Hiểu biết về tai biến mạch máu não và nhu cầu tìm kiếm những thông tin của người nhà bệnh nhân tại khoa thần kinh bệnh viện lão khoa năm 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG HIỂU BIẾT VỀ BỆNH TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ NHU CẦU TÌM KIẾM THÔNG TIN CỦA NGƯỜI NHÀ BỆNH NHÂN TẠI KHOA TÂM THẦN KINH BỆNH VIỆN LÃO KHOA NĂM 2015 Học viên: Đặ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

HIỂU BIẾT VỀ BỆNH TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO VÀ NHU CẦU TÌM KIẾM THÔNG TIN CỦA NGƯỜI NHÀ BỆNH NHÂN TẠI

KHOA TÂM THẦN KINH BỆNH VIỆN LÃO KHOA

NĂM 2015

Học viên: Đặng Thị Kim NhungNgười hướng dẫn: ThS Trần Đình Thắng

Hà Nội - 2015

NỘI DUNG

ĐẶT VẤN ĐỀ

• Khả năng dự phòng và phục hồi của người bệnh

TBMMN phụ thuộc nhiều vào sự giúp đỡ và chăm sóc của người thân

• Kiến thức và sự hiểu biết về bệnh sẽ giúp cộng đồng

có những xử trí ban đầu và chăm sóc đúng làm giảm nguy cơ tử vong và di chứng sau tai biến

• => Cần tìm hiểu nhận thức và mức độ hiểu biết của người thân bệnh nhân TBMMN

MỤC TIÊU

• Mục tiêu 1: Mô tả hiểu biết về bệnh TBMMN của

người nhà bệnh nhân tại khoa Tâm thần kinh Bệnh viện Lão khoa trung ương năm 2015

• Mục tiêu 2: Mô tả nhu cầu tìm kiếm thông tin và

nâng cao hiểu biết của người thân bệnh nhân về bệnh TBMMN

I TỔNG QUAN

1 Định nghĩa

• Theo Tổ chức Y tế Thế giới: “ Tai biến mạch máu não là dấu hiệu phát triển nhanh trên lâm sàng của một rối loạn khu trú chức năng của não kéo dài trên 24 giờ thường do

nguyên nhân huyết quản Như vậy trên lâm sàng đây là

những biểu hiện bệnh lý bao gồm phần lớn các trường hợp chảy máu trong não, chảy máu dưới nhện, nhồi máu não và không đề cập đến trường hợp thiếu máu não thỏang qua

hoặc bệnh lý mạch máu não lan toả khởi đầu lặng lẽ ” [8].

• [8] Lê Đức Hinh, Đặng Thế Chân (2012), " Tử vong do tai biến mạch máu não tại Bệnh viện Bạch Mai", kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học thần kinh, NXB Y học, tr.94-100

I TỔNG QUAN

2 Phân loại TBMMN gồm hai loại chính:

* Nhồi máu hoặc thiếu máu cục bộ:

 Cơn thiếu máu não thoáng qua: phục hồi trong 24 giờ.

 Thiếu máu não cục bộ hồi phục: phục hồi trên 24 giờ và không để lại di chứng.

 Thiếu máu não cục bộ: Thời gian phục hồi kéo dài, để lại di chứng hoặc tử vong.

* Chảy máu não:

 Là một dạng TBMMN do mạch máu bị vỡ dẫn tới máu thoát khỏi mạch máu chảy vào nhu mô não.

- Bệnh đái tháo đường

- Bệnh rối loạn mỡ máu

- Dùng nhiều bia rượu, thuốc lá

- Tiền sử gia đình mắc TBMMN

- Khác: …

I TỔNG QUAN

4 Tình hình di chứng do TBMMN

a Trên thế giới

• Theo TCYTTG có 1/4 – 2/3 số người sống sót sau

TBMMN trở thành tàn tật vĩnh viễn, còn theo Hakett (1992) cho biết 61% người bệnh sống sót sau

TBMMN để lại di chứng, 50% số người phải phụ

thuộc vào người khác trong sinh hoạt hàng ngày [9]

• Theo Davies các di chứng thường gặp trong TBMMN như: Đau khớp vai bên liệt do không cử động được hết tầm chiếm 45% bệnh nhân liệt nửa người

[9] Nguyễn Thuỳ Hương (2011), "Tình hình bệnh nhân bị tai biến mạch máu não nằm tại Viện lão khoa trong 4 năm (894 - 897)", Kỷ yếu công trình nghiên cứu khoa học, Viện lão khoa

I TỔNG QUAN (4/6)

4 Tình hình di chứng do TBMMN

b Tại Việt Nam

• Theo Nguyễn Văn Đăng (1987) [4]

92,62% người bệnh tai biến mạch máu não có di

chứng về vận động

27,69% có di chứng nặng

68,42% có di chứng nhẹ và vừa.

• Theo Cao Minh Châu nghiên cứu thấy di chứng về

vận động chiếm tỷ lệ cao như: Gập phía lòng khớp cổ tay chiếm 87,95%; Gập phía lòng khớp cổ chân chiếm 96,39% [1]

PHCN là trả lại chức năng cho người tàn tật hay giúp

họ xử trí tốt hơn với tình trạng tàn tật của mình để thích nghi với cuộc sống ở nhà và ở cộng đồng [9]

I TỔNG QUAN (6/6)

5 Phục hồi chức năng

b Tiêu chuẩn phân loại nhu cầu phục hồi

Người tàn tật có 23 nhu cầu phục hồi, TCYTTG đã

chia thành các nhóm sau:

• Nhóm nhu cầu phục hồi chức năng trong sinh hoạt

• Nhóm nhu cầu phục hồi chức năng về vận động

• Nhóm nhu cầu phục hồi chức năng về giao tiếp

• Nhóm nhu cầu phục hồi chức năng trong hội nhập xã hội

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

(1/5)

1 Địa điểm

Khoa Tâm thần kinh, bệnh viện lão khoa Trung Ương

2 Thời gian

Nghiên cứu tiến hành 4/2015 – 9/2015

3 Đối tượng nghiên cứu

• Tiêu chuẩn lựa chọn:

 Là người thân đang trực tiếp chăm sóc bệnh

nhân TBMMN đang điều trị nội trú tại tại Khoa

 Trên 18 tuổi

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

(2/5)

 Tâm lý ổn định, không có khiếm khuyết thính lực,

thị lực, ngôn ngữ

 Tự nguyện tham gia vào nghiên cứu

• Tiêu chuẩn loại trừ:

 Đối tượng không hợp tác tham gia nghiên cứu

 Không phù hợp các tiêu chuẩn trên

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

(3/5)

4 Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu:

Nghiên cứu mô tả cắt ngang

• Cỡ mẫu và cách chọn mẫu

 Chọn mẫu thuận tiện

 Chọn các BN được chẩn đoán TBMMN điều trị

nội trú tại khoa Tâm Thần Kinh từ 4/2015 – 6/2015

 Phỏng vấn người thân đang chăm sóc BN bằng

bộ câu hỏi soạn sẵn về mức độ hiểu biết bệnh TBMMN

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

II ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

(5/5)

6 Hạn chế sai số

• Chuẩn hóa bộ câu hỏi

• Lựa chọn kỹ các đối tượng, kiểm tra độ chính xác và

tin cậy của phiếu trả lời

7 Đạo đức nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu được cung cấp đầy đủ thông

tin về mục đích và nội dung nghiên cứu

• Các thông tin của đối tượng được đảm bảo bí mật

• Nghiên cứu đã xin phép, thông qua lãnh đạo Khoa,

Viện

III KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Đặc điểm đối tượng nghiên cứu

Nơi ở hiện nay Thành phốNông thôn 1523 39,4760,53

Nghề nghiệp

Hưu trí, mất sức 7 18,42 Cán bộ CNVC 11 28,95 Học sinh, sinh viên 2 5,26 Nông dân/Tự do 18 47,37

Số lần nhập viện

nội trú trước đây

Chưa bao giờ 16 42,11 1-3 lần 20 52,63

>3 lần 2 5,26

Bệnh mãn tính

từng mắc

Cao huyết áp 10 18,87 Bệnh đái tháo đường 6 11,32 Bệnh tim 1 1,89 Bệnh thiếu máu não

thoáng qua 5 9,43Bệnh rối loạn lipid máu 3 5,66

Nghiện rượu 8 15,09 Hút thuốc lá 9 16,98 Không bị 11 20,75

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

1 Hiểu biết đúng phân loại nguyên nhân TBMMN

Phân loại nguyên nhân

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

1 Hiểu biết đúng phân loại nguyên nhân TBMMN

Hiểu biết đúng chưa đúng Hiểu biết p

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

2 Hiểu biết yếu tố nguy cơ gây bệnh

Hiểu biết về các yếu tố nguy cơ

mắc bệnh TBMMN cao (n=38) Tần số % số trường hợp trả lời

Dùng nhiều bia rượu, thuốc lá 16 42,11

Tiền sử gia đình mắc TBMMN 18 47,37

Theo Gupta và CS: tỷ lệ chọn bệnh THA > 40%

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3 Hiểu biết về mức độ nguy hiểm bệnh

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

4 Hiểu biết về khả năng dự phòng bệnh

Vũ Thị Nhị và CS: 23,5% không biết hay không nghĩ rằng TBMMN có thể dự phòng.

Hiểu biết về khả năng dự phòng

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

5 Hiểu biết về những dấu hiệu cảnh báo sớm và xử trí

cơn TBMMN

Những dấu hiệu cảnh báo sớm cơn TBMMN

1 Pancioli & CS: "chóng mặt" (24%), "tê bì" (19%), "đau đầu" (16%), và yếu vận động 1 bên (15%)

2 Viện rối loạn thần kinh và đột quỵ Mỹ (NINDS 2005) và Quỹ đột quỵ quốc tế (NSF 2005)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

5 Hiểu biết về những dấu hiệu cảnh báo sớm và xử trí

cơn TBMMN

Hiểu biết cách xử trí khi gặp đối tượng có dấu hiệu TBMMN

Vũ Thị Nhị và CS khi đa số gọi ngay xe cứu thương tới ngay bệnh viện (82%),

hoặc gọi bác sĩ (16%)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

6 Hiểu biết về những biến chứng nặng

Biến chứng sau tai biến Tần số trả lời % số trường hợp

Bị liệt vận động 1 bên thân

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

7 Hiểu biết về chăm sóc BN tại viện và gia đình

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

1 Đối tượng chủ động tìm hiểu thông tin bệnh

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

2 Nguồn cung cấp thông tin chính

Nguồn cung cấp thông tin Tần số % câu trả lời

Phương tiện thông tin đại chúng

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3 Những nội dung thông tin cần thiết cung cấp

Những nội dung

thông tin TBMMN

Dinh dưỡng cho

IV KẾT LUẬN

1 Hiểu biết về các đặc điểm của bệnh TBMMN

• Mức độ hiểu biết của người thân bệnh nhân về định

nghĩa phân loại nguyên nhân TBMMN có sự khác

biệt liên quan đến trình độ học vấn của họ với mức

ý nghĩa thống kê p=0,007

• Đa số đối tượng có hiểu biết về mức độ nghiêm

trọng của bệnh (97,37%) nhưng vẫn còn tỷ lệ cao

không biết hoặc không đầy đủ về yếu tố nguy cơ,

dấu hiệu cảnh báo sớm, dự phòng của bệnh

IV KẾT LUẬN (2/2)

2 Nhu cầu nâng cao kiến thức và thông tin về bệnh

• Còn hơn 60% người thân BN chưa từng chủ động tìm

hiểu thông tin về bệnh

• Nguồn thông tin chính là từ phương tiện thông tin đại

chúng (ti vi, đài báo…)

V KHUYẾN NGHỊ

1 Với cộng đồng

• Xây dựng lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống và tập

thể dục hợp lý

• Đi khám, kiểm tra sức khỏe định kỳ; bỏ thói quen

uống rượu bia, hút thuốc

2 Với bệnh viện

• Tổ chức nhiều buổi truyền thông sức khỏe, nâng cao

nhận thức cho người dân về bệnh TBMMN

• Phối kết hợp điều trị và tuyên truyền tại các tuyến y

tế cơ sở để đạt được kết quả phòng bệnh cao

EM XIN CHÂN THÀNH

CẢM ƠN