QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG HUYỆN PHÚ LƯƠNG TỈNH THÁI NGUYÊN

Cùng với ñiều kiện ưu ñãi về ñịa lý, khí hậu, Phú Lương có cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái ñộng thực vật phong phú ña dạng, hình thành nên các ñiểm du lịch, lễ hội thu hút nhiều du k

K IL

.C O

M

ĐẠI HỌC KHOA HỌC KHOA MÔI TRƯỜNG VÀ TRÁI ĐẤT -


-

Bài thi kết thúc học phần

QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG HUYỆN PHÚ LƯƠNG

TỈNH THÁI NGUYÊN

Sinh viên : HOÀNG THỊ MÙA Lớp : Môi Trường K5 Môn : Tai Biến Môi Trường

Thái Nguyên, Ngày 17 tháng 10 năm 2010

K IL

.C O

M

MỞ ĐẦU Phú Lương là một huyện miền núi phía Bắc của tỉnh Thái Nguyên, diện tích

tự nhiên là 368.81 km2, số ñơn vị hành chính là 14 xã và 02 thị trấn Dân số

trên 104 ngàn người Là một huyện có nhiều tiềm năng và lợi thế Về vị trí:

Nằm giáp danh với thành phố Thái Nguyên và liền kề với tỉnh Bắc Kạn, có

hệ thống ñường giao thông thuận lợi Với 38 km ñường quốc lộ 3 chạy dọc

theo chiều dài của huyện; toàn huyện có 136 km ñường liên xã và 448 km

ñường liên thôn, các tuyến ñường ñã và ñang ñược ñầu tư, nâng cấp.Tài

nguyên khoáng sản trên ñịa bàn phong phú ña dạng với trữ lượng lớn như:

Than, Quặng titan, quặng sắt, chì kẽm, ñá vôi, cát, sỏi, v.v.v… Đồng thời có

tiềm năng to lớn về ñất ñai, ñáp ứng nhu cầu phát triển các loại cây trồng có

giá trị cao, hiện nay trên ñịa bàn có trên 6000ha ñất chưa sử dụng Lĩnh vực

thương mại từng bước phát triển, trên ñịa bàn có 12 chợ, các chợ Trung tâm

ñã ñược ñầu tư Toàn huyện có 13 doanh nghiệp, hợp tác xã và 1121 hộ kinh

doanh thương mại Cùng với ñiều kiện ưu ñãi về ñịa lý, khí hậu, Phú Lương

có cảnh quan thiên nhiên, hệ sinh thái ñộng thực vật phong phú ña dạng,

hình thành nên các ñiểm du lịch, lễ hội thu hút nhiều du khách như: Khu di

tích lịch sử Đền Đuổm nổi tiếng, khu kỷ niệm Bác Hồ về thăm trường

Thanh niên Lao ñộng Xã hội Chủ nghĩa, hồ Làng Hin, Thác Cam, khu văn

hoá Phú Sơn 4, làng nghề mây tre ñan, v.v…

Do huyện có những ñặc ñiểm như trên mà vấn ñề quản lý môi trường cần

ñược quan tâm nhiều hơn ñể chúng ta có thể vừa phát triển nền kinh tế vừa

ñảm bảo chất lượng môi trường trong huyện Sau ñây em xin trình bày về

các vấn ñề môi trường bức xúc và hiện trạng quản lý môi trường trong

huyện từ ñó ñưa ra một số ý kiến về hướng quản lý môi trường với huyện

Phú Lương ñể góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường Nhằm ñưa

huyện ñi tới mục tiêu phát triển bền vững

K IL

.C O

M

NỘI DUNG

- Quản lý môi trường là một lĩnh vực quản lý xã hội, nhằm bảo vệ môi

trường và các thành phần của môi trường, phục vụ sự nghiệp phát triển bền

vững và sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên và xã hội

- Quản lý môi trường ñược thực hiện bằng tổng hợp các biện pháp: luật

pháp, chính sách, kinh tế, kỹ thuật, công nghệ, xã hội, văn hóa, giáo dục

Các biện pháp này có thể ñan xen, phối hợp, tích hợp với nhau tùy theo ñiều

kiện cụ thể của vấn ñề ñặt ra

- Việc quản lý môi trường ñược thực hiện ở mọi quy mô: toàn cầu, khu vực,

quốc gia, tỉnh, huyện, cơ sở sản xuất, hộ gia ñình,

Mục tiêu của quản lý môi trường là PTBV, giữ cho ñược sự cân bằng giữa

phát triển kinh tế xã hội và BVMT Nói cách khác, phát triển kinh tế xã hội

tạo ra tiềm lực kinh tế ñể BVMT, còn BVMT tạo ra các tiềm năng tự nhiên

và xã hội mới cho công cuộc phát triển kinh tế xã hội trong tương lai Tùy

thuộc vào ñiều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, hệ thống pháp lý, mục tiêu phát

triển ưu tiên của từng quốc gia, mục tiêu quản lý môi trường có thể thay ñổi

theo thời gian và có những ưu tiên riêng ñối với mỗi quốc gia

- Hướng tới sự phát triển bền vững

- Kết hợp các mục tiêu quốc tế, quốc gia, vùng lãnh thổ và cộng ñồng

dân cư trong việc quản lý môi trường

- Quản lý môi trường xuất phát từ quan ñiểm tiếp cận hệ thống và cần

ñược thực hiện bằng nhiều biện pháp và công cụ tổng hợp ña dạng và thích

hợp

K IL

.C O

M

- Phòng ngừa tai biến, suy thoái môi trường cần ñược ưu tiên hơn việc

phải xử lý hồi phục môi trường nếu ñể xảy ra ô nhiễm

- Người gây ô nhiễm phải trả tiền (Polluter Pays Principle - PPP)

1.4 Hệ thống quản lý môi trường

Hệ thống quản lý môi trường là một cơ cấu quản lý về khía cạnh môi trường

của cấu trúc quản lý tổng thể của một tổ chức (doanh nghiệp, công ty, xí

nghiệp, cơ quan, ñơn vị sản xuất,…), bao gồm các phương pháp tổ chức, các

thủ tục, nguồn nhân lực, vật lực và những trách nhiệm … ñủ khả năng thực

thi môi trường trong suốt quá trình hoạt ñộng của tổ chức, ñánh giá tác

ñộng môi trường ngắn hạn và dài hạn của sản phẩm, dịch vụ và hoạt ñộng

của tổ chức mình

TỈNH THÁI NGUYÊN

2.1 Vấn ñề môi trường trong khai thác khoáng sản tại huyện Phú

Lương

Huyện Phú Lương là huyện có nguồn tài nguyên khoáng sản khá ña dạng

Một số mỏ khoáng sản như: Mỏ than Phấn Mễ, mỏ than Khánh Hòa, mỏ

quặng Titan, mỏ sắt Phố Giá Chính vì có khá nhiều các mỏ khai thác

khoáng sản như vậy và tất cả các mỏ ñều khai thác bằng phương pháp lộ

thiên mà trong huyện ñã và ñang xảy ra nhiều vấn ñề môi trường do các hoạt

ñộng khai thác khoáng sản gây ra Một số vấn ñề môi trường chính ñó là:

- Tác ñộng tới môi trường không khí của hoạt ñộng khai thác khoáng

sản chủ yếu là tạo ra bụi và các khí ñộc hại Bụi bao gồm các mảnh vụn ñất

ñá, bụi silic, bụi than, bụi amiăng, bụi phóng xạ Hai loại bụi sau rất ñộc hại

tới sức khỏe con người Bụi thường phát sinh trong quá trình nổ mìn, ñào

xúc ñất ñá, bốc xúc và vận chuyển khoáng sản Các khí ñộc hại gồm các

dạng cacbuahydro (metan, propan, butan,…), SiO2, CO2, CO, NOx, khí trơ

K IL

.C O

M

và nhiều loại khác Các loại khí này phát sinh từ khối khoáng sản ñang khai

thác và vật liệu nổ mìn Đoạn ñường quốc lộ 3 ñi qua các xã Phấn Mễ, thị

trấn Giang Tiên bị ô nhiễm bụi than nghiêm trọng Do xe chở than gây ra

Chưa kể những con ñường gần mỏ than ô nhiễm bụi than còn nặng nề hơn

rất nhiều Hay việc nổ khí metan làm 4 người thợ mỏ bị thương tại mỏ than

làng Cẩm xã Phấn Mễ

- Tác ñộng tới môi trường nước mặt, phát sinh từ dòng thải bùn cát trên

các khai trường, nước ngầm trong các moong, lò, giếng, nước khoan, nước

chảy tràn qua khai trường,… Thành phần ñộc hại trong các dòng nước thải

gồm: chất rắn lơ lửng trong nước, các loại muối hòa tan như SO42-, NO3-,

các kim loại nặng, dầu mỡ và hóa chất sử dụng trong quá trình khai thác,

- Tác ñộng tới nước ngầm, thể hiện ở nhiều khía cạnh: suy thoái, cạn

kiệt và hạ thấp mực nước ngầm do ñào moong và khai thác, ô nhiễm các

tầng chứa nước ngọt và thấu kính nước ngọt

- Mất ñất và mất rừng thường xảy ra với quy mô lớn, ñối với các mỏ

khai thác bằng phương pháp lộ thiên là do việc làm ñường, tạo các moong

khai thác, ñổ ñất ñá thải, khai thác gỗ chống lò gây nên,… Bên cạnh việc

mất diện tích ñất ñể xây dựng các công trình hạ tầng, ñất khu vực khai thác

khoáng sản thường bị bóc ñi lớp ñất mầu, dễ bị xói mòn, không thuận lợi

cho việc tái phủ xanh rừng Song song với việc mất rừng, nhiều loại ñộng

vật quý hiếm trong khu vực khai thác của các mỏ khoáng sản sẽ di cư hoặc

bị tiêu diệt Những dạng ñịa hình nhân sinh như các moong, các núi ñá thải,

các taluy ñường ñược hình thành ñã làm thay ñổi cơ bản ñịa hình nguyên

thủy (ví dụ các moong và các núi thải ở các mỏ than Phấn Mễ và mỏ than

Khánh Hòa) Các mỏ khai thác bằng phương pháp hầm lò sâu thường không

ảnh hưởng trực tiếp tới ñất và rừng, nhưng có thể tạo ra các tai biến môi

trường ñối với các công trình hạ tầng hiện ñang tồn tại trên mặt ñất

K IL

.C O

M

- Cảnh quan và ñịa hình khu vực bị biến ñộng mạnh mẽ do các hoạt

ñộng khai thác khoáng sản, nhất là ở các mỏ than Phấn Mễ, mỏ than Khánh

Hòa, mỏ quặng Titan, vật liệu xây dựng như mỏ ñá

- Khu vực khai thác khoáng sản thường có tiếng ồn cao hơn mức cho

phép do nổ mìn, hoạt ñộng của các máy thiết bị khai thác Tiếng ồn tác ñộng

tiêu cực tới sức khỏe của dân cư ñịa phương và các ñộng vật trong khu vực

Huyện phú lương là một huyện sản xuất nông nghiệp là chính Với các cây

nông nghiệp canh tác chính ñó là lúa, ngô, khoai, sắn, mía, lạc, rau… Chăn

nuôi gia súc , gia cầm quy mô trang trại hay hộ gia ñình Một số loại như

Lợn, Gà, Trâu, Bò, Dê v.v Ngoài ra huyện có 9 dân tộc anh em như

H’Mông, Dao là những dân tộc vẫn giữ phương thức canh tác lạc hậu là ñốt

nương làm rẫy những hoạt ñộng canh tác này gây ra một số vấn ñề môi

trường như:

- Ô nhiễm nguồn nước, môi trường ñất do nước thải trong chăn nuôi

gây ra, rác thải nguy hại như vỏ thuốc trừ sâu vứt bừa bãi, sử dụng phân hóa

học, thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi, sử dụng phân chuồng tươi, và một phần

do rơm rạ, các loại xác cây trồng do người dân vứt bỏ gây ra

- Ô nhiễm môi trường khí do mùi bốc lên từ các chuồng trại chăn nuôi,

các ñống rác thải xác hữu cơ Mỗi khi ñến vụ gặt các ñống rơm chất ñống

dọc ñường quốc lộ hay ñường dân sinh sau ñó ñược ñốt gây khói mù mịt

khiến môi trường không khí tại khu vực bị bao bọc bởi khói

- Việc canh tác trên nương rẫy của một số dân tộc ít người gây ra hiện

tượng xói mòn ñất Chất lượng ñất bị giảm nghiêm trọng Đặc biệt ñôi khi

còn gây ra những vụ cháy rừng nhỏ trong huyện

K IL

.C O

M

Các khu công cộng như chợ, bệnh viện, trường học, trạm y tế các xã, các cơ

quan … ñây cũng là những ñịa ñiểm gây ô nhiễm môi trường nhưng nơi gây

ra những vấn ñề ñáng chú ý nhất là các chợ như chợ Đu, chợ Chào, chợ Chè

Phấn Mễ, chợ Yên ninh là nơi xả thải rất nhiều các loại rác, nhiều nhất là

túi nilon sau mỗi một buổi họp chợ thì quang cảnh xung quanh chợ gần như

chỉ toàn là rác, các túi nilon lớn nhỏ khi có gió bay khắp nơi Việc này gây ô

nhiễm môi trường vừa làm mất mĩ quan của huyện do ñây là các chợ nằm

cạnh ñường quốc lộ 3

2.4 Rác thải sinh hoạt

Rác thải sinh hoạt thường bao gồm tất cả các loại như rác thải vô cơ, rác thải

hữu cơ, rác thải nguy hại Nhưng ñáng chú ý nhất ñó là rác thải hữu cơ trong

các hộ gia ñình trong huyện Do huyện vẫn có một số xã thuộc diện xã khó

khăn như xã Động Đạt, Xã Yên Đổ, xã Yên Ninh, Xã Hợp Thành và xã ñặc

biệt khó khăn như xã Yên Trạch cho nên các công trình phụ của các hộ gia

ñình chưa ñược quan tâm Chỉ một số hộ gia ñình khá giả có nhà vệ sinh

ñảm bảo yêu cầu còn lại ña số là không có hoặc không ñảm bảo vệ sinh

Việc thải trực tiếp phân ra môi trường là nguyên nhân dễ gây ra các bệnh

dịch lây lan

Tất cả các vấn ñề trên ñang ñòi hỏi những biện pháp quản lý môi trường

ñúng ñắn của huyện ñể môi trường huyện ñược bảo vệ tốt hơn tránh việc ô

nhiễm môi trường trầm trọng hơn

LƯƠNG

Là một huyện trung du miền núi và cũng còn nhiều khó khăn Cho nên, việc

quản lý môi trường tại ñây chưa ñược quan tâm một cách ñúng mức vẫn còn

nhiều hạn chế nhưng cũng ñã có những biện pháp mang lại kết quả ñáng kể

K IL

.C O

M

cơ quan quản lý mơi trường tại huyện là phịng Tài Nguyên và Mơi Trường

huyện phú lương Ngồi ra cịn cĩ các đồn thanh tra mơi trường được thành

lập mỗi đợt thanh tra các cơ sở sản xuất hay các mỏ khai thác khống sản

hiện trạng quản lý mơi trường trong huyện cụ thể về từng mảng như sau:

3.1 Quản lý tài nguyên thiên nhiên

 Tài nguyên đất

- Về mặt luật pháp chính sách: áp dụng luật đất đai, luật bảo vệ mơi

trường Tuy nhiên những văn bản pháp luật này chưa được các cấp chính

quyền phổ biến cho người dân Số lượng người dân trong huyện hiểu và biết

về các điều khoản trong luật này là rất ít Chính vì vậy việc chấp hành khơng

đúng quy định của người dân xảy ra rất nhiều Ngay cả những cán bộ cấp xã

cũng thiếu hiểu biết về luật nên khơng giải quyết hoặc giải quyết những sai

phạm của người dân khơng đúng nguyên tắc

- Các biện pháp quản lý tài nguyên đất:

+ Quy hoạch sử dụng đất: Đã cĩ một số địa điểm cĩ quy hoạch sử dụng đất

cụ thể như quy hoạch thị Tứ, thị trấn, khu cơng nghiệp phú lương tuy nhiên

về vấn đề quy hoạch sử dụng đất một số nơi vẫn chưa được quản lý chặt chẽ

Việc san đất làm nhà, lấp ruộng, chuyển đất canh tác sang đất thổ cư, buơn

bán đất đai ở huyện diễn ra tự phát Người dân vẫn tự do múc đất từ nơi này

đổ sang nơi khác là hiện tượng xảy ra ở hầu hết các địa phương trong huyện

và gần như là khơng bị xử lý vi phạm

+ Đã thực hiện việc giao đất, giao rừng cho các tổ chức hộ gia đình, cá nhân

sử dụng ổn định, lâu dài theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước Xác định

rõ, cơng khai và tăng quyền sử dụng đất

 Tài nguyên nước

- Đã cĩ những quy hoạch nguồn nước để bảo vệ nước, đưa nước vào sử

dụng hợp lý, khai thác nguồn nước sẵn cĩ để sử dụng hợp lý và hiệu quả

K IL

.C O

M

hơn Biện pháp quy hoạch quản lý, sử dụng nước nhằm mục ñích: cấp nước

cho sinh hoạt và công nghiệp, cấp nước cho nông nghiệp, cấp nước cho thủy

sản, bảo vệ chống ngập lụt và cạn kiệt Có trợ cấp cho các hộ gia ñình có

diện tích rừng thuộc rừng ñầu nguồn của huyện Tuy nhiên việc quản lý rừng

ñầu nguồn lại không ñược quản lý chặt chẽ Hiện nay ña số rừng ñầu nguồn

người dân ñã phá và chuyển sang rừng sản xuất Ngoài ra việc khai thác và

sử dụng nước ngầm một cách bừa bãi của người dân thì chưa hề có một biện

pháp quản lý nào Việc chống ô nhiễm môi trường nước cũng chưa ñược

quan tâm một cách ñúng mức Các mỏ khai thác khoáng sản như mỏ than,

mỏ sắt , mỏ ñá ñặc biệt là khai thác titan gây ô nhiễm nghiêm trọng cho

nguồn nước Con sông Đu chứa nguồn nước của mỏ titan và mỏ than nên có

ñộ ñục rất cao ñặc biệt là khi có mưa

 Tài nguyên không khí

Do huyện không có các khu công nghiệp gây khói,và chất lượng môi trường

không khí vẫn rất tốt cho nên việc quản lý môi trường không khí chưa ñược

quan tâm nhiều Tuy nhiên việc hoạt ñộng của các phương tiện giao thông,

hoạt ñộng của các loại xe chở ñất chở than, hoạt ñộng san mặt bằng dọc

ñường quốc lộ cũng gây ra một lượng bụi lớn cho các hộ gia ñình trong

phạm vi ảnh hưởng và người tham gia giao thông Đặc biệt những xe chở ñất

thường không có thiết bị che chắn ở thùng khiến ñất rơi vãi dọc ñường gây

nguy hiểm và bụi nhưng những vi phạm này chỉ bị xử lý khi các cơ quan ñi

thanh tra hoặc nhận ñược khiếu nại của dân Khi xử phạt chỉ bị xử phạt hành

chính ở mức nhẹ không ñủ tính răn ñe

 Tài nguyên sinh vật

Về cơ bản huyện cũng ñã chú trọng việc quản lý bảo tồn các loại ñộng, thực

vật quý hiếm như nghiêm cấm các hoạt ñộng buôn bán ñộng, thực vật trái

K IL

.C O

M

phép, cấm chặt phá rừng ñầu nguồn, khuyến khích bà con trồng rừng,

nghiêm cấm săn bắt các loài ñộng vật hoang dã

Tuy nhiên, do việc quản lý còn yếu kém và hiểu biết của người dân chưa

cao, thiếu các hoạt ñộng tuyên truyền về tầm quan trọng của việc giữ ña

dạng sinh học Cho nên một số rừng có ñộ ña dạng sinh học cao vẫn bị phá

thay bằng rừng keo Các loại chim, gà rừng, rắn, cầy… vẫn bị người dân săn

bắt

 Tài nguyên khoáng sản

Có chứa khá nhiều các loại khoáng sản nên việc quản lý môi trường trong

lĩnh vực này là rất quan trọng cơ quan quản lý môi trường huyện có nhiệm

vụ thanh tra thường kỳ hoạt ñộng khai thác tại cơ sở khai thác và chế biến,

thực hiện các công trình giảm thiểu nguồn ô nhiễm tại nguồn, sử dụng các

công cụ kinh tế như phí môi trường, xử phạt hành chính, quan trắc thường

xuyên tác ñộng môi trường của hoạt ñộng khai thác và chế biến khoáng sản

Tuy nhiên vẫn còn có rất nhiều hạn chế Việc quản lý môi trường tại mỏ

quặng titan Cây Trâm là một ñiển hình, hoạt ñộng khai thác ở ñây chưa có

các biện pháp bảo vệ môi trường nước hợp lý Tuy mới ñây hiện tượng khai

thác ồ ạt, khai thác lậu không diễn ra như trước nhưng vấn ñề chống ô nhiễm

do mỏ gây ra thì vẫn là một vấn ñề còn bỏ ngỏ Hiện tượng khai thác than

thổ phỉ vẫn xảy ra tại mỏ than

 Quản lý chất thải rắn

Công việc thu gom và xử lý chất thải rắn chỉ ñược thực hiện tại các thị trấn

là thị trấn Giang Tiên, thị trấn Đu và bệnh viện Đa Khoa huyện Phú Lương

Rác thải bệnh viện ña khoa Phú Lương ñược thu gom xử lý theo rác thải

bệnh viện, còn rác thải rắn khác ñược ñơn vị thu gom vận chuyển rác thải

chở ñến bãi rác