ứng xử với truyền thông khi xảy ra sự cố y khoa

Mục tiêu Giúp người nghe hiểu biết về báo chí nói chung và báo chí y tế nói riêng, từ đó xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với báo chí, biết cách ứng xử với giới truyền thông và xử lý k

Ứng xử với truyền thông khi xảy ra sự cố y khoa

Th.S Phan Kim Sơn

Mục tiêu

Giúp người nghe hiểu biết về báo chí nói chung và báo chí y tế nói riêng, từ đó xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp với báo chí, biết cách ứng xử với giới truyền thông và xử lý khủng hoảng truyền thông khi xảy ra sự cố y khoa.

Về bản thân…

Th.S truyền thông khoa học (UWE – Anh quốc, học bổng Wellcome Trust), cử nhân Ngôn ngữ Pháp, cử nhân Báo chí (ĐH KHXH & NV TP.HCM)

Làm báo chuyên nghiệp: từ năm 1998

Dự án đã và đang làm: Gắn kết công chúng với khoa học

(OUCRU – Việt Nam), huấn luyện báo chí khoa học châu Á (WFSJ + Hội Nhà báo VN), giảng dạy báo chí/truyền thông (Hội Nhà báo VN, đại học Y Dược TP.HCM)…

Mối quan tâm: Làm báo, nghiên cứu báo chí khoa học

Nhận thức mới…

Nội dung trình bày

Nhận diện báo chí

Ứng xử với truyền thông khi có sự cố y khoa

I) Nhận diện báo chí

Một câu hỏi: Bạn có “sợ” nhà báo?

Giật gân, câu khách (báo lá cải)?

Nhà báo/Báo chí: Nhiều quyền lực, ít chịu sự kiểm soát?

Nhà báo diễn giải sai, nghiệp vụ chưa chuẩn?

Quan niệm dân gian về nhà báo

“Nhà báo nói láo ăn tiền!”

“Nhà văn nói láo, nhà báo nói thêm”

“Đừng rầy rà với vợ, đừng mắc nợ ngân hàng,

đừng chàng ràng với nhà báo,

đừng nói láo cấp trên”

1) Vì sao báo chí câu khách, giật gân?

“3 S” của báo chí hay áp lực tồn tại

Hai xu hướng báo chí

Tiêu chí: Giáo dục, nâng

cao kiến thức cho công

chúng

Báo lá cải

Tít giật gân Nội dung: Khai thác đời tư con người

Từ ngữ: Trào lưu

Tiêu chí: Giải trí, vui chơi

2) Nhà báo ít chịu sự kiểm soát?

3) Tại sao báo chí sai sót?

Tám rào cản của nhà báo y tế:

thiếu thời gian, thiếu kiến thức, thiếu không gian,

thiếu nguồn tin, cạnh tranh tin/bài, xu hướng thương

mại hóa báo chí, thuật ngữ y khoa, biên tập viên

(Anna Larsson et al., 2003)

Nhà báo y tế Việt Nam:

thiếu kỹ năng chuyên môn, áp lực nghề nghiệp, thiếu

kiến thức chuyên ngành

(Phan Kim Sơn, 2010)

Vài lỗi của báo chí

Ăn bưởi  Ung thứ vú

II Ứng xử với truyền thông

khi gặp sự cố y khoa

Một câu hỏi

Tại sao báo chí quan tâm đến “sự cố y khoa”?

Nhà báo cần gì?

“A dog bites a man, that is not news, because it happens so often But if a man bites a dog, that

is news” - John B Bogart (1848 - 1921)

“Một con chó cắn một người đàn ông, đó không phải là tin vì nó diễn ra quá thông thường Nhưng nếu một người đàn ông cắn một con chó,

đó là tin!”

Giá trị của tin tức (news values)

5) Lỗi nghiệp vụ trong PR:

Chậm cung cấp thông tin, lỗi thông cáo báo chí…

Một số nguyên tắc

2 Nhận diện nhóm xử lý, người phát ngôn

3 Thống nhất thông điệp phát đi

4 Nhận diện những đối tác tham gia câu chuyện

5 Có hệ thống nhận diện và theo dõi thông tin

6 Đánh giá tình hình khủng hoảng

7 Phân tích, rút kinh nghiệm sau khủng hoảng

20 điều không nên làm khi trả

lời với báo chí

1 Đừng chứng tỏ bạn với nhà báo

2 Đừng đi lạc đề: Mỗi người có một ưu thế về

chuyên môn

3 Đừng để nhà báo dẫn dắt ý tưởng của bạn

4 Đừng chấp nhận một câu hỏi lang mang, không

rõ ràng

5 Đừng để nhà báo khởi đầu một cuộc chiến: Hãy

trả lời “Tôi chưa nghe, để tôi kiểm tra rồi trả lời bạn”

20 điều không nên làm…

6) Đừng hăng hái trả lời nhiều lần một câu hỏi

7) Đừng nói: “Xin tắt máy ghi âm”

8) Đừng quá tự tin vào kiến thức của mình: Hãy

đoán trước câu hỏi và soạn nháp những gì cần trả lời

9) Đừng tham gia cuộc phỏng vấn mà không chuẩn

bị trước ít nhất BA thông điệp chính: 27 từ/9 giây 10) Đừng suy đoán, đừng nói dối: Nếu không biết, hãy nói bạn không biết và tại sao

20 điều không nên làm…

11) Đừng tận dụng báo chí để chê bai

12) Đừng trả lời những câu hỏi không liên quan

gì đến mối quan tâm của công chúng

13) Hãy sử dụng máy ghi âm của mình

14) Đừng đề nghị nhà báo cho bạn xem trước bài viết Nhưng nếu họ đề nghị, bạn đừng từ chối

15) Đừng trả lời những câu hỏi nhiều phần, hãy chẻ câu hỏi ra và trả lời từng phần rõ ràng

20 điều không nên làm…

16) Đừng đề cập những chuyện bạn không muốn thấy trong bản tin

17) Đừng nói: “Miễn bình luận”

18) Đừng nghĩ rằng những gì bạn nói được đăng tải chính xác Có hệ thống nhận diện và sửa chữa những sai lầm nghiêm trọng

19) Đừng bỏ qua “deadline” nhà báo đưa ra

20) Đừng cho rằng sự thật nói thay tất cả và cuộc trả lời phỏng vấn là dễ dàng

Trả lời với truyền thông: Nên làm và Không nên làm

Nguyên tắc xử lý

khủng hoảng truyền thông

• Xử lý gấp rút, đi thẳng vào vấn đề và thống nhất mục tiêu

• Công khai: Gặp gỡ báo chí trao đổi

• Thẳng thắn: Thư phúc đáp, trả lời những vấn

đề báo chí nêu

• Quyết liệt: Yêu cầu đính chính? Kiện?

Ai xử lý?

“Kiềng ba chân” để giải quyết khủng hoảng: lãnh đạo cao nhất, chuyên gia đối ngoại (phòng báo chí/đối

ngoại/truyền thông), luật sư tư vấn pháp luật

Lãnh đạo DN đóng vai trò người xuất hiện trước công

chúng, trước đối tác và các phương tiện truyền thông

Chuyên viên đối ngoại có trách nhiệm soạn thảo các

kịch bản đối phó với khủng hoảng và kế hoạch dự trù

đối với các tình huống có thể xảy ra Luật sư chịu trách

nhiệm giám sát mọi kế hoạch, kịch bản đối phó xem có đúng pháp luật không

Tài liệu tham khảo

- An uneasy relationship: the tensions between

medicine and the media, Dorothy Nelkin, The

Cám ơn quý vị lắng nghe