tài liệu về chính sách xã hội

Điều 12 của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1năm 2015, quy định một trong những đối tượng tham gia bảo hiểm y tế là hộ gia đình. Anhchị hãy viết một bài luận ngắn (3000 chữ) để phân tích những vấn đề đáng lưu ý trong quá trình thực hiên quy định này

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

BÀI CUỐI KỲ

MÔN: CHÍNH SÁCH XÃ HỘI VÀ CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI

Giảng Viên: PGS.TS Nguyễn Tuấn Anh

PGS.TS Hoàng Thu Hương

Hà Nội, tháng 11 năm 2015

Học Viên: Nguyễn Thị Thắm

MỤC LỤC MỤC LỤC 2

MỞ ĐẦU 3

Phương hướng trong thời gian tới 10

Đề bài:

Điều 12 của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1năm 2015, quy định một trong những đối tượng tham gia bảo hiểm y tế là hộ gia đình Anh/chị hãy viết một bài luận ngắn (3000 chữ)

để phân tích những vấn đề đáng lưu ý trong quá trình thực hiên quy định này

MỞ ĐẦU

Bảo hiểm y tế (BHYT) là hình thức bảo hiểm được áp dụng trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, không vì mục đích lợi nhuận, do Nhà nước tổ chức thực hiện

và các đối tượng có trách nhiệm tham gia theo quy định của Luật BHYT (khoản 1,

Điều 2, Luật BHYT)

Luật BHYT đề ra mục tiêu đạt được BHYT toàn dân, cho nên BHYT cần bắt buộc phải mua chứ không còn là trách nhiệm chung chung nữa và cần mua theo hộ gia đình, vì gia đình là tế bào của xã hội và bản chất của BHXH không phải quỹ tương trợ,

mà đó là cơ chế tài chính để chia sẻ rủi ro giữa cộng đồng những người tham gia Vậy thì ngay bản thân trong hộ gia đình các thành viên phải có trách nhiệm đối với nhau, sau đó

có trách nhiệm với cộng đồng, rồi từ đó cộng đồng mới có trách nhiệm với cá nhân Vì thế mà trong thời gian qua Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thực hiện lộ trình tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn 2012-2015 và 2020 với mục tiêu đến năm 2020 có trên 80% dân số tham gia BHYT

Để thực hiện mục tiêu toàn dân tham gia bảo hiểm y tế (BHYT), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT đã có quy định mới về tham gia bảo hiểm theo hộ gia đình, thay vì tham gia theo cá nhân như lâu nay Vì thực hiện BHYT hộ gia đình là một trong những nhân tố quan trọng góp phần thực hiện thành công

“BHYT toàn dân”

NỘI DUNG

1 Giới thiệu về chính sách BHYT hộ gia đình

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT quy định bắt buộc toàn dân tham gia BHYT được chia thành năm nhóm theo trách nhiệm đóng, gồm:

- Nhóm đối tượng người lao động và người sử dụng lao động đóng;

- Nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng;

- Nhóm do ngân sách nhà nước đóng;

- Nhóm do ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng

- Nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình

Các đối tượng tham gia BHYT theo hộ gia đình là những người chưa tham gia một trong bốn nhóm còn lại

Vì thế theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi, từ ngày 1/1/2015, người dân sẽ không được mua thẻ bảo hiểm y tế tự nguyện diện riêng lẻ Để mua được thẻ bảo hiểm y tế thì bắt buộc tất cả các thành viên gia đình của người muốn mua có tên trong sổ hộ khẩu hoặc sổ tạm trú phải cùng tham gia, nếu một người không mua thì những người khác sẽ không được mua

Tìm hiểu một số nội dung theo Luật bảo hiểm y tế có hiệu lực từ ngày 1

tháng 1năm 2015, quy định đối tượng tham gia bảo hiểm y tế là hộ gia đình như

sau:

Về Đối tượng: Nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình gồm những

người thuộc hộ gia đình,cụ thể:

- Toàn bộ những người có tên trong sổ hộ khẩu (trừ đối tượng quy định theo Luật BHYT thuộc đối tượng đã tham gia BHYT theo các nhóm khác và người

đã khai báo tạm vắng).

- Toàn bộ những người có tên trong sổ tạm trú (trừ đối tượng quy định theo Luật BHYT thuộc đối tượng đã tham gia BHYT theo các nhóm khác).

Về Nguyên tắc:

Khi tham gia, bắt buộc phải tham gia đối với 100% thành viên hộ gia đình.

Về Mức đóng:

- Người thứ nhất đóng tối đa bằng 4,5% mức lương cơ sở;

- Người thứ 2: Đóng bằng 70% mức đóng của người thứ nhất;

- Người thứ 3: Đóng bằng 60% mức đóng của người thứ nhất;

- Người thứ 4: Đóng bằng 50% mức đóng của người thứ nhất;

- Người thứ 5 trở đi: Đóng bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.

Về Thủ tục:

- Đại diện hộ gia đình ghi đầy đủ các thông tin vào tờ khai tham gia BHYT

tự nguyện theo đối tượng nhân dân (mẫu số 01/BHYTTN) theo hướng dẫn của Đại

lý hoặc cơ quan BHXH; photocopy sổ hộ khẩu, nộp tờ khai cùng bản copy sổ hộ khẩu và sổ hộ khẩu gốc để Đại lý kiểm tra, đối chiều;

- Đại lý thu hoặc đại diện cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ tham gia BHYT tự nguyện, thực hiện việc đối chiếu giữa các tờ khai với sổ hộ khẩu; giữa sổ hộ khẩu gốc với bản copy, nếu đảm bảo xác thực thì Đại lý hoặc đại diện cơ quan BHXH

ký vào tờ khai và bản copy sổ hộ khẩu để xác định trách nhiệm của mình, đồng thời tính toán mức đóng của từng thành viên hộ gia đình tham gia BHYT, chốt số tiền phải đóng của cả hộ.

2 Ưu điểm của chính sách BHYT hộ gia đình

Những quy định về tham gia BHYT theo hộ gia đình chính thức được áp dụng từ ngày 01/01/2015 đến nay đã có những kết quả bước đầu

Tính đến ngày 30/06/2015, cả nước có 66,2 triệu người tham gia BHYT, đạt

tỷ lệ bao phủ 72,6% dân số, cao hơn thời điểm cuối năm 2014 là trên 64 triệu và đạt 71,6% Riêng nhóm đối tượng BHYT theo hộ gia đình, đến 30/06/2015 có trên 7,78 triệu người tham gia BHYT đạt 26,3% số người phải tham gia BHYT theo hộ gia đình, tăng trên 522.917 người, tương đương 7,2% so với cùng kỳ năm 2014

(http://tapchibaohiemxahoi.gov.vn/newsdetail/lyluan_nghiepvu/34102/bhyt-ho-gia-dinh tu-quy-dinh-phap-luat-den-thuc-tien-thuc-hien.htm )

Kết quả này là một tín hiệu phấn khởi hơn về việc triển khai BHYT theo hộ gia đình

Thứ nhất là, lợi ích khi tham gia BHYT theo hộ gia đình là sự chia sẻ gánh

nặng tài chính của Quỹ BHYT với người đóng BHYT Nếu gia đình có nhiều người cùng tham gia BHYT theo hộ gia đình, chi phí mua thẻ giảm được tương đối nhiều, trong khi quyền lợi hưởng hiện nay hoàn toàn không có sự phân biệt theo mức đóng

Thứ hai là, việc tham gia BHYT theo hộ gia đình là nhằm bảo vệ, chăm sóc

sức khỏe cho tất cả các thành viên trong hộ gia đình, phù hợp với mục tiêu chăm sóc, bảo vệ sức khỏe toàn dân mà Đảng và Nhà nước ta đang hướng tới Để người dân ccó thể ý thức tự giác trong việc chăm sóc sức khỏe

Thứ ba là việc đóng BHYT theo hộ gia đình đảm bảo sự chia sẻ ngay từ

những người thân với người bệnh đau ốm trong nhà bởi sức khỏe là vấn đề rất nhiều rủi ro, không ai có thể biết trước nay bệnh, mai đau

Thứ tư là quy định này sẽ khắc phục tình trạng cấp trùng thẻ BHYT, hạn chế

tình trạng chỉ có người ốm mới tham gia BHYT, bảo đảm sự chia sẻ ngay trong hộ gia đình và khắc phục tình trạng nhiều gia đình chỉ chọn mua BHYT cho những người ốm, người bị bệnh mạn tính, chưa có ý thức mua cho toàn bộ thành viên trong gia đình để phòng khi ốm đau và chia sẻ rủi ro cho người khác Điều này dẫn đến việc quỹ BHYT cho đối tượng tự nguyện luôn bội chi; mục đích chia sẻ rủi ro của bảo hiểm chưa đạt được

3 Một số hạn chế cần lưu ý trong triển khai khi chính sách BHYT

hộ gia đình

Quy định mới này khi áp dụng vào thực tế đã bộc lộ những bất cập và vướng mắc, theo thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam năm 2015, số người tham gia Bảo hiểm Y tế sụt giảm 1,2 triệu người so với năm ngoái, trong đó chủ yếu là ở những đối tượng tham gia theo hộ gia đình

Nghị định số 105/2014/NĐ-CP ngày 15/11/2014 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật BHYT; Thông tư liên tịch số 41/2014/TTLT-BYT-BTC ngày 24/11/2014 hướng dẫn thực hiện BHYT - đây là những văn bản quan trọng, là cơ

sở pháp lý triển khai thực hiện BHYT nói chung, tham gia BHYT theo hộ gia đình nói riêng và Công văn số 777/BHXH-BT Ngày 12/3/2015 Về việc hướng dẫn một

số nội dung về thu BHYT

Văn bản hướng dẫn quy định người dân muốn mua thẻ bảo hiểm y tế theo

hộ gia đình phải xuất trình khá nhiều loại giấy tờ như bản công chứng sổ hộ khẩu,

sổ đăng ký tạm trú, giấy đăng ký tạm vắng, giấy báo tử, bản sao thẻ bảo hiểm y tế của người đã tham gia, giấy chứng nhận đang ở nước ngoài, bản sao giấy ly hôn… Chính từ đây mới phát sinh sự nhiêu khê trong quá trình làm thủ tục mua bảo hiểm

y tế của người dân Nhiều hộ gia đình chưa nắm rõ quy định mới Ngoài ra, người

dân muốn tham gia BHYT phải chứng minh tình trạng tham gia BHYT của tất cả các thành viên trong gia đình nên ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT; Công tác thực hiện quy định của pháp luật về cư trú, tạm trú chưa nghiêm túc, còn nhiều hộ gia đình có thành viên đi làm ăn xa hoặc đi nước ngoài không thực hiện khai báo tạm vắng tại nơi cư trú Do vậy, khi người dân tham gia BHYT theo hộ gia đình khó chứng minh tình trạng tham gia BHYT của tất cả các thành viên trong gia đình nên ảnh hưởng đến việc tham gia BHYT, nhất là với những trường hợp không có nhu cầu mua thẻ BHYT tại nơi cư trú nhưng không có cơ sở loại trừ khỏi diện tham gia BHYT theo hộ gia đình do cơ quan công an không xác nhận tạm vắng Việc lập danh sách theo hộ gia đình cũng gặp nhiều khó khăn, do UBND xã,

phường chưa xác định được đây là nhiệm vụ bắt buộc UBND xã, phường phải lập, đồng thời hướng dẫn chưa cụ thể cho việc bố trí được cán bộ thực hiện…Mặc dù, BHXH Việt Nam đã có hướng dẫn tạm thời nhưng quá trình triển khai thực hiện vẫn gặp những vướng mắc

Bên cạnh đó công tác tuyên truyền còn hạn chế, chưa được cung cấp nhiều thông tin liên quan đến quy định mua thẻ BHYT theo hộ gia đình, trong khi các thủ tục mới phức tạp hơn so với trước đây… Đó là những nguyên nhân khiến người dân rất căng thẳng khi đi mua thẻ BHYT theo quy định mới của Luật BHYT sửa đổi

Theo em thì những hạn chế trên tập trung vào những điểm như sau:

Thứ nhất, Người dân chưa hiểu quy định mới, một số địa phương vẫn còn máy móc trong thủ tục đăng ký thẻ

Thứ hai, thủ tục hành chính quá lằng nhằng Để được mua BHYT, người dân phải mang theo rất nhiều giấy tờ như: sổ hộ khẩu, chứng minh nhân dân, thẻ BHYT của các thành viên trong gia đình, kèm bản sao chụp các loại giấy tờ trên Rắc rối phát sinh ở chỗ: nếu thành viên trong gia đình đang làm ăn xa, công tác

nước ngoài thì đại diện hộ gia đình phải có giấy tờ chứng minh sự vắng mặt, cũng như phải giải trình tình trạng mua BHYT hiện thời của các thành viên Có những trường hợp đặc thù như vợ chồng ly hôn nhưng chưa tách hộ khẩu, gia đình có con nhỏ dưới 6 tuổi chưa được cấp thẻ bảo hiểm, hay chủ nhà trọ có tới hàng chục người đăng ký hộ khẩu tạm trú thì rất khó giải quyết, mà cũng không có hướng dẫn

cụ thể nào đối với các trường hợp này Nếu áp dụng theo đúng quy định của Luật thì những người này phải thuyết phục tất cả mọi người có tên trong sổ hộ khẩu mua bảo hiểm y tế, nhưng trên thực tế thì điều này là không thể

Thứ ba, số tiền để mua bảo hiểm theo hộ gia đình cũng khiến nhiều người dân băn khoăn Theo quy định trước đây, người dân chỉ cần có nhu cầu là có thể dễ dàng mua bảo hiểm y tế tự nguyện Nhưng với quy định mới của Luật bảo hiểm y

tế, khi có nhu cầu, người dân bắt buộc phải mua bảo hiểm y tế cho cả gia đình (trừ người đã mua hoặc được cấp thẻ BHYT) Cụ thể, người trong hộ gia đình thứ nhất khi mua BHYT sẽ đóng tối đa là 621 ngàn đồng Người thứ hai, thứ ba, thứ tư lần lượt có mức đóng là 70%, 60% và 50% mức đóng của người thứ nhất Kể từ người thứ năm trong hộ gia đình trở đi, mức đóng chỉ còn bằng 40% mức của người thứ nhất Mặt lợi của quy định là người tham gia giảm thiểu được một khoảng tiền so với tham gia riêng lẻ nhưng quy định này vô tình đã tạo gánh nặng quá sức đối với nhiều hộ gia đình Nhưng nếu mua riêng lẻ thì không được giải quyết Đây là một trong những khó khăn cho người dân khi tham gia theo hình thức hộ gia đình Hơn thế, mức đóng BHYT hiện nay còn cao so với nhiều gia đình có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, nhưng không thuộc diện nghèo để được cấp thẻ BHYT

Thứ tư là năng lực chuyên môn và tinh thần phục vụ của cán bộ cấp bán BHYT còn hạn chế, chưa hiểu đúng và đủ các chính sách về BHYT để hướng dẫn tới người dân

Thứ năm, Do đa phần người dân tham gia BHYT tự nguyện đều là những người có bệnh, nhất là bệnh mãn tính, còn lại những người khỏe mạnh, ít ốm đau, bệnh tật có khi cả năm chưa sử dụng đến thẻ BHYT lần nào thì càng khó vận động tham gia BHYT tự nguyện theo hộ gia đình

Nếu xét từ góc độ khác, vấn đề thu nhập hay khó khăn kinh tế của người dân không phải là lý do chính trong việc chưa "phủ sóng" được BHYT với nhóm đối tượng này Quan trọng là Bản thân các địa phương cũng chưa chủ động triển khai, thậm chí nhiều nơi không nắm được số người tham gia theo từng nhóm Các đại lý bảo hiểm y tế cũng đang lúng túng, có tâm lý chờ đợi, xem người dân ai đến mua thì thu tiền chứ chưa chủ động đến từng nhà vận động, ngành bảo hiểm và Y

tế cần tuyên truyền để người dân hiểu được quyền lợi của họ khi tham gia BHYT

Phương hướng trong thời gian tới

Nhằm khắc phục những khó khăn, hạn chế nêu trên, đồng thời đẩy mạnh lộ trình tham gia BHYT, bên cạnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nâng cao ý thức của người dân trong việc tham gia BHYT giúp người dân hiểu được quyền và lợi ích của việc tham gia BHYT ngành y tế, chính quyền địa phương cùng với các ban ngành đoàn thể xã, ấp cũng đã đề ra nhiều chính sách hỗ trợ cho

bà con, đặc biệt bà con nghèo, có hoàn cảnh khó khăn, ngoài những chính sách đối với các đối tượng hưởng chính sách theo Luật Mặt khác, người dân cần nâng cao

nhận thức “Mình vì mọi người, mọi người vì mình”.

Khi mua BHYT hộ gia đình, người dân bức xúc vì thủ tục rắc rối trong khi cán bộ xã, phường lại lúng túng trong việc hướng dẫn và giải thích cho người dân

về chế độ, quyền lợi và những thủ tục phải làm Theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố, hầu hết đã triển khai tập huấn cho các đại lý Nhưng trong quá trình thực hiện, họ vẫn còn áp dụng máy móc khi mà danh sách đăng ký tham gia

theo hộ gia đình có một số thông tin như: Họ và tên, mã thẻ BHYT đối với những thành viên tham gia theo hình thức khác, có một số trường hợp người đại diện không nhớ mã thẻ Ngay cả các cơ sở y tế cũng gặp không ít lúng túng khi triển khai Luật BHYT sửa đổi

Bởi vậy, cần đơn giản hóa nhất thủ tục hành chính khi người dân muốn tham gia BHYT theo hộ gia đình (theo nhóm 5) Khi đăng ký mua BHYT kê khai ra phải cung cấp đủ thông và người đại diện đó có thể tự khai và chịu trách nhiệm, cam kết

về độ chính xác, độ tin cậy về những thông tin đã được khai Trách nhiệm của cơ quan Bảo hiểm xã hội và UBND cấp xã khi phát hiện những sai sót thông tin quy định, thì hoàn toàn có chế tài để xử lý kể cả việc thu hồi thẻ

Các địa phương tập trung tuyên truyền, vận động tăng tỷ lệ tham gia BHYT theo hộ gia đình; tăng tỷ lệ bao phủ theo các nhóm đối tượng (cận nghèo, nông dân

có mức sống trung bình, người lao động trong các doanh nghiệp, học sinh sinh viên) Hai ngành cũng thống nhất nghiên cứu sửa đổi Công văn số 777 ngày

22/3/2015 của BHXH Việt Nam hướng dẫn một số nội dung thu BHYT theo

hướng đơn giản, dễ thực hiện, bỏ quy định hộ gia đình phải xuất trình bản phô-tô giấy tạm vắng, giấy ly hôn…; sớm hoàn thiện mẫu lập danh sách và tập huấn cho đại lý, cho người làm công tác lập danh sách BHYT theo hộ gia đình

KẾT LUẬN

BHYT hộ gia đình là một trong những chiến lược quan trọng để thực hiện BHYT toàn dân Đảm bảo tất cả người dân có cơ hội tiếp cận những dịch vụ y tế tốt, nhất hiện đại nhất, góp phần thực hiện công bằng trong xã hội

Vì thực hiện chính sách BHYT là một trong những chính sách trụ cột trong

hệ thống an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước, mang ý nghĩa nhân đạo và có tính chia sẻ cộng đồng sâu sắc góp phần tạo sự công bằng và phát triển bền vững trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân

Hi vọng rằng, với những cải cách trong thủ tục và lắng nghe ý kiến từ người dân, việc triển khai Bảo hiểm y tế theo hộ gia đình sẽ mang lại nhiều hiệu quả thiết thực./

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Luật Bảo hiểm Y tế ngày 14 tháng 11 năm 2008

2 Nghị định số 105/2014/NĐ-CP ngày 15/11/2014 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật BHYT;

3 Thông tư liên tịch số 41/2014/TTLT-BYT-BTC ngày 24/11/2014 hướng dẫn thực hiện

4 Công văn số 777/BHXH-BT Ngày 12/3/2015 Về việc hướng dẫn một số nội dung về thu BHYT

yt-ho-gia-dinh tu-quy-dinh-phap-luat-den-thuc-tien-thuc-hien.htm

http://baochinhphu.vn/Tra-loi-cong-dan/Nguoi-tham-gia-BHYT-giam-vi-phai-mua-theo-ho-gia-dinh/232502.vgp