Bài giảng bệnh lý niệu trong thai kỳ BS nguyễn anh danh

Lượng nước tiểu tích lại trong phần dản ra của hệ niệu có thể lên tới 200ml, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiễm trùng đường tiểu trênn.. THAY ĐỔI CỦA NIỆU TRONG THAI KỲ ♣ Các yếu tố góp

Trang 1

BEÄNH LYÙ NIEÄU

TRONG THAI KYØ

I Thai đổi của hiệu trong thai kỳ

II Nhiễm truøng đường tiểu

III Sỏi hệ niệu

Trang 2

BEÄNH LYÙ NIEÄU TRONG

THAI KYØ

ễ

Trang 3

I THAY ĐỔI CỦA NIỆU TRONG

THAI KỲ

 1 Giải phẫu

 2 Chức năng thận

 3 Bàng quang

Trang 4

THAI KỲ

 1 Giải Phẫu:

♣ Chiều dài của thận tăng 1-1,5 cm Dài bể thận

dản ra, thể tích của bể thận tăng 6 lần Niệu quản dản ra trên gờ vô danh, bên phải nhiều hơn Niệu quản dài ra, rộng hơn và cong hơn Lượng nước tiểu tích lại trong phần dản ra của hệ niệu có thể lên tới 200ml, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiễm trùng đường tiểu trênn Dản hệ niệu mất hoàn

toàn sau sanh 4 ngày

Trang 5

THAI KỲ

♣ Các yếu tố góp phần:

- Hormone của thai kỳ (Progesteron)

làm giảm trương lực cơ trơn niệu quản

- Phức hợp tĩnh mạch buồng trứng to ra trong dây chằng phễu vùng chậu có thể chèn lên niệu quản ở gờ vô danh

Trang 6

CÁC YẾU TỐ GÓP PHẦN

- Tăng sinh của cơ trơn niệu quản ở

đoạn 1/3 xa có thể gây giảm đdường kính lòng niệu quản dẫn đến dản của 2/3 còn lại

- Đoạn trực tràng Simgma và tử cung xoay phải có thể chèn lên niệu quản phải và giảm áp niệu quản trái

Trang 7

THAI KỲ

2 Chức Năng Của Thận:

♣ Lưu lượng huyết thanh qua thận tăng 50-80% trong nữa đầu thai kỳ và giảm nhẹ ở giai đoạn cho con bú do giảm kháng lực mạch máu thận Tăng tưới máu thận làm tăng độ lọc cầu thận ở mức 25% ở tuần thứ 2 và đạt đỉnh 40- 65% ở tháng thứ 6 và không đổi đến lúc sanh

♣ Các Hormones có liên quan là Progesteron và Relaxin Thêm vào đó là cung lượng tim tăng Lượng nước tiểu và tốc độ thải Natri tăng 2 lần khi nằm nghiêng

Trang 8

THAI KỲ

2 Chức Năng Của Thận:

♣Thanh thải của Cretinin tăng khi độ lọc cầu thận tăng (50%), giảm dần sau 30

tuần, làm nồng độ Creatinin hạ thấp

(0,46+/-0,13mg/100ml) và BUN cũng hạ thấp khi có thai (8,17+/-1,5mg/ml

Trang 9

THAI KỲ

2 Chức Năng Thận:

♣ Việc tăng lọc cầu thận và việc bảo hòa khả

năng tái hấp thu của ống thận có thể gây ra có đường trong nước tiểu (50%) Việc này tăng nguy cơ nhiễm trùng tiểu

♣ Mất đạm trong nước tiểu không quá

300mg/24 giờ, nếu hơn có thể do bệnh lý thận

Trang 10

Trang 11

THAI KỲ

2 Chức Năng Thận:

♣ Angiotensin II kích thích tăng sản xuất Aldosteron thượng thận, qua liên kết với Arginin Vasopressin, gây ứ nước và

muối trong thai kỳ Tác động này làm

giảm nồng đo äNatri huyết và giảm áp

lực thẩm thấu của huyết tương

Trang 12

THAI KỲ

3 Bàng Quang

♣ Khi tử cung to ra, bàng quang bị đẩy lên cao và dẹp lại Một trong các dấu hiệu sớm của có thai là tiểu nhiều lần Tưới máu bàng quang tăng và trương lực cơ

giảm làm thể tích bàng quang có thể lên tới 1,5l

Trang 13

II NHIỄM TRÙNG ĐƯỜNG TIỂU

Thường gặp nhiễm khuẩn niệu không triệu chứng,

viêm bàng quang cấp, viêm đài bể thận

1 Nhiễm Khuẩn Niệu Không Triệu Chứng:

♣ Định nghĩa :Có sự sinh sản của vi khuẩn trong

đường niệu (trừ niệu đạo xa) mà không có

biểu hiện triệu chứng rõ rệt Tỷ lệ khoảng

2-10% giống như trước khi có thai

Trang 14

♣ Các yếu tố nguy cơ là tình trạng kinh tế xã hội, tiền căn sản khoa, tuổi, sinh hoạt tình dục, bệnh lý nội khoa (tiểu đường, hồng cầu liềm)

♣ Nếu không điều trị, 20-30% sẽ thành viêm đài bể thận cấp, 40% thành nhiễm trùng

đường tiểu cấp Khi điều trị còn 10%

Trang 15

♣ Thường gây sanh non, thai chết, tiền sản giật

♣ Chẩn đoán: Phân lập vi khuẩn có hơn

105/ml nước tiể Thường gặp E.Coli

(80%), Klebsiella, Staphylococcus,

Enterococcus, Streptococcus B, Proteus

Trang 16

2 Viêm Bàng Quang Cấp:

Hiếm gặp khi có thai (1%) khi vi khuẩn thường

gặp giống nhiễm khuẩn niệu không triệu trứng Triệu trứng thường gặp là tiểu nhiều lần, tiểu

khó, tiểu gấp,khó chịu ở vùng trên xương vệ

Nước tiểu thường đục và có mùi hôi Nên cấy để xác định chẩn đoán và làm kháng sinh đồ Việc điều trị tương tự

Trang 17

3 Viêm Đài Bể Thận Cấp:

♣ Chiếm 1-2% thai kỳ và có nguy cơ cho cả mẹ và thai

♣ Tác động lên mẹ gồm: Sốt, nhiễm độc, sốc nội độc tố, giảm tiểu cầu và tăng gián phân Fibrin Nếu nặng có thể gây sanh non và chết thai

♣ Yếu tố nguy cơ gây tái phát hoặc bệnh nặng là tiền căn có viêm đài bể thận, dị dạng hoặc đổi đường tiểu

Trang 18

3 Viêm Đài Bể Thận Cấp:

♣ Thiếu máu do ức chế tủy, tăng phá hủy hồng cầu hoặc giảm sản xuất hồng cầu

♣ Aûnh hưởng lên phổi gồm: Ho, thâm nhiễm phổi, suy hô hấp cấp

♣ Aûnh hưởng lên thai: thai non tháng,thai nhẹ cân

♣ Biểu hiện lâm sàng: sốt, lạnh run, đau hông, nôn

ói,nhức đầu, tiểu nhiều lần, tiểu khó

♣Xét nghiệm nước tiểu thường thấy nhiễm khuẩn nặng, mủ, cặn bạch cầu nhiều Chẩn đoán xác định bằng cấy nước tiểu Nếu có máu có thể do sỏi kèm theo

Trang 19

4 Điều Trị:

♣ Lần khám thai đầu nên cấy nước tiểu, sau đó có thể dùng que thử Nếu có đạm niệu nên làm tổng phân tích nước tiểu và cấy

♣Sản phụ nên được khuyên uống nhiều nước và đi tiểu thường xuyên

♣ Kháng sinh nên được chọn lọc kỹ Do tầng xuất của mầm bệnh (đa số là E.Coli) nên chọn

Sulfonamides, Nitrofurantoin or Cephalosporin Kháng sinh phải an toàn cho mẹ và ít tác dụng

phụ Liều 5-14 ngày điều trị có thể có hiệu quả 65% nhóm nhiễm khuẩn không triệu chứng

Trang 20

♣Nên cấy lại nước tiểu sau điều trị 1-2 tuần và định kỳ mỗi tháng Tỷ lể tái phát là 15% Nhóm Sulfa nên tránh dùng cho sản phụ thiếu men G6PD và tránh dùng cuối thai kỳ do có thể làm tăng tỷ lệ Bilirubin huyết cao ở trẻ sơ sinh Tetracyclin

tránh dùng trong thai kỳ vì gây vàng răng trẻ

Trimethoprim lại kháng Acid Folic nên tránh

dùng trong lúc thai tạo cơ quan Sản phụ có viêm đài bể thận nên nhập viện, kháng sinh đường

bàng hệ và điều chỉnh giảm thể tích máu

Trang 21

♣ Acetaminophen có thể dùng hạ sốt nên theo

dõi sát các dấu hiệu sinh tồn như hô hấp,

lượng nước xuất nhập Có thể đo nồng độ

Oxy máu Có thể điều trị với Cephalosporin

1 Nhóm Enterobacteriaceae có thể dùng

Cephalosporin 3 Cấy nước tiểu và kháng

sinh đồ có thể hướng dẫn điều trị Khi hết

ssốt 2-3 ngày có thể chuyển sang đường uống Thời lượng điều trị thường là 2 tuần

Trang 22

♣ Khi không có đáp ứng điều trị trong 48-72 giờ, có thể thêm nhóm Aminoglucosiges (Gentamycin) Nguyên nhân thất bại có thể do sỏi hoặc dị dạng đường tiết

đoạn hậu sản Nên cấy nước tiểu mỗi tháng để phát hiện bệnh tái phát

Trang 23

III SỎI HỆ NIỆU

♣ Suất độ không thay đổi khi có thai

(0,03-0,05%) tăng dần khi thai càng lớn Sỏi dây tắc nghẽn, viêm nhiễm, đau và tiểu máu Nguyên Nhân: viêm đường

tiểu trên mãn tính, cường tuyến cận

giáp, tăng canxi máu, Gout (Acid Uric), tắc nghẽn hệ niệu, di truyền (Cystin

niệu và Oxalat niệu)

♣Tỉ lệ phải – trái giống nhau Dản niệu

quản sinh lý khi có thai làm tăng khả

năng di chuyển tự phát của sỏi

Trang 24

1 Dấu Hiệu Lâm Sàng:

♣ Đau quặn thận hoặc niệu quản, đau lưng hoặc đau

bụng lan xuống vùng háng, sốt, nôn và ói Có

thể có dấu hiệu kèm theo của nhiễm trùng

đường tiểu cao và tiểu ra máu

♣ Sốt, nhiễm khuẩn niệu, đau hông có thể nghi ngờ

viêm đài bể thận kèm theo do tắc nghẽn

♣ Chẩn đoán phân biệt: viêm ruột thừa, đau quặn

or bệnh lý đường cường mật, xoắn phần phụ,

biến chứng của thai kỳ ( nhau bong non, chuyển dạ sanh non, viêm nhau ối) Thường có tiểu máu từ vi thể đến đại thể

♣ Chẩn đoán xác định: siêu âm, khi khó có thể chụp

hệ niệu có cản quan (0,2 rad)

♣ Khi có nghi viêm đài bể thận phải cấy nước tiểu

Trang 25

♣ Nhập viện, bù nước, cấy nước tiểu và nhuộm Gram, kháng sinh đồ, kháng sinh thích hợp, điều chỉnh rối loạn điện giải, giảm đau, khi đau nặng quá có thể gây tê ngoài màng cứng Hầu hết sỏi đều di chuyển được tự phát Phẫu thuật nếu đau không kiểm soát được, nhiễm trùng không đáp

ứng điều trị hoặc có tắc nghẽn đường niệu.Chống chỉ định tán sỏi trong thai kỳ

Trang 26

HEÁT

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	6,39 MB