Đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ, cơ quan ngang bộ qua các thời kỳ

Với nhiệm vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nướcđối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước, quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực, Bộ và cơ quan ngang

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG CHÍNH 3

1 Lý luận chung về Bộ và cơ quan ngang Bộ: 3

1.1 Vị trí, tính chất pháp lí của Bộ, cơ quan ngang Bộ 3

1.2 Cơ cấu tổ chức của Bộ, cơ quan ngang Bộ: 3

2 Cơ cấu, tổ chức của Bộ qua các thời kì: 7

2.1 Từ sau cách mạng tháng Tám đến 3/1946: 7

2.2 Trong thời kì kháng chiến chống thực dân(tháng 11/1946-1955): 7

2.3 Trong thời kì giải phóng miền Nam và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc(1955- 1976):.8 2.3.1 Giai đoạn 1955-1964: 8

2.3.2 Giai đoạn 1964-1971: 9

2.3.3 Giai đoạn 1971-1975: 9

2.3.4 Giai đoạn 1975-1976: 9

2.4 Giai đoạn sau giải phóng hoàn toàn đất nước và tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội 1976-1997: 9

2.4.1 Thời kì sau giải phóng 1976 - 1981: 9

2.4.2 Giai đoạn 1981-1987: 10

2.4.4 Giai đoạn 1992-1997: 11

2.5 Trong giai đoạn 1997-2007: 11

2.5.1 Giai đoạn 1997 – 2002: 11

2.5.2 Giai đoạn 2007-2011: 13

3 Hoạt động của Bộ, cơ quan ngang Bộ: 14

4 Một số tồn tại, nguyên nhân và thực tế đặt ra trong việc đổi mới cơ cấu tổ chức Bộ, cơ quan ngang Bộ: 17

4.1 Tồn tại: 17

4.2 Nguyên nhân: 18

4.3 Yêu cầu 19

4.4 Phương hướng cải cách tổ chức Bộ và cơ quan ngang Bộ trong những năm sắp tới (2011-2020): 19

KẾT LUẬN 21

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Từ năm 1986, đất nước bước vào thời kỳ đường lối đổi mới toàn diện, chuyển từnền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, quan liêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa Bước chuyển đó đã mang lại những thành tựu to lớn, có ý nghĩarất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội Song song với quá trình này, nền hànhchính nhà nước cũng có những đổi mới Cải cách hành chính đã trở thành một bộ phậnquan trọng trong đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước, được xác định là trọngtâm, là khâu đột phá của việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam

Nằm trong chương trình cải cách hành chính thì cải cách Bộ và cơ quan ngang Bộcũng có những bước chuyển cơ bản Với nhiệm vụ thực hiện chức năng quản lý nhà nướcđối với ngành hoặc lĩnh vực công tác trong phạm vi cả nước, quản lý nhà nước các dịch

vụ công thuộc ngành, lĩnh vực, Bộ và cơ quan ngang Bộ đã và đang xây dựng một nhànước vững mạnh, trong sách, hiện đại, bộ máy nhà nước làm việc có hiệu quả, đáp ứngcác yêu cầu quản lý nhà nước

Hiện nay, Bộ và cơ quan ngang Bộ vẫn đang từng bước cải cách để trở thành mộtchủ thể quan trọng trong quản lý hành chính nhà nước Nhận thấy đây là một chủ đề hay

và có tính thực tiễn cao nên nhóm chúng em đã quyết định nghiên cứu đề tài: “Đổi mới

tổ chức và hoạt động của Bộ, cơ quan ngang Bộ qua các thời kỳ”

2 Mục đích nghiên cứu:

Nghiên cứu về sự đổi mới trong tổ chức và hoạt động của Bộ và cơ quan ngang Bộ

để có một cái nhìn tổng quát, chung nhất về quá trình ra đời, phát triển và hoạt động của

Bộ và cơ quan ngang Bộ, từ đó có những tri thức nền tảng để tìm ra quy luật chung nhấtcủa sự vận động, tạo nên một nền tảng cơ sở lí luận, bài học, kinh nghiệm quý báu choviệc nâng cao chất lượng và hiệu quả trong quản lí hành chính nhà nước

3 Đối tượng nghiên cứu:

Cơ cấu tổ chức của Bộ, cơ quan ngang Bộ và các đối tượng liên quan

4 Phạm vi nghiên cứu:

Bộ và cơ quan ngang Bộ qua các thời kỳ từ Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộnghòa, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền nam ViệtNam đến Chính phủ Cộnghòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (từ năm 1945 đến năm 2011 và hướng đổi mới đến năm2016)

5 Phương pháp nghiên cứu:

Kết hợp các phương pháp nghiên cứu lịch sử, phân tích, tổng hợp, chứng minh, sosánh từ tài liệu của Chính phủ và các nghị định về Bộ, cơ quan ngang Bộ qua các thời kỳ

NỘI DUNG CHÍNH

1 Lý luận chung về Bộ và cơ quan ngang Bộ:

1.1 Vị trí, tính chất pháp lí của Bộ, cơ quan ngang Bộ

Điều 22 Luật tổ chức Chính phủ quy định:“Bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan củaChính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với ngành hoặc lĩnh vực công táctrong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các dịch vụ công thuộc ngành, lĩnh vực; thựchiện đại diện chủ sở hữu phần vốn của nhà nước tại doanh nghiệp có vốn nhà nước theoquy định của pháp luật.”

Ngoài ra, tại Điều 2 NĐ 36/2012/NĐ-CP và Điều 106 Hiến pháp năm 1992 (sửa đổinăm 2001) cũng có quy định về vị trí và tính chất pháp lý của Bộ và cơ quan ngang BộNhiệm kỳ của Bộ, cơ quan ngang Bộ: Bộ, cơ quan ngang Bộ là cơ quan của Chínhphủ Chính phủ do Chủ tịch nước thành lập và Quốc hội phê chuẩn, có nhiệm kỳ theonhiệm kỳ của Quốc hội (5 năm) Khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Chính phủ tiếp tục làmnhiệm vụ cho đến khi Quốc hội khóa mới bầu Chủ tịch nước và phê chuẩn chính phủ mới

Vì thế, Bộ, cơ quan ngang Bộ cũng có nhiệm kỳ là 5 năm

1.2 Cơ cấu tổ chức của Bộ, cơ quan ngang Bộ:

Bộ và các cơ quan ngang Bộ hoạt động theo chế độ thủ trưởng, người đứng đầu là

Bộ trưởng hoặc chủ nhiệm, giúp việc cho Bộ trưởng là thứ trưởng

Bộ trưởng là thành viên Chính phủ, là người đứng đầu và lãnh đạo một Bộ; tham giavào hoạt động của tập thể Chính phủ và các công tác khác của Chính phủ; thực hiệnnhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ, các quy định tại Nghịđịnh này và văn bản pháp luật khác có liên quan; chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chínhphủ, Quốc hội về quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực trong phạm vi cả nước

Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ có những nhiệm vụ quyền hạn với hai tưcách: là thành viên của chính phủ và là thủ trưởng bộ máy quản lý ngành và lĩnh vực côngtác

 Với tư cách là thành viên Chính phủ, Bộ trưởng có nhiệm vụ tham gia vàohoạt động chung của Chính phủ:

 Tham gia các phiên họp của Chính phủ với quyền biểu quyết

 Chuẩn bị các dự án luật, pháp lệnh và các dự án khác theo sự phân công củaChính phủ

 Trình bày trước Quốc hội, UNTVQH báo cáo của Bộ theo yêu cầu của QH,UBTVQH, trả lời chất vấn của đại biểu QH, thực hiện những nhiệm vụ khác do thủtướng ủy nhiệm

 Với tư cách là thủ trưởng quản lý ngành hoặc lĩnh vực, Bộ trưởng lãnh đạo,quyết định và chịu trách nhiệm về ngành, lĩnh vực mình phụ trách Nhiệm vụ, quyềnhạn của Bộ trưởng gồm:

 Trình CP kế hoạch dài hạn, năm năm và hàng năm của mình, tổ chức và chỉđạo thực hiện kế hoạch trong phạm vi cả nước

 Tổ chức chỉ đạo và thực hiện kế hoạch nghiên cứu khoa học, ứng dụng tiến

bộ khoa học công nghệ Quyết định các tiêu chuẩn, quy trình, quy hoạch và các địnhmức kinh tế - kỹ thuật của ngành thuộc thẩm quyền

 Tổ chức bộ máy quản lý ngành, lĩnh vực theo quy định của CP Đề nghị Thủtướng bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Thứ trưởng và các chức vụ tương đương,

bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Vụ trưởng, Phó Vụ trưởng và tương đương

 Quản lý nhà nước các tổ chức sự nghiệp, doanh nghiêp nhà nước, tổ chứckinh tế, sự nghiệp ngoài quốc doanh thuộc ngành, lĩnh vực

 Hướng dẫn và kiểm tra các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủthực hiện các nhiệm vụ công tác thuộc ngành, lĩnh vực mình phụ trách

 Chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra UBND các cấp thực hiện các nhiệm vụ côngtác thuộc ngành, lĩnh vực mình phụ trách

Sự phân định chức trách trên đây khá rạch ròi, thể hiện bước phát triển mới trongviệc phát huy vai trò của thành viên Chính phủ

Chương 3 Nghị định 36/2012 NĐ- CP có quy định tổ chức của Bộ bao gồm: các tổchức giúp Bộ quản lí nhà nước và các đơn vị sự nghiệp công lập

 Các tổ chức giúp Bộ quản lí nhà nước bao gồm:

 Vụ thuộc Bộ: Vụ là tổ chức thuộc Bộ, thực hiện chức năng tham mưu tổnghợp hoặc chuyên sâu về quản lý nhà nước đối với ngành, lĩnh vực hoặc tham mưu vềcông tác quản lý nội bộ của Bộ, hoạt động theo chế độ chuyên viên

 Văn phòng Bộ: là tổ chức thuộc Bộ, thực hiện chức năng tham mưu tổnghợp về chương trình, kế hoạch công tác và phục vụ các hoạt động của Bộ; kiểm soátthủ tục hành chính theo quy định của pháp luật; giúp Bộ trưởng tổng hợp, theo dõi,đôn đốc các tổ chức, đơn vị thuộc Bộ thực hiện chương trình, kế hoạch công tác của

Bộ đã được phê duyệt., có con dấu riêng và được thành lập phòng theo các lĩnh vựccông tác được giao

 Thanh tra Bộ: là tổ chức thuộc Bộ, giúp Bộ trưởng thực hiện các quy địnhcủa pháp luật về công tác thanh tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chốngtham nhũng; tiến hành thanh tra hành chính đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị, cánhân thuộc phạm vi quản lý của Bộ; tiến hành thanh tra chuyên ngành đối với cơquan, tổ chức, cá nhân hoạt động trong ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà

nước của Bộ, có con dấu và tài khoản riêng và được thành lập các phòng nghiệp vụphù hợp với quy định của Luật Thanh tra.

 Cục thuộc Bộ: là tổ chức thuộc Bộ, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộtrưởng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật đối với chuyên ngành, lĩnhvực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ theo phân cấp, ủy quyền của Bộ trưởng,

có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng Việc thành lập Cục phải tuân theocác tiêu chí được quy định tại khoản 3 điều 19 NĐ 36/2012 NĐ-CP

Cơ cấu tổ chức của cục gồm phòng; văn phòng; chi cục; đơn vị sự nghiệpcông lập

 Tổng cục thuộc Bộ: là tổ chức thuộc Bộ, thực hiện chức năng tham mưu,giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước và tổ chức thực thi pháp luật đối với chuyênngành, lĩnh vực lớn, phức tạp trên phạm vi cả nước theo phân cấp, ủy quyền của Bộtrưởng, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng

Cơ cấu tổ chức của Tổng cục bao gồm Vụ, Văn phòng, Cục, Đơn vị sựnghiệp công lập Việc thành lập các vụ, cục thuộc tổng cục áp dụng các tiêu chí nhưđối với thành lập vụ, cục thuộc Bộ

*** Vụ, văn phòng Bộ, thanh tra Bộ là những tổ chức bắt buộc phải có ở tất cảcác Bộ, còn Cục và Tổng cục thì tuỳ vào chức năng và nhiệm vụ của từng Bộ, cơ quanngang Bộ mà số lượng sẽ khác nhau, hoặc có thể không có

*** Có 3 Bộ không hoạt động theo những nguyên tắc đã nêu trong NĐ36/2012/NĐ-CP mà hoạt động theo nguyên tắc riêng: Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, BộQuốc phòng

 Đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ:

Không có chức năng quản lý nhà nước, được tự chủ và tự chịu trách nhiệm vềnhiệm vụ, tổ chức bộ máy, số người làm việc và tài chính theo quy định của phápluật, có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng Gồm:

 Các đơn vị nghiên cứu chiến lược, chính sách về ngành, lĩnh vực

 Báo, Tạp chí, Trung tâm Thông tin hoặc Tin học

 Trường hoặc Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức,Học viện thuộc Bộ

So với nghị định 178/2009 NĐ-CP, nghị định 26/2012 có vài nét thay đổi về tổchức, đó là: trong nghị định 178/2007 có quy định rằng cơ quan giúp Bộ trưởng quản línhà nước bao gồm cả cơ quan đại diện của Bộ ở địa phương và ở nước ngoài, tuy nhiênđến nghị định 36/2012 thì đã hủy bỏ đi cơ quan đại diện của Bộ ở địa phương và nướcngoài

Đại hội khóa X, XI, XII, việc cải cách cơ cấu của chính phủ cũng đã ảnh hưởng đến

cơ cấu tổ chức bên trong của Bộ và cơ quan ngang Bộ, việc hợp nhất hoặc tách bạch các

bộ và cơ quan đã làm cho chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các đơn vị trong Bộ, cơquan ngang Bộ thay đổi và có một số nét điều chỉnh như sau:

 Tách bạch chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của Bộ, cơ quan ngang

Bộ với chức năng quản lý sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước và hoạtđộng tự chủ của các đơn vị sự nghiệp thuộc bộ, phù hợp với cơ chế quản lý mớitrong kinh tế thị trường,và hội nhập kinh tế quốc tế

 Kiện toàn cơ cấu tổ chức bên trong của Bộ, cơ quan ngang Bộ, gồm: Vănphòng Bộ, thanh tra Bộ, các Vụ chức năng, các Cục, Tổng cục và tương đương, các

tổ chức sự nghiệp công lập phục vụ quản lý nhà nước

 Các Vụ chức năng và tổ chức tương đương: Vụ, Thanh tra, Văn phòng thựchiện chức năng tham mưu, giúp việc Các loại tổ chức này có xu hướng giảm dầnqua các nhiệm kỳ Chính phủ

 Các Tổng cục và tương đương thực hiện chức năng tham mưu và giúp Bộtrưởng quản lý nhà nước chuyên sâu, ổn định và thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nướcđối với ngành, lĩnh vực lớn, phức tạp không phân cấp hoặc phân cấp hạn chế cho địaphương

 Cục quản lý chuyên ngành, lĩnh vực được tổ chức để thực hiện chức năngtham mưu gắn với tổ chức thực thi pháp luật, đáp ứng yêu cầu xử lý trực tiếp theophân cấp, uỷ quyền trên cơ sở các trình tự, thủ tục trong quy trình quản lý nhà nước

 Thể chế hóa việc phân cấp thẩm quyền, trách nhiệm quản lý về tổ chức, cán

bộ giữa Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ với Bộ trưởng, người đứng đầu cơ quanngang bộ

 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của từng bộ, cơ quanngang bộ đã sắp xếp, tổ chức lại tương đối đồng bộ, bảo đảm tính thống nhất và phùhợp với tính chất, quy mô, phạm vi, đối tượng quản lý các ngành, lĩnh vực:

 Các tổ chức có chức năng tham mưu, thực thi pháp luật được tổ chức dướicác loại hình tổ chức: Vụ, Cục, Tổng cục hoặc các tổ chức tương đương

 Các tổ chức sự nghiệp có chức năng phục vụ quản lý nhà nước được quyđịnh thuộc cơ cấu tổ chức của các bộ

Theo đó, chức năng của các bộ, cơ quan ngang bộ đã được rà soát, điều chỉnh

bổ sung theo hướng tập trung vào chức năng quản lý nhà nước về các ngành, lĩnhvực theo phân công, phân cấp của Chính phủ

 Nhiệm vụ, quyền hạn của các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong các Nghị địnhcủa Chính phủ đã phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền của từng cấp:

 Những việc trình Chính phủ xem xét, quyết định

 Những việc trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định

 Những việc do mình tự quyết định và chịu trách nhiệm

2 Cơ cấu, tổ chức của Bộ qua các thời kì:

Bộ Giao thông công chính, Bộ Lao động, Bộ tài chính, Bộ cứu tế xã hội

Tuy nhiên, vì tình hình trong nước lúc bấy giờ rất khó khăn nên ngày 1/1/1946,chính phủ liên hiệp lâm thời đã ra đời thay thế cho chính phủ cách mạng lâm thời Thànhviên có sự thay đổi nhưng cơ cấu của Bộ vẫn được bảo toàn, đồng thời để tạo điều kiệncho kinh tế phát triển Bộ Canh nông đã được thành lập

Nhằm tạo khối đại đoàn kết vững mạnh trên toàn quốc và chuẩn bị cho cuộc khángchiến kiến quốc về sau thì ngày 2/3/1946, chính phủ Liên hiệp kháng chiến được thànhlập trên cơ sở của chính phủ Liên hiệp lâm thời Lúc này chính phủ gồm 10 bộ, các Bộ Y

tế, Bộ cứu tế xã hội, Bộ Lao động đã dược sáp nhập lại với nhau thành Bộ Xã hội, y tế,cứu tế và lao động, Bộ quốc gia giáo dục đổi tên thành Bộ giáo dục

2.2 Trong thời kì kháng chiến chống thực dân(tháng 11/1946-1955):

3/11/1946, để thay thế cho chính phủ liên hiệp kháng chiến, chính phủ Liên hiệpquốc dân đã được thành lập(chính phủ mới)

Chính phủ gồm 12 bộ: Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ kinh tế, Bộgiáo dục, Bộ Tư pháp, Bộ Y tế, Bộ Giao thông công chính, Bộ Lao động, Bộ tài chính, Bộcứu tế, Bộ canh nông và một cơ quan ngang bộ là ngân hàng quốc gia Việt Nam

Đến năm 1955, một số Bộ mới đã được thành lập: Bộ thương binh- cựu binh, thứ Bộcông an(sau này đổi tên thành Bộ công an), Bộ tuyên truyền, giải thể các Bộ cứu tế(1947),đổi tên Bộ Kinh tế thành Bộ công thương.

*** Tổng số bộ đã được thành lập là 17, mặc dù cơ cấu của Bộ trước 1955 còn sơkhai, đơn giản nhưng với tình hình nước ta lúc bấy giờ thì các cơ quan này đã thực hiệncông việc rất tốt, có trách nhiệm, đến 1955 thì cơ bản các cơ quan này đã được hoàn thiệnthêm hơn về tổ chức để phù hợp hơn với tình hình cách mạng nước ta, thêm vào đó, việchoàn thiện hơn các cơ quan này chứng tỏ rằng nước ta đang từng bước hoàn thiện Bộ máynhà nước

2.3 Trong thời kì giải phóng miền Nam và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc(1955- 1976):

2.3.1 Giai đoạn 1955-1964:

Trong kì họp thứ 5 Quốc hội khóa I (20/9/1955) các bộ được chia thành 17 Bộ : BộNgoại giao, Bộ Nội Vụ, Bộ Quốc Phòng, Bộ Công An, Bộ Giáo Dục, Bộ Tài Chính,BộThương Binh, Bộ Thủy lợi và Kiến trúc, Bộ Công nghiệp, Bộ Thương nghiệp, Bộ Y Tế,

Bộ Lao Động, Bộ Tư Pháp, Bộ Văn Hóa, Phủ Thủ tướng, Bộ Cứu tế, Bộ Nông – Lâm, BộGiao thông và Bưu điện

Như vậy, đã có sự thay đổi trong cơ cấu của các Bộ, là sự phân chia lại các Bộ đểphù hợp với tình hình đất nước:

 Bộ giao thông công chính được tách làm 2 bộ là: Bộ giao thông và bưu điện,

Bộ thủy lợi và kiến trúc

 Bộ công thương cũng được tách làm 2 là: Bộ công nghiệp và Bộ Thươngnghiệp

 Bộ tuyên truyền đổi tên thành bộ Văn hóa

Trong những năm tiếp theo, đặc biệt là năm 1958, các cơ quan khác được thành lậpnhằm giúp việc cho các Bộ và chính phủ

Đến năm 1959, Quốc hội đã giải thể hai Bộ thương binh và Bộ cứu tế, mặc dù sốlượng các Bộ vẫn được giữ nguyên nhưng về tổ chức đã có sự thay đổi, có sự chia táchcông việc giữa các cơ quan để các Bộ hoạt động có thực quyền và chuyên môn hóa cao.Đến năm 1960, sau khi Hiến pháp 1959 ra đời chính phủ bao gồm 18 bộ và đã thànhlập 4 cơ quan ngang Bộ là: Ủy ban Thanh tra Chính phủ , Ủy ban Dân tộc, Ngân hàng nhànước Việt Nam, Văn phòng Chính phủ.Có thêm một Bộ nội thương, và có sự thay đổi têngọi cuả các Bộ: Bộ Nông – Lâm thành Bộ Nông nghiệp và Bộ Nông Trường; Bộ Thủy lợi

và Kiến trúc thành Bộ Thủy lợi và Điện lực, Bộ Kiến trúc đồng thời Bộ tư pháp đã bị giảithể từ năm 1960.

2.3.2 Giai đoạn 1964-1971:

Gồm 24 Bộ và 7 cơ quan ngang Bộ.Do có sự thành lập một số Bộ mới như sau:

Bộ Điện và Than, Bộ cơ khí và luyện kim, Bộ lương thực thực phẩm, Bộ Vật tư

2.3.3 Giai đoạn 1971-1975:

Bộ được tổ chức gồm 21 bộ, và 4 CQNB Bao gồm: Bộ Quốc phòng, BộNgoạigiao, Bộ Công an, Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính, Bộ Thủy lợi, Bộ Điện và than, Bộ Cơkhí và luyện kim, Bộ Công nghiệp nhẹ, Bộ kiến trúc, Bộ giao thông vận tải, Bộ Laođộng, Bộ Vật tư, Bộ Nội thương, Bộ Ngoại thương, Bộ Văn hóa, Bộ Giaó dục, BộĐại học và Trung học chuyên nghiệp, Bộ y tế, Bộ không bộ

2.3.4 Giai đoạn 1975-1976:

Gồm 27 Bộ và cơ quan ngang Bộ

Có một số thay đổi về các Bộ như sau: Bộ kiến trúc được đổi tên thành Bộ xâydựng, thành lập thêm Bộ thương binh và xã hội

*** Mặc dù việc thay đổi bộ máy nhà nước trong Hiến pháp 1959 đã gây ảnh hưởngrất lớn đến việc thực hiện chức năng của từng cơ quan, việc tăng thêm về số lượng các cơquan làm cồng kềnh thêm bộ máy nhà nước, nhưng việc hoàn thiện Bộ và cơ quan ngang

Bộ lại làm cho các cơ quan này hoạt động có nghiêm túc, có sự phân chia về nhiệm vụ vàquyền hạn giữa các cơ quan hơn

2.4 Giai đoạn sau giải phóng hoàn toàn đất nước và tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội 1976-1997:

2.4.1 Thời kì sau giải phóng 1976 - 1981:

Có một số điểm nổi bật là nhiều Bộ lần lượt được thành lập, tuy là Bộ mới nhưng lại

có những nét tương đồng với các Bộ đã có: Bộ Điện và than, Bộ Mỏ và than, Bộ lươngthực thực phẩm, Bộ Công nghiệp thực phẩm, Bộ Văn hóa, Bộ Văn hóa thông tin Xuấthiện những Bộ mới là Bộ Lâm nghiệp Bộ Hải sản, Bộ Công an được sáp nhập vào Bộ nộivụ.27 Bộ và 12 cơ quan ngang Bộ

Nhận xét:

 Là nhiêm kỳ đầu tiên có thành viên Chính phủ là nữ (Bộ trưởng Bộ giáo dục)

 Bộ Tư pháp và Bộ nội vụ là hai bộ quan trọng; tuy nhiên, Bộ tư pháp bị giải thể từnăm 1960 vẫn chưa được thành lập lại làm cho các hoạt động liên quan đến tưpháp bị ảnh hưởng và không hiệu quả Bộ nội vụ được sáp nhập với bộ công an

nhưng bộ mới tuy vẫn được gọi là Bộ Nội vụ nhưng lại làm nhiệm vụ cảnh sát, anninh quốc gia, và một nhiệm vụ của bộ nội vụ cũ là phòng cháy,chữa cháy Các

chức năng khác đã bàn giao cho các Bộ khác và các cơ quan trực thuộc Chính phủ.Các bộ không thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình

 Cơ cấu tổ chức và nhân sự không rõ ràng: Còn nhiều cơ quan mang tên Tổng cục,

ủy ban, viện trực thuộc Chính phủ, cũng thực hiện chức năng quản lý nhà nước nhưngngười đứng đầu lại không phải là thành viên Chính phủ Cơ quan không làm chức năngquản lý Nhà nước (Ngân hàng…) thì người đứng đầu lại là thành viên Chính phủ.Những cơ quan đơn thuần chỉ là các tổ chức sự nghiệp lại trực thuộc Chính phủ.Những sự bất hợp lý này kéo dài tuy nhiên vẵn chưa được sửa đổi

 Nông nghiệp là lĩnh vực quan trọng hang đầu nhưng không vì thế mà 5-6 bộ chungmột lĩnh vực mà vẫn thiếu đồng bộ, chỉ đáp ứng được yêu cầu trước mắt mà khôngtình đến sự ổn định cho một lâu dài cơ cấu tổ chức lâu dài

***Hiện thực này là lời giải thích tại sao từ ngày thành lập chính phủ đầu tiên đếnthời điểm này, các bộ luôn không ổn định, lúc tách, lúc nhập rồi lại trở về điểm xuất phátban đẩu, gây ra những xáo trộn không nhỏ về cả vai trò và chức năng của bộ trong lĩnhvực quản lý vĩ mô.Là nhiệm kì có số Bộ, cơ quan ngang Bộ nhiều nhất: từ 30 đến 34 Bộ,

cơ quan ngang Bộ

2.4.2 Giai đoạn 1981-1987:

Gồm 34 cơ quan, có 26 bộ, 8 cơ quan ngang bộ

Thay đổi:

 Thành lập Bộ Nông nghiệp và Công nghiệp thực phẩm trên cơ sở hợp nhất

ba bộ: Bộ Nông Nghiệp, Bộ Công nghiệp thực phẩm và Bộ Lương thực

 Thành lập Bộ năng lượng trên cơ sở hợp nhất hai bộ: bộ Điện lực và Bộ Mỏ

và than Đổi tên Tổng cục Địa chất thành Tổng cục Mỏ, địa chất

 Thành lập Bộ lao động, thương binh, xã hội trên cơ sở hợp nhất hai Bộ: Bộlao động và Bộ Thương Binh – Xã hội

 Thành lập Bộ Thông tin Giải thể Ủy ban phát thanh và truyền hình ViệtNam

 Thành lập Ủy ban quan hệ kinh tế với nước ngoài

 Thống nhất công tác giáo dục trẻ em vào bộ giáo dục trên cơ sở sáp nhập

Ủy ban bảo vệ bà mẹ và trẻ em vào Bộ Giáo dục Thống nhất công tác dạy nghề vào

Bộ đại học và Trung hoc chuyên nghiệp trên cơ sở sáp nhập Tổng cục Dạy nghề vào

Bộ đại học và Trung học chuyên nghiệp

2.4.3. Giai đoạn 1987-1992:

Thay đổi:

 Thành lập Bộ Văn hóa – Thông tin – Thể thao và Du lịch trên cơ sở sáp nhập bộvăn hóa, bộ thông tin, tổng cục thể dục thể thao, tổng cục du lịch để thống nhấtquản lý nhà nước về văn hóa thông tin, phát thanh, truyền thông, báo chí, xuất bản,thể dục, thể thao và du lịch

 Thành lập Bộ Thương nghiệp trên cơ sở các Bộ kinh tế đối ngoại, Bộ nội thương,

Bộ vật tư để thống nhất quản lý nhà nước đối với các hoạt động cơ khí, luyện kim,điện tử, mỏ, địa chất, dầu khí và hóa chất Phê chuẩn việc giải thể Tổng cục mỏ,địa chất, tổng cục hóa chất, tổng cục dầu khí

 Đổi Bộ giao thông vận tải thành Bộ giao thông vận tải và bưu điện, giao cho Bộgiao thông vận tải và bưu điện đảm nhiệm chức năng quản lý nhà nước đối vớingành bưu điện và ngành hàng không dân dụng Phê chuẩn giải thể tổng cục hàngkhông dân dụng Việt Nam

 Đổi tên Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật nhà nước để thống nhất quản lý Nhà nước

về khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và khoa học xã hội

 Giao chức năng quản lý nhà nước đối với ngành cao su cho Bộ Nông nghiệp

và công nghệ thực phẩm Phê chuẩn giải thể tổng cục cao su

 Hợp nhất ủy ban kế hoạch nhà nước, ủy ban nhà nước về hợp tác và đầu tư thành

bộ kế hoạch và đầu tư

Trong thời gian này, Số lượng các Bộ và cơ quan ngang Bộ tăng lên một cách đáng kể,bao gồm 28 Bộ và 8 cơ quan ngang Bộ, chứng tỏ rằng đang có sự chia nhỏ quyền hạn chotừng Bộ, tuy nhiên việc này cung gây những bất cập lớn đó là khó xác định quyền hạn xử

lý công việc và khó quy kết trách nhiệm

2.5 Trong giai đoạn 1997-2007: