Tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại là nền tảng chính trị trong đường lối đổi mới của Đảng ta. Thấm nhuần Tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng trong những năm đổi mới đều khẳng định sự cần thiết phải vận dụng sáng tạo tư tưởng kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại do Người nêu lên..Tiểu luận Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước được thực hiện nhằm củng cố nhận thức về tư tưởng Hồ Chí Minh.
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU:
1 Lý do lựa chọn vấn đề:
Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; về lòng yêu nước thương dân, về sức mạnh của nhân dân, lấy dân làm gốc; về sản xuất và tiết kiệm, chống tham ô, lãng phí, quan liêu; về tăng cường quốc phòng - an ninh, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về nền văn hóa dân tộc và hiện đại; về đạo đức cách mạng; về đoàn kết trong Đảng, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân Tư tưởng Hồ Chí Minh đã và đang soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi
Đó là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta
Tư tưởng Hồ Chí Minh về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại là nền tảng chính trị trong đường lối đổi mới của Đảng ta Thấm nhuần Tư tưởng Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng trong những năm đổi mới đều khẳng định sự cần thiết phải vận dụng sáng tạo tư tưởng kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại do Người nêu lên Nghị quyết Đại hội VII của Đảng (1991) khẳng định; Trong điều kiện mới càng phải coi trọng vận dụng bài học kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế, yếu tố truyền thống với yếu tố hiện đại để phục vụ sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Trong những năm đổi mới, quan điểm “ Làm bạn với các nước dân chủ và không gây thù oán với một ai” của Hồ Chí Minh được Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm và vận dụng sáng tạo Văn kiện Đại hội IX của Đảng đã khẳng định : Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc
tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển
Khẳng định lấy chủ nghĩa Mác-lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng
tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng là sự tổng kết sâu sắc thực tiễn cách mạng và là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng ta
Từ những lý do nêu trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu, đó là: “Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước”.
Trang 22 Mục đích, ý nghĩa của việc vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước:
- Khẳng định rằng, sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam là sự tiếp tục con đường của Hồ Chí Minh đã lựa chọn, nó như là một quá trình tất yếu vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
- Nắm vững nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng của Người trong quá trình thực hiện sự nghiệp đổi mới
- Nắm được kiến thức về sự vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng Cộng sản Việt Nam trong công cuộc đổi mới
- Nhằm thấm nhuần sâu sắc di sản Hồ Chí Minh, có ý thức tu dưỡng, rèn luyện hằng ngày, suốt đời học tập và làm theo tư tưởng và tấm gương đạo đức của Người, trở thành những cán bộ có phẩm chất đạo đức, năng lực trí tuệ, bản lĩnh chính trị, phương pháp và phong cách làm việc tốt trong quá trình học tập cũng như hoạt động thực tiễn
II NỘI DUNG:
1 Nhận thức về vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước.
Nhận thức của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh nêu tại Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011): “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc
về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa
và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”
Tư tưởng Hồ Chí Minh mang bản chất khoa học, cách mạng và nhân văn, thuộc hệ tư tưởng Mác-Lênin; là sự kết tinh trí tuệ của dân tộc và thời đại; là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta; là linh hồn, ngọn cờ thắng lợi của cách mạng Việt Nam, góp phần vào phong trào cách mạng thế giới, để lại một dấu ấn trong quá trình phát triển của nhân loại vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội Tư tưởng Hồ Chí Minh là mẫu mực của tinh thần độc lập, tự chủ, đổi mới và sáng tạo
Thông qua các con đường cứu nước không thành công của dân tộc, kết hợp hoạt động thực tiễn và khảo sát lý luận trên thế giới, Hồ Chí Minh khẳng định con đường Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917, con đường của chủ
Trang 3nghĩa Lênin “là cái cần thiết cho chúng ta, con đường giải phóng chúng ta”, tức giải phóng dân tộc bằng con đường cách mạng vô sản: “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”;
“làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản” Đối tượng của cách mạng giải phóng dân tộc là đế quốc thực dân Pháp và bọn phong kiến; đánh đuổi tụi áp bức mình đi Cách mạng giải phóng dân tộc có mối quan hệ mật thiết với cách mạng vô sản chính quốc Cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa có khả năng chủ động giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc và tác động trở lại giúp “anh em ở phương Tây”
Giải phóng dân tộc bằng phương pháp cách mạng khoa học, đúng đắn - đó
là phương pháp cách mạng bạo lực của quần chúng kết hợp với tư tưởng nhân đạo, hòa bình; là phương pháp “dĩ bất biến ứng vạn biến”; kết hợp thời thế -lực; chính trị - quân sự - ngoại giao Phải xuất phát từ thực tiễn Việt Nam
Tư duy của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội bắt đầu từ khát vọng giải phóng dân tộc Người rời Tổ quốc năm 1911 là để đi tìm con đường giải phóng dân tộc, giành độc lập cho dân tộc Đến với Cách mạng Tháng Mười Nga năm
1917 và chủ nghĩa Mác-Lênin - tức là đến với chủ nghĩa xã hội - Hồ Chí Minh tìm ra con đường giải phóng dân tộc theo con đường cách mạng vô sản Từ đó, vừa nghiên cứu lý luận vừa hoạt động thực tiễn, Người khẳng định chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng triệt để các dân tộc Từ những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa
xã hội không phải chỉ từ những luận giải chính trị, kinh tế theo chủ nghĩa Mác-Lênin mà còn xuất phát từ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc như chủ nghĩa yêu nước, truyền thống đạo đức, đoàn kết, tinh thần nhân văn, trọng dụng nhân tài Những nguyên lý về chính trị, kinh tế, văn hóa như sự phát triển của nhân loại trải qua 5 hình thái kinh tế - xã hội; vai trò của quần chúng nhân dân trong lịch sử; vai trò lãnh đạo cách mạng của giai cấp vô sản thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản, được Hồ Chí Minh vận dụng và phát triển sáng tạo
Về cách mạng xã hội chủ nghĩa, theo Hồ Chí Minh, bản chất của chủ nghĩa xã hội là một chế độ do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao, dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại với chế độ sở hữu toàn dân và tập thể; có sự phát triển cao về văn hóa, đạo đức; là sự nghiệp của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Xây dựng chế độ chính trị dân là chủ và dân làm chủ; quyền hành ở nhân dân; nhân dân có quyền kiểm soát đại biểu của mình, có quyền bãi miễn đại biểu Quốc hội và hội đồng nhân dân nếu những đại biểu ấy tỏ ra không xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân Đồng thời, nhân dân phải có nghĩa vụ với
Trang 4Nhà nước, chăm lo việc nước như việc nhà, tự mình lo toan, gánh vác, không ỷ lại, không ngồi chờ Mọi công dân trong xã hội đều có nghĩa vụ lao động, nghĩa
vụ bảo vệ Tổ quốc, tôn trọng và chấp hành pháp luật, tôn trọng và bảo vệ của công Dân là chủ thì Chính phủ là đầy tớ chung của dân, từ Chủ tịch toàn quốc đến làng “Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ”
Xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, khoa học và kỹ thuật tiên tiến, làm cho đời sống vật chất ngày càng được cải thiện Trong thời kỳ quá độ tồn tại bốn hình thức sở hữu: sở hữu của Nhà nước (toàn dân); sở hữu của hợp tác xã (tập thể); sở hữu của người lao động riêng lẻ; sở hữu của nhà tư bản Phát triển toàn diện các ngành, trong đó công nghiệp và nông nghiệp là hai chân của nền kinh tế nước nhà Công nghiệp hóa, hiện đại hóa là quy luật tất yếu và phổ biến
Hồ Chí Minh coi văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển, nằm ngay trong quá trình phát triển Văn hóa đứng trong kinh tế và chính trị Văn hóa soi đường cho quốc dân đi, lãnh đạo quốc dân để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ Văn hóa phải sửa đổi được tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ; phải làm cho ai cũng có lý tưởng tự chủ, độc lập, tự do Đó là một nền văn hóa toàn diện, giữ gìn cốt cách dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, khoa học, tiến bộ, nhân văn, lấy hạnh phúc của đồng bào, của dân tộc làm cơ sở
Mục tiêu xã hội đó là một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, có quan
hệ tốt đẹp giữa người với người, giải phóng phụ nữ; các chính sách xã hội được quan tâm thực hiện; đạo đức, lối sống xã hội phát triển lành mạnh Con người là trung tâm, là nguồn lực quan trọng nhất để xây dựng chủ nghĩa xã hội, vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển Con người phát triển toàn diện, có tinh thần và năng lực làm chủ; có ý thức trách nhiệm; có phẩm chất đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; có kiến thức khoa học - kỹ thuật, nhạy bén với cái mới; có bản lĩnh, sáng tạo, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm
Quan niệm của Hồ Chí Minh về động lực của chủ nghĩa xã hội: Động lực cộng đồng chủ yếu là phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc bao gồm tất
cả các giai tầng của xã hội, trừ bọn tay sai phản dân hại nước Đồng thời, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng, trình độ quản lý của Nhà nước và vai trò của các tổ chức quần chúng Phát huy động lực cá nhân bằng cách tác động vào các yếu tố tinh thần như dân quyền, dân sinh, dân trí, dân chủ, công bằng, lý tưởng chính trị, đạo đức, pháp luật và nhu cầu, lợi ích vật chất như ăn, mặc, ở, ruộng đất Phát huy ngoại lực bằng tăng cường đoàn kết quốc tế; kết hợp sức mạnh
Trang 5dân tộc với sức mạnh thời đại Khắc phục các trở lực theo tinh thần xây phải đi liền với chống - chống lại tất cả những gì là cũ kỹ, lạc hậu để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi
Về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam: Hồ Chí Minh thống nhất quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin về sự phát triển của loài người theo quy luật nhất định, nhưng tùy hoàn cảnh mà các dân tộc phát triển theo con đường khác nhau Có nước đi thẳng lên chủ nghĩa xã hội Có nước thì phải kinh qua chế độ tư bản chủ nghĩa rồi mới tiến lên chủ nghĩa xã hội Con đường của cách mạng Việt Nam là tiến hành giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, quá độ dần lên chủ nghĩa xã hội Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là không bắt đầu bằng một cuộc cách mạng chính trị; vừa chiến tranh vừa hòa bình, vừa cải tạo vừa xây dựng, vừa sản xuất vừa chiến đấu; tình hình quốc tế vừa thuận lợi vừa khó khăn; từ một nước vốn là thuộc địa, nông nghiệp lạc hậu tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội không phải kinh qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa
Quan niệm của Hồ Chí Minh về nội dung xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam – đó là: Giữ vững và phát huy vai trò, năng lực lãnh đạo của Đảng trong điều kiện Đảng cầm quyền, Đảng phải thường xuyên tự chỉnh đốn, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; Chú trọng cơ cấu kinh tế ngành công nghiệp, nông nghiệp, thương nghiệp, xây dựng kinh tế vùng, phát triển đồng đều giữa kinh tế đô thị và kinh tế nông thôn, kinh tế vùng núi, hải đảo, phát triển cơ cấu kinh tế nhiều thành phần với vị trí, xu hướng vận động của từng thành phần, về mặt quản lý và phân phối, chú trọng các đòn bẩy trong phát triển sản xuất và tính hiệu quả; Xây dựng con người xã hội chủ nghĩa vừa hồng vừa chuyên, xây dựng đội ngũ cán bộ với ý nghĩa là gốc của mọi công việc
Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội: Trong di sản Hồ Chí Minh có di sản tư tưởng mà nội dung cốt lõi là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đó là sự gắn bó giữa độc lập của Tổ quốc với tự do, hạnh phúc của nhân dân; giữa giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Thực tiễn cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng chứng minh sự lựa chọn độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là đúng đắn Đó là thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945; thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945-1954); thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)
và những thắng lợi to lớn, có ý nghĩa lịch sử trong thời kỳ đổi mới
Độc lập dân tộc là mục tiêu hàng đầu đi tới chủ nghĩa xã hội Mâu thuẫn
cơ bản và chủ yếu của xã hội Việt Nam thuộc địa là mâu thuẫn giữa một bên là
Trang 6toàn thể dân tộc Việt Nam với một bên là bọn thực dân Pháp xâm lược và tay sai của chúng Giải quyết mâu thuẫn cơ bản, chủ yếu này là để giành độc lập dân tộc Trong hoàn cảnh một nước thuộc địa như Việt Nam, không giành được độc lập dân tộc thì không có gì hết Độc lập dân tộc tạo điều kiện đi tới chủ nghĩa xã hội Theo quan điểm Hồ Chí Minh, không phải mọi thứ độc lập đều có thể đi tới được chủ nghĩa xã hội Để đi tới chủ nghĩa xã hội, đó phải là một nền độc lập dân tộc hoàn toàn; triệt để; độc lập dân tộc gắn với cuộc đấu tranh bảo vệ hòa bình của nhân loại
2 Thực trạng vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước.
Cần nhận thức đầy đủ, sâu sắc bối cảnh nước ta trước và bắt đầu vào đổi mới Đất nước hết sức khó khăn do hậu quả của chiến tranh, bị bao vây, cấm vận; chủ nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng Liên Xô - chỗ dựa duy nhất đã sụp
đổ năm 1991 Khó khăn còn do sai lầm về chỉ đạo chiến lược và tổ chức thực hiện Khuynh hướng tư tưởng chủ yếu là do bệnh chủ quan, duy ý chí, lối suy nghĩ và hành động giản đơn, nóng vội, chạy theo nguyện vọng chủ quan Đó là
tư tưởng tiểu tư sản, vừa “tả” khuynh vừa hữu khuynh Chúng ta vừa chủ quan nóng vội, vừa bảo thủ trì trệ
Đảng ta quyết tâm đổi mới, vì đó là đòi hỏi bức thiết của đất nước; là đặc tính của cách mạng, nhất là cách mạng xã hội chủ nghĩa; là bản chất sâu xa của chủ nghĩa Mác-Lênin; là xu thế tất yếu của thời đại Chỉ có đổi mới mới thấy đúng và thấy hết sự thật, thấy những nhân tố mới để phát huy, những sai lầm để sửa chữa, nhằm vận dụng tốt chủ nghĩa Mác-Lênin vào hoàn cảnh nước ta Bước vào đổi mới, Đảng ta nhấn mạnh: “Mười năm qua, chúng ta đã trả giá đắt để thu được những hiểu biết và kinh nghiệm ngày nay, và chúng ta đã có bước trưởng thành” Trong quá trình đổi mới, Đảng nghiêm túc kiểm điểm, tổng kết kinh nghiệm, đánh giá việc vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin, học tập kinh nghiệm các nước và khẳng định “kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh” Từ Đại hội VII (6-1991), khi Đảng nêu cao tư tưởng Hồ Chí Minh, việc nghiên cứu, giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh ngày càng phong phú, toàn diện, cho đến nay có cả ngành Hồ Chí Minh học
Thành quả của gần 30 năm đổi mới có nhiều nguyên nhân, trong đó việc vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh đóng vai trò chủ yếu Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Đại hội VII nêu kinh nghiệm đầu tiên là: “Phải giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình đổi mới Đi lên chủ nghĩa xã hội là con đường tất yếu của nước ta
Trang 7Đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu xã hội chủ nghĩa mà là làm cho mục tiêu ấy được thực hiện có kết quả bằng những quan niệm đúng đắn về chủ nghĩa
xã hội, bằng những hình thức, bước đi và biện pháp thích hợp”
Từ Đại hội VIII đến Đại hội XI, bài học hàng đầu Đảng tổng kết là: “Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” Bài học đó cũng được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ sung, phát triển năm 2011)
Hồ Chí Minh đưa ra quan niệm về “đường lối nhân dân” ngay từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945 nhưng tinh thần đó thấm sâu vào hoạt động của Người từ những năm 20 của thế kỷ XX cho đến cuối đời Chủ tịch Hồ Chí Minh
là người viết và nói về nhân dân nhiều nhất, hay nhất, sâu sắc nhất, cảm động nhất Tại Đại hội VI, Đảng khẳng định, trong mọi hoạt động của mình, Đảng phải quán triệt tư tưởng “lấy dân làm gốc” Từ Đại hội VIII trở đi, một trong những bài học trong đổi mới được Đảng khẳng định là vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân dân, phát huy vai trò chủ động sáng tạo của nhân dân Bài học này tiếp tục được khẳng định trong Cương lĩnh (Bổ sung, phát triển năm 2011)
Cương lĩnh năm 1991 nhấn mạnh: “Giáo dục và đào tạo gắn liền với sự nghiệp phát triển kinh tế, phát triển khoa học, kỹ thuật, xây dựng nền văn hóa mới và con người mới Khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo phải được xem là quốc sách hàng đầu” Từ Đại hội VIII, Đảng có nghị quyết về xây dựng
và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Từ đó đến nay nhiệm vụ văn hóa ngày càng được chú trọng Những vấn đề xã hội ngày càng được quan tâm đúng mức Từ Đại hội VII, Đảng đã đề ra chính sách xã hội Đại hội IX lần đầu tiên nói đến an sinh xã hội Đến Đại hội XI, một trong năm kinh nghiệm là “phải coi trọng việc kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế với thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội”
Từ Đại hội VI, Đảng ta đã rút ra bài học kinh nghiệm “Phải xây dựng Đảng ngang tầm nhiệm vụ chính trị của một đảng cầm quyền” Từ Đại hội VII trở đi, vấn đề xây dựng Đảng luôn được khẳng định Đại hội VIII coi “xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt” Đại hội IX nhấn mạnh: “Đường lối đúng đắn của Đảng là nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp đổi mới” Đại hội X:
“Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng” Đại hội XI: “Đặc biệt chăm lo củng cố, xây dựng Đảng cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức” Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011: “Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố hàng đầu quyết định thắng lợi của cách mạng Việt Nam”
Trang 8Đảng có nhiều nghị quyết chuyên đề về xây dựng Đảng, phản ánh nhận thức rõ hơn về yêu cầu, nhiệm vụ của Đảng cầm quyền trong điều kiện mới Khẳng định sự cần thiết phải bảo đảm vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng, không chấp nhận đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập Khẳng định sự cần thiết phải đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn Đảng đã đạt được một số thành tựu trong việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng
Đảng Cộng sản Việt Nam có cách tiếp cận nội dung, tính chất thời đại, khẳng định tính chất thời đại không thay đổi, loài người vẫn đang trong thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội Các nghị quyết của Đảng phản ánh những nhận thức mới về đường lối đối ngoại: thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, đối tác tin cậy
và thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế; vì lợi ích quốc gia, dân tộc, vì một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh
Nhận thức của Đảng về mối quan hệ giữa xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa: phát huy sức mạnh tổng hợp toàn dân tộc, của
cả hệ thống chính trị, thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh là bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ; giữ vững chủ quyền biển đảo, biên giới, vùng trời; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa; giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội; chủ động ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch và sẵn sàng ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống Tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh
Việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh của Đảng, nhiều vấn đề được nêu ra
từ khi bước vào đối mới, thể hiện tính nhất quán, xuyên suốt cho đến hiện nay Vận dụng trên hai phương diện nhận thức và thực tiễn, về nhận thức, khá toàn diện, được phản ánh trong các nghị quyết đại hội và nghị quyết chuyên đề của Đảng, thể hiện được sự vận dụng và phát triển sáng tạo Một số vấn đề vận dụng tốt, đặc biệt là thiết kế đường lối, chính sách, dẫn đến những thành tựu hiện nay Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm Đảng vẫn còn những hạn chế về cả nhận thức và thực tiễn Đổi mới tư duy về văn hóa chậm, đặc biệt là nhận thức về vai trò, sứ mệnh của văn hóa; về hội nhập văn hóa và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Văn hóa phát triển chưa tương xứng với tăng trưởng kinh tế Nhận thức những vấn đề về xã hội, giáo dục còn nhiều bất cập Việc kết hợp phát triển kinh
Trang 9tế với giải quyết các vấn đề xã hội còn nhiều hạn chế Nhiều vấn đề xã hội bức xúc chậm được giải quyết Thực tế thực hiện đường lối nhân dân còn hạn chế như: một bộ phận không nhỏ cán bộ chưa đặt lợi ích nhân dân lên trên hết; chưa liên hệ chặt chẽ với nhân dân; chưa bàn với nhân dân, giải thích cho nhân dân;
có khuyết điểm chưa thật thà tự phê bình trước nhân dân và hoan nghênh nhân dân phê bình mình, chưa dám chịu trách nhiệm trước nhân dân; chưa sẵn sàng học hỏi nhân dân; chưa tự mình làm gương mẫu cần, kiệm, liêm, chính để nhân dân noi theo Chính sách chưa đáp ứng nguyện vọng của nhân dân Quyền của nhân dân còn bị vi phạm Việc chăm lo đời sống nhân dân còn nhiều hạn chế
Trong lĩnh vực xây dựng Đảng, một bộ phận đảng viên xa rời mục tiêu, lý tưởng Nhiều vấn đề về Đảng cầm quyền chưa được làm sáng tỏ Ví dụ: Cơ chế
“Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ? Phương thức lãnh đạo của Đảng? Tiêu chuẩn cán bộ, đảng viên? Về thực tiễn, công tác xây dựng Đảng chưa đáp ứng yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng như một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; công tác lý luận còn chưa đủ sức làm sáng tỏ không ít vấn đề do thực tiễn đặt ra; công tác tổ chức; công tác cán bộ; phương thức lãnh đạo của Đảng còn lúng túng Kỷ luật của Đảng chưa nghiêm, vấn đề dân chủ trong Đảng và trong
xã hội chưa được phát huy đầy đủ Còn hiện tượng dân chủ hình thức Lúng túng trong vấn đề kiểm tra, giám sát quyền lực và việc bảo đảm quyền lực không bị tha hóa, không bị lạm dụng Thiếu cơ chế bảo đảm quyền kiểm tra, giám sát của nhân dân đối với hoạt động của Nhà nước Vai trò kiểm tra, giám sát của Mặt trận, các đoàn thể chính trị - xã hội còn hạn chế Đổi mới nền hành chính quốc gia (bao gồm đổi mới thể chế hành chính, bộ máy hành chính, cán bộ - công chức) còn rất hạn chế Việc quản lý của cơ quan nhà nước đối với các lĩnh vực kinh tế - xã hội nhiều khi bị buông lỏng, chưa có hiệu quả cao
Việc Học tập và làm theo tấm gương đạo Hồ Chí Minh chưa thực sự đi vào chiều sâu, ở một số nơi còn mang tính hình thức, hiệu quả chưa cao, làm theo chưa đạt yêu cầu
3 Các giải pháp vận dụng để giải quyết việc vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong công cuộc đổi mới đất nước.
Nắm vững quan điểm thực tiễn, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, giải quyết đúng những vấn đề do thực tiễn cách mạng nước ta đặt ra hiện nay Nhờ nắm vững và vận dụng tốt quan điểm thực tiễn, Hồ Chí Minh đã đề ra đường lối đúng đắn sáng tạo cho cách mạng Việt Nam, đưa lại nhiều thắng lợi cho cách mạng nước ta Công cuộc đổi mới
Trang 10hiện nay phải xuất phát từ nguyện vọng của nhân dân và thực tiễn của xã hội Việt Nam, tham khảo kinh nghiệm tốt của thế giới, phù hợp với xu thế của thời đại
Một số nội dung cơ bản tiếp tục quán triệt, vận dụng và phát triển sáng tạo
tư tưởng Hồ Chí Minh hiện nay, cụ thể:
- Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Giữ vững độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện công cuộc đổi mới (nhận thức mới về độc lập, chủ quyền quốc gia; về sức mạnh tổng hợp của đất nước) Thắng lợi trong công cuộc đổi mới là cơ sở bảo đảm vững chắc cho độc lập dân tộc (nhận thức nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội và những đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa trong Cương lĩnh của Đảng) Xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là hai nhiệm vụ chiến lược có quan hệ chặt chẽ với nhau Điều kiện để thực hiện mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội: xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Phát triển chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc, tạo sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Bồi dưỡng lý tưởng xã hội chủ nghĩa
- Quán triệt tư tưởng sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân,
vì nhân dân Chính nhân dân là người làm nên những thắng lợi lịch sử Toàn bộ hoạt động của Đảng phải xuất từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân Phải thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh “sao cho được lòng dân”; Đảng, Chính phủ, cán bộ, đảng viên là công bộc tận tụy của nhân dân Có dân là có tất
cả Mất lòng tin của nhân dân là mất tất cả Sức mạnh của Đảng là ở lòng tin nhân dân, trọng dân, thương dân, lắng nghe dân, học dân, hiểu dân, hỏi dân, gắn
bó mật thiết với nhân dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh: “Dân chúng đồng lòng, việc gì cũng làm được Dân chúng không ủng
hộ, việc gì làm cũng không nên” Phải học tập và làm theo tấm gương đạo đức
Hồ Chí Minh về phong cách quần chúng, thực hành dân chủ Quan liêu, tham nhũng, xa rời nhân dân, coi thường dân theo tư duy cai trị sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnh của đất nước, của chế độ và của Đảng Ghi nhớ sâu sắc lời cảnh báo của Người: Cách xa dân chúng, chẳng khác gì đứng lơ lửng giữa trời, nhất định thất bại
- Không ngừng củng cố, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc Đoàn kết là truyền thống cực kỳ quý báu của dân tộc và của Đảng, là nguồn sức mạnh to lớn, động lực chủ yếu của cách mạng nước ta Nâng cao nhận thức