Tải tài liệu vì sao đảng chủ trương “hoàn thiện thể chế, đảm bảo đồng bộ các yếu tố thị trường và phát triển đồng bộ các loại thị trường”

Trong quá trình tiến lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã từng bước hoàn thiện các thể chế, chính sách, đường lối hoạt động sao cho phù hợp với từng thời kì, từng hoàn cảnh phát triển, hướng

LỜI NÓI ĐẦU

Đối với một đất nước, một chế độ chính trị thì các chính sách vĩ mô của Đảng, Nhà nước có tác động vô cùng to lớn đến việc phát triển kinh

tế, giáo dục, quốc phòng…Các chính sách có đúng đắn, phù hợp với thời đại thì đất nước mới không bị tụt hậu so với thế giới, và phát triển hơn

Trong lịch sử phát triển, thế giới cũng đã chứng kiến sự thay đổi, vận động qua các hình thức nhà nước khác nhau như chiếm hữu nô lệ,

phong kiến, tư bản và xã hội chủ nghĩa, những thay đổi đó có thể do khách quan, có thể do chủ quan nhưng nó là cần thiết và tất yếu Và việc thay đổi, sửa đổi để dần hoàn thiện và phát triển các thể chế, chính sách của một đất nước cũng là điều tất yếu, đặc biệt khi thế giới đang dần

“phẳng” hơn, tốc độ phát triển nhanh đến chóng mặt thì sự thay đổi không chỉ là chủ quan nữa mà đôi khi nó là sự tác động khách quan Đảng Cộng sản Việt Nam là tổ chức dẫn dắt nhân dân ta giành thắng lợi qua bao cuộc đấu tranh chống xâm lược, đế quốc Đảng đã định hướng đất nước đi theo chế độ xã hội chủ nghĩa (XHCN) và chính thức tuyên bố thành lập Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa vào ngày 2/9/1945

và sau khi thống nhất hai miền vào 25/4/1976 thì chính thức có tên Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam để được công nhận là một thành viên liên hợp quốc vào năm 1977 Tiến trình đó không hề ngắn và

không hề đơn giản, khiến ta càng trân trọng, giữ gìn và phải phát triển cho nền độc lập đó

Trong quá trình tiến lên chủ nghĩa xã hội, Đảng ta đã từng bước hoàn thiện các thể chế, chính sách, đường lối hoạt động sao cho phù hợp với từng thời kì, từng hoàn cảnh phát triển, hướng nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN đảm bảo dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Nhưng để hiểu rõ về hoàn cảnh đất nước cụ thể, tìm hiểu những lí do giải thích: Vì sao Đảng chủ trương “hoàn thiện thể chế, đảm bảo đồng bộ các yếu tố thị trường và phát triển đồng bộ các loại thị trường”? bài viết giúp làm rõ và trả lời cho câu hỏi này

NỘI DUNG

1.Các khái niệm

Thể chế là toàn bộ cơ cấu xã hội do pháp luật tạo nên

Thị trường hiểu đơn giản là một tập hợp những người mua và người bán tác động qua lại lẫn nhau, dẫn đến khả năng trao đổi

Cũng có thể định nghĩa: Thị trường là nơi chuyển giao quyền sở hữu sản phẩm, dịch vụ hoặc tiền tệ, nhằm thỏa mãn nhu cầu của hai bên cung và cầu về một loại sản phẩm nhất định theo các thông lệ hiện hành,

từ đó xác định rõ số lượng và giá cả cần thiết của sản phẩm, dịch vụ Thể chế kinh tế là một bộ phận cấu thành của hệ thống thể chế xã hội, tồn tại bên cạnh các bộ phận khác như thể chế chính trị, thể chế giáo dục…Thể chế kinh tế nói chung là một hệ thống các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh các chủ thể kinh tế, các hành vi sản xuất kinh doanh và các quan hệ kinh tế Nó bao gồm các yếu tố chủ yếu là các đạo luật, quy chế, quy tắc, chuẩn mực về kinh tế gắn với các chế tài về xử lý

vi phạm, các tổ chức kinh tế, cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế,

truyền thống văn hóa và văn minh kinh doanh, cơ chế vận hành nền kinh tế

Ngay từ những định nghĩa ta cũng nhận ra sự khác nhau giữa các yếu

tố thị trường của mỗi kiểu định nghĩa thị trường; ở các mức độ phát triển khác nhau, mỗi quốc gia khác nhau thì các yếu tố thị trường họ có

là khác nhau, nhưng cơ bản nhất của tất cả các quốc gia đó là: hệ thống chính sách, sự ổn định chính trị, tài nguyên thiên nhiên, lao động, môi trường cạnh tranh, tốc độ tăng trưởng, lạm phát, tỉ giá tiền tệ, tiềm lực kinh tế, nền tảng khoa học kĩ thuật, cung- cầu về tất cả các loại hàng hóa, dịch vụ…ở mỗi nước khác nhau thì mức độ và thành phần của các yếu tố này là khác nhau

Các loại thị trường thì có thể coi là tất cả các bộ phận cấu thành nên thị trường phân theo ngành, lĩnh vực như: thị trường tài chính, thị

trường lao động, thị trường hàng hóa, dịch vụ… nhỏ hơn trong thị

trường hàng hóa, dịch vụ thì có thể: thị trường hàng dệt may, thị trường hàng tiêu dùng…

Như vậy hoàn thiện thể chế, đảm bảo đồng bộ các yếu tố thị trường

và phát triển đồng bộ các loại thị trường của Đảng là kết hợp các yếu tố,

và các loại thị trường một cách khoa học, hợp lí cho sự vận hành có hệ thống không thừa và cũng không thiếu bộ phận nào một cách tương đối, đem lại hiệu quả kinh tế và xã hội tốt nhất, mà ở đây Đảng chủ yếu dựa vào tác động của các chính sách vĩ mô

2.Vì sao Đảng chủ trương “hoàn thiện thể chế, đảm bảo đồng bộ các yếu tố thị trường và phát triển đồng bộ các loại thị trường”.

2.1 Nhân tố khách quan

Thứ nhất là do thế giới ngày càng “phẳng”, quá trình toàn cầu sâu và rộng khiến Việt Nam không nằm ngoài tiến trình hội nhập cùng thế giới, đặc biệt là từ sau khi gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO, cơ hội lớn nhưng thách thức đối với Việt Nam cũng không hề nhỏ Để kịp nắm bắt được cơ hội, vượt qua những thử thách khó khăn, biến khó khăn thành thời cơ, từng bước hội nhập sâu và rộng với thế giới, Đảng cần thiết phải hoàn thiện các thể chế, chính sách thống nhất với Quốc tế, để thu hút đầu tư, nâng cao trình độ khoa học kĩ thuật, mở rộng thị

trường…đồng thời Đảng đảm bảo các yếu tố thị trường và phát triển đồng bộ các loại thị trường tạo nên bộ máy hoạt động trơn tru, phát huy tối đa tiềm năng sẵn có và đáp ứng được sự hợp tác, liên kết với thị trường quốc tế, phù hợp về quy mô, trình độ, chất lượng…tham gia nhiều hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Thứ hai do trình độ phát triển của xã hội, tri thức toàn cầu ngày càng cao, cùng với nó là các nhu cầu về đời sống vật chất, tinh thần phải

được đáp ứng ở một mức độ cao, các thể chế chính sách cũ không còn phù hợp và đáp ứng được nhu cầu đó, thêm vào đó khi xã hội phát triển

mà các chính sách không kịp thay đổi thì tính cưỡng chế của Pháp luật

tự dưng mất hiệu lực do không phù hợp, có nhiều lỗ hổng, tạo điều kiện lách luật…nói chung các thể chế chính sách càng hoàn thiện càng đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng, tính cưỡng chế của Pháp luật; các yếu tố thị trường và các loại thị trường càng đồng bộ thì càng phát huy hiệu quả lãnh đạo cao của Đảng

Nguyên nhân thứ ba đến từ phía các đối thủ cạnh tranh, các đối thủ cạnh tranh ngày càng lớn mạnh hơn và luôn tìm kiếm cơ hội mở rộng thị trường Đặc biệt là sau khi tham gia WTO các đối thủ cạnh tranh càng mạnh hơn, cạnh tranh ở đây mang tầm cỡ quốc gia với việc chúng ta đáp ứng được gì trong chuỗi giá trị toàn cầu kia Việt Nam là một nước nhỏ, còn nghèo so với thế giới, chúng ta phải không ngừng hoàn thiện mình để cạnh tranh được trên thương trường quốc tế, nhất thiết phải xây dựng những thể chế chính sách phù hợp, hướng phát triển thị trường hợp lí để không đối đầu với những đại gia lớn, nhưng vẫn chiếm giữ cho mình những mảng thị trường nhất định dựa vào lợi thế và tiềm năng của

đất nước, đây mới thực sự là bài toán khó đối với việc xây dựng thể chế, chính sách của Đảng ta

Một nhân tố nữa liên quan đến chính trị đó là do các thế lực thù địch luôn “ngòm ngó”, không ngừng chống phá sự ổn định chính trị trong nước, tìm cách thâu tóm, xâm chiếm đất nước Đảng cần có những thay đổi phù hợp, trong sự nhất quán với định hướng tiến lên theo con đường XHCN của mình, không ngừng hoàn thiện thể chế trước hết là sự tin tưởng của nhân dân đối với Đảng một lòng đi theo sự dẫn dắt của Đảng Công sản Việt Nam, sau nữa là khi các thể chế được hoàn thiện chặt chẽ bọn thù địch cũng không có kẽ hở để lợi dụng chống phá; cùng với đó việc đồng bộ các yếu tố, các loại thị trường còn nâng cao tính cạnh tranh, nâng cao tiềm lực kinh tế tạo điều kiện nâng cao năng lực quốc phòng an ninh

2.2 Nhân tố chủ quan

Tư duy về kinh tế thị trường thay đổi đáng kể và Đảng nhận thức đúng đắn,

sâu sắc hơn về bản chất nền kinh tế thị trường Kinh tế thị trường là tất yếu cho quá trình phát triển, cần thiết phải nắm bắt nó, hoàn thiện nó và

hướng nó theo định hướng xã hội chủ nghĩa đúng theo đường lối của Đảng để không bị tụt hậu với thế giới Đại hội IX xác định kinh tế thị trường XHCN là “ Một kiểu tổ chức kinh tế vừa tuân theo quy luật của kinh tế thị trường vừa dựa trên cơ sở và chịu sự chi phối bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa xã hội” Trong nền kinh tế đó, các thế mạnh của “ thị trường” được sử dụng cơ sở vật chất kỹ thuật – của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống nhân dân”, còn tính “định hướng xã hội chủ nghĩa” được thể hiện trên cả ba mặt của quan hệ sản xuất: sở hữu, tổ chức quản lý và phân phối, nhằm mục đích cuối cùng là “dân giàu, nước mạnh, tiên tiến hiện đại trong xã hội do dân làm chủ, nhân ái, có văn hóa, có kỷ cương, xóa bỏ áp bức bất công, tạo điều kiện cho mọi người

có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc” Thực tế đã cho thấy sự hiệu quả hơn của nền kinh tế hàng hóa đa thành phần, đa lĩnh vực với sự phát triển như vũ bão về khoa học kĩ thuật, quốc phòng an ninh, chất lượng cuộc sống con người từ các nước đã phát triển theo hướng này sớm hơn, không có lý gì chúng ta không đi theo một cái tốt hơn, tiến bộ hơn

Hoàn cảnh đất nước đã thay đổi, không còn chiến tranh, xâm lược và dần dần chuyển sang một trình độ phát triển mới, tiến theo đó Đảng ta

cũng cần phải có những thay đổi phù hợp hơn, đầu tiên là chuyển từ nền kinh tế bao cấp, kế hoạch hóa tập trung không phát huy được tính sáng tạo, tính tự giác trong lao động, không thúc đẩy được tăng năng suất lao động…sang kinh tế thị trường phát triển đa thành phần, phát huy tối đa tiềm lực sẵn có và tăng tính sáng tạo, tăng động lực làm việc thúc đẩy tăng năng suất lao động Nước ta đã và đang có những bước tiến rất nhanh và rất vững trên tiến trình hộp nhập, mở cửa với thế giới, tạo dựng mối quan hệ tốt đẹp với tất cả các nước, nền kinh tế thị trường của chúng ta đang dần phát triển lên một trình độ mới Và tất nhiên, Đảng cũng phải luôn thay đổi, hoàn thiện thể chế, cho phù hợp với sự đổi mới,

đi lên của nền kinh tế đất nước

Hoàn thiện thể chế đảm bảo đồng bộ các yếu tố thị trường, các loại thị trường, giúp chúng ta nâng cao năng lực kinh tế, tài chính, từ đó nâng cao năng lực quốc phòng- an ninh, y tế, giáo dục, chất lượng cuộc sống…đồng thời giao lưu, tạo quan hệ tốt đẹp, sự ủng hộ của các nước giữ vững hòa bình, độc lập chủ quyền dân tộc

Thực hiện song song việc đồng bộ các yếu tố thị trường, các loại thị trường với việc hoàn thiện thể chế, chính sách đặc biệt là hệ thống pháp

luật, vì khi các quan hệ trên thị trường càng phức tạp thì việc chặt chẽ của pháp luật cần được chú trọng và hoàn thiện để giải quyết các mâu thuẫn, đảm bảo các ràng buộc trong kinh tế… và đảm bảo tính minh bạch công bằng của pháp luật, thực tế thì pháp luật nước ta vẫn còn nhiều kẽ hở tạo điều kiện cho việc lách luật của nhiều đối tượng, hay các thủ tục hành chính của chúng ta vẫn còn rất rườm rà, bộ máy hành chính cồng kềnh đem lại hiệu quả chưa cao, tốn kém chi phí duy trì, vận hành Bộ máy hành chính, các thủ tục hành chính của chúng ta thực sự

là một rào cản lớn đối với việc mở rộng sản xuất kinh doanh, hợp tác và thu hút đầu tư nước ngoài, và đối với chính cả các doanh nghiệp trong nước

Sự phát triển của nền kinh tế, với sự đa dạng các thành phần kinh tế, lĩnh vực kinh doanh, tạo ra sức ép về tài nguyên thiên nhiên, nguồn lao động, ô nhiễm môi trường, an ninh, tính cưỡng chế của pháp luật… đặt

ra yêu cầu làm sao để quản lí hiệu quả các nguồn tài nguyên, đảm bảo vấn đề môi trường, hướng thị trường vận hành một cách có hệ thống phát huy hiệu quả kinh tế nhưng vẫn đảm bảo các yếu tố thuộc môi trường tự nhiên, xã hội Vậy thì Đảng phải luôn có những thay đổi, cải

tiến về thể chế để dần hoàn thiện các yếu tố thị trường và các loại thị trường

Đặc điểm về vị trí địa lý, phân bố dân cư, tài nguyên thiên nhiên của nước ta ở mỗi vùng có những đặc thù riêng, điều kiện về kinh tế, xã hội, nguồn nhân lực, trình độ khoa học kỹ thuật cũng khác nhau, đòi hỏi phải

có sự sắp xếp, phân công sản xuất kinh doanh phù hợp với từng vùng miền, từng địa phương nhưng đặt trong cái tổng thể đồng bộ với toàn quốc gia, như tối thiểu nhất là đảm bảo an ninh lương thực, bảo vệ môi trường, bảo vệ giữ gìn những nguồn tài nguyên không phục hồi được, giữ gìn bảo sắc văn hóa….rất nhiều, đó chính là một lí do quan trọng yêu cầu Đảng đặt ra mục tiêu đồng bộ các yếu tố thị trường, các loại thị trường

Hơn hết, bao trùm lên tất cả những nguyên nhân trên, đó là Đảng đảm bảo khả năng lãnh đạo, định hướng của mình đúng như khi mới thành lập và mới giành được độc lập, đó là tiến lên theo con đường XHCN với mục tiêu “ dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh, giải phóng mạnh mẽ lực lượng sản xuất và không ngừng nâng cao đời sống nhân dân; đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, khuyến khích

mọi người vươn lên làm giàu chính đáng, giúp đỡ người khác thoát khỏi nghèo và từng bước khá giả hơn”

3 Giải pháp đồng bộ các loại thị trường

Văn kiện Đại hội X của Đảng đã chỉ ra phương hướng phát triển cụ thể đối với 5 loại thị trường ở nước ta Bởi vậy, để những định hướng cơ bản của Đảng sớm đi vào cuộc sống hiện thực của nền kinh tế nước ta, bước đầu xin đề xuất một số giải pháp cơ bản để thúc đẩy sự hình thành

và phát triển các loại thị trường ở nước ta trong những năm tới là:

Một là, tiếp tục đẩy mạnh quá trình đa dạng hóa sở hữu, phát triển nền kinh tế với nhiều loại hình sản xuất, kinh doanh, vừa tạo ra sức cung, vừa tạo ra sức cầu cho các loại thị trường Để phát triển thể chế kinh tế thị trường nói chung, các loại thị trường nói riêng, cần đa dạng hóa các hình thức sở hữu, phát triển nền kinh tế thị trường đa sở hữu, nhiều thành phần, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân Đẩy mạnh việc cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước một cách vững chắc, bảo đảm sản xuất liên tục, hiệu quả trong quá trình cạnh tranh với thị trường trong và ngoài nước Phát triển các hình thức kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế tư bản tư nhân và các hình thức kinh tế tập thể, hợp tác xã kiểu mới

Hai là, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chú trọng phát triển nông nghiệp, nông thôn, phát triển khoa học và công nghệ, áp dụng các tiến bộ khoa học và đổi mới công nghệ trong sản xuất để làm mối liên

hệ trao đổi giữa các ngành, các vùng, các thành phần kinh tế, cũng như mối quan hệ hợp tác trên phạm vi quốc tế ngày càng tăng Một số giải pháp chủ yếu cho vấn đề này là:

- Đẩy mạnh quá trình phân công lại lao động xã hội, cần chú trọng phát triển kinh tế hàng hóa ở các vùng nông thôn, miền núi

- Điều chỉnh cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực, ngành nghề theo yêu cầu phát triển cơ cấu sản xuất, cơ cấu lao động, thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế trong các thời kỳ

kế hoạch để đến năm 2020 nước ta có một cơ cấu lao động của một nước công nghiệp mới

- Đẩy mạnh quá trình chuyển giao công nghệ nhằm tạo ra những công nghệ sản xuất phù hợp, tiên tiến, tăng khả năng cạnh tranh của hàng Việt Nam trên thị trường quốc tế

- Từng bước đổi mới công nghệ, xây dựng cơ sở vật chất - KT ngày càng hiện đại

- Phải có một chiến lược CNH, HĐH phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước và xu thế phát triển chung của thế giới

Ba là, hoàn thiện môi trường thể chế, tôn trọng tự do cạnh tranh và kiểm soát độc quyền, trước hết là môi trường pháp lý, để thị trường hoạt động trong một hành lang pháp lý thông thoáng và minh bạch là nhiệm

vụ cấp bách để thúc đẩy phát triển các loại thị trường ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập và toàn cầu hóa kinh tế Để tạo môi trường thể chế phát triển các loại thị trường, trước hết cần rà soát lại hệ thống văn bản pháp luật nhằm khắc phục những quy định không thống nhất giữa các văn bản, xóa bỏ những bất cập trong hệ thống chính sách và pháp luật hiện hành làm ảnh hưởng đến việc hình thành môi trường kinh doanh chung của nền kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế Các văn bản pháp luật phải có tính thực thi cao, phù hợp với thực tiễn và có tính ổn định tương đối Phải tiếp tục nâng cao năng lực của các cơ quan soạn thảo và ban hành các văn bản pháp luật, đồng thời nâng cao dân trí và trình độ nhận thức và chấp hành pháp luật Tiếp tục hoàn thiện các bộ luật liên quan đến thị trường như Luật Thương mại, Luật Đất đai, Luật Khoa học

và Công nghệ , sớm đưa Luật Doanh nghiệp thống nhất và Luật Đầu tư