Tổng quan về việc bảo hộ nhãn hiệu của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang Theo số liệu do Cục Sở hữu trí tuệ SHTT quản lý cập nhật đến ngày 31.12.2012, các doanh nghiệp trên đị
Trang 1Kính gửi anh Hoàng
Trước hết, tôi xin lỗi vì lẽ ra phải gửi bài cho anh trước 25.3 như đã cam kết, nhưng chúng tôi bận quá, nên hôm nay mới gửi được.
Bộ môn chúng tôi phải tra cứu số liệu từ nguồn công khai của Cục SHTT, sau đó phải tìm các tài liệu khác, so sánh với các tài liệu đối chứng để đánh giá, nhận xét, cách đây 2 tuần Bộ môn mới tổ chức Seminar nghe nhóm chuẩn bị báo cáo, thống nhất phân tích, nhận định khi đó tôi mới phân công ThS Hoàng Lan Phương hoàn thiện bài viết (chúng tôi họp tranh thủ, nên rất tiếc giá mà báo trước để các anh và một vài đại diện doanh nghiệp có quan tâm tham dự Seminar này thì hay quá).
Đêm hôm qua, ThS Hoàng Lan Phương mới gửi bài cho tôi duyệt, sáng nay lại bận bao nhiêu việc nên trưa nay tôi mới xem xong.
ThS Hoàng Lan Phương là người có nhiều bài nghiên cứu về nhãn hiệu, trong đó đã có các nghiên cứu độc lập về nhãn hiệu cho Bạc Liêu, Bắc Ninh Các số liệu trong bài viết có độ tin cậy cao về thông tin, các nhận định, đánh giá là quan điểm của Bộ môn chúng tôi (mà ThS Hoàng Lan Phương đã phản ánh).
Vì là nghiên cứu khoa học, nên có đôi chỗ nhận định thật đối với dân KH&CN như chúng ta thì thấy bình thường, nhưng lại có thể "khó nghe" đối với một số người quen làm công tác tuyên truyền.
Đôi lời như vậy, anh xem trình các Chief và nghiên cứu cho đăng tạp chí.
Cảm ơn anh
GIẢI PHÁP ĐỂ TĂNG TỶ LỆ ĐĂNG KÝ THÀNH CÔNG
CỦA CÁC ĐƠN ĐỀ NGHỊ BẢO HỘ NHÃN HIỆU
ThS Hoàng Lan Phương Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
1 Để hoàn thiện nghiên cứu này, tác giả sử dụng số liệu do Cục Sở hữu trí tuệ đăng trên thư viện sở hữu trí tuệ IPLib (http://iplib.noip.gov.vn/IPDL_EXT/WEBUI/wlogin.php)
Trang 2Đại học Quốc gia Hà Nội
1 Tổng quan về việc bảo hộ nhãn hiệu của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
Theo số liệu do Cục Sở hữu trí tuệ (SHTT) quản lý cập nhật đến ngày 31.12.2012, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Bắc Giang (sau đây gọi tắt là
“doanh nghiệp Bắc Giang” đã có 728 đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu, trong đó có
365 Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu được cấp Như vậy, tỷ lệ đăng ký thành công của các nhãn hiệu là 50,1% Tỷ lệ đăng ký thành công các nhãn hiệu ở Bắc Giang năm 2011 là 48,4% trong khi đó tỷ lệ đăng ký thành công các nhãn hiệu được bảo hộ trong cả nước năm 2011 là 69,2% Với tỷ lệ này có thể thấy rằng (trong năm 2011) Bắc Giang có tỷ lệ đăng ký thành công các nhãn hiệu/số đơn
yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu ở mức dưới trung bình so với cả nước.2
Chúng tôi chứng minh cho nhận định này bằng việc so sánh tỷ lệ của Bắc Giang với Bắc Ninh và Nghệ An qua bảng số liệu sau:
Số đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu 728 554 1524
Số Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu 365 256 789
Qua bảng số liệu trên ta thấy, tỷ lệ đăng ký thành công của các nhãn hiệu
ở Bắc Giang (50,1%) cao hơn so với ở Nghệ An (46,2%) Tuy nhiên, tỷ lệ đăng
ký thành công của các nhãn hiệu ở Bắc Giang so với tỉnh Bắc Ninh – tỉnh trước đây cùng với Bắc Giang sáp nhập thành tỉnh Hà Bắc cũ thì tỷ lệ này là thấp hơn
là 1,7% Bên cạnh đó, so với tỉnh Bắc Giang thì số đơn yêu cầu bảo hộ và số
2 Lưu ý nhận định này chỉ mang tính tương đối, vì số đơn này có thể thuộc một trong hai trường hợp sau đây: 1
Từ chối bảo hộ; 2 Đang trong giai đoạn thẩm định nội dung Nếu thuộc trường hợp 2 thì có thể sẽ được bảo hộ hoặc sẽ bị từ chối bảo hộ.
Trang 3nhãn hiệu được bảo hộ ở Bắc Ninh thì chiếm ưu thế hơn về mặt số lượng Điều này được minh chứng rõ qua bảng số liệu về số đơn yêu cầu bảo hộ và số nhãn hiệu được bảo hộ trong hai năm 2010 và 2011 của 2 tỉnh như sau:
Bắc Giang Bắc Ninh
Trong năm 2010 – 2011 tổng số đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu của tỉnh Bắc Giang chỉ bằng 45,2% tổng số đơn yêu cầu bảo hộ của tỉnh Bắc Ninh và tỷ
lệ đăng ký thành công các nhãn hiệu của tỉnh Bắc Giang chỉ bằng 55,4% so với tỉnh Bắc Ninh Có thể nhận thấy rằng so với các Bắc Ninh, các doanh nghiệp Bắc Giang chưa thực sự chú trọng vào việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu của mình (tổng số đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu của Bắc Giang chưa bằng số nhãn hiệu được cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu của Bắc Ninh trong năm 2010 -2011) Bài nghiên cứu sẽ phân tích một số trường hợp các doanh nghiệp Bắc Giang nộp đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu được chấp nhận bảo hộ hoặc bị từ chối bảo hộ, từ đó đưa ra một số khuyến nghị để nâng cao khả năng bảo hộ nhãn hiệu của các doanh nghiệp Bắc Giang
2 Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu được chấp nhận
Trong số đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu được chấp nhận có 2 trường hợp:
2.1 Trường hợp 1: Doanh nghiệp không sử dụng dịch vụ đại diện sở hữu công
nghiệp (SHCN)
Chúng tôi chọn mẫu khảo sát để nghiên cứu bao gồm:
- Nhãn hiệu “QA QUOC AN COMPANY, HÌNH” cho sản phẩm “xây dựng” thuộc nhóm 37 do Công ty TNHH một thành viên xây dựng và thương
Trang 4mại Quốc An, có trụ sở tại Ninh Giang, xã Danh Thắng, huyện Hiệp Hòa chủ sở hữu;
- Nhãn hiệu “HÀ ĐÔ HADO” cho sản phẩm thuộc nhóm 25, 35 và 40 do ông Dương Văn Tuấn địa chỉ tại Phố Bằng, xã Nghĩa Hòa, huyện Lạng Giang làm chủ sở hữu
Theo hồ sơ do Cục SHTT quản lý thì kể từ lúc nộp đơn đến khi được cấp Giấy Chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thì hai chủ sở hữu nhãn hiệu trên không gặp bất cứ trở ngại nào trong cả giai đoạn xét nghiệm hình thức và xét nghiệm nội dung
Tại sao hai chủ sở hữu nhãn hiệu trên không sử dụng dịch vụ đại diện SHCN lại được Cục SHTT dễ dàng chấp nhận bảo hộ nhãn hiệu? Lý do là vì hai nhãn hiệu trên có khả năng phân biệt với tất cả các nhãn hiệu khác cho sản phẩm cùng loại
Nhãn hiệu “QA QUOC AN COMPANY, HÌNH” là một nhãn hiệu được bảo hộ tổng thể Trong nhãn hiệu, chữ “Q” được viết cách điệu và chữ “A” cũng được viết cách điệu thành hình tam giác và được lồng vào trong chữ “Q” Chữ Q được viết một cách cách điệu song vẫn chưa thể hiện được sự khác biệt rõ rệt với chữ Q được viết thông thường nên vẫn được coi là không có khả năng phân biệt Chữ “A” cũng được viết cách điệu thành hình tam giác nhưng theo quy định tại Khoản 2 Điều 74 Luật SHTT thì hình tam giác được coi là hình học đơn giản và
là dấu hiệu không có khả năng phân biệt Do vậy, chữ “Q” và “A” trong nhãn hiệu không được bảo hộ riêng Ngoài ra, từ “COMPANY” được dịch ra Tiếng Việt có nghĩa là “Công ty” và từ này được coi là mang tính chất mô tả hình thức
Trang 5pháp lý của chủ thể kinh doanh, do đó từ “COMPANY” không được bảo hộ riêng Tuy nhiên, khi kết hợp các phần chữ “Q”, “A”, “QUỐC AN”,
“COMPANY” và phần hình đã tạo nên một nhãn hiệu tổng thể có khả năng phân biệt với các nhãn hiệu khác cho sản phẩm thuộc nhóm 37
Trong giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu do Cục SHTT cấp thì “HÀ ĐÔ HADO” không có bất cứ một dấu hiệu loại trừ nào Có thể nhận thấy đây là một nhãn hiệu rất dễ nhớ (ngay cả đối với cả người nước ngoài) vì nhãn hiệu này có
cả phần chữ tiếng Việt “HÀ ĐÔ” và phần chữ cái latinh “HADO” Trong việc bảo hộ nhãn hiệu có một nguyên tắc được ghi nhận: người tiêu dùng sẽ dễ nhớ nhãn hiệu khi phần giới hạn trong Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu có ít/không có dấu hiệu loại trừ
2.2 Trường hợp 2: Doanh nghiệp có sử dụng dịch vụ đại diện SHCN
Chúng tôi chọn nhãn hiệu “PHUONG TRUNG PTS, HÌNH” cho sản
phẩm nhóm 06 (Sắt, thép) do Công ty cổ phần thép Phương Trung có trụ sở tại
Lô E3, khu công nghiệp Đình Trám, huyện Việt Yên làm chủ sở hữu, đại diện SHCN là BANCA và nhãn hiệu “DNMEI, HÌNH” do ông Nguyễn Đức Giang có địa chỉ tại Xã Song Mai, thành phố Bắc Giang làm chủ sở hữu, đại diện SHCN là CAPITAL IP&T CO.,LTD
Do đáp ứng được điều kiện chung đối với nhãn hiệu được bảo hộ được quy định tại Điều 72 Luật SHTT nên cả hai doanh nghiệp trên không gặp bất cứ trở ngại nào trong cả giai đoạn thẩm định hình thức và thẩm định nội dung, đã được Cục SHTT cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu
3 Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu bị từ chối
Trang 6Trong mục này, chúng tôi khảo sát các đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu bị Cục SHTT từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, nhằm giúp các doanh nghiệp Bắc Giang căn cứ vào các phân tích, nhận định khoa học mà chúng tôi đưa ra, để tránh các sai lầm có thể diễn ra trong tương lai
3.1 Từ chối bảo hộ nhãn hiệu “VICO”
Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu “VICO” cho các sản phẩm thuộc nhóm 32
“nước tinh khiết [đồ uống]; nước khoáng [đồ uống]; nước uống có ga, nước trái cây” do Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Trung Dũng có trụ sở tại Xóm 7,
xã Tăng Tiến, huyện Việt Yên nộp vào 17.03.2010, đại diện SHCN là PADEMARK CO., LTD
Sau thời gian thẩm định nội dung, ngày 29.03.2012, Cục SHTT đã ra
quyết định từ chối cấp văn bằng bảo hộ vì nhãn hiệu này đã tương tự tới mức
gây nhầm lẫn với nhãn hiệu “BEER VICCO DAM DA HUONG VI RIENG,
HÌNH” cho các sản phẩm thuộc nhóm 32 do Công ty cổ phần Vicco – Sài Gòn
có trụ sở tại 2W Ung Văn Khiêm, phường 25, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh làm chủ sở hữu
Nhãn hiệu “BEER VICCO DAM DA HUONG VI RIENG, HÌNH” là nhãn hiệu được bảo hộ được bảo hộ tổng thể, không bảo hộ riêng “BEER” vì từ
“BEER” theo nghĩa tiếng Việt là “bia” mang tính chất mô tả tên gọi của sản
Trang 7phẩm mà Công ty cổ phần Vicco – Sài Gòn yêu cầu bảo hộ thuộc nhóm 32 là
“bia và nước giải khát có cồn” Chúng ta thấy rằng nhãn hiệu yêu cầu bảo hộ
“VICO” có nhóm sản phẩm trùng với nhóm sản phẩm của nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ “BEER VICCO DAM DA HUONG VI RIENG, HÌNH” (nhóm 32) Bên cạnh đó, nhãn hiệu đang yêu cầu bảo hộ “VICO” lại tương tự đến mức gây nhầm lẫn với phần chữ “VICCO” của nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ
“BEER VICCO DAM DA HUONG VI RIENG, HÌNH” Trước hết đó là sự tương tự về mặt cấu trúc:
+ Số lượng các chữ cái gần trùng nhau giữa “VICO” và “VICCO” là 4, chỉ khác nhau chữ “C”
+ Trật tự sắp xếp các chữ cái giữa “VICO” và “VICCO” là gần giống nhau
Ngoài ra, “VICO” và “VICCO” còn tương tự nhau về cách phát âm
Nhãn hiệu “VICO” còn trùng với phần chữ “VICO” trong nhãn hiệu
“APACHEM VICO” cho các sản phẩm thuộc nhóm 03, 32, 35, 42 do Công ty TNHH VICO có trụ sở tại số 94, đường 208, xã An Đồng, huyện An Dương, Thành phố Hải Dương nộp đơn ngày 05.02.2010
Nhãn hiệu “APACHEM VICO” được nộp đơn vào ngày 05.02.2010 cho sản phẩm thuộc nhóm 32, còn ngày nộp đơn của nhãn hiệu “VICO” là ngày 17.03.2010 cũng cho sản phẩm thuộc nhóm 32 Như vậy, ngày nộp đơn yêu cầu bảo hộ của nhãn hiệu “APACHEM VICO” là sớm hơn so với nhãn hiệu “VICO”
và nhãn hiệu “VICO” lại tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu
“APACHEM VICO” (do trùng phần chữ “VICO”) Theo quy định của Điều 90.1
Luật SHTT thì “trong trường hợp có nhiều đơn của nhiều người khác nhau
đăng ký các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn cho các sản
Trang 8phẩm, dịch vụ trùng nhau hoặc tương tự nhau thì văn bằng bảo hộ chỉ có thể cấp cho đơn hợp lệ có ngày ưu tiên hoặc ngày nộp đơn sớm nhất trong số những đơn đáp ứng các điều kiện để được cấp văn bằng bảo hộ” Như vậy, căn cứ vào
quy định trên thì nếu nhãn hiệu “APACHEM VICO” đáp ứng các yêu cầu bảo hộ thì với ngày nộp đơn sớm hơn so với nhãn hiệu “VICO” thì Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu sẽ được cấp cho nhãn hiệu “APACHEM VICO”
3.2 Từ chối bảo hộ nhãn hiệu “HƯƠNG SƠN, HÌNH”
Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu “HƯƠNG SƠN, HÌNH” cho sản phẩm
“gạo, bún, miến, bột mỳ, bột sắn, mỳ ống” thuộc nhóm 30 do bà Nguyễn Thị
Trang có địa chỉ tại Xóm Chè, xã Tân Sỏi, huyện Yên Thế nộp cho Cục SHTT, đơn này đã bị Cục SHTT từ chối bảo hộ
Lý do để Cục SHTT từ chối bảo hộ nhãn hiệu “HƯƠNG SƠN, HÌNH” là: (i) Phần hình ba cây lúa trong nhãn hiệu đã mang tính chất mô tả về thành
phần của các sản phẩm “gạo, bún, bột mỳ” thuộc nhóm 30 nên phần hình ba cây
lúa không có khả năng phân biệt theo như quy định tại Điều 74.2.c Luật SHTT Ngoài ra, hình tròn trong nhãn hiệu yêu cầu bảo hộ cũng không có khả năng phân biệt theo quy định tại Điều 74.2.a Luật SHTT vì nó chỉ là hình học đơn giản
(ii) Nhãn hiệu chứa phần chữ “HƯƠNG SƠN” mà HƯƠNG SƠN là một địa danh tại tỉnh Hà Tĩnh Nếu nhãn hiệu này được bảo hộ tổng thể thì người tiêu dùng sẽ rất dễ nhầm lẫn rằng những sản phẩm mang nhãn hiệu trên có nguồn gốc xuất xứ từ huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh chứ không phải là những sản phẩm của một chủ sở hữu thuộc tỉnh Bắc Giang Do đó, việc nhãn hiệu chứa dấu hiệu
Trang 9“HƯƠNG SƠN” đã khiến cho người tiêu dùng hiểu sai lệch và gây nhầm lẫn hoặc có tính chất lừa dối về nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm Theo đó, phần chữ
“HƯƠNG SƠN” là dấu hiệu không được bảo hộ
3.3 Từ chối bảo hộ nhãn hiệu “KAISAN”
Đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu “KAISAN” do Công ty TNHH Việt Thắng
có trụ sở tại Số nhà 398, đường Xương Giang, Phường Ngô Quyền, Thị xã Bắc Giang đề nghị bảo hộ cho các sản phẩm thuộc nhóm 05
Nhãn hiệu này đã “tương tự đến mức gây nhầm lẫn” mà cụ thể ở đây là
“tương tự về cấu trúc” với nhãn hiệu “KASAI” và “KASAI - S”cho sản phẩm thuộc nhóm 05 do Công ty Hokko Chemical Industry Co., có trụ sở tại 4-4-20, Nihobashi Hongoku-Cho, Cho-Ku, Tokyo, Nhật Bản làm chủ sở hữu
Có thể thấy rằng nhãn hiệu đang đề nghị bảo hộ “KAISAN” và hai nhãn hiệu đối chứng đang còn hiệu lực bảo hộ là “KASAI” và “KASAI - S” là trùng nhau về nhóm sản phẩm (nhóm 05) Do đó, việc đánh giá một nhãn hiệu đang đề nghị bảo hộ tương tự đến mức gây nhầm lẫn về mặt cấu trúc với một nhãn hiệu khác đang còn hiệu lực bảo hộ được dựa vào:
- Tỷ lệ số lượng chữ cái trùng nhau trong tổng số chữ
- Trật tự sắp xếp các chữ cái
Theo đó, nhãn hiệu đang đề nghị bảo hộ “KAISAN” có 5/6 chữ cái trùng với nhãn hiệu “KASAI” và “KASAI – S” Do vậy, tỷ lệ số lượng các chữ cái trùng nhau của nhãn hiệu đang được đề nghị bảo hộ “KAISAN” là 83,3% với
Trang 10các nhãn hiệu đang còn hiệu lực bảo hộ Ngoài ra, trật tự sắp xếp các chữ cái của nhãn hiệu “KAISAN” là tương tự với trật tự sắp xếp các chữ cái của nhãn hiệu
“KASAI” và “KASAI – S”
Với những phân tích trên đây có thể thấy lý do để các doanh nghiệp Bắc Giang bị Cục SHTT từ chối các đơn yêu cầu bảo hộ nhãn hiệu là do trước khi nộp đơn các doanh nghiệp chưa nắm được đầy đủ các thông tin về tình trạng pháp lý cho của các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự cho các nhóm sản phẩm/dịch
vụ trùng hoặc tương tự Do vậy, các doanh nghiệp Bắc Giang cần phải quân tâm hơn nữa tới việc bảo hộ nhãn hiệu và làm thế nào để đăng ký bảo hộ thành công nhãn hiệu của doanh nghiệp mình
4 Giải pháp để giảm thiểu số lượng đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu bị từ chối
Giai đoạn 1: Thiết kế nhãn hiệu:
Thiết kế nhãn hiệu là một khâu rất quan trọng, nó quyết định tới sự thành công trong việc đăng ký bảo hộ một nhãn hiệu Để tránh tình trạng doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc đăng ký nhãn hiệu thì các doanh nghiệp cần phải thiết
kế những nhãn hiệu có khả năng phân biệt thì các doanh nghiệp cần lưu ý:
+ Đối với nhãn hiệu chữ:
(i) Không nên dùng các ký tự thuộc ngôn ngữ mà người tiêu dùng Việt Nam có hiểu biết thông thường không thể nhận biết, không thể ghi nhớ (không đọc được, không nhớ được, không hiểu được) để làm nhãn hiệu như các chữ Ả Rập, chữ Tiếng Nga, chữ Phạn, chữ Trung Quốc, chữ Hàn Quốc, chữ Nhật Bản… nếu các ký tự này được trình bày dưới dạng đồ họa hoặc dạng đặc biệt khác Các chữ này nếu được sử dụng độc lập để làm nhãn hiệu sẽ không có khả năng phân biệt, song nếu các ký tự này đi kèm với các thành phần khác tạo nên tổng thể có khả năng phân biệt thì lúc đó tổng thể nhãn hiệu mới tạo nên sự khác biệt và phần ký tự này sẽ không được bảo hộ riêng
(ii) Không nên sử dụng những từ ngữ làm hiểu sai lệch gây nhầm lẫn hoặc
có tính chất lừa dối người tiêu dùng về nguồn gốc xuất xứ, tính năng, công dụng,