătoƠn.ăHi năt ngăt căngh nănƠyă

th ngăti nătri năt ăt ăt ngăd năvƠăliênăquanăđ năm tăquáătrìnhăviêmăb tăth ngăc aă

ph iăd iătácăđ ngăc aăôănhi măkhíăth ă[5]

1.2.ă căđi măd chăt ăh c

1.2.1 Tình hình d ch t h c th gi i

T iă M ă (1994)ă cóă kho ngă 16,365ă tri uă ng iă m că BPTNMTă trongă đóă cóă t iă50%ă s ă b nhă nhơnă b ă b ă sótă khôngă đ că ch nă đoán.ă T ă l ă m că b nhă că tínhă vƠoăkho ngă4ăậ 5%ădơnăs ,ăđưăcóăx păx ă96.000ăng iăch tătrongăn măvìăb nh.ăBPTNMTă

đ că cătínhăv iăt ăl ăm călƠă6,2%ă ă11ăn căthu căHi păh iăb nhăHôăh păchơuăỄăTháiăBìnhăD ngă[12]

C ngăhoƠănhơnădơnăTrungăHoaăcóăt ăl ăm căBPTNMTăcaoănh tăsoăv iăcácăvùngăkhácătrongăcùngăkhuăv că(26,2/1.000ă ănamăvƠă23,7/1.000ă ăn ).ăBPTNMTălƠănguyênănhơnăgơyăt ăvongăđ ngăhƠngăth ă4ă ăthƠnhăph ăl năvƠăđ ngăhƠngăđ uă ănôngăthônăc aătrênă50%ănamăgi iăhútăthu că ăTrungăQu c

1.2.2 Tình hình d ch t h c Vi t Nam

Theoăm tăs ăth ngăkêă ăB nhăvi năB chăMai,ătrongă3606ăb nhănhơnăvƠoăđi uătr ă

t iăkhoaăHôăh păt ă1996ăậ 2000,ăt ăl ăb nhănhơnăđ căch năđoánăBPTNMTălúcăraăvi năchi mă25,1%,ăđ ngăhƠngăđ uătrongăcácăb nhălýăv ăph iăvƠăcóă15,7%ătrongăs ănƠyăđ că

ch năđoánătơmăph ăm nă[1], [2]

Cácă nghiênă c uă d chă t ă v ă BPTNMTă trongă c ngă đ ngă ă n că taă cònă r tă ít.ăTrongănghiênăc uăđi uătraăc aăNguy năQu nhăLoană(2002),ăt ă l ăm că COPDătrongă

c ngăđ ngădơnăc ă>35ătu iăc aăph ngăKh ngăMai,ăqu năThanhăXuơn,ăHƠăN iălƠă1,53% [7]

NgôăQuýăChơuăvƠăc ngăs ănghiênăc uăd chăt ăh căBPTNMTătrongăc ngăđ ngădơnăc ăcóătu iăt ă40ătr ălênăc aăthƠnhăph ăHƠăN iăth yăt ăl ăm căchungăchoăc ă2ăgi iălƠă2%.ăT ăl ăm căb nhă ănamălƠă3,4%ăvƠă ăn ălƠă0,7%ă[3]

3

1.3 ăNguyênănhơnăgơyăb nh

• Hútăthu căho căti păxúcăv iăkhóiăthu c:ăBPTNMTăx yăraă ăkho ngă15%ăng iănghi năthu căvƠăvi căs ăd ngăthu căláăchi mă90%ănguyăc ăm căb nhănƠy

Hútăthu căláăth ăđ ngăho căti păxúcăv iăkhóiăthu căc ngălƠmăgiaăt ngăt ăl ănhi mătrùngă

đ ngăhôăh păd năđ năgi măch căn ngăc aăph i

• Ọă nhi mă khôngă khí:ă Ng iă taă v nă ch aă xácă đ nhă đ că ch că ch nă vi că ôănhi măkhôngăkhíăcóăgơyăBPTNMTăhayăkhông.ăTuyănhiên,ăn uăcóăthìăh uăqu ăc aănóă

c ngănh ăsoăv iăthu călá

• T ngănh yăc măđ ngăd năkhí:ăLƠătìnhătr ngăđ ngăd năkhíăph nă ngăquáă

m căv iănh ngăch tăkíchăthíchăt ăkhôngăkhí,ănh ăkhóiăthu căláăvƠăch tăôănhi m.ăVaiătròălƠmăy uăt ănguyăc ăc aăch ngăb nhănƠyăđ iăv iăBPTNMTă ănh ngăng iăhútăthu că

v năch aăđ căch ngăminhărõărƠng.ă

• Thi u men 1 antitrypsin: Men 1ăantitrypsinălƠăm tălo iăproteinăc aăc ăth ă

đ căganăs năxu tăđ ăgiúpăb oăv ăph iăkh iăb ăt năth ng Thi uămenă 1 antitrypsin có tínhăch tădiătruy n,ăvƠănóălƠăy uăt ănguyăc ădiătruy năduyănh tăc aăBPTNMTăđ căbi tă

đ n.ăNóăchi măkho ngăd iă1%ăs ătr ngăh păb ăBPTNMTă ăHoaăK ă[5],ă[6],ă[10]

1.4 ăY uăt ănguyăc

1.4.1 Các y u t liên quan đ n môi tr ng

• Khói thu c lá

• Hútăthu căch ăđ ng

Khóiăthu călƠăm tăy uăt ănguyăc ăquanătr ngăgơyăraănh ngăb nhăđ ngăhôăh p.ăKho ngă20%ănh ngăng iăhútăthu căcóăgi măch căn ngăph iă ăgiaiăđo năs măvƠăcóăt ă

l ăcaoăcácătri uăch ngăho,ăkh căđ m.ăB ăthu căláăcóăýăngh aăđ căbi tăquanătr ngăđ iă

v iăb nhănhơnăBPTNMTăđ căbi tălƠănhómăm căBPTNMTăgiaiăđo năs m.ăKhóiăthu căđóngăvaiătròălƠăy uăt ănguyăc ă ă80ă- 90%ăs ăcácăb nhănhơnăm căBPTNMT

• Hútăthu căth ăđ ng

Ti păxúcăth ngăxuyênăv iăkhóiăthu căc aănh ngăng iăhútăthu cătrongăcùngăphòngă(nhƠă ăho căn iălƠmăvi c)ălƠmăt ngăt ăl ăm căBPTNMT Conăc aănh ngăng iănghi năthu căláăb ănhi mătrùngăđ ngăhôăh pănhi uăh năvƠăn ngăh năconănh ngăng iăkhôngăhútă thu că lá,ă sauă nƠyă chúngă th ngă cóă bi nă ch ngă m nă tínhă v ă hôă h p M tă s ă đ iă

t ngăkhôngăhútăthu cănh ngăđưăph iănhi măđ năm căđ ăcaoăc aăkhóiăthu călá:ăch ngă

hútăthu căláăn ng,ăv ăkhôngăbaoăgi ăhútăthu c,ăd uăhi uăt căngh nătìmăth yă ăc ăhaiăv ă

ch ngă

• B iăvƠăhoáăch tăngh ănghi p

Ọănhi măngh ănghi pălƠmăgiaăt ngăt năsu tăm căb nhăđ ngăhôăh p,ălƠmăt căngh năđ ngăd năkhí,ăgi măth ătíchăth ăraăt i đaătrongăgiơyăđ uătiênă(FEV1) nhanh

h n.ăB iăvƠăhoáăch tăngh ănghi pă(h i,ăch tăkíchăthích,ăkhói)ăgơyăBPTNMTăkhiăph iănhi măv iătácăđ ngăm nhăvƠăḱoădƠi

• Ọănhi măkhôngăkhí

M cădùăkhôngărõărƠngălƠăy uăt ănƠoăc aăôănhi măkhôngăkhíălƠăth căs ăgơyăh i,ă

nh ngăcóăvƠiăb ngăch ngăchoăr ngăcácăti uăph năôănhi măkhôngăkhíăs ălƠmăthêmăgánhă

n ngă ăl ngăkhíăhítăvƠo.ăVaiătròăc aăôănhi măkhôngăkhíăgơyăraăBPTNMTăkhôngărõărƠng.ăTácăđ ngăc aăôănhi măkhôngăkhíăt iăs ăxu tăhi năBPTNMTăth păh năthu călá.ă

• Nhi mătrùngăđ ngăhô h p

B nhănhơnăb ăVPQMăd ăm căcácăđ tănhi mătrùngăc păh năsoăv iăng iăbìnhă

th ng.ăNhi mătrùngăcóăliênăquanăđ nănguyênănhơnăc ngănh ăti nătri năc aăBPTNMT.ă

Nh ngăng iăhútăthu căcóăth ăb ăviêmăt căđ ngăth ăngayăkhiăch ănhi mătrùngăđ ngăhôă h pă nh ă Nhi uă nghiênă c uă đưă lƠmă rõă quană h ă gi aă cácă b nhă đ ngă hôă h pă v iănhi măvirus,ăn m,ănhi măviăkhu n.ăTi năs ăcóănhi mătrùngăhôăh păkhiăcònănh ăcóăliênăquanăđ năgi măch căn ngăph iăvƠăt ngăcácătri uăch ngă ătu iătr ngăthƠnh.ăViêmăph iă

n ngădoăvirusăx yăraăkhiăcònănh cóăth ăd năđ năt căngh nămưnătínhăcácăđ ngăth ăsauănƠy.ăNhi măvirusăcóăth ăliênăquanăđ năcácăy uăt ăkhácănh ălƠătr ngăl ngăkhiăsinhăth păvƠă

b năthơnăđi uănƠyăc ngălƠăy uăt ănguyăc ăc aăBPTNMTă

• Tìnhătr ngăkinhăt ăxưăh i

Nguyăc ăxu tăhi năBPTNMTăkhôngăhoƠnătoƠnăliênăquanăđ nătìnhătr ngăkinhăt ăxưăh i.ăTuyănhiên,ănh ngăc ădơnăcóătìnhătr ngăkinhăt ăxưăh iăth păth ngăcóătìnhătr ngădinhăd ngănghèoănƠn,ăc ngănh ămôiătr ngăs ngă măth păvƠăb ăôănhi m,ădoăv yăt oă

đi uăki năthu năl iăh năchoănhi măkhu năhôăh păvƠăxu tăhi năBPTNMT [5], [6], [10]

1.4.2 Các y u t liên quan đ n c đ a

• Y uăt ăgen

Nhi uănghiênăc uăchoăth yăBPTNMTăt ngălênătrongănh ngăgiaăđìnhăcóăti năs ă

m căb nh,ăy uăt ănguyăc ăgenăđ căbi tărõănh tălƠăthi uăh tădiătruy nă

1-5

M cădùăthi uă 1-antitrypsin là y u t nguy c l n cho BPTNMT nh ng ch có < 1% dơnăs ăcóăthi uăh tăy uăt ănƠy

• T ngăđápă ngăđ ngăth

Henă vƠă t ngă đápă ngă đ ngă th ă c ngă đ că xácă đ nhă lƠă y uă t ă nguyă c ă choăBPTNMT.ăT ngăph nă ngăđ ngăth ăkhôngăđ căhi uăth ngăth y ăn ă>ănam.ăC ăch ă

c aăt ngăph nă ngăđ ngăth ăd năđ năBPTNMTăcònăđangăđ cănghiênăc uănh ngăcácătácă gi ă choă r ngă t ngă ph nă ngă đ ngă th ă lƠă h uă qu ă r iă lo nă thôngă khíă trongă

BPTNMT

• S ăăphátătri năc aăph i

S ăphátătri năc aăph iăcóăliênăquanăđ năquáătrìnhăphátătri nă ăbƠoăthai,ătr ngă

l ngăkhiăsinhăvƠăcácăph iănhi mătrongăth iăniênăthi u.ăN uăch căn ngăph iăc aăm tăcáăth ăkhiătr ngăthƠnhăkhôngăđ tăđ căm căbìnhăth ngăthìănh ngăcáăth ănƠyăcóănguyă

c ăsauănƠyăd ăb ăBPTNMT

• Gi iătính

Ng iătaăth yăr ngăt ăl ăm căBPTNMTăc aănamăgi iăcaoăh năn ăgi iăliênăquană

t iăhútăthu călá.ăNh ngănh ngăn mătr ăl iăđơyăt ăl ăm căBPTNMTă ăn ăngƠyăcƠngă

t ng.ăS ăkhácănhauăv ăgi iătrongăBPTNMTălƠăk tăqu ăc aăs ăt ngătácăv ăgenăgi iătínhăvƠăs ăkhácăbi tăgi iătínhăv ăv năhoáăxưăh iătrongăth iăk ăniênăthi u,ăd yăthìăvƠătr ngăthƠnh.ăS ăkhácăbi tăv ăgi iătínhătrongăch căn ngăsinhălýăc aăph iăvƠăđápă ngăc aăh ă

mi nă d chă nhă h ngă đ nă BPTNMT.ă NgƠyă cƠngă cóă nhi uă b ngă ch ngă r ngă nh ngăhormonăgi iătínhă nhăh ngăđ năs ăph nă ngăc aăđ ng th ătrongăsu tăc ăcu căđ i.ăNgoƠiăraăs ăkhácăbi tănƠyăcònăliênăquanăđ năs ăkhácănhauă ăm căđ ăph iănhi măvƠăcácă

lo iăy uăt ăph iănhi măkhácănh ăkhóiăthu călá,ăngh ănghi păvƠăôănhi mămôiătr ngă.ă.ă.ă

vƠăth ngăgi iăn ăcóănhi uăr iăroăh nănênăc năl uăýăh nănh tălƠăôănhi mătrongănhƠ [5], [6], [10]

1.5 Tri uăch ngă

1.5.1 Tri u ch ng lâm sàng

Viêm ph qu n m n tính là b nh g p ng i có tu i (50 tu i), ph n l n là b nh

c a nam gi i có nghi n thu c lá, thu c lào B nh b tăđ u t lúcănƠoăkhóăxácăđ nh, khi

b nhăđưărõărƠngăth ng có các tri u ch ng sau:

- Ho và kh căđ m:ăth ng ho và kh căđ m v bu iăsáng,ăđ m nh y, trong, dính

ho că cóă mƠuă xanhă đ c,ă vƠngă đ că nh ă m ,ă l ngă đ m trong 24 gi kho ng

200ml M iăđ t ho và kh căđ m kéo dài kho ng 3 tu n l ,ăth ng vào nh ng thángămùaăđông,ăđ u mùa thu

- t c p c a viêm ph qu n m n tính: th nh tho ng b nh l iăv t lên m tăđ t

c p do b i nhi m,ătrongăđ t c p g p nh ng tri u ch ng sau:

+ Ho kh căđ m có m

+ Khó th gi ngănh ăc năhenăph qu n

+ S t, ít khi s t cao

+ Nghe ph i: Có ran rít, ran ngáy, ran m

B nh nhân d b t vong trong nh ngăđ t c p do suy hô h p c p [6], [11]

- Xét nghi măđ m: tìm vi khu n gây b nh, chú ý tìm BK

- Th mădòăch căn ngăhôăh p:ăTh ng th y gi m dung tích s ng [6], [10], [11]

1.6 ăTi nătri năvƠăbi năch ng

- B tăđ u b nh r t nh , b nhănhơnăkhôngăđ ý vì không nhăh ngăđ nălaoăđ ng

và sinh ho t B nh ti n tri n t t trong kho ng 5-10-20ăn m.ăTrongăquáătrìnhă

• Lo iăb ăcácăy uăt ănguyăc

- Thu că lá:ă lƠă y uă t ă nguyă c ă hƠngă đ uă gơyă BPTNMT,ă c nă ng nă ng aă c ă hútăthu căláăch ăđ ngăvƠăth ăđ ng

- Ọănhi măkhôngăkhí:ăkhói,ăb iăngh ănghi p,ăb iănhƠ,ăkhóiăb p ăB nhănhơnăc nă

Nh măgiúpăb nhănhơnăhi uăđúngăv ăb nhăc aămình,ăt ăđóăh pătácăv iăbácăs ătrongă

vi cătheoădõiăvƠăqu nălýăb nhăt t,ătránhăcácăy uăt ănguyăc ,ăcungăc p choăb nhănhơnăcácă

k ăn ngădùngăthu căđúng.ăCh ăđ ăc aăgiáoăd căbaoăg m:

- B ăthu călá,ăthu călƠo

- Nh ngăthôngătinăc ăb năv ăBPTNMT

- M cătiêuăđi uătr ăchungăvƠăcácăk ăn ngăt ăqu nălý,ăchi năl căgiúpăh năch ăt iăđaăkhóăth ă(nh ăk ăthu tăth ăvƠăcácăbƠiăt p),ăkhiănƠoăthìăc nătìmăki măs ăgiúpăđ ăc aăbácăs ,ă

t ăqu nălýăvƠăđ aăraăquy tăđ nhătrongătìnhătr ngăn ng

- Ph căh iăch căn ngăhôăh p:ăt păth ăhi uăqu

- i uătr ăv iăoxyădƠiăh năt iănhƠ

• C iăthi nătìnhătr ngădinhăd ng:ă nănhi uăb aănh ,ăthêmăcácăch tădinhăd ngă

l ng,ătránhăth că nălƠmăđ yăb ng

• Xácăđ nhănguyênănhơnăgơyăđ tăc p

- Nhi măkhu năhôăh p:ăViêmăph ăqu năc p,ăviêmăph iădoăvirusăho căviăkhu n

- Cácăb nhălýăhôăh p:ăTrƠnăkhíămƠngăph i,ăt căđ ngăm chăph i

- Cácă b nhă lýă khác:ă Suyă timă trái,ă r iă lo nă nh ă th t.ă Cácă r iă lo nă chuy nă hoá,ănhi măkhu năph ăt ngăkhác

- Doădùngăthu căanăth n,ăch năbetaă(thu cănh ăm t…),ădùngăoxyăkoăđúngă(l uă

l ngăcao),ădùngăthu căkoăđúngăho căd ngăthu căđ tăng t

- Các nguyên nhân khác:ăM tăc ăhôăh p,ăthayăđ iăth iătíêt

• i uătr

- Khángăsinhătrongăđ tăb iănhi m

- Thu căgiưnăph ăqu n.ă

- Corticoideău ngăho cătruy năt nhăm ch

- i uătr ăOxy

- Thu călongăđ mănênădùngă ăb nhănhơnăcóăđ mănhi u

- Ph căh iăch căn ngăhôăh p,ăd năl uăt ăth

- Nh ngătr ngăh păti nătri năn ngăv iăsuyăhôăh păc pănhi mătoanăhôăh păthìă

ph iăti năhƠnhăđ tă ngăn iăkhíăqu n,ăm ăkhíăqu năn uăph iăthôngăkhíănhơnăt oădƠiăngƠy [4], [5], [6], [10]

1.8 ăM tăs ăn iădungăgiáoăd căs căkh eăc ăth ăchoăb nhănhơnăb nhăph iăt căngh nă

m nătính

1.8.1 Kh n ng kh i b nh

BPTNMTălƠăb nhăkhôngăth ăch aăkh iăhoƠnătoƠn.ăB nhăs ăti nătri năn ngăd nălênă

m tăcáchăliênăt căvƠăch măch p

i uăquanătr ngătrongăđi uătr ălƠăki măsoátăt căđ ăti nătri năc aăb nh [5], [11]

1.8.2 S d ng thu c x t d phòng

Hìnhă1.1.ăBìnhăx tăđ nhăli u

9

Hình 1.2 Bnh hít Tubuhaler

Thu căx tăd ăphòngăcóănhi uălo i:ăBìnhăx tăđ nhăli u,ăd ngă ngăhítăTubuhaler,ă

d ngăhítăAccuhaler…ătrongăđóăbìnhăx tăđ nhăli uăkháăph ăbi n

Ph iătuơnăth ăch ăđ nhăc aăbácăs ăv ăthu c:ăKhôngăb ăthu căc ngăkhôngăt ăýăthayă

đ iăli u,ăthayăđ iăthu c

Cácăb căs ăd ngăbìnhăx tăđ nhăli u:

- B că1:ăM ăn păbình

- B că2.ăL căbìnhă

- B că3.ăTh ăraăh tăc ă

- B că4.ăNg măkínămi ngă ngă

- B că5.HítăvƠoăch măvƠăsơu,ăđ ngăth iă năbìnhăx t

- B că6 Nín th ă

- B că7.ă yăn pă

- B că8.ăSúcămi ngă

Hìnhă1.3.ăNg măkínămi ngă ngătr căkhiăx tăthu c

1.8.3 Tái khám

B nhănhơnăc nătáiăkhámătheoăh năc aăbácăs ăngayăc ăkhiăkhôngăcóătri uăch ngă

n ngăc aăb nh.ăThôngăth ngăcácăb nhănhơnătheoăch ngătrìnhăcácăcơuăl căb ăb nhănhơnăCOPDăth ngăđ căkêăđ nădùngăthu cătrongă1ăho că2ătháng.ăB nhănhơnăs ăph iăquayătr ăl iăkhámăkhiăh tăthu căđ ăđ căkêăđ năm i

B nhănhơnăc năđiăkhámăngayăn uăth yăcácăd uăhi uăsau:

- Th yăkhóăth ănhi u

- iăl iăth yănhanhăm tăh nătr c

- Nh pătimăr tănhanhăho căb tăth ng

- Dùngăthu cătheoăđ năc aăbácăs ăkhôngăcóătácăd ngăho cătácăd ngăkhôngăḱoădài [5], [11]

• B nhănhơnăkhôngăth ăh pătácăvìăcácălýădo:

- nătái khámăvìăb nhăn ngălên

- Khôngăcóăkh ăn ngăgiaoăti p

2.2 Th iăgianăvƠăđ aăđi mănghiênăc u

• aăđi m:ăPhòngăkhámăhôăh păthu căkhoaăN iăt ngăh pă- B nhăvi năThanhăNhàn

• Th iăgian:ăT ăthángă2 đ năthángă10ăn mă2015

2.3 Thi tăk ănghiênăc u

- Nghiên c u mô t c t ngang

2.4 C ăm u và ph ngăphápăch năm u

Do th i gian nghiên c u ng n, chúng tôi ch n m u toàn b các b nhă nhơnă đ n khám trong th i gian nghiên c u Chúngătôiăđưăl a ch năđ c 56 b nh nhân phù h p v i tiêu chu n nghiên c u

2.5 căđi măc aăđ iăt ngănghiênăc u

iăt ng nghiên c u là các b nh nhân BPTNMT tái khám t i phòng khám hô h p

b nh vi n Thanh Nhàn Các b nh nhân h u h tăđ u tham gia Câu l c b Hen và COPD

c a b nh vi n Thanh Nhàn Khi tham gia câu l c b , b nhănhơnăđ c dùng thu c d phòng theoăquiăđ nh c a B o hi m y t và sinh ho t câu l c b 1ăn mă2ăl n Lo i bình

x t mà b nh nhân dùng ph thu căvƠoăđ t thu c mà B nh vi năđ c c p t i th iăđi m khám

2.6 Ph ngăphápăthuăth păs ăli u

2.6.1 Công c thu th p s li u

• Thi tăk ăb ăcơuăh iătheoăm cătiêuănghiênăc u.ăB ăcơuăh iăg mă2ăph n:ăph nă

đ căđi măchungăc aăđ iăt ngăvƠăph năki năth c

+ăPh năđ căđi măchungăbaoăg măcácăcơuă h iăđi uătraăv ăcácăthôngătin:ătu i,ă

gi i,ăătrìnhăđ ăh căv n,ăngh ănghi p,ăn iă ăvƠăcácăcơuăh iăv ăngu năcungăc păthôngătin choăb nhănhơn

+ăPh năchuyênămônăg mă2ăph n:ă

Ki năth căchungăđi uătr ăBPTNMTătrongăgiaiăđo nă năđ nh (Tênăb nh,ăkh ăn ngă

ch aăkh iăhoƠnătoƠn,ăcácăvi căgiúpăh năch ăti nătri năc aăb nh,ăvi căđiăkhámătheoăh n,ă

th iăđi măc năđiăkhámătr căh n)

Ki năth căv ăcáchădùngăthu căd ăphòng (cácăb căs ăd ngăbìnhăx tăthu căd ăphòng,ăvi căthayăđ iăli uăkhiătìnhătr ngăb nhăn ngălên)

2.6.2 Ti n hành thu th p s li u

 Ti p c n b nh nhân khi b nhănhơnăđ n khám t i phòng khám

 Thông báo m căđíchăc a nghiên c u v i b nh nhân

Tínhă theoă n mă d ngă

l ch, l yă n mă 2015ă tr

Phân lo i Ph ng v n

5 Ngh nghi p

Là công vi c b nh nhân lƠmă tínhă đ n lúc v

Danh m c Ph ng v n

III Ki n th c c a b nh nhân

6 Ki n th c v

tên b nh

B nh nhân có bi tăđúngătên b nh mà mình m c

Phân lo i Ph ng v n

8

Ki n th c v

h n ch ti n tri n c a b nh

Là các vi că lƠmă đúngă

l ch h n c a bácăs

B nh nhân bi tăđiăkhámăkhi có các d u hi u

b nh n ngă lênă tr c

l ch h n c aă bácă s ăkhông

Phân lo i Ph ng v n

11

Ki n th c v cácă b c s

d ng bình x t

đ nh li u

B nh nhân có nêuăđ c cácă b c s d ng bình

b nh n ng lên

B nh nhân có t ý thay

đ i li u thu c không Phân lo i Ph ng v n

• Nghiênăc uăkhôngă nhăh ngăđ năquáătrìnhăđi uătr

• Cácăthôngătinănh yăc măv ăb nhăt tăđ căgi ăbíăm t,ăm iăthôngătinăthuăth pă

đ cădoăs ăh pătácăc aăng iăthamăgiaăvƠăng iălƠmăđ ătƠi

• Nghiênă c uă nƠyă ch ă nh mă b oă v ă vƠă nơngă caoă s că kh eă choă b nhă nhơn,ă

khôngănh măm căđíchănƠoăkhác

CH NGăIII

K T QU NGHIÊN C U 3.1.ă căđi măc aăđ iăt ngănghiênăc u

B ng 3.1 Thông tin v nhân kh u h c (N = 56)

17

Nh n xét: B ng 1 cho th y,ăđaăs đ iăt ng nghiên c u là trên 60 tu iătrongăđóănhómă

tu i t 60 ậ 70 chi m t l 44,6%, nhóm tu i trên 70 chi m t l 37,5% Gi i tính c a

đ iăt ng nghiên c u ch y u là nam v i t l 76,8% T t c cácăđ iăt ng nghiên c u

đ uăđưăđ căđiăh c,ătrongăđóăt l cao nh t là h c c p 2 (42,9%) và h c c p 1 (33,9%)

N iă c aăđ iăt ng nghiên c uăđaăs là thành th (62,5%) và ngh nghi p ch y u là cán b h uătríă(44,6%)

B ng 3.2: Thông tin v b nh (N = 56)

1 S ăn măb ăb nh